პეტერ მადიარი – 1956 წელს უნგრელებმა მკაფიო არჩევანი გააკეთეს, ჩვენ თავისუფალ ევროპას ვეკუთვნით, გვსურს, ვიყოთ სანდო მოკავშირეები და არა ავანტიურისტები, რომლებიც შანტაჟით იზოლირდებიან

ჩვენ გვსურს გავხდეთ ძლიერი, დამოუკიდებელი, სანდო მოკავშირეებისთვის, ჭკვიანი, წინდახედული ერი, რომელსაც შეუძლია, გადალახოს ახალი, შესაძლოა აქამდე არასდროს ნანახი საფრთხეები ევროპის შუაგულში, – ამის შესახებ უნგრეთის პრემიერ-მინისტრმა, პეტერ მადიარმა უნგრეთის რევოლუციის 70 წლის საიუბილეო ღონისძიებაზე განაცხადა.

მადიარმა გაიხსენა ბუდაპეშტში 70 წლის წინ მომხდარი მოვლენები და პატივი მიაგო იმ ადამიანებს, რომლებმაც რევოლუციას თავი შესწირეს.

„მოგესალმებით თავისუფალ, დემოკრატიულ, ძლიერ და ახლა უკვე ჭეშმარიტად დამოუკიდებელ უნგრეთში. მივესალმები ჩვენს სტუმრებს, ყველა იმ სახელმწიფოს მეთაურს, პრეზიდენტს, პრემიერ-მინისტრს, მინისტრს, საზოგადო მოღვაწეს, ევროპელ ლიდერს, რომლებიც ჩვენთან მოვიდნენ ევროპიდან და მთელი მსოფლიოდან, რათა აღენიშნათ ეს განსაკუთრებული სამოცდაათი წლისთავი. ზუსტად სამოცდაათი წლის შემდეგ, მეოცე საუკუნის, შესაძლოა , ყველაზე მნიშვნელოვანი რევოლუციის დაწყებიდან, ჩვენ დღეს აქ ვდგავართ კოსუთის მოედანზე. 1956 წლის 23 ოქტომბერს, რამდენიმე ასეულმა ათასმა უნგრელმა, შემდეგ კი მილიონობით ადამიანმა, რომლებიც მათ შეუერთდნენ, მსოფლიო ისტორია დაწერეს ამ ქვეყანაში, ამ ქალაქში, ამ მოედანზე. ამ საათებში, სამოცდაათი წლის წინ, უნივერსიტეტის სტუდენტებმა, შემდეგ ქარხნის მუშებმა, დედებმა, მოზარდებმა, ბიჭებმა და გოგონებმა პეშტიდან ერთად მარში გამართეს. მათ ჯერ არ იცოდნენ, ჯერ არ შეეძლოთ სცოდნოდათ, რას მოიტანდა შემდეგი წუთი, რას მოიტანდა შემდეგი საათები, შემდეგი დღეები და კვირები. მათ ჯერ არ იცოდნენ, რამდენი გაწირავდა სიცოცხლეს სამშობლოსთვის.

მჯერა, მათ რომ სცოდნოდათ, ისინი არ გაცვლიდნენ თავიანთ ბედს სხვაში, რადგან უნგრეთი, რომელსაც ისინი ნატრობდნენ, მათში დაიბადა: თავისუფალი, ძლიერი, თვითშეგნებული, დამოუკიდებელი სამშობლო. ერთად დგომით, ისინი ღირსეულად მიემართებოდნენ კოსუთის მოედნისკენ და ამავდროულად რევოლუციისა და ისტორიისკენ. ქუჩებში, სადაც წლების განმავლობაში არა მხოლოდ მსვლელობა, არამედ სხვა რამეზე საუბარი ან ფიქრიც კი უკანონო იყო. არ არსებობს არაფერი უფრო შემაძრწუნებელი და ამაღელვებელი, ვიდრე ის, რომ ზუსტად სამოცდაათი წლის შემდეგ, დღეს ჩვენ შეგვიძლია ვიდგეთ ამ მოედანზე მშვიდობით, თავისუფლებით, ძლიერი და ჭეშმარიტად დამოუკიდებელი ევროპული უნგრეთით“, – განაცხადა მადიარმა.

უნგრეთის პრემიერმა ასევე აღნიშნა, რომ სწორედ უნგრელები იყვნენ ის პირველები, რომლებმაც საბჭოთა სისტემა ამხილეს და „კომუნიზმის კუბოში ყველაზე მნიშვნელოვანი ლურსმანი დააჭედეს“.

„23 ოქტომბერს და შემდგომ დღეებში უნგრელებმა დაწერეს მსოფლიო ისტორია. მათ პირველებმა დაარტყეს და დააჭედეს კომუნიზმის კუბოში ყველაზე მნიშვნელოვანი ლურსმანი. დიახ, სისტემა ათწლეულების განმავლობაში გადარჩა, მან მაინც დაასახიჩრა სიცოცხლე, დაანგრია ოჯახები, დაფლითა თაობები. უნგრეთის რევოლუციის, 1956 წლის შემდეგ ვერცერთი წესიერი ადამიანი ვერ იტყოდა, რომ ეს სისტემა, კომუნიზმი, ემსახურება თავისუფლებას, რომ ის მუშების სახელით საუბრობს, რომ ის ხალხის ნებით მართავს, რადგან აქ, უნგრეთში, სწორედ მუშები აჯანყდნენ მის წინააღმდეგ. აქ ხალხმა მოითხოვა მისი წასვლა და ძალაუფლებამ, რომელიც თავისუფლებას გვპირდებოდა, თავისუფლების მოთხოვნას ტანკებით უპასუხა. ვერცერთი ტყუილი ვერასდროს დაფარავდა ამას. ამ მოედანზე შეკრებილებმა თავი გაწირეს თავისუფალი, დემოკრატიული სამშობლოსთვის. ისინი მოითხოვდნენ საბჭოთა ჯარების გაყვანას, თავისუფალ არჩევნებს, გაფიცვის უფლებას, დამოუკიდებელ სასამართლოებს, პოლიტიკური მიზეზებით უდანაშაულოდ გასამართლებულთა გათავისუფლებას. ისინი მოითხოვდნენ სიტყვის თავისუფლებას, თავისუფალ პრესას. ისინი იბრძოდნენ, რომ ჩვენ, როგორც თანასწორი ერი, მსოფლიოს წინაშე მაღლა აწეული თავებით დავმდგარიყავით“, – განაცხადა უნგრეთის პრეზიდენტმა.

ამასთან, მადიარის თქმით, 1956 წელს უნგრელებმა საკუთარი მკაფიო არჩევანი გააკეთეს და განაცხადეს, რომ ქვეყანა დემოკრატიულ ევროპას ეკუთვნის.

„სამოცდაათი წლის შემდეგ, ახლა ჩვენი, როგორც თავისუფალი უნგრეთის მოქალაქეების ჯერია, ვიცხოვროთ ჩვენი თავისუფლებით, გავაკეთოთ რამე ამ მშვენიერი სამშობლოსთვის. ჩვენ ვიცით, რა უნდა გავაკეთოთ. უნგრეთს არ შეუძლია, შეუჩერებლად მერყეობდეს აღმოსავლეთსა და დასავლეთს შორის. 1956 წელს უნგრელებმა მკაფიო არჩევანი გააკეთეს. ჩვენ თავისუფალ, დემოკრატიულ ევროპას ვეკუთვნით. ჩვენ გვსურს, ვიყოთ სანდო მოკავშირეები, რომლებიც მაღლა სხედან საერთო მაგიდასთან, და არა ავანტიურისტები, რომლებიც შანტაჟითა და ცალკეული გზებით იზოლირდებიან. ჩვენ გვსურს გავხდეთ ძლიერი, დამოუკიდებელი, სანდო მოკავშირეებისთვის, ჭკვიანი, წინდახედული ერი, რომელსაც შეუძლია, გადალახოს ახალი, შესაძლოა, აქამდე არასდროს ნანახი საფრთხეები ევროპის შუაგულში“, –  განაცხადა პეტერ მადიარმა სიტყვით გამოსვლისას.