Алхрақәа рышьҭахь фымз ҵит, апарламент ахатә ҧхықәрақәа нанагӡоит, арадикалтә оппозициаа роуп абоикот зҧырхагахаз, аполитикатә ганахьала анышә иазҭаз, — иҩит Қырҭтәыла апарламент ахантәаҩы Шьалуа папуашвили асоциалтә аҳаҿы.
«Иҳаҩсыз аамҭа иалагӡаны, Қырҭтәыла аҳәыҭқарреи ақырҭуа жәлари аҧышәа ду роуит, уи цқьа иазхәыцтәуп, цқьа еилкаатәуп, аха, џьоукы уи ргәалашәом, дара ишырҭаху еиҧш аханатә аҭоурых рҩыр рҭахуп, аха, уи азин раҳҭом.
Ареферендум
Жьҭааразы имҩаҧгаз апарламенттә алхрақәа ареферендум аҵакы арҭеит, ҳара уи ибзианы иҳәгалашәоит. Усҟан Саломе Зурабишвили аргама илҳәеит ақырҭуа жәлар Европеи Урыстәылеи рыбжьара алхра ҟарҵароуп ҳәа. Лара ари акампаниа далагеит 2024 шықәса хәажәкыразы, усҟангьы аргама илҳәеит ари акампаниа ишалахәхәо аҳәаанырцәтәи иҳәынҭқарратәыми аиҿкаарақәа. Иҳәынҭқарратәым аиҿкаарақәа ари аконцепциа рхы иархәаны, евроинтеграциа апроцессаҿы зегьы реиҳа ирацәаны иҟазҵаз аиҳабыра ирҿагылеит.
Қырҭтәыла анапхгара ари ааҧхьара рыдыркылеит. Ареферендум акәзааит ҳәа ҳҳәеит. Ҳара иаартны ҳуааҧсыра ираҳҳәеит ари ареферендум ҵакыс иамаз. Ҳуааҧсыра ҧасатәи аҧсҭазаареи аҧеиҧш ҿыци, аибашьреи аҭынчреи, ацәгьаурақәа ҟазҵо аполитикцәеи аҭакҧхықәра змоу аиҳабыреи, атәым анырреи амилаҭтә ҷыдарақәеи, аколлективтә арадикалтә оппозициеи «Ақырҭуа гәахәтәи» рыбжьара алхра ҟарҵар акәын.
Алахратә кампаниаан «Ақырҭуа гәахәтәы» излацәажәоз аибашьра ашәарҭара ишьақәырҕәҕәан атәым ҳәынҭқарра ала ишиашо алхратә процесс аҽалагара ала, ари апроцесс хықәкык акәын иамаз – атәыла анапхгара рыҧсахра. Дара ақырҭуа жәлар ржьара рылшап ҳәа игәыҕуан. Аха, хнызқьшықәсатәи аҳәынҭқарратә традициа змоу ажәлар ржьара шымариам иазҧхьагәарымҭеит. Қырҭәтыла ауааҧсыра реиҳара алхра иаша ҟарҵеит, Қырҭтәыла амилаҭтә интересқәеи, аҭынчреи, аекономика аиқәырхареи иадгылеит. Ҳтәыла аҕацәа ааха ду роуит. Атәым әҳынҭқарра ахықәкқәа рзынарымгӡеит, уи рәгы ҧнажәеит.
Ашантаж
Цәабран 26 азы алхрақәа рҿы абариер иахысыз аоппозициа 38% роуит, дара рзы уи ақәҿиара дуун. Аоппозициа ари алҵшәа иақәгәырҕьаны, аусеицура ашьаҭа бзиа роур акәын, насгьы аконституциа аҳәаақәа ирҭагӡаны аусура ацҵаразы амотивациа акәны иҟалар акәын. Аха ишубарҭахаз ала, аҳәаанырцәтәи ахылаԥшыҩцәа ирҭахыз алҵшәа заҵәык акәын – аҳәынҭқарра аԥсахра. Адемократиа аҿиареи ԥхьаҟатәи ашьаҿа аҟаҵареи ҭацәыз ажәақәаны иҟалеит. Убри аҟнытә, ҳара иаҳгәалашәоит алхрақәа рышьҭахь ҩымш рышьҭахь иҳауз амҩақәҵарақәа: алхрақәа рҿы аӷьычра шымҩаԥысыз азы ашьақәырӷәӷәарақәа рыԥшаара, реизгара. Иара убасгьы иаҳгәалашәоит гәыӷра змам аҿагылара жәҩантәи 300 нызқь бжьыҭира иацҵаны аԥшаара, мамзаргьы “ацәцара” иазку амиф аԥҵара рҽазышәарақәа. Аоппозициа, Саломе Зурабишвили инапала, ииашаҵәҟьаны абоикоти аҳәатәхамҵареи рылаҳәара иақәыршәан. 2020 шықәсазы алхрақәа рҿы иаҳбаз еиԥш, даҽа шантажтә раундк, азхамҵара аҭира алагеит. Урҭ шантаж ахархәара аанрыжьуамызт, ажәлар алхрақәа рылҵшәақәа ишырҿагылаз, ацәыргақәҵақәа шымҩаԥыргоз, афальсификациа шыҟамыз анырбагьы, апарламент аилатәарақәа қәҿиарала еизганы ишаадыртхьазгьы.
Ҳара иаҳбеит аҳәаанырцәтәи ашантаж ацҵаразы иаахтыҵәҟьоу асценарио: аҿагылара адгылара, адипломатиатә миссиақәа рҟынтәи аҭынчра, абоикот, аиҟәыҭхара, аконституциатә еиҿкаара ашьаҭақәа рыҵҟьара, насгьы аамҭак ашьҭахь амцқәа рыла акомпромисс аҟаҵара аҭахра ацәырнагартә еиԥш иҭынчу акризис аԥҵара.
Ноиабр 28
Апарламент 11-тәи ааԥхьара анаартыз ашьҭахь ҩымш анҵы, атәымтәылатәи аҳәынҭқарра адемарши аӷарреи рҿаԥхьа, Қырҭтәыла аҳәынҭқарра шантажтә режим аҿы аанхара мап ацәнакит. Убасҟан ауп ианырҳәаз, атәыла аполитика адәныҟатәи амҩақәҵарақәа рықәныҟәара ахьахәҭоу аҭагылазаашьаҿы иҟамлоит ҳәа, насгьы урҭ амҩақәҵарақәа рықәымныҟәара, “акаротқәа” рымоура, аҩныҵҟатәи аилаҩынтра ацәырҵра, егьырҭ уи иеиԥшу абџьарқәа шантажтә мчыла ахархәара роуеит ҳәа.
Ақырҭуа гәахәтәы, алхҩцәа реиҳараҩык ргәазыҳәара иақәгәыӷны, аҭагылазаашьа аҿаԥхьа иахәаԥшны, адәныҟатәи аҽалагалара иахәҭоу аҭак ҟанаҵеит. Ҳара иҳаҳәеит Ассоциациа аиқәшаҳаҭра инақәыршәаны иҳадаҳкылаз аҭакԥхықәрақәа рынагӡара ҳшазхиоу, насгьы 2028 шықәсанӡа ЕС алаларазы акритериақәа рынагӡара ҳшазхиоу, уи аамҭанӡа аиҿцәажәарақәа раартреи егьырҭ абжьаратә етапқәеи аиқәшаҳаҭрақәа рзы ҳшазнеиуам. Ари аҳәамҭа агәынамӡара змаз, згәы каҳаз, згәы ԥжәаз аҳәаанырцәтәи аҳәынҭқарра ахархәара аиуит Қарҭ ақалақь аҿы ақәгыларақәа ралагара азы.
Аиҿагылара
Згәы ԥжәаз аҳәаанырцәтәи аҳәынҭқарра агрессиа еиҳагьы иарӷәӷәеит Дональд Трамп ноиабр анҵәамҭазы Америка Аҳәынҭқарра Ахада иалхрақәа рҿы ииааира абзоурала. Алхрақәа рҿы иаҵахаз администрациа Қарҭ ақалақь аҿы мыцхәы ақәгыларақәа рымҩаԥгареи, аҳәынҭқарра ахада ҿыц инаугурациа ҟалаанӡа даҽа ԥштәылатәи револиуциеи рзы алашара аҵиаҵәа ҭәын. Қырҭтәыла азакәанхьчаратә усбарҭақәа Русҭавели имҩаду аҿы аҭышәынтәалареи ашәарҭадареи рыхьчареи, апарламент ахыбра ақәылара аҟынтәи ахьчареи рзы аџьабаа ду рбар акәхеит. Арҭ аиҿагылараҿы ацәыргақәҵа мҩаԥызгоз ауааи азакәанхьчаратә усзуҩцәеи аӡәырҩы ааха роуит. Ҳара ибзианы иаҳгәалашәоит, алхрақәа раԥхьа ажәа рацәаны изҳәоз адипломатцәа ҭынч иҟалаз ишахәаԥшуаз, уажәы урҭ ргәазҭаҵарала, агрессивтә цәыргақәҵа мҩаԥызгоз аполициеи иареи реиҿагылара ишалагаз. Урҭ ибзианы еилыркаауан атәылаҿы аиҿагылара ҵаҵӷәыс иамаз, убри аҟнытә аоппозициа аҟынтәи амцтә нарратив амхразы акгьы ҟарымҵеит, аха зегь рыла апарламент ақәлара ргәазҭарҵон. Уи аԥхьа, ҳҭоурых аҿы раԥхьаӡа акәны адемонстрант зыԥсы ҭоу ауаҩы Молотов икоктеил иқәижьит, дбылтәуп ҳәа иқәӡбеит, нас дфырхаҵоуп ҳәа иԥхьаӡеит. Убри иахҟьаны ауп Руставели имҩаду аҿы амца ацраҵара ахьаҳбаз.
Апропаганда ақәымҿиара
Иаалырҟьаны, Аҳәынҭқарра Ахада Дональд Трамп адунеи зегьы рҿаԥхьа, Америкатәи Аҳәынҭқарра жәларбжьаратәи аренаҿы ахархәара зауз аԥырхагатә усқәа рҵыхәтәа ԥҵәоуп ҳәа ирылаирҵәеит, USAID ма NED ахархәарала, амч ԥшқа ҳәа изышьҭоу. Администрациа ажәларбжьаратәи ахәаахәҭра, Украинатәи аибашьра, Америкатәи аинтересқәа рганахьала иамоу азнеишьа ҿыц аглобалисттә мчрақәеи аибашьратә партиеи рзы хьҭаны иҟалеит. Аҳәынҭқарра Ахада Трамп Украина амца ацраҵара аанкылареи аҭынчра ашьақәыргылареи рзы аџьабаа ду ибеит, аха уажәгьы уи аҿагылара аанарԥшуеит. Уи USAID Америкатәи аинтересқәа ирԥырхагоу аусбарҭа аҳасабала иаркит. Америкатәи иреиҳау аҵараиурҭақәа рҿы аҳәаанырцәтәи афинанстә цхыраара аиқәыршәара апроцесс хацыркхеит. УСАИД ажәларбжьаратәи арена аҟынтәи, Қырҭтәылагьы уахь иналаҵаны, донор хадак аҳасабала аҭыҵра, егьырҭ афондқәа мчыла ирыднакылеит ибжьаӡыз аевроқәа рыхәҭак долларла рхарҭәаара. Абри апротест ауп иахьа иаҳбо, уажәгьы абанкроттә агендара иацхраауа. Ари апроцесс ахәаԥшрагьы аинтерес аҵоуп, избан акәзар уи ииашаны иаҳнарбоит Америкатәи аинтересқәа ԥхьаҟатәи рышьақәгылареи рмеханизмқәеи. Аиҳабыра ҿыц ииашаҵәҟьаны иаҿуп “Аҳәынҭқарра ҵаула” аиааира, уи иалҵшәаны иҟалоит егьырҭ атәылақәа рыҩныҵҟатәи аполитика амчра ԥшқа ма иӷәӷәоу рыҽрыламырхәра, насгьы апартниорцәа ринтересқәа хшыҩзышьҭра рҭара.
