ელექტროლიტი

ლუკა ბაქანიძე - „რომელი ხარ სარდაფსა შინა“

(რომანი) დასაწყისი

მოედნიდან რომ მთისკენ აუყვები ვიწრო ქუჩებს, ერთ მთისძირა შუკაში შემთხვევით შეიძლება გადაეყარო კედლებზე ცარცით მიჩხაპნილ ისრებს, რომელიც იწყება ნიკოლა გიჟის სახლის სადარბაზოდან და მთავრდება ზოიას მაღაზიის ჩასასვლელ კიბესთან: ერთი ეგ მინიშნება არსებობს პლანეტაზე და კიდევ რამდენიმე იმუბნელის ტვინში დაფიქსირებული მიმართულება, „მარშრუტი წმინდა სიღატაკისა“, როგორც მაღაზიის ერთ-ერთი კლიენტი, მოწოდებით მწერალი, იტყოდა ხოლმე, თუმცა თავადაც კარგად უწყოდა, შიმშილზე ბინძური რომ არაფერი არსებობდა ქვეყანაზე, რომელსაც საკუთარი, მკაცრი და იოლი, სამყაროსავით ძველი და მარადიული წესები გააჩნდა და არაფერი ჰქონდა საერთო დანარჩენი, მაძღარი კაცობრიობის ზნეობრივ პრინციპებთან და მორალთან. >>>

ლევან ბრეგაძე - „მუხრან მაჭავარიანის „ფასკუნჯის“ ინტერპრეტაციისათვის“

„მზისკენ მიმაფრენს ფასკუნჯი, –

ფასკუნჯს უფსკრულის აქვს კუჭი;

მე კი საგზალი ვარ მისი,

მაგრამ ვეყოფი?! –

არ ვიცი!“

ასე იწყება და ამავე სტრიქონებით მთავრდება მუხრან მაჭავარიანის მოზრდილი ლექსი „ფასკუნჯი“, რომელსაც დაწერის თარიღად 1986 წელი უზის. ამ ლექსს ისეთივე ადგილი უჭირავს მუხრან მაჭავარიანის შემოქმედებაში, როგორიც ნიკოლოზ ბარათაშვილის პოეზიაში „მერანს“, რომელიც არის კიდევაც „ფასკუნჯის“ ერთ-ერთი ინტერტექსტი. >>>

ბესო სოლომანაშვილი - „ჩვენება (24.11.2003) ანუ შევიდა“

– …იმედია, ყველაფერზე შევთანხმდებით.

– და რაზე უნდა შევთანხმდეთ? – დაღლილი კი ვიყავი, მაგრამ მაინც ძალიან გავხალისდი, კორუფციობანას ადრენალინი სცოდნია.

– აი, მაგალითად, არ იტყვით, რომ ჩემებმა მართლაც გესროლეს.

– მაშანტაჟებთ?

– არა, კაცო, რა შანტაჟი… ამდენი ტყუილი ჩვენება რომ მომეცი, ამაზე მეც შემიძლია მუხლი მოგიყენო და… ამ ჩემს ცხოველებს კი ვერ გააგებინებთ, ეს რა არის… წიგნის წაკითხვა კი არა… წიგნი სკოლის მერე არ უნახავთ, ეგეთ რაღაცეებს უცებ ივიწყებს მაგათი ტვინი, ნუ, იმას, რაც თავში უდევთ, თუ შეიძლება ტვინი დაარქვა… აი, თქვენ რო, გაჭედილი გაბრტყელებული ტყვია გირაკუნებდათ თავის ქალაში, ძალიან მინდოდა გაცინება, როცა ვკითხულობდი, მაგრამ ესენი ვერ გამიგებდნენ, ის კი არა, პანიკაში ჩავარდნენ, ექსპერტიზა ჩავუტაროთო…  >>>

ნინი ელიაშვილი - ლექსები

***🙃

რამდენი მეგობრის სახემ მოიყარა ჩემ გულზე

რამდენი მეგობრის სიკეთე ვიგრძენი ჩემ გულში

ის მტკივა ვინც უნდა გავუშვა და ვისაც ვერ ვუშვებ

ის მტკივა ვინც უნდა წავიდეს და წასვლას ვერ ვუშლი

 

აფრინდნენ ყვავები და თითქოს სიკვდილი დაჩხავლეს

აფრინდნენ ყვავები და თითქოს სარკმელთან განათდა

ასეთი უდროო უმიზნო უხორცო ლაჩარი

გულწრფელი ღიმილით წარვსდგები სულ მართალ ქალაქთან

>>>

შოთა იათაშვილი - ახალი ლექსები

რამ დაგაბერა პოეტო

რამ დაგაბერა პოეტო,

სიტყვა რათ გაგიფარჩაკდა,

მის ცეცხლს ნავთს რატო ვერ ასხამ

და ეგ ხანძარი რათ ჩაქრა.

რამ დაგაბერა პოეტო,

რატო ვეღარ სხლავ რიტმასო,

რათ ვერ ახერხებ, სტრიქონი

კუპლეტზე შემოიტმასნო.   >>>

გიო ლომიძე - ახალი ლექსები

წერილი ბავშვობას

ძილი ხარ ჩემამდე არ მოსული,

შიში ხარ, რომელიც მამხნევებ.

მინახავს როგორ იგეშება

ქარი კალიების ძახილით.

მთელი მოგონების სიმდორედან,

მიყეფს ხეიბარი ცხელ ყურა.

მახსოვს პაპას სახეს სამდურავი

ჯინჭრის საბანივით ეხურა.

>>>

ბექა ახალაია - „ნიშანი“

(რომანის დასაწყისი)

სოფელს პირველად წათე ხუტიშის სახლი გაერიდა და იმ გორაზე ავიდა, რომლის აღმოსავლეთ კალთაზე გუშინ ბაბუაჩემმა გარეული ღორი მოკლა.

ღორის დამარილებულ ხორცს მამაჩემი მალე, ვნების კვირაში გასინჯავდა, ახლა კი, მუცელზე მწოლს, მშვიდად ეძინა. მარჯვენა მკლავი დაბალი ლოგინიდან ჰქონდა ჩამოშვებული და ხელის მტევანი სქელტანიან დაკეცილ წიგნში სანიშნესავით მოეთავსებინა. ლოგინზე და იატაკზე წიგნები და რვეულები იყო მიყრილი.

ცოტა ხანში ყრუ ხმამ გამოაღვიძა, თითქოს სახლის გარეთა კედელი შეაზანზარეს. ფოსფორისისრებიან საათს ახედა, ხმაურის შემოქმედს გულში შეუკურთხა და ძილის გაგრძელება გადაწყვიტა ისე, რომ წიგნიდან ხელი არ ამოუღია. ისევ ჩაყვინთა სასიამოვნო ბურანში, როცა ხმაური განმეორდა.

>>>

ემზარ კვიტაიშვილი - „ძია იოსკა“

თვითონვე მიკვირს – რაღას არ ინახავს ჩემი მეხსიერების მიჩქმალული კუნჭულები. რო მგონია, ესა თუ ის სახელი სამუდამოდ ჩაიძირა და ლექმა დაფარა, უეცრად ამოტივტივდება, შემეხმიანება და გარდასულს მყისვე გამიცოცხლებს. მენანება ახლად მოლანდებულის უყურადღებოდ მიტოვება, მაგრამ ათასნაირ წვილმანებში გახლართულს, ამდენი მიდებ-მოდების თავი აღარა მაქვს.

იმ ტანდაბალი, პირმრგვალი (გვერდზე გადავარცხნილი თმა შეთხელებული ჰქონდა, ულვაშებიც – მეჩხერი) მოძრავი, თვალებგაბრწყინებული, მუდამ მოღიმარი კაცის, მამაჩემის გადასახლების უახლოესი მეგობრის იოსებ (იოსკა) ქავთარაძის სახე კი  ჩემი გულიდან და ტვინიდან არასოდეს ამოიშლება და მთხოვს, რამდენადაც შემეძლება, დავხატო, სული ჩავუდგა.  >>>

ილია კილაძე - „სასაფლაოს მდგმური“

სალამი, მე ირაკლი ვარ, სტუდენტი და დროებით პარიზში ვცხოვრობ. ჩემი დროებითი სახლიც მაქვს, პერ ლაშეზის სასაფლაოზე, ერთ-ერთი ობელისკის ქვეშ ვათევ ღამეს. არა, სხვა სახლიც მქონდა, მაგრამ დროებით აქ ვარჩიე გადმოსვლა, აქ უფრო მომწონს, უფრო მშვიდი  და მარტოობისთვის ზედგამოჭრილი ადგილია, თან თუ წვიმა მოდის მით უმეტეს. რა სჯობია პარიზის წვიმიან საღამოებში სასაფლაოს მყუდორებასი ყოფნას და ჩაძირვას. მოდის წვიმა და უსმენ ათას ხმას, ათას ფიქრს, საკუთარსაც და სხვისასაც, ათას გულის თუ სულის გულისცემას და საერთოდაც ზიხარ და უსმენ, რას? თვითონაც რომ არ იცი იმას, ან შეიძლება იცი კიდეც. არადა თუ კარგად მოისმენ და ჩაწვდები, იმდენი რამის გაგება შეგიძლია, ვინ მოთვლის.  >>>

ინა არჩუაშვილი - „ნაწყვეტ-ნაწყვეტად“

***
ვიდექი და ვუყურებდი, როგორ გაიწელა ჩამავალი მზე ეზოდან ბაღჩისკენ, მერე იქ ცოტა ხნით გაბარჯღული გულაბის ხის უკან დადგა, მერე უფრო უკან, თხილებისკენ გადაინაცვლა, იმათ ტოტებში გაიჩხირა, ნელ-ნელა გაბაცდა, ვარდისფრად გაიდღაბნა და შვებით დაეღვენთა ყველაზე მაღალი ქვითკირის სახლის სახურავს.

***
ჩემ წინ ვარდები და ბალბები წითლად ვარვარებენ, დამწიფებული ტყემალი ყვითლად იბადრება. ბაღჩაში ჩემი ძმა სიმინდს თოხნის. ჩიტები ჟივჟივებენ. წინა დღის მოთიბული ბალახის სუნი ტრიალებს მთელ ეზოში. მე „არილს“ ვკითხულობ და იქ ვარ, სადაც სიცოცხლის ხმები ისმის. >>>

შტეფან ვაკვიტცი - „სიცოცხლის პოეტიზაცია. კარლო კაჭარავას შესახებ“

(თარგმანი და ინტერვიუ)

2011 წლის სექტემბერია. თბილისში ვარ, ჩემთვის ჯერ კიდევ სრულიად უცხო ქალაქში. აქ ჩემთვის ყველაფერი ახალი და თან თითქოს დიდი ხნის ნაცნობია. ეს ხმელთაშუა ზღვის პეიზაჟია. ძეძგვნარით მოფენილი მსხვრევადი მთაგრეხილები ერთმანეთს არშიებივით ებმიან და აფრიკულად უშეღავათო მზის ქვეშ დგანან… ველურად მოტიტვლებულ მთათა რკალი თავისი ტაფობებით, ბუჩქებითა და დაბალ-დაბალი ხეებით სავსე ხეობებით თითქმის ცენტრამდე ჩადის. პატარ-პატარა ნაკადულები მტვრიანი ქუჩების წყალსადინრებში იკარგებიან. ფერდობს მოდებულ ბაღებში კვიპაროსები მუქმწვანედ ყელყელაობენ. ველურად მსხმოიარე ბროწეულთა სიწითლე, ქუჩას გაყოლებული ლეღვების იასამნისფერი, ერთი შეხედვით ყვავილის ფერებად აღიქმება. >>>

პაატა ქურდაძე - „უნივერსალური მითი“

იოსებ ბროდსკი თავის ესეში „ნადავლი“ (Трофейное -1999) წერს: „მე ვამტკიცებ, რომ ტარზანის ოთხმა სერიამ, გაცილებით მეტად შეუწყო ხელი დესტალინიზაციას, ვიდრე ხრუშოვის ყველა გამოსვლამ პარტიის მეოცე ყრილობაზე!“

ბროდცკი განსაკუთრებით საბჭოთა გაქირავებაში გასულ ბოლო მეოთხე სერიას უსვამს ხაზს, რომელშიც ტარზანი ნიუ იორკში ბრუკლინის ხიდიდან ხტება. ბროდსკი ამას აკეთებს არა იმდენად ტრუკის სირთულის, არამედ საბჭოთა მოქალაქისათვის ცათამბჯენების სრულიად გამაოგნებელი, ფუტურისტული ხედის გამო, რომელიც კადრში მოჩანს.

მეორე მსოფლო ომის შემდგომ წლებში, საბჭოთა კავშირში უცნაური გარემო ჩამოყალიბდა, კოსმოპოლიტიზმისა და მთელი ამერიკული კულტურის ავტოდაფეთი პერმანენტულად დაკავებული პროპაგანდის პარალელურად, საბჭოთა კინოთეატრები ამერიკული ბლოკბასტერებით გაივსო.  >>>

ანდრო ბუაჩიძე - მოთხრობები

ქალაქის იქით

აყალო მიწას ადგამდნენ ფეხს და ორივეს ისეთი შეგრძნება ჰქონდა, ეგონათ, სხვა სამყაროსკენ მივაბიჯებთო. მიწა თიხნარი იყო, მკვრივი და ნოტიო, ამიტომ სულ ოდნავ ეკრობოდა ფეხი წებოვან ზედაპირს – და ასევე სულ ოდნავი ძალისხმევა იყო საჭირო, რომ ფეხსაცმლის ლანჩა მიწას ასცილებოდა. იმ სერისკენ შეუყვნენ გზას, სადაც ალაგ-ალაგ წიწვოვანი ტყის უსუსური ნაშთები იყო შეფენილი თხემებზე და მთის წვერზეც. ქალი უხერხულად ადგამდა ყოველ ნაბიჯს, მისი სხეულის მოძრაობა გარკვეულ სიძნელეს თუ შინაგანი დაძაბულობით გამოწვეულ შეფერხებას გამოხატავდა, თითქოს ჰა, გადადგამს კიდევ ერთ ნაბიჯს და მერე ან გაჩერდება, ან კიდევ სხვა მიმართულებით გასწევსო, იფიქრებდი… >>>

ბაჩო ოდიშარია - „აღდგომა“

აღდგომა ალბათ საზოგადოების სეკულარული ნაწილისთვის ყველაზე საყვარელი ქრისტიანული დღესასწაულია, რადგან ოთხდღიანი უქმეები სხვა არცერთ ღირშესანიშნავ თარიღს არ ახლავს ბონუსად. სიცოცხლის სიკვდილზე გამარჯვების კალენდრულ დღეს მოყვება მიცვალებულების მოსახსენებელი ორშაბათი, რომელიც ამავე პათოსით და ონტოლოგიური დატვირთვით უნდა გრძელდებოდეს, თუმცა პირადად მე საბურთალოს სასაფლაოზე მსგავსი ფენომენი არასოდეს შემინიშნავს.

რამდენიმე წლის წინ ბიბისიმ რეპორტაჟი მოგვიძღვნა, სადაც გადაღებული იყო, თუ როგორ გარდაიქმნება სანადიმო ტერიტორიად საფლავი და სიფხიზლესთან კავშირის გაწყვეტის შემდეგ უკვე რეკრეაციულ ზონადაც გადაიქცევა, სადაც გამოძინებაც მოსულა.  >>>

ბაჩო ოდიშარია - „პროვოკაცია“

ამ ტექსტში მინდა ვისაუბრო პროვოკაციის მნიშვნელობაზე ხელოვნებაში და დავიწყებ იმით, რომ თანამედროვე საქართველოში შექმნილ არტში პროვოკაცია არ არსებობს. ახლა შეიძლება ფიქრობთ, როგორ თუ არ არსებობს, რამდენ ავტორს აღუშფოთებია საზოგადოებაო, მაგრამ ეგ ეპატაჟია, თითქოს პროვოკაციაც ეთქმის, მაგრამ შექმნილია იმისთვის, რომ იყოს პროვოკაცია და არა რეფლექსია პრობლემაზე, რომლის შემდეგაც ავტორი მოახერხებს ამ პრობლემის ირგვლივ კითხვების გაჩენას და დისკუსიის არტიკულაციას. ჩვენთან იქმნება ისეთი ეპატაჟები, რომლებიც არა ნაწარმოებზე, არამედ ავტორზე გვამახვილებინებს ყურადღებას.

>>>