მეცნიერებმა ჰერპესის ვირუსი „დაიმორჩილეს“ და კიბოს წინააღმდეგ ბრძოლაში მოკავშირედ აქციეს.
ათი წელი გავიდა მას შემდეგ, რაც აშშ-ის სურსათისა და მედიკამენტების ადმინისტრაციამ (FDA) ვირუსზე დაფუძნებული კიბოს პირველი თერაპია დაამტკიცა და ამჯერად, ჰორიზონტზე კიდევ ერთი პოტენციურად სიცოცხლის გადამრჩენელი თერაპია გამოჩნდა.
გენეტიკურად მოდიფიცირებულმა მარტივი ჰერპესის ვირუსმა, სახელად RP1, კლინიკური ცდების I და II ფაზაში, მელანომის შორს წასული კიბოები გაანადგურა, თანაც მაშინაც კი, როცა ისინი სხეულში საკმაოდ ღრმად იყვნენ გამჯდარი.
კვლევაში, RP1 ინექციის სახით შეიყვანეს მელანომის სიმსივნეში ან უბრალოდ კანქვეშ, ანდაც ღრმად სხეულში, მაგალითად, ფილტვებსა და ღვიძლში. იმ პაციენტებში, რომლებსაც მკურნალობაზე დადებითი რეაგირება ჰქონდათ, კიბომ შემცირება იმ შემთხვევებშიც დაიწყო, როცა ინექცია უშუალოდ სიმსივნეში არ იყო გაკეთებული.
„შედეგები მიუთითებს, რომ RP1 ეფექტიანად იღებს კიბოს მიზანში მთელი სხეულის მასშტაბით, თანაც არა მხოლოდ სიმსივნეში ინექციის შეყვანისას; ეს კი პრეპარატის პოტენციურ ეფექტიანობას ზრდის, რადგან ზოგიერთი სიმსივნე მისაწვდომად რთული ან საერთოდ მიუწვდომელია“, — ამბობს სამხრეთ კალიფორნიის უნივერსიტეტის სამედიცინო ონკოლოგი ჯინო კიმ ინი.
კვლევის შედეგები ჯერ რეცენზირებული არ არის, მაგრამ ცოტა ხნის წინ წარმოადგინეს ამერიკის კლინიკური ონკოლოგიის საზოგადოების (ASCO) 2025 წლის შეხვედრაზე.
წლის დასაწყისში, პირველადი შედეგებით გაოცებულმა FDA-მ თერაპიას პრიორიტეტული განხილვა მიანიჭა, რადგან ის იმუნური თერაპიის პრეპარატ ნივოლუბამთან (ბრენდული სახელი Opdivo) კომბინაციაში იყო.
როგორც ჩანს, ერთად ეს პრეპარატები ორმაგ დარტყმას აყენებენ მელანომას.
კლინიკური ცდების 1/2 ფაზაში ჩართული 140 პაციენტიდან დაახლოებით მესამედს დადებითი რეაგირება ჰქონდა RP1-ისა ნივოლუბამის ინექციებზე.
დასაწყისში, პაციენტებს კომბინირებულ თერაპიას ორ კვირაში ერთხელ უტარებდნენ. მაგრამ რვა ციკლის შემდეგ, პაციენტებმა მხოლოდ ნივოლუბამი გააგრძელეს ორი წლის განმავლობაში.
იმ პაციენტებს შორის, რომლებსაც მკურნალობაზე დადებითი რეაქცია ჰქონდათ, 80-90 პროცენტს კიბო 30 პროცენტზე მეტით შეუმცირდათ.
ჰერპესზე დაფუძნებული თერაპიის უსაფრთხოება და ეფექტიანობა ანალოგიური იყო როგორც ზედაპირის, ისე ღრმა ინექციის ადგილებისთვის. მიუხედავად იმისა, რომ ჰერპესის ვირუსის გენომდიფიცირებული ვერსია გადამტანად გამოიყენება, პაციენტებში ჰერპესს არ იწვევს.
„შედეგები ძლიერ შემაგულიანებელია, რადგან მელანომა მეხუთე ყველაზე გავრცელებული კიბოა ზრდასრულებში და თანაც, მელანომის შორს წასული შემთხვევების დაახლოებით ნახევარი ვერ იმართება ამჟამად ხელმისაწვდომი იმუნოთერაპიული პრეპარატებით. მკურნალობის გარეშე, შორს წასული მელანომის გადარჩენის მაჩვენებელი მხოლოდ რამდენიმე წელია; შესაბამისად, ეს ახალი თერაპია დიდ იმედს აჩენს იმ პაციენტებისთვის, რომლებმაც უკვე ამოწურეს კიბოსთან ბრძოლის ყველა ვარიანტი“, — ამბობს ინი.
ამ დრომდე, FDA-ს ვირუსზე დაფუძნებული მხოლოდ ერთი კიბოს თერაპია აქვს დამტკიცებული, ბრენდული სახელით Imlygic, რომელიც შორს წასული მელანომის შემთხვევაში მხოლოდ მაშინ გამოიყენება, თუ კიბო კანზე ან ლიმფურ კვანძებშია.
HSV-1 თერაპიის ახალი, გენმოდიფიცირებული ვერსია შეიძლება ორგანიზმში ღრმად შემღწევი, სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი პრეპარატი აღმოჩნდეს.
პრეპარატის კვლევებს ასპონსორებს ბიოტექნოლოგიური კომპანია Replimune Group, Inc., რომელიც კვლევებს აწარმოებს ონკოლიზურ ვირუსულ თერაპიაში — ჭკვიანურ მეთოდში, რომელმაც შესაძლოა, უკეთესობისკენ შეცვალოს კიბოს მკურნალობა.
ყველაფერს რომ თავი დავანებოთ, ვირუსები უჯრედებში შესაჭრელად გაჩნდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ ხშირად ეს ცუდია, ონკოლიზური ვირუსული თერაპიის კვლევით, მეცნიერებმა ვირუსის ეს უნარი სარგებლად გარდაქმნეს. ისინი მოდიფიცირებას უტარებენ გავრცელებულ ვირუსებს, მაგალითად, მარტივი ჰერპესის ვირუსს, რათა გვერდი აუარონ ჯანსაღ უჯრედებს და პირდაპირ კიბოს უჯრედები გაანადგურონ დასკდომის გზით.
დაშლამდე, უჯრედი გამოყოფს იმუნურ ნივთიერებას, სახელად ანტიგენს, რომელსაც სხეულის იმუნური სისტემა თავდასხმის რეჟიმში გადაჰყავს.
ისეთი კიბოების შემთხვევაში, როგორიცაა მელანომა და თავის ტვინის კიბო, რომლებიც დაცული არიან იმუნოსუპრესიული გარემოთი, ონკოლიზური ვირუსები შეიძლება განსაკუთრებით გამოსადეგი თერაპია იყოს.
RP1-ისა და ნივოლუბამის კომბინაციის თერაპიის განხილვის თარიღად FDA-ს 2025 წლის 22 ივლისი აქვს განსაზღვრული.
თუ თერაპია წარმატებული აღმოჩნდება, ის შესაძლოა ძალიან მალე გახდეს ხელმისაწვდომი მკურნალობისადმი რეზისტენტული მელანომის მოწინავე სტადიის მქონე პაციენტებისთვის.
„მჯერა, რომ ონკოლიზური ვირუსები უახლოეს მომავალში კიბოსთან ბრძოლის ახალი, მნიშვნელოვანი მიდგომა გახდება ზოგიერთი პაციენტისთვის“, — ამბობს ინი.
ამჟამად მიმდინარეობს კლინიკური ცდების მესამე ფაზა, რომელშიც 400-ზე მეტი პაციენტი მონაწილეობს.
მომზადებულია news.keckmedicine.org-ისა და ScienceAlert-ის მიხედვით.
