FB LIVE LIVE

როგორ იბადება პლანეტები ახალგაზრდა ვარსკვლავთან — ALMA-ს ახალი ფოტო

22:20, 26.02.2018
Nestled in the young Ophiuchus star-forming region, 410 light-years from the Sun, a fascinating protoplanetary disc named AS 209 is slowly being carved into shape. This wonderful image was captured using the high-resolution ALMA telescope, revealing a curious pattern of rings and gaps in the dust surrounding a young star. Protoplanetary discs are dense, rotating planes of gas and dust that surround newly formed stars; providing the matter that one day becomes orbiting planets, moons and other minor bodies. At less than one million years old, this system is very young, but already two clear gaps are being sculpted from the disc. The outer gap is deep, wide, and largely a dust-free zone, leading astronomers to believe that a giant planet almost the mass of Saturn is orbiting here — around 800 light-minutes from the central star, and more than three times the distance between Neptune and the Sun! As the planet carves out its path, dust piles up at the outer edge of its orbit, creating ever more defined rings in the disc. The thinner, inner dust gap could have been formed by a smaller planet, but astronomers have raised the intriguing possibility that the large and distant circling planet in fact created both paths. This inferred Saturn-like planet so far from its central star raises fascinating questions about planet formation at the edges of protoplanetary discs on particularly short timescales. Link: Research paper

ჩვენგან 410 სინათლის წლის მანძილზე, გველისმჭერის თანავარსკვლავედში მოკალათებულ ვარსკვლავთწარმომქმნელ რეგიონში, ნელ-ნელა ფორმას იღებს მომაჯადოებელი პროტოპლანეტური დისკო სახელად AS 209.

თვალწარმტაცი ფოტო ჩილეში განთავსებულმა ტელესკოპმა ALMA-მ გადაიღო. სურათზე ცხადად ჩანს ახალგაზრდა ვარსკვლავის გარშემო გაწოლილი უცნაური ფორმის რგოლები და ნაპრალები.

პროტოპლანეტური დისკოები ეწოდება ახლად დაბადებულ ვარსკვლავთა გარშემო მბრუნავ გაზისა და მტვრის სიბრტყეებს. შეიცავს მატერიას, რომელიც ერთ მშვენიერ დღესაც გადაიქცევა ვარსკვლავის გარშემო მოძრავ პლანეტებად, მთვარეებად და სხვა მცირე სხეულებად. აღნიშნული სისტემა ძალიან ახალგაზრდაა, ასაკი მილიონ წელიწადზე ნაკლებია, მაგრამ უკვე აქვს დისკოსგან გამოკვეთილი ორი აშკარა ნაპრალი.

გარე ნაპრალი წარმოადგენს ღრმა, ფართო, მტვრისგან ძირითადად თავისუფალ ზონას, რაც ასტრონომებს არწმუნებს, რომ იქ სატურნის მასის გიგანტური პლანეტა მოძრაობს. თითქოს უცნაური არაფერია, მაგრამ მანძილი ამ პლანეტასა და დედავარსკვლავს შორის 800 სინათლის წუთია, მზესა და ნეპტუნს შორის არსებულ მანძილზე სამჯერ მეტი.

მაშინ, როცა პლანეტა ვარსკვლავის გარშემო საკუთარ გზას ამზადებს, მტვრის გროვები ორბიტის გარე კიდეებისკენ გადაიტყორცნება და დისკოში წარმოიქმნება უფრო მკაფიო რგოლები.

შიდა, მტვრის უფრო თხელი ნაპრალები წარმოქმნილი უნდა იყოს შედარებით პატარა პლანეტის მიერ. თუმცა, ასტრონომები უშვებენ იმ შესაძლებლობასაც, რომ ეს ნაპრალიც შორს მოძრავი, გიგანტური პლანეტის მიერ იყოს წარმოქმნილი.

დედავარსკვლავისგან ასე შორს არსებული სატურნის მსგავსი ეს პლანეტა მრავალ კითხვას წარმოშობს პროტოპლანეტური დისკოს კიდეებზე პლანეტათა ფორმაციის შესახებ, თანაც ძალიან მოკლე პერიოდში, რაც საკმაოდ იშვიათია.

მომზადებულია eso.org-ის მიხედვით

მსგავსი