აქლემებისა და ლამების ანტისხეულებისგან დამზადებული ნანოსკოპური ნაწილაკები უჯრედულ სივრცეებში ისე აღწევენ, როგორც სხვა ვერცერთი ანტისხეული. სულ უფრო მეტი მტკიცებულება მიუთითებს, რომ ეს ციცქნა მოლეკულები თავის ტვინსაც კი უნდა იცავდეს ისეთი რთულად სამკურნალო დაავადებებისგან, როგორიცაა ალცჰაიმერი და შიზოფრენია.
ახალ კვლევაში, საფრანგეთის ეროვნული სამეცნიერო კვლევების ცენტრის (CNRS) ჯგუფი განმარტავს, სადამდე მიგვიყვანა კვლევამ და რა გველოდება მომავალში.
CNRS-ის ექსპერტთა აზრით, მცირე ზომის გამო, ისინი იდეალურია თავის ტვინში მისაღწევად და სამკურნალოდ, თანაც ძალიან ცოტა გვერდითი ეფექტით. თუმცა, ამჟამად ხელმისაწვდომი ოთხი ნანოსხეულური თერაპია დამტკიცებულია მხოლოდ სხეულის სხვა ნაწილთა სამკურნალოდ.
ანტისხეულები არის ცილები, რომლებსაც ჩვენი იმუნური სისტემა ორგანიზმში მოხვედრილი არასასურველი მასალების წინააღმდეგ იყენებს (ვირუსები, ტოქსინები და ა. შ.).
ნანოსხეულები ამ ცილების გამარტივებული ვერსიებია და მათი მოხდენილი, მალული კონსტრუქცია განაპირობებს იმას, რომ შეუძლიათ ვირუსის დამცავ მექანიზმებს შორის შეღწევა და მათი ყველაზე სახიფათო ნაწილების განიარაღება.
აქლემისებრთა ოჯახის წევრები (ლამები, აქლემები, ალპაკები) უფრო პატარა ანტისხეულებს გამოიმუშავებენ, ვიდრე ადამიანები. მეცნიერებმა ისინი ლაბორატორიაში კიდევ უფრო დახვეწეს და დაახლოებით 10-ჯერ უფრო დააპატარავეს, ვიდრე ჩვეულებრივი Y-ის ფორმის იმუნოგლობულინ G ანტისხეული.
მიუხედავად იმისა, რომ ნანოსხეულებს ზვიგენებიც წარმოქმნიან, ჩვენს შედარებით მოუხეხებელ იმუნურ სისტემას საუკეთესოდ მაინც ეთავსება ჩვენი ძუძუმწოვარი ნათესავების ბიოლოგიური აპარატი.
აქლემისებრთაგან დამზადებულმა ნანოსხეულებმა ადამიანებში იმედისმომცემი შედეგები უკვე აჩვენა გრიპის A და B ტიპის, ნოროვირუსის, COVID-19-ისა და აივ-ინფექციის წინაღმდეგაც კი.
ბოლო პერიოდამდე მიიჩნეოდა, რომ ნანოსხეულების გამოყენება შეუძლებელი იყო ტვინის დარღვევების სამკურნალოდ, რადგან ადამიანის თირკმელები მათ სისხლში იქამდე სპობს, ვიდრე სამიზნემდე მიაღწევენ. ასევე ჩანდა ისიც, რომ მათ სისხლი-თავის ტვინის ბარიერის (ჰემატოენცეფალური ბარიერი) გადალახვაც არ შეეძლოთ — გადამწყვეტი საკონტროლო პუნქტი ტვინისკენ მიმართული ნებისმიერი პრეპარატისთვის.
თუმცა, ახალმა კვლევებმა ეს გამოწვევები დაძლია; ლაბორატორიაში ცხოველებზე ჩატარებულმა ექსპერიმენტებმა აჩვენა, რომ ინჟინერიით დამუშავებულ ნანოსხეულებს შეუძლიათ ჰემატოენცეფალური ბარიერის გადალახვა და ალცჰაიმერის მთავარი მარკერების — ტაუ და ამილოიდ ბეტას მიზანში ამოღება და განადგურება.
„აქლემისებრთა ნანოსხეულები ახალ ერას იწყებს თავის ტვინის დარღვევათა ბიოლოგიურ თერაპიებში და რევოლუციას ახდენს პრეპარატთა შესახებ ჩვენს წარმოდგენაში. გვჯერა, რომ მათ შეუძლიათ ჩვეულებრივ ანტისხეულებსა და პატარა მოლეკულებს შორის მდებარე ახალი კლასის პრეპარატთა წარმოქმნა“, — ამბობს CNRS-ის ნეიროფარმაკოლოგი ფილიპ რონდარდი.
თუმცა, ვიდრე ეს პრეპარატები რეალობად იქცევა, საჭიროა, რომ მეცნიერებმა შეაფასონ მათი სტაბილურობა და სხვა ფაქტორები.
„ეს გახლავთ ძლიერ ხსნადი, პატარა ცილები, რომლებსაც ტვინში პასიურად შესვლა შეუძლიათ. ამის საპირისპიროდ, პატარამოლეკულიანი პრეპარატები, რომლებსაც ჰემატოენცეფალურ ბარიერში გაღწევა შეუძლიათ, ბუნებაში ჰიდროფობიურია, რაც ზღუდავს მათ ბიოხელმისაწვდომობას, ზრდის სამიზნის არევის რისკს და თან ახლავს გვერდითი ეფექტები“, — ამბობს გენომიკოსი პიერ-ანდრე ლაფონი.
იმისათვის, რათა განისაზღვროს შესაფერისი დოზა, ასევე საჭიროა უფრო მეტი ცნობა იმის შესახებ, ზუსტად როგორ კვეთენ ისინი ჰემატოენცეფალურ ბარიერს და რამდენ ხანს რჩებიან თავის ტვინში. საჭიროა კლინიკური ხარისხის, სტაბილური ფორმულებიც, რომლებიც გაუძლებენ გრძელვადიან პერიოდში შენახვას და ტრანსპორტირებას ლაბორატორიიდან პაციენტამდე.
„ჩვენმა ლაბორატორიამ უკვე დაიწყო ამ სხვადასხვა პარამეტრის შესწავლა ტვინში შეღწევად რამდენიმე ნანოსხეულში და ბოლო დროს ვაჩვენეთ ისიც, რომ მკურნალობის პირობები თავსებადია ქრონიკულ მკურნალობასთან“, — ამბობს ლაფონი.
კვლევა Trends in Pharmacological Sciences-ში გამოქვეყნდა.
მომზადებულია scimex.org-ისა და ScienceAlert-ის მიხედვით.
