კანაფის მოხმარებაზე დამოკიდებულება ძლიერ არის დაკავშირებული მძიმე დეპრესიულ აშლილობასთან. ამის შესახებ მიუთითებს უკვე არსებულ კვლევათა ახალი მიმოხილვა.
გაურკვეველი რჩება, თუ რატომ არსებობს ეს კავშირი.
შეიძლება თუ არა, რომ მარიხუანაზე დამოკიდებულება დეპრესიას იწვევდეს, თუ დეპრესიაში მყოფი ადამიანები ეწევიან მარიხუანით თვითმკურნალობას?
შესაძლოა, ორივე მდგომარეობის საფუძვლად საერთო რისკ-ფაქტორებიც კი ედოს. მართალია, ცნობილია, რომ ეს ორი მდგომარეობა ერთდროულად ხდება, მაგრამ მათი კავშირის შესახებ უფრო მეტი მონაცემია საჭირო.
იმ ფონზე, როცა მარიხუანა მსოფლიოს ზოგიერთ ნაწილში ლეგალიზებული ხდება, მკვლევართა საერთაშორისო ჯგუფმა ამ დროისათვის არსებულ მონაცემთა გლობალური მიმოხილვა ჩაატარა.
მათი მიმოხილვა მოიცავდა 55 წინა კვლევას, რომელიც 3,2 მილიონზე მეტ ადამიანს ეხებოდა, საიდანაც თითქმის ნახევარი მილიონი კანაფზე დამოკიდებული იყო, 100 000-ზე მეტ ადამიანს კი მძიმე დეპრესიული აშლილობა (MDD) ჰქონდა.
კანაფის მოხმარებაზე დამოკიდებულ პოპულაციაში მათ შეაფასეს მძიმე დეპრესიული აშლილობის არსებობა და პირიქით; ასე დაადგინეს, რომ დეპრესია, როგორც ჩანს, ზრდის კანაფის მოხმარების ალბათობას, კანაფის მოხმარება კი ზრდის დეპრესიის რისკს.
აუცილებლად უნდა აღინიშნოს, რომ აშშ-ის ზოგიერთ შტატში მძიმე დეპრესიული აშლილობის მქონე ადამიანებს ზოგჯერ სამედიცინო მარიხუანას უნიშნავენ.
მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ კანაფზე დამოკიდებულ ადამიანთა თითქმის 32 პროცენტს ჰქონდა მძიმე დეპრესიული აშლილობა, მაგრამ კანაფზე დამოკიდებულება აღირიცხებოდა მძიმე დეპრესიული აშლილობის მქონეთა 10 პროცენტში.
ეს გაცილებით მაღალია, ვიდრე ორივე მდგომარეობის გავრცელება ზოგად პოპულაციაში.
ქვეჯგუფის ანალიზში მკვლევრებმა აღმოაჩინეს, რომ ეს ორი მდგომარეობა შეიძლება დაკავშირებული იყოს მაშინაც კი, როდესაც ისინი ერთდროულად არ გვხვდება.
„საერთო ჯამში, ეს შედეგები მიუთითებს, რომ მძიმე დეპრესიული აშლილობა გავრცელებულია კანაფზე დამოკიდებულ ინდივიდთა ყველა ქვეჯგუფში, განსაკუთრებით მაღალი მაჩვენებლით კი ფსიქიატრიულ დაწესებულებებში და მთელი სიცოცხლის დიაგნოსტიკური კრიტერიუმების გამოყენებისას. განსხვავება ფსიქიატრიულ და საზოგადოებრივ ნიმუშებს შორის — განსაკუთრებით კანაფზე დამოკიდებულების ამჟამინდელი მნიშვნელოვნად მაღალი მაჩვენებელი მძიმე დეპრესიული აშლილობის პაციენტებში — ხაზს უსვამს მკურნალობის სხვადასხვა დაწესებულებაში სისტემატური სკრინინგის საჭიროებას“, — წერენ მკვლევრები.
მიმოხილვის შედეგები არ ამტკიცებს, რომ ერთი მდგომარეობა მეორეს იწვევს — მიმოხილვა არ ყოფილა ჩატარებული მიზეზშედეგობრივი კავშირის დასამტკიცებლად. მან გააერთიანა არსებული კვლევები და არ მიუყვებოდა ადამიანთა ერთ ახალ ჯგუფს დროთა განმავლობაში.
მიუხედავად იმისა, რომ კავშირი ძლიერია, გადაჭრით არ შეგვიძლია ვთქვათ, რომ მძიმე დეპრესიული აშლილობა მარიხუანაზე დამოკიდებულებას იწვევს ან პირიქით, და შემდგომი კვლევის მიუხედავად, კანაფის მოხმარებასა და დეპრესიას შორის კავშირის გარჩევა რეალურ ცხოვრებაში შეიძლება რთული იყოს. მაგალითად, კანაფის გადაგდებამ შეიძლება გამოიწვიოს დეპრესიის სიმპტომების მსგავსი გარეგანი ნიშნები, მათ შორის შფოთვა და ძილის პრობლემები.
რისი თქმაც შეგვიძლია არის ის, რომ მიმოხილვა მოიცავს მონაცემთა დიდ ნაკრებს და გვაძლევს დღემდე ყველაზე ყოვლისმომცველ წარმოდგენას იმის შესახებ, თუ როგორ არის დაკავშირებული კანაფის ჭარბი მოხმარება და სერიოზული, მუდმივი დეპრესია.
წინა კვლევების თანახმად, მარიხუანა დაკავშირებულია გენების ექსპრესიის ცვლილებებთან და გულის დაავადებების რისკის ზრდასთან, დეპრესია კი დაკავშირებულია სერიოზულ დაავადებებთან და დემენციის რისკთან.
კანაფის მოხმარებაზე დამოკიდებულება გულისხმობს კანაფის მოხმარების პრობლემურ მახასიათებელს, რომელიც შეიძლება მოიცავდეს ლტოლვას, უარის თქმას, ტოლერანტობის მომატებას და შემცირების სირთულეს უარყოფითი შედეგების მიუხედავად.
მძიმე დეპრესიული აშლილობა ხასიათდება მუდმივი დაბალი განწყობით ან ინტერესის დაკარგვით, სხვა ისეთ სიმპტომებთან ერთად, როგორიცაა ძილის დარღვევა, დაღლილობა და ცუდი კონცენტრაცია.
მკვლევრებს იმედი აქვთ, რომ ამ ორ მდგომარეობას შორის კავშირის უკეთესად დადგენით, შესაძლებელი გახდება მათი სათანადოდ მართვა და მკურნალობა.
სხვა მკვლევართა განცხადებით, ეს კლინიკურად მნიშვნელოვანია, რადგან ორივე აშლილობის მქონე ადამიანებში, ერთი მდგომარეობა შეიძლება უგულებელყოფილი იყოს ან ნაკლები ყურადღება მიექცეს, როდესაც მეორეზე უკვე მიმდინარეობს მკურნალობა.
„ეს დასკვნები ხაზს უსვამს ორივე მდგომარეობის ერთდროულად, კლინიკურ და კვლევით გარემოში განხილვის მნიშვნელობას“, — წერენ მკვლევრები.
კვლევა The Journal of Psychiatric Research-ში გამოქვეყნდა.
მომზადებულია ScienceAlert-ის მიხედვით.
