მეოცე საუკუნის ომებმა, მთელი რიგ ისტორიკოსებში ისტორიული პროგრესის რწმენა შეარყია. გაჩნდა წარმოდგენები, რომ ისტორიული პროცესს, თავისი მუდმივი ტრანსფორმაციული ბუნებიდან გამომდინარე, შესაძლოა მომავალში კიდევ გამოეწვია მსგავსი კატასტროფები. რა იწვევს ისტორიულ ცვლილებებს, ცალკეული მოვლენები, თუ გრძელვადიანი პროცესები? რა მიდგომები არსებობს ისტორიოგრაფიაში ისტორიული ცვლილების გაგებისათვის და რომელი მიდგომები მიგვანიშებენ პოლიტიკური მოვლენების ანალიზისას “კონიუნქტურული” (და “დროებითი”) მოვლენების “გრძელვადიანი” (სოციო-ისტორიული ხასიათს მქონე) მოვლენებისაგან გამიჯვნისაკენ ხელახალი და სერიოზული კატასტროფების თავიდან ასარიდებლად?
42° პარალელი