მეზობელ გალაქტიკაში, სიცოცხლის საშენი მასალები გაყინულ ფორმაში აღმოაჩინეს — პირველად ისტორიაში #1tvმეცნიერება
პირველად ისტორიაში, ასტრონომებმა სიცოცხლის საშენი მასალა გაყინულ ფორმებში დააფიქსირეს ჩვენი გალაქტიკის ფარგლებს გარეთ.
ირმის ნახტომის თანამგზავრ გალაქტიკა მაგელანის დიდ ღრუბელში, ახლად დაბადებული ვარსკვლავის გარშემო მოძრავ ყინულში ჩაჭედილ კომპლექსურ ორგანულ მოლეკულათა ნაზავში, მკვლევრებმა დააფიქსირეს ეთანოლი, აცეტალდეჰიდი და მეთილის ფორმატი — ნაერთები, რომლებიც აქამდე არასოდეს შეუმჩნევიათ ირმის ნახტომს გარეთ არსებულ ყინულებში.
ამას გარდა, გამოვლენილი კიდევ ერთი ნაერთი, ძმარმჟავა, აქამდე არასდროს ყოფილა დაზუსტებით იდენტიფიცირებული ყინულში კოსმოსის რომელიმე ნაწილში.
აღმოჩენა მიუთითებს, რომ ინგრედიენტები იმ ქიმიური რეაქციებისთვის, რომლებმაც სიცოცხლის აღმოცენება განაპირობა, ფართოდ არის გავრცელებული მთელ კოსმოსში და მხოლოდ ჩვენი გალაქტიკით არ შემოიფარგლება.
„ამ აღმოჩენით, მნიშვნელოვანი წინსვლა გვაქვს იმის დადგენაში, როგორ გაჩნდა სამყაროში კომპლექსური ქიმია და გვეხსნება ახალი შესაძლებლობები სიცოცხლის წარმოშობის კვლევისთვის“, — ამბობს კვლევის ავტორი, NASA-ს გოდარდის კოსმოსურ ფრენათა ცენტრისა და მერილენდის უნივერსიტეტის ასტროფიზიკოსი მარტა სევილო.
კომპლექსური ორგანული მოლეკულები (COM) ასტროფიზიკურ კონტექსტში არის მოლეკულები სულ მცირე ექვსი ატომით, რომელთაგან სულ მცირე ერთი არის ნახშირბადი. ეს კატეგორია მოიცავს ისეთ მოლეკულებს, როგორიცაა ეთანოლი (CH₃CH₂OH), მეთილის ფორმატი (HCOOCH₃) და აცეტალდეჰიდი (CH₃CHO), ასევე ისეთ დიდ მოლეკულებს, როგორებიცაა იზოპროპილის ციანიდი ((CH3)2CHCN).
ისინი მეცნიერთათვის მნიშვნელოვანია, რადგან წარმოადგენენ ქიმიურ წინამორბედებს იმ მოლეკულებისა, რომლებიც ქმნიან სიცოცხლეს, მაგალითად, ამინომჟავების, შაქრებისა და აზოტოვანი ფუძეების. შესაბამისად, კოსმოსში მათი პოვნა სინათლეს ჰფენს პრებიოტური ქიმიის წარმოშობას და იმას, თუ სავარაუდოდ სად წარმოიქმნა ეს წინამორბედი ნაერთები თუნდაც ჯერ კიდევ დედამიწის დაბადებამდე.
მეცნიერებს ასევე სურთ იმის დადგენაც, არსებობს თუ არა სხვაობა ამ მოლეკულათა გავრცელებაში მათი ადგილმდებარეობის მიხედვით. მაგელანის დიდი ღრუბელი ირმის ნახტომისგან ძლიერ განსხვავებული გარემოა. მასში სამჯერ ნაკლები ან სულ მცირე ნახევარია მძიმე ლითონები; ასტრონომიული თვალსაზრისით ეს ნიშნავს ჰელიუმზე მძიმე ნებისმიერ ელემენტს — შესაბამისად, მაგელანის დიდ ღრუბელში ირმის ნახტომთან შედარებით ბევრად ნაკლებია თუნდაც ჟანგბადი, ნახშირბადი და სილიციუმი.
გაცილებით ნაკლებია სინათლის მბლოკავი მტვერიც, შედარებით აქტიურია ახალ ვარსკვლავთა წარმოქმნის პროცესი, რის გამოც, გალაქტიკა წალეკილია ულტრაიისფერი რადიაციით. ბუნებრივია, ეს აჩენს კითხვებს იმის შესახებ, თუ როგორ გაჩნდა მაგელანის დიდ ღრუბელში კომპლექსური ორგანული მოლეკულები.
ერთი ასეთი ახალგაზრდა ვარსკვლავი, სახელად ST6, ჩვენგან დაახლოებით 160 000 სინათლის წლის მანძილზე მდებარეობს ე. წ. სუპერბუშტ N158-ში — არც ისე შორს სახელგანთქმული ვარსკვლავთწარმომქმნელი ტარანტულას ნისლეულისგან. სევილომ და მისმა კოლეგებმა ამ ვარსკვლავისკენ ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპი მიმართეს; მის გარშემო მოძრავი ყინულოვანი მასალებიდან წამოსულ შუა-ინფრაწითელ სინათლეში სცადეს გამოევლინათ იქ მიმდინარე ქიმიური პროცესები.
ამის შემდეგ, მიღებული სპექტრი შეადარეს უკვე ცნობილ „კომპლექსურ ორგანულ მოლეკულათა ანაბეჭდს“ — სხვადასხვა კომპლექსურ ორგანულ მოლეკულათა ხელწერების მონაცემთა ბაზას. ეს მოლეკულები სინათლეს კონკრეტულ ტალღის სიგრძეებში შთანთქავენ, რაც სპექტრში წარმოქმნის ჩრდილოვან ხაზებს, რომლებსაც შემდეგ მეცნიერები უსაბამებენ უკვე ცნობილ მოლეკულებს.
სხვა გალაქტიკაში ვარსკვლავის გარშემო ყინულოვანი მტვრის გამოცემულ სინათლეში, რომელიც ჯეიმს ვებმა შეაგროვა, მკვლევრებმა დაზუსტებუთ დააფიქსირეს მეთანოლი, აცეტალდეჰიდი, ეთანოლი, მეთილის ფორმატი და ძმარმჟავა (CH₃COOH).
ამ აღმოჩენამდე, ძმარმჟავა კოსმოსში მხოლოდ ორთქლის სახით იყო დაფიქსირებული. გაყინულ ფორმაში მისი აღმოჩენა მხარს უჭერს კომპიუტერულ მოდელებსა და ლაბორატორიულ ექსპერიმენტებს, რომელთა თანახმადაც, ის მონაწილეობს ე. წ. მარცვალი-ზედაპირის რეაქციებში, რომლებიც მიჩნეულია, რომ კოსმოსში წარმოქმნიან პერბიოტურ ნაერთებს.
უფრო მეტიც, ყველა ამ მოლეკულის არსებობა გვაძლევს ძლიერ მტკიცებულებას იმისა, რომ ისინი მარცვალი-ზედაპირის რეაქციების პროდუქტებია. ეს ისაა, სადაც კოსმოსში მტვრის მარცვლებზე ყინული წარმოიქმნება თხელი საფარის სახით. რადიაციის დახმარებით, ამ ყინულში მოქცეული მტვრის მარცვლები მოძრაობს და ერთმანეთთან რეაქციაში შედის, წარმოქმნის იმ კომპლექსურ ორგანულ მოლეკულებს, რომლებიც ჯგუფმა დააფიქსირა.
ეს ისედაც საინტერესო იქნებოდა მხოლოდ აქ, ირმის ნახტომში; მაგრამ ახალ კვლევაში მიღებული შედეგები მიუთითებს, რომ ეს პროცესი მაინც მიმდინარეობს ლითონებით ღარიბ, რადიაციით გადარეცხილ ისეთ გარემოშიც კი, როგორიც მაგელანის დიდ ღრუბელშია.
მკვლევრები გეგმავენ, რომ მსგავსი კვლევა მაგელანის დიდი ღრუბლის კიდევ უფრო მეტ ახალგაზრდა ვარსკვლავზე ჩაატარონ, რათა განსაზღვრონ, თუ არა ასეთივე ქიმიური პროცესები მთლიან ამ გალაქტიკაში მიმდინარეობს თუ ვარსკვლავი ST6 გამონაკლისია.
კვლევა The Astrophysical Journal Letters-ში გამოქვეყნდა.
მომზადებულია cmns.umd.edu-სა და ScienceAlert-ის მიხედვით.