მზის სისტემის ყინულის გიგანტები — ურანი და ნეპტუნი ჩვენი სისტემის ყველაზე ნაკლებად შესწავლილი პლანეტებია.
მათსა და დედამიწას შორის არსებული უზარმაზარი მანძილის გამო, პირველი ზონდი, რომელმაც ისინი შეისწავლა იყო ვოიაჯერ 2 — დღემდე ერთადერთი მისია, რომელმაც ამ პლანეტებს გადაუფრინა.
ამ ზონდმა მრავალი საიდუმლო გამოავლინა ორივე პლანეტის, მათი მთვარეების სისტემისა და მახასიათებლების შესახებ. მაგალითად, როცა ვოიაჯერმა ურანს ჩაუფრინა, ჩაიწერა მოსალოდნელზე გაცილებით უფრო მაღალი ენერგიის მქონე ელექტრონთა სარტყელი.
მას შემდეგ, მეცნიერებმა მზის სისტემის მიღმა მრავალი გაზის გიგანტი აღმოაჩინეს და შეისწავლეს, გააკეთეს შედარებები, რომლებმაც კიდევ უფრო გააღრმავა საიდუმლო იმის შესახებ, თუ როგორ შეეძლო ურანის სისტემას შეენარჩუნებინა ამდენი ჩაჭერილი ელექტრონის რადიაცია.
ახალ კვლევაში, სამხრეთ-დასავლეთის კვლევითი ინსტიტუტის (SwRI) მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ ვოიაჯერ 2-ის მიერ მიღებული ასეთი შედეგები შეიძლება მზის ქარის სტრუქტურის ბრალი ყოფილიყო.
მათი აზრით, ზუსტად ისე, როგორც დედამიწაზე მიმდინარეობს მზის ქარის შტორმების მიერ მართული პროცესები, „თანამბრუნავი ურთიერთქმედების რეგიონი“ სისტემაში მაშინ გადიოდა, როცა ვოიაჯერ 2 ისტორიულ გადაფრენას ახორციელებდა.
ამ დრომდე, ურანთან რადიაციული გარემოს ერთადერთი პირდაპირი გაზომვა ვოიაჯერ 2-ს აქვს ჩატარებული. ამის საფუძველზე მიღებულია, რომ სისტემას აქვს სუსტი იონური რადიაციული სარტყელი და ძალიან ძლიერი ელექტრონული რადიაციული სარტყელი.
თუმცა, როცა ჯგუფმა ხელახლა შეისწავლა ზონდის მონაცემები, აღმოაჩინეს მინიშნებები იმისა, რომ ზონდის დაკვირვებები არ ჩატარებულა მზის ქარის ნორმალურ პირობებში. ამის ნაცვლად მიუთითებდა, რომ ზონდის გადაფრენა დაემთხვა სისტემაში გამავალ გარდამავალ მზის ქარს.
მკვლევართა მტკიცებით, ამ მოვლენამ ვოიაჯერ 2-ის გადაფრენისას წარმოქმნა ყველაზე ძლიერი მაღალი სიხშირის ტალღები, რაც ზონდმა დააფიქსირა. მაშინ მეცნიერები ფიქრობდნენ, რომ ამ ტალღებს უნდა გაეფანტა ელექტრონები, რომლებიც ურანის ატმოსფეროში უნდა დაკარგულიყვნენ.
თუმცა, მას შემდეგ მეცნიერებმა ისწავლეს, რომ გარკვეულ პირობებში, ამ ტალღებს ასევე შეუძლიათ ელექტრონების აჩქარება და პლანეტური სისტემისთვის დამატებითი ენერგიის მიცემა. ამ მიზნით, ჯგუფმა Voyager 2-ის დაკვირვებები შეადარა დედამიწაზე დაფიქსირებულ მსგავს მოვლენებს და შენიშნა მსგავსებები.
„მეცნიერებამ დიდი გზა განვლო ვოიაჯერ 2-ის ურანზე გადაფრენის შემდეგ. გადავწყვიტეთ შედარებითი მიდგომის გამოყენება. ავიღეთ ვოიაჯერ 2-ის მონაცემები და შევადარეთ მას შემდეგ დედამიწაზე ჩატარებულ დაკვირვებებს“, — ამბობს კვლევის ავტორი, SwRI-ის ფიზიკოსი რობერტ ალენი.
მისი განცხადებით, 2019 წელს ერთი მსგავსი მოვლენა დედამიწაზეც დაფიქსირდა, რამაც განაპირობა რადიაციული სარტყლის ელექტრონების უზარმაზარი აჩქარება.
„თუკი ურანის სისტემასთანაც მსგავსი მექანიზმი ურთიერთქმედებდა, ამით შეიძლება აიხსნას, რატომ ნახა ვოიაჯერ 2-მა მთელი ეს მოულოდნელი, დამატებითი ენერგია“, — ამბობს იგი.
მათი შედარებითი მიდგომა მიუთითებს, რომ ურთიერთქმედებას მზის ქარსა და ურანის მაგნიტოსფეროს შორის, უნდა წარმოექმნა მაღალი სიხშირის ტალღები, რომლებსაც შეეძლებოდა ელექტრონების აჩქარება თითქმის სინათლის სიჩქარესთან ახლოს მყოფ ენერგიამდე.
მკვლევრები ასევე სვამენ მრავალ დამატებით კითხვას ამ ძლიერი ტალღების მიღმა არსებული ფუნდამენტური ფიზიკისა და მათი გამომწვევი მოვლენების შესახებ.
„ეს კიდევ ერთი მიზეზია იმისა, რომ ურანისკენ ახალი მისია გაიგზავნოს“, — ამბობს ალენი.
კვლევა Geophysical Research Letters-ში გამოქვეყნდა.
მომზადებულია Universe Today-ს მიხედვით.
