ჰავალა – მსოფლიოს იატაკქვეშა ბანკი: როგორ ათეთრებს ორგანიზებული დანაშაული მილიარდებს

გამოძიების ძირითადი მიგნებები

• ჰავალა საუკუნოვანი სისტემაა, რომელიც ტრადიციულად ფულადი გზავნილებისთვის გამოიყენება, თუმცა მას სულ უფრო ხშირად მიმართავენ კრიმინალები ნარკოტიკებითა და ადამიანებით ვაჭრობის, ტერორიზმის დაფინანსებისა და საგადასახადო თაღლითობის გზით მიღებული თანხების გადასატანად და გასათეთრებლად.
• ევროპის ქალაქებში მოქმედი მაღალორგანიზებული საიდუმლო ქსელები ერთგვარ იატაკქვეშა ბანკებს წარმოადგენენ და ყოველწლიურად მილიარდობით ევროს უკანონო წარმომავლობის ფულს ათეთრებენ. სამართალდამცავები მთავარ ჰაბებად არაბთა გაერთიანებულ საამიროებს, თურქეთსა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიას ასახელებენ.
• ერთ-ერთ WhatsApp ჯგუფში, სახელწოდებით „დიდი ევროპის მოვაჭრეები“ (The traders of greater Europe), ჰავალას 532 ბროკერი იყო გაერთიანებული. ცხრა თვის განმავლობაში მათ 82,000-ზე მეტი შეტყობინება გაცვალეს, სადაც ასახული იყო მთელი მსოფლიოს მასშტაბით ასობით მილიონი ევროს ღირებულების ტრანზაქციები.
• ჰავალა საკვანძო როლს ასრულებს ტრეფიკინგსა და არალეგალურ მიგრაციაში, რადგან ის აადვილებს სახსრების მოძრაობას და მიგრანტებს დაზღვევის მიზნით ერთგვარ „ესქრო“ (სადეპოზიტო) მომსახურებას სთავაზობს.
• 23 000-ზე მეტი ფინანსური ტრანზაქციის ანალიზმა აჩვენა ათასობით გადარიცხვა ევროპულ ბიზნესებზე იმ დანიური ფიქტიური კომპანიებისგან (ე.წ. shell companies), რომლებიც ჰავალას ქსელებთან თანამშრომლობენ. მრავალი ტრანზაქცია წარმოადგენდა „მესამე მხარის“ მიერ განხორციელებულ გადახდებს იმ ქვეყნებისთვის, რომლებიც ეკონომიკური სანქციების ქვეშ იმყოფებიან.
• საერთაშორისო სამართალდამცავი ორგანოების თანამშრომლობაში არსებული დაბრკოლებები აფერხებს კოორდინირებულ მოქმედებებს, მიუხედავად იმისა, რომ ხელისუფლება იატაკქვეშა საბანკო სისტემას ორგანიზებული დანაშაულის „აქილევსის ქუსლს“ უწოდებს.

ნიდერლანდების ქალაქ ლეიდენის ინდუსტრიულ გარეუბანში მდებარე შეუმჩნეველ ოფისში კურიერები ერთმანეთის მიყოლებით შედიოდნენ, თითოეულს ნაღდი ფულით სავსე ჩანთა მიჰქონდა. პაკეტის წარმომავლობის დასახელების შემდეგ, ისინი ფულს თურქ მამაკაცს აძლევდნენ, რომელიც ჩარჩოში ჩასმული ჩანჩქერების ფოტოების ქვეშ იჯდა. იქვე, მეორე მამაკაცი ფულის მთვლელ მანქანას ამუშავებდა, რომლის ზუზუნიც მთელ ოთახში ისმოდა. „ეს ყველაფერი ცოტათი კინოს ჰგავდა“, — იხსენებს დანიელი ფრენკი (სახელი შეცვლილია), ყოფილი ფულის გათეთრებაში ბრალდებული, როდესაც ჰავალას ქსელებთან თავის პირველ შეხებას აღწერს. იმ 90 წუთის განმავლობაში, რაც მან იქ გაატარა, ფრენკმა სულ მცირე ხუთი თუ ექვსი კურიერი ნახა, რომლებმაც ჯამში „არანაკლებ ერთი მილიონი ევრო“ გაცვალეს. ეს ფული, ფერების მიხედვით აკურატულად დალაგებული, კარადებსა და უჯრებში ინახებოდა.

ფრენკი საერთო მეგობარმა თურქ მამაკაცს გააცნო, რომელსაც იგი „ევროპაში ჰავალას ბანკის მაშინდელ ვიცე-პრეზიდენტად“ მოიხსენიებს. ნდობა ამ ბროკერების — ე.წ. „ჰავალადარების“ (hawaladars) ქსელების „ალფა და ომეგაა“. მას შემდეგ, რაც ფრენკი შიდა წრის წევრი გახდა, მას ნაღდი ფულის წაღება და ფორმალურ ეკონომიკაში მისი ბრუნვაში ჩაშვება დაევალა. წლების განმავლობაში მან ჰავალადარებისთვის ათობით მილიონი ევრო გაათეთრა. „მოგვიანებით რაც აღმოვაჩინე, ის იყო, რომ საქმე მხოლოდ ფულს არ ეხებოდა“, — ამბობს ფრენკი. „ეს იყო ტერორიზმის დაფინანსება, ნარკოტრაფიკი, პროსტიტუცია და სხვა უამრავი სიბინძურე, რბილად რომ ვთქვათ. შეიძლება ახლა უკან მოვიხედო და ვთქვა, რომ საამაყო არაფერი გამიკეთებია, მაგრამ რეალობა ასეთია“.

ხელისუფლების წარმომადგენელთა განცხადებით, ბოლო წლებში ჰავალა კრიმინალებისთვის იდეალურ იატაკქვეშა ბანკად იქცა. ამ ხალხს საკუთარი ოპერაციების დაფინანსება და მილიარდობით ევროს უკანონო შემოსავლის გათეთრება სურთ. „ისინი მართავენ ამ პარალელურ ფინანსურ სისტემას“, — განაცხადა ევროპოლის ფინანსური გუნდის ხელმძღვანელმა, ლუსი მაილსმა, — „და სინამდვილეში სწორედ ისინი აცოცხლებენ ორგანიზებული დანაშაულის სასიცოცხლო არტერიას. ეს არის ნდობაზე დაფუძნებული სისტემა, ქსელებით, რომლებიც მთელი მსოფლიოს მასშტაბით ფუნქციონირებს“.

ევროპის მაუწყებელთა კავშირის (EBU) გამომძიებელ ჟურნალისტთა ქსელის ეგიდით, ევროპისა და ახლო აღმოსავლეთის რამდენიმე ქვეყანაში მომუშავე ჟურნალისტებმა (მათ შორის დანიის საზოგადოებრივი მაუწყებელი DR, ბელგიის VRT [ნიდერლანდურენოვანი საზოგადოებრივი მაუწყებელი] და RTBF [ფრანგულენოვანი საზოგადოებრივი მაუწყებელი], ესპანეთის საზოგადოებრივი მაუწყებელი RTVE და ავსტრიის საზოგადოებრივი მაუწყებელი ORF) ამ გლობალური იატაკქვეშა საბანკო სისტემის შიდა სამზარეულო გამოაშკარავეს. სისტემისა, რომელიც კრიმინალებს სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვან მომსახურებას სთავაზობს. ბოლო ორი წლის განმავლობაში ისინი იძიებდნენ ამ ქსელებს, ესაუბრებოდნენ ჰავალადარებსა და მათ კლიენტებს, ეროვნულ და საერთაშორისო სამართალდამცავებს, ფულის გამთეთრებლებსა და ფინანსურ ექსპერტებს და ექსკლუზიური წვდომა მოიპოვეს ათასობით სასამართლო თუ ფინანსურ დოკუმენტზე.

ჰავალა (არაბული სიტყვა, რაც „გადაცემას“ ნიშნავს) და მისი მსგავსი არაფორმალური ფულადი გზავნილების სისტემები, როგორიცაა ჩინური „ფეიციანი“ (Feiqian) ან ინდური „ჰუნდი“ (Hundi), საუკუნეებია არსებობს. თანამედროვე საბანკო საქმის წინამორბედებად მიჩნეულ ამ უძველეს სისტემებში ტრანზაქციები ხორციელდება არა ფიზიკური ფულის გადაადგილებით, არამედ ვალდებულებების (ვალის) გადანაწილებით. ჰავალას წარმოშობა უკავშირდება ვაჭრებს, რომლებსაც აბრეშუმის გზის სახიფათო მარშრუტებზე მოგების ფიზიკურად ტარებისგან თავის არიდება სურდათ. დღესდღეობით მას ყოველდღიურად იყენებს უამრავი ადამიანი მთელ მსოფლიოში, რათა თანხა ოფიციალურ საერთაშორისო სისტემებთან შედარებით იაფად და მარტივად გადარიცხონ. ზოგ ქვეყანაში ის რეგულირდება, ზოგან – უბრალოდ „ითმენენ“, თუმცა ევროპის უმეტეს ნაწილში ის ტექნიკურად არალეგალურია, რადგან ბროკერებს არ გააჩნიათ ის ლიცენზიები, რასაც ევროკავშირი და ცალკეული ქვეყნების ეროვნული კანონმდებლობა ნებისმიერი კომერციული ფინანსური საქმიანობისთვის ითხოვს.

როგორ მუშაობს ჰავალა

• 1. თანხის გადაცემა ბროკერისთვის: ჰავალას მეშვეობით ფულის გადასარიცხად, გადამხდელი ნაღდ ფულს აძლევს ჰავალადარს, ხშირად მაღაზიაში ან სხვა ბიზნეს ობიექტში, რომელიც პარალელურად ლეგალურ საქმიანობასაც ეწევა (ე.წ. front activity). სანაცვლოდ, გამგზავნი იღებს „ტოკენს“ (ნიშანს), როგორც ტრანზაქციის დამადასტურებელ საბუთს. ეს შეიძლება იყოს კოდი, ფოტო ან თუნდაც პირადობის მოწმობის სურათი.
• 2. „ტოკენის“ გაგზავნა მიმღებისთვის: გადამხდელი ამ „ტოკენს“ უგზავნის ბენეფიციარს თანხის გაცემის პუნქტის ლოკაციასთან ერთად. ევროპაში ამ სისტემას ფართოდ იყენებენ მიგრანტები ფულადი გზავნილებისთვის, ძირითადად აფრიკის ან ახლო აღმოსავლეთის იმ ქვეყნებში, სადაც საერთაშორისო საბანკო სისტემებზე წვდომა შეზღუდული ან საერთოდ არარსებულია.
• 3. თანხის განაღდება და საკომისიოს ჩამოჭრა: ტრანზაქციის ბენეფიციარი მიდის თავის ადგილობრივ ჰავალადართან. „ტოკენის“ სანაცვლოდ ის იღებს ნაღდ ფულს ადგილობრივ ვალუტაში, რომელსაც უკვე გამოკლებული აქვს ორივე ჰავალადარის მიერ დატოვებული საკომისიო. საკომისიო ჩვეულებრივ ერთიდან შვიდ პროცენტამდე მერყეობს, თუმცა რისკის, დანიშნულების ადგილისა თუ თანხის მოცულობის მიხედვით შეიძლება მკვეთრად განსხვავდებოდეს.
• 4. ვალის გასტუმრება ბროკერებს შორის (ანგარიშსწორება): ფიზიკური ფული არასდროს გადაადგილებულა, მაგრამ ახლა ჰავალადარებს შორის დაუფარავი ვალი არსებობს. ეს ბალანსი დაბალანსდება მომავალი ტრანზაქციებით ან ჰავალას გადარიცხვების უფრო ფართო ქსელის მეშვეობით, რომელიც ასევე მოიცავს კრიპტოვალუტის ბირჟებს. როგორც წესი, ამ საერთაშორისო ტრანზაქციების დამადასტურებელი ქაღალდის კვალი ან ჩანაწერი არ არსებობს. ჰავალა ეფუძნება თითქმის წმინდა, ურღვევ ნდობას ჰავალადარებს შორის.

იმის გასარკვევად, თუ რამდენად მარტივია ფულის გადარიცხვა მთელ მსოფლიოში რეგისტრირებული ფინანსური კომპანიების გვერდის ავლით, VRT-ს ჟურნალისტებმა ბელგიაში ადგილობრივი ჰავალადარები მოძებნეს (ქვეყანაში, სადაც ეროვნული კანონმდებლობის თანახმად, ფულადი გზავნილების განხორციელების უფლება მხოლოდ ფინანსური მომსახურებისა და ბაზრების ორგანოებში რეგისტრირებულ იურიდიულ პირებს აქვთ).

როდესაც ჟურნალისტებმა ერთ-ერთ მაღაზიას მიმართეს, სადაც მათი ინფორმაციით ჰავალას ტრანზაქციები სრულდებოდა, თავდაპირველად უარი მიიღეს. თუმცა მალევე იპოვეს Facebook პროფილი, რომელიც პალესტინაში, ღაზის სექტორში ტრანზაქციებს ოფიციალურზე ოდნავ დაბალი კურსით სთავაზობდა მომხმარებელს. ქუჩაში დათქმულ ადგილას შეხვედრისას ჟურნალისტებმა ბროკერს 250 ევრო ნაღდი ფული გადასცეს და იკითხეს, როდის მიაღწევდა ის ადრესატამდე.

„ფული უკვე იქაა,“ — დაამშვიდა ისინი ჰავალადარმა. „ახლა მას შეუძლია საყიდლებზე, ბაზარში წავიდეს. სადაც არ უნდა მივიდეს, ჩვეულებრივად შეძლებს გადახდას.“ ღაზის სექტორში მეორე ჟურნალისტი თანხის მისაღებად უკვე მზადყოფნაში იყო. დათქმულ ადგილას მისვლისთანავე მას შეთანხმებული თანხა ებრაულ შეკელში ზედმეტი კითხვების გარეშე გადასცეს. RTBF-ის რეპორტიორებმა ტრანზაქცია საპირისპირო მიმართულებითაც განახორციელეს: დამასკოში (სირია) მყოფმა ჟურნალისტმა 500 ევროს ეკვივალენტი ბელგიაში გაგზავნა. თანხა რამდენიმე საათის შემდეგ ბრიუსელის ცენტრში RTBF-ის ჟურნალისტმა აიღო — ის მას ქუჩაში უცნობმა მამაკაცმა გადასცა. ტრანზაქციის ოფიციალური ჩანაწერი ან რაიმე დოკუმენტაციის მოთხოვნა არ ყოფილა.

მსგავსი ათასობით ტრანზაქცია ევროპაში ყოველდღიურად ხორციელდება, ძირითადად ახლო აღმოსავლეთისა და აფრიკის მიმართულებით, რასაც ევროპის სხვადასხვა წერტილში მიგრანტებთან ჩაწერილი ინტერვიუებიც ადასტურებს. „ფული უკვე გამიგზავნია განაში, კამერუნში, ბენინსა და კოტ-დ’ივუარშიც“, — გვიყვება ბრიუსელში მცხოვრები კამერუნელი მამაკაცი. მომხმარებლები მიიჩნევენ, რომ ჰავალა უფრო სწრაფი, მარტივი და ხშირად იაფიცაა, ვიდრე სტანდარტული ბანკები. „ჩვენ ვენდობით მას (ჰავალადარს), რადგან როცა ფულს ვაძლევთ, ის აგზავნის და სწრაფად აწვდის ადრესატს“, — ამბობს მავრიტანიელი ქალი. „როდესაც იქ დედები ან ოჯახები არიან, მათ დახმარება სჭირდებათ, რომ ჭამონ, ისწავლონ“. ბელგიის ლუვენის კათოლიკური უნივერსიტეტის კორპორაციული სისხლის სამართლის პროფესორის, ტომას ინკალზას თქმით, ამგვარი ქვეყნების „რეგულარულ ფინანსურ ქსელში ჩართვა ძალიან რთულია, თუმცა ბევრი მათგანი თითქმის მთლიანად დასავლეთში მყოფი ოჯახის წევრების გზავნილებზეა დამოკიდებული“.

ბოლო წლებში ფულის გათეთრების წინააღმდეგ მიმართული საერთაშორისო რეგულაციები გამკაცრდა, რადგან მთავრობებმა მიზანში ამოიღეს არალეგალური წარმომავლობის ან ტერორიზმის დასაფინანსებლად გამიზნული თანხები. ამან გამოიწვია კონტროლის გამკაცრება ბანკებსა და ისეთ კომპანიებში, როგორიცაა Western Union ან MoneyGram. ახლა ტრანზაქციებისთვის სავალდებულო მოთხოვნები მოიცავს გამგზავნის დოკუმენტაციას, სახსრების წარმომავლობის მტკიცებულებასა და გადარიცხვების ლიმიტებს. ჰავალადარები კი მხოლოდ იმ კლიენტებთან მუშაობენ, რომლებსაც სანდო პარტნიორი უწევს რეკომენდაციას; ამის შემდეგ კი ზედმეტ კითხვებს აღარ სვამენ. „ისინი ფულისთვის არიან იქ“, — ამბობს კვენტინ მუგი, საფრანგეთის პოლიციის სუპერინტენდანტი და ჰავალას შესახებ წიგნის ავტორი. „ფული მიგრანტების უკანონო გადაყვანიდან, ტრეფიკინგიდან, პროსტიტუციიდან მოდის, ბებია აგზავნის დანაზოგს შვილიშვილის დაბადების დღისთვის, თუ საფრანგეთში მომუშავე მალელი ეხმარება თავის ოჯახს — მათ ეს ნაკლებად ადარდებთ“, — დასძენს მუგი. „ისინი თავის ტარიფებს დააწესებენ და გადარიცხვის ოპერაციებს შეასრულებენ. გარდა ამისა, მათ არ სურთ იცოდნენ ის, რისი ცოდნაც არ უნდათ. ეს მათი თავდაცვის სტრატეგიის ნაწილია“.

რეგულირებული ფულადი გზავნილების ბაზრების მიღმა მოქმედ ევროპელ ჰავალადარებს ცოტა რამ თუ სჭირდებათ — მხოლოდ ტელეფონი და უბის წიგნაკი, რათა ყოველდღიურად ასობით ტრანზაქცია განახორციელონ ევროპის სხვადასხვა ქალაქში არსებული ფიქტიური ბიზნესების უკანა ოთახებიდან. ისინი კლიენტებს მომსახურების ფართო სპექტრს სთავაზობენ, დაწყებული მყისიერი საერთაშორისო გადარიცხვებიდან, ვალუტის გადაცვლით ან საგადასახადო თაღლითობით დამთავრებული, და თითოეულ ოპერაციაზე საკომისიოს იღებენ, რომელიც შეიძლება 1-დან 30 პროცენტამდე მერყეობდეს (თანხის, დანიშნულების ადგილისა და თანმდევი რისკის მიხედვით). „ჩვენი გამოცდილება აჩვენებს, რომ ფულის უდიდესი ნაწილი უკანონო წარმომავლობისაა“, — აცხადებს გერმანიის კრიმინალური პოლიციის წარმომადგენელი და ჰავალას სამუშაო ჯგუფის ხელმძღვანელი სებასტიან გებელი, — „ხოლო ‘სავარაუდოდ ლეგალური’ გადარიცხვების წილი უმნიშვნელოდ მცირეა“.

„დიდი ევროპის მოვაჭრეები”

ჰავალას ფართომასშტაბიანად იყენებენ საიდუმლო კრიმინალური ქსელებიც, რომლებიც დაშიფრული შეტყობინებების პლატფორმებში ოპერირებენ. ჟურნალისტებმა VRT-დან და RTBF-დან ექსკლუზიური წვდომა მიიღეს 2024 წელს ბრიუსელის სისხლის სამართლის სასამართლოში განხილული საქმის ათასობით გვერდზე, რომელმაც პირველად მოგვცა შესაძლებლობა ახლოდან დაგვენახა ჰავალას უზარმაზარი ქსელი ევროპაში დაფუძნებული წევრებითა და გლობალური მასშტაბით. თავდაპირველად გამომძიებლები იკვლევდნენ ბელგიურ კვალს საქმეში, რომელიც „საფრანგეთის ციხეებში მყოფი პატიმრების მიერ სირიასა და ერაყში მყოფი ისლამური სახელმწიფოს (ISIS) წევრებისთვის ფულის შეგროვების კამპანიებს“ ეხებოდა, — განმარტავს ოთხწლიანი გამოძიების ხელმძღვანელი, ფედერალური პროკურორი ვინსენტ გერა. ფულის კვალის ძიებისას ხელისუფლებამ შეაღწია „აბუ ადამის“ მეტსახელით ცნობილი პირის ტელეფონში (ბელგიელი ჰავალას ბროკერი, რომელსაც სირიაში გადარიცხვებზე ეჭვმიტანილად მიიჩნევდნენ). „ამ ტელეფონით მთელი გალაქტიკა გადაიშალა ჩვენს თვალწინ“, — იხსენებს გერა. „ჰავალას ქსელში ათიათასობით შეტყობინებას წავაწყდით. სრულიად სხვა განზომილებაში აღმოვჩნდით და მივხვდით, რომ ტერორიზმის დაფინანსების ოპერაციები მხოლოდ წვეთი იყო ტრანზაქციების უზარმაზარ ოკეანეში“.

აბუ ადამის ტელეფონის გატეხვით მათ მოიპოვეს 100 000-ზე მეტი შეტყობინება, რომლებიც ცხრა თვის განმავლობაში იყო გაცვლილი. ეს მასალა წუთების სიზუსტით ასახავდა მაღალი დონის ჰავალას ქსელის ოპერაციებს.

კერძო WhatsApp ჯგუფში, სახელწოდებით „დიდი ევროპის მოვაჭრეები“ (The Traders of Greater Europe), რომელიც განკუთვნილი იყო მხოლოდ 5000 ევროზე მეტი ღირებულების ტრანზაქციებისთვის, 532-მა ჰავალადარმა 82 000-ზე მეტი მოკლე შეტყობინება გაგზავნა ფულის გადარიცხვის შეთავაზებისა თუ მოთხოვნის მიზნით. პასუხები თითქმის მყისიერად მოდიოდა — ჯგუფის სხვა წევრი თანხმდებოდა გარიგებას და ასახელებდა თავის საკომისიოს, რომელიც, როგორც წესი, 1-დან 7 პროცენტამდე მერყეობდა. „აქ საუბარია ასობით მილიონ ევროზე ან დოლარზე, რომელიც რამდენიმე თვის განმავლობაში ბრუნავს“, — აცხადებს პროკურორი გერა. „ეს რეალური მასშტაბებია. შეტყობინებებში ნახსენები რამდენიმე ქვეყანაა: ესპანეთი, საფრანგეთი, შვედეთი, დანია, გერმანია, ავსტრია, ირლანდია, ნიდერლანდები, მალტა, საბერძნეთი, ლიეტუვა, ინგლისი, იემენი, ქურთისტანი, თურქეთი, ლიბია, ლიბანი, დუბაი, სირია, ომანი, მალაიზია, ბრაზილია, ეგვიპტე, რუსეთი, ამერიკის შეერთებული შტატები. დიდ ქვეყნებში კი — რამდენიმე ლოკაცია თითოეულ ქალაქში. ასე რომ, ჩვენ ფაქტობრივად მთელ პლანეტას მოვიცავთ, რაც წარმოდგენას შეგიქმნით მის მასშტაბებზე“.

2024 წლის ნოემბერში აბუ ადამი და ხუთი სხვა პალესტინელი მამაკაცი სისხლის სამართლის სასამართლომ დამნაშავედ ცნო საბანკო რეგულაციების დარღვევაში, კრიმინალურ ორგანიზაციაში მონაწილეობასა და ფულის გათეთრებაში. მათგან ორი ასევე დამნაშავედ ცნეს ტერორიზმის დაფინანსებაში. მათ 8 წლამდე პატიმრობა მიესაჯათ.

ტრეფიკინგისა და არალეგალური მიგრაციის დაფინანსება

პროკურორ გერას თქმით, ბელგიის სასამართლო საქმეში გამოვლენილ მასალებში „ძალადობის მტკიცებულებები“ არ ყოფილა. მან ჯგუფის საქმიანობა შეადარა „თეთრსაყელოიანთა დანაშაულს“ (white-collar crime). ჰავალადარებს ურჩევნიათ, დისტანცია დაიჭირონ ძალადობრივი დანაშაულებისგან, რომელიც მათ ხელში გამავალი ნაღდი ფულის უკან დგას. თუმცა, ეს ბევრად რთული ხდება, როდესაც ფული მიგრანტების არალეგალური გადაყვანიდან (ტრეფიკინგიდან) მოდის.

2025 წლის ივლისში ავსტრიაში სამართალდამცავებმა გაანადგურეს, მათივე სიტყვებით, „ვენაში ჰავალას ყველაზე დიდი ოფისი“, რომელიც ქალაქის ცენტრთან ახლოს, ერთ-ერთ ხალხმრავალ ქუჩაზე მდებარე ახლო აღმოსავლური რესტორნიდან იმართებოდა. ოპერაციის ხელმძღვანელ ორ სირიელ ძმას ბრალი წაუყენეს ტრეფიკინგში, დოკუმენტების განადგურებასა და სხეულის მძიმე დაზიანებაში, რაც გამოიხატებოდა ჰავალას იმ კურიერის წამებასა და გაუპატიურებაში, რომელმაც 350 000 ევრო დაკარგა და განაცხადა, რომ გაქურდეს. ბრალდებულები დანაშაულში ცნეს და 18 და 8 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს. ამჟამად ისინი აპელაციის შედეგებს ელოდებიან.

ავსტრიაში, ევროპოლთან კოორდინაციით ჩატარებულმა კიდევ ერთმა ბოლოდროინდელმა ოპერაციამ გაანადგურა არალეგალური მიგრაციის ქსელი, რომელიც ჰავალას მეშვეობით ფინანსდებოდა. სამართალდამცავების ცნობით, ეს ჯგუფი 18 თვის განმავლობაში ევროპაში დაახლოებით 100 000 ადამიანის შეყვანის უკან იდგა. „თუ ამას განვაზოგადებთ, მთლიანმა ქსელმა წლების განმავლობაში ტრეფიკინგიდან მილიარდზე მეტი ევროს კრიმინალური მოგება ნახა. აქედან შეგიძლიათ დაასკვნათ, რომ მსოფლიო მასშტაბით მილიარდებზეა საუბარი“, — განაცხადა ჯერალდ ტაცგერნმა, ავსტრიის ფედერალური კრიმინალური პოლიციის ტრეფიკინგის გამოძიების ხელმძღვანელმა.

ხელისუფლების განცხადებით, ჰავალადარები მიგრანტების კონტრაბანდის სამყაროშიც საკვანძო როლს ასრულებენ. ისინი ბლოკავენ მიგრანტების მიერ გადახდილ თანხას იქამდე, სანამ მათი უსაფრთხოდ ჩასვლის მტკიცებულება არ გაჩნდება. „ეს ერთგვარი სიცოცხლის დაზღვევა, ესქროს სისტემაა“, — აღნიშნავს ტაცგერნი. „მათ უბრალოდ არ ყრიან სატვირთო მანქანაში, რადგან თუ მიგრანტი დაიღუპება, კონტრაბანდისტი ვერაფერს მიიღებს, ვინაიდან რწმუნებული არ მიიღებს დადასტურებას ან მტკიცებულებას იმისა, რომ კონტრაბანდისტმა ოპერაცია წარმატებით დაასრულა.“

როგორც ნებისმიერ სხვა მზარდ ეკონომიკურ საქმიანობაში, ტექნოლოგია და გლობალიზაცია ბიზნეს-სტრატეგიის ნაწილია. ამას მოწმობს ესპანეთში ტრეფიკინგის წინააღმდეგ ჩატარებული ბოლოდროინდელი საპოლიციო ოპერაცია სახელწოდებით „ორონტესი“ (Orontes). ევროპოლის განცხადებით, ეს იყო პირველი შემთხვევა, როდესაც გამოვლინდა არაბული და ჩინური ქსელების ერთობლივი მუშაობა, სადაც ბროკერებს შორის გადახდის საშუალებად კრიპტოვალუტა გამოიყენებოდა. კონტრაბანდისტთა რგოლი მიგრანტებს სთავაზობდა „VIP სერვისს“, რომელიც ერთ ადამიანზე 20 000 ევრომდე ჯდებოდა. ეს სერვისი უზრუნველყოფდა მიგრანტების გადაყვანას სირიიდან ალჟირის გავლით ესპანეთში, ალმერიის სანაპიროზე ჩქაროსნული კატარღებით, და გარანტიას იძლეოდა, რომ ისინი შეუმჩნევლად ჩავიდოდნენ საბოლოო დანიშნულების ქვეყნებში (როგორიცაა ესპანეთი, გერმანია, საფრანგეთი, ნორვეგია და სხვა).

სირიელი ტრეფიკიორი, რომელიც ესპანეთში ხელმძღვანელობდა ოპერაციას, მუშაობდა ბელგიაში დაფუძნებულ ჰავალადართან, რომელიც მას ნაღდ ფულს მადრიდში ჩინელი ბროკერების ქსელის მეშვეობით უგზავნიდა. ფულს ადგილობრივი ჩინური ბაზრობებიდან აგროვებდნენ, ბელგიელი ჰავალადარი კი ბროკერს ვალს კრიპტოვალუტით უბრუნებდა. მოგების ნაწილი „ლეგალურ ბაზარზე ხვდებოდა გარკვეული საქონლის (ჩანთები, სიგარები და სხვა), მანქანების და ა.შ. შეძენის გზით“, — აცხადებს ედუარდო ალონსო, ესპანეთის ეკონომიკური და ფისკალური დანაშაულის ცენტრალური განყოფილების ინსპექტორი. მისი თქმით, დანარჩენი თანხა ჩინურ საბანკო ანგარიშებზე ილექებოდა. „პრობლემა, რომელსაც ვაწყდებით, ამ ტერიტორიების გაუმჭვირვალობა და საბანკო კონტროლთან თანამშრომლობის ნაკლებობაა, რაც საქმეს საკმაოდ გვირთულებს“, — განმარტა ალონსომ.

„ვხედავთ, რომ ეს ტენდენცია მზარდია. 10 წლის წინ ის არ არსებობდა, ბოლო 5 წელიწადში კი მკვეთრად იმატა. ანალიზი აჩვენებს, რომ ვითარება ნამდვილად საგანგაშოა, რადგან დღგ-სთან (VAT) დაკავშირებული თაღლითობის 75% სწორედ ამ ჰავალას სისტემაზე მოდის“.

— ფრანსის ადინსი, ბელგიის საგადასახადო ინსპექციის სპიკერი

ფულის გათეთრების ციკლი

„ინვოისების ქარხნები“

ტრეფიკინგი და ნარკოვაჭრობა დიდძალ ნაღდ ფულს მოითხოვს. ფინანსური სერვისების პორტფელის ფარგლებში, ჰავალადარები ბანკნოტებით სავსე ამ ჩანთებს თავიდან იშორებენ. „შენ აგროვებ დიდძალ ფულს, რადგან მისი გადაყიდვა გსურს“, — ამბობს ჰავალას საკითხებში საფრანგეთის პოლიციის ექსპერტი, კვენტინ მუგი. „ვის მიჰყიდი მას? სავარაუდოდ, სხვა კრიმინალებს, მაგრამ არა მხოლოდ მათ. ასევე – „თეთრსაყელოიან“ დამნაშავეებსაც. რადგან, საბოლოო ჯამში, ერთადერთი საქმიანობა, რომელიც შეიძლება შეედაროს ან თუნდაც გადააჭარბოს ნარკოვაჭრობას, საგადასახადო თაღლითობაა. აქ კი გაქვთ ადამიანების პრაქტიკულად ამოუწურავი აუზი, რომლებსაც ჰავალადარის თვალში კარგი თვისებები აქვთ, რადგან არ სურთ, რომ მათზე ზედმეტი ილაპარაკონ“.

ჰავალას ფული ფორმალურ ეკონომიკაში სწორედ ამ „თეთრსაყელოიან“ კრიმინალებთან, მათ ე.წ. „ინვოისების ქარხნებსა“ თუ ფიქტიურ კომპანიებთან (shell companies) თანამშრომლობით ხვდება. ეს არის ფიქტიური ბიზნესები, რომლებსაც არ გააჩნიათ რეალური ეკონომიკური საქმიანობა და შექმნილია მხოლოდ იმ მიზნით, რომ აწარმოონ დოკუმენტაცია არარეგისტრირებული ნაღდი ანგარიშსწორების დასაფარად ან უკანონო წარმომავლობის სახსრების გასათეთრებლად (რეგულარული საბანკო გადარიცხვების გზით). როგორც ერთ-ერთი ასეთი ფიქტიური კომპანიის ხელმძღვანელი, ფრენკი ამ პროცესს ყალბი ინვოისებით აადვილებდა. „შენ უგზავნი ინვოისს სამშენებლო ფირმას, რომელსაც ნაღდი ფული სჭირდება თავისი არალეგალური მუშების გადასახდელად“, — განმარტავს ფრენკი, „ის კი ფულს ბანკის საშუალებით გირიცხავს ციფრულად. შემდეგ ჰავალას ქსელიდან ნაღდი ფული მოგაქვს, იღებ შენს პროცენტს და აძლევ სამშენებლო კომპანიას, რათა მან თანამშრომლებს ნაღდი ფულით გადაუხადოს“. ნაღდი ანგარიშსწორებითა და სამუშაო ხელშეკრულების გარეშე, კომპანია თავს არიდებს დღგ-სა და მუშების დასაქმებასთან დაკავშირებული სხვა გადასახადების გადახდას. ფრენკის ინვოისები კი ამ ტრანზაქციას აკანონებს. ამგვარად, ნარკოტიკებიდან და ტრეფიკინგიდან შემოსული ნაღდი ფული, რომელიც ჰავალადარმა შეაგროვა, ფორმალურ ეკონომიკაში იწყებს ბრუნვას.

ამ მიზნებისთვის ჰავალას ფულის გამოყენება „ბუმს განიცდის“, — აცხადებს ბელგიის საგადასახადო ინსპექციის სპიკერი ფრანსის ადინსი. „10 წლის წინ ის არ არსებობდა, ბოლო 5 წელიწადში კი მკვეთრად იმატა. ანალიზი აჩვენებს, რომ ვითარება ნამდვილად საგანგაშოა, რადგან დღგ-სთან დაკავშირებული თაღლითობის 75% სწორედ ამ ჰავალას სისტემაზე მოდის“, — დასძენს ადინსი.

საგანგაშო ნიშნებისთვის გვერდის ავლა

ყალბი ინვოისების სანაცვლოდ, ეს ფიქტიური კომპანიები საკუთარ საბანკო ანგარიშებზე იღებენ თანხებს, რომლებიც სწრაფად იგზავნება საზღვარგარეთ ჰავალას ქსელის მიერ შეკვეთილი გადახდების მეშვეობით. ეს ცნობილია როგორც მესამე მხარის მიერ განხორციელებული გადახდები (third-party payments), სადაც ფიქტიური კომპანიები მოქმედებენ როგორც შუამავალი გადამხდელები იმ ლეგალური ბიზნესების სახელით, რომლებიც მდებარეობენ სანქცირებულ ან საერთაშორისო ფინანსური ინსტიტუტების მიერ რისკის ჯგუფში შეყვანილ ქვეყნებში. „მესამე მხარის გადამხდელთა სისტემა, როგორც ასეთი, არალეგალური არ არის“, — აცხადებს ლუვენის უნივერსიტეტის სისხლის სამართლის პროფესორი ტომას ინკალზა, რომელიც მას PayPal-ის მსგავს სერვისებს ადარებს, „მაგრამ ის მიმზიდველია, როგორც ფულის გათეთრების ფორმა“.

ჟურნალისტთა გუნდმა, რომელიც ამ გამოძიებაზე დანიური მაუწყებლის (DR) სახელით მუშაობდა, წლები დაუთმო ამ „ინვოისების ქარხნების“ სამყაროდან რწმუნებულთა ანგარიშების, სასამართლო და საპოლიციო ჩანაწერებისა და სხვა კონფიდენციალური წყაროების შესწავლას. შედეგად, მათ შეადგინეს 23 000 ტრანზაქციის სია, რომლებიც დანიაში 98-მა „ინვოისების ქარხანამ“ განახორციელა. ეს მოიცავდა ჰავალას ბროკერების სახსრებს, რომლებიც ათასობით შემთხვევაში ლეგალური ევროპული კომპანიებისთვის იყო განკუთვნილი.

ფრენკი 3,5 პროცენტიან საკომისიოს იღებდა ჰავალას ნაღდი ფულის იმ გადახდებად გადაქცევაში, რომლებიც ახლო აღმოსავლეთში საქონლის მიმწოდებელი ნებისმიერი ლეგალური ევროპული კომპანიის სასარგებლოდ ხორციელდებოდა. „ეს შეიძლებოდა ყოფილიყო ნებისმიერი რამ — ღორების ფერმიდან დაწყებული მზესუმზირითა თუ ფიჭვის კაკლით დამთავრებული. მე ვიხდიდი ამ ინვოისს და იმავე დღეს შემეძლო მანქანით წავსულიყავი და ფული ამეღო“. ამის შემდეგ ფრენკი ამ ნაღდ ფულს ჰყიდდა, მაგალითად, ახალ კლიენტზე, რომელსაც აღურიცხავი (შავი) გადახდების განხორციელება სურდა — ამით ფულის გათეთრების ციკლი სრულდებოდა.

კომპანიები, რომლებიც მესამე მხარისგან გადარიცხვებს იღებენ, „ამ იატაკქვეშა საბანკო სისტემის ფუნქციონირებისთვის აბსოლუტურად აუცილებელ ინსტრუმენტს წარმოადგენენ“, — აცხადებს ჰენრიკ შიორსლევი, იურიდიული ფირმა DLA Piper-ის იურისტი. შიორსლევი ასევე არის სასამართლოს მიერ დანიშნული რწმუნებული რამდენიმე „ინვოისების ქარხნისთვის“, რომელსაც ევალება ამ კომპანიების დახურვისას რაც შეიძლება მეტი აქტივის ამოღება დანიის ხაზინისთვის გადასახადების დასაბრუნებლად. „აუცილებელია დავიწყოთ იქედან, სადაც ამის შეჩერების შესაძლებლობები ყველაზე დიდია, კერძოდ კი იმ კომპანიებიდან, რომლებსაც აქვთ რესურსი, შეისწავლონ, ამოიცნონ ეს ყველაფერი და დააწესონ ბარიერები მის თავიდან ასაცილებლად“, — ამბობს ის.

„ინვოისების ქარხნებს“ ხანმოკლე სიცოცხლის ხანგრძლივობა აქვთ, რათა თავიდან აიცილონ შემოწმება და შეზღუდონ ქაღალდის კვალი. მას შემდეგ, რაც გარკვეული პერიოდის განმავლობაში იფუნქციონირებენ, ანგარიშებს აცარიელებენ, იხურებიან, და მათ ნაცვლად მსგავსი კომპანია ახალი სახელით იქმნება. „ამ ტრანზაქციების მასშტაბი უზარმაზარია“, — აცხადებს რწმუნებული შიორსლევი. „როცა უყურებ როგორც მასშტაბებს, ისე ფულადი ნაკადების მიმართულებას, ხვდები, რომ ამის უკან ძალიან სერიოზული კოორდინაცია დგას, რათა ეს შესაძლებელი იყოს“. დანიის ფინანსური დაზვერვის ქვედანაყოფის უახლესი ანგარიშის მიხედვით, გასული ათი წლის განმავლობაში დანიიდან „ინვოისების ქარხნების“ გავლით 800 მილიონზე მეტი ევრო გავიდა.

მესამე მხარის ტრანზაქციის მაგალითი

ევროპის მასშტაბით „ინვოისების ქარხნები“ თუ ფიქტიური კომპანიები თანამშრომლობენ საერთაშორისო ჰავალას ქსელებთან ფულის გათეთრების, დღგ-სა და სხვა საგადასახადო თაღლითობის ჩადენისა და სანქციებისთვის გვერდის ავლის მიზნით. ეს არის მხოლოდ ერთი რეალური მაგალითი, რომელიც ასახავს ჩვენს გამოძიებაში დაფიქსირებულ ათასობით მესამე მხარის გადახდას. პროცესში ჩართული ორივე კომპანიის მენეჯერმა დაადასტურა ჩვენი მიგნებები.

• შეთანხმება მიწოდებაზე: სირიაში მდებარე ფოლადის კომპანიას სურს შეიძინოს მასალები ბელგიელი მომწოდებლისგან. ბელგიელი მიმწოდებელი თანხმდება გაყიდვას.
• შეკვეთის გაფორმება და საბანკო ბარიერი: სირიული კომპანია უკვეთავს 100 000 ევროს ღირებულების ფოლადს ბელგიურ კომპანიას, მაგრამ მათ არ შეუძლიათ საბანკო გადახდის განხორციელება, რადგან სირია იმ დროს ეკონომიკური სანქციების ქვეშ იმყოფება.
• ჰავალას ჩართვა პროცესში: ფორმალური საბანკო სისტემის შეზღუდვებისთვის გვერდის ავლის მიზნით, სირიული კომპანია უკავშირდება რეგიონში ცნობილ ჰავალადარს. მათ ეძლევათ მითითება, რომ შეკვეთის თანხა ნაღდი ფულით, სირიულ ფუნტში მიიტანონ დამასკოში მდებარე ფულის გადამცვლელ კომპანიაში.
• თანხის ტრანსპორტირება: ფულის ტრანსპორტირება ხდება სირიიდან თურქეთის ქალაქ გაზიანთეფში, სადაც ჰავალადარს თავისი ბაზა აქვს.
• ფიქტიური კომპანიის (ინვოისების ქარხნის) ჩართვა: ჰავალადარი, თავისი საერთაშორისო ქსელის მეშვეობით, სთხოვს დანიურ „ინვოისების ქარხანას“ ან ფიქტიურ კომპანიას, რომელიც ლეგალურ ბიზნესად არის რეგისტრირებული, განახორციელოს გადარიცხვა ბელგიური კომპანიის ანგარიშზე. „ინვოისების ქარხანა“ დანიიდან ბელგიაში ახორციელებს სამ საბანკო გადარიცხვას, საერთო ჯამში 100 000 ევროს ოდენობით. ბელგიური კომპანიისთვის ეს აღიქმება როგორც მესამე მხარის მიერ განხორციელებული გადახდა — ჩვეულებრივი პრაქტიკა, რომელიც თავისთავად არალეგალური არ არის, მაგრამ მსგავს ათასობით შემთხვევაში ბოროტად გამოიყენება ფულის გასათეთრებლად, საგადასახადო თაღლითობისთვის ან საერთაშორისო სანქციებისთვის თავის არიდების მიზნით.
• საქონლის მიწოდება: ბელგიური კომპანია აგზავნის ფოლადის პროდუქტებს სირიაში. ამჟამად ორივე კომპანია ფიქტიური კომპანიის გავლით განხორციელებული მსგავსი გადახდების გამო სასამართლო დავის პროცესშია.

მთავარი ჰაბები

სირიელმა ფოლადის იმპორტიორმა, რომელმაც ვინაობის გასაიდუმლოება ითხოვა, DR-ის რეპორტიორებს თურქეთში დაფუძნებული ჰავალადარის სახელი დაუსახელა. მისი თქმით, ეს არის სირიის მოქალაქე, რომლის სახელიც ასევე ფიგურირებს დანიურ „ინვოისების ქარხნებში“ დაფიქსირებულ ტრანზაქციებში. თურქეთის კორპორაციულ რეესტრში ის ფიქსირდება როგორც ორი კომპანიის მფლობელი: ერთი სტამბოლის ფათიჰის რაიონში — ჰავალას ვაჭრობის ეპიცენტრში, ხოლო მეორე სირიის საზღვართან ახლოს, გაზიანთეფში მდებარეობს. სირიელი ბიზნესმენის თქმით, ეს ჰავალას ბროკერი კვლავ აქტიურია და თურქეთიდან ოპერირებს ჯერ კიდევ სირიის სამოქალაქო ომის წლებიდან. „ვაჭრებს და მსხვილ კაპიტალისტებს, რომლებიც ენდობოდნენ, მასთან დეპოზიტები ჰქონდათ“, — ამბობს ფოლადის იმპორტიორი, „და ეს დეპოზიტები მილიონებს შეადგენდა! ომის, გაქცევისა და დაბომბვების დროს ბევრს ეშინოდა თავისი ფულის დაკარგვის, ამიტომ მის გარდა არავის ენდობოდნენ. რა თქმა უნდა, ის ფულს უბრალოდ სადმე ჩაკეტილს არ ტოვებს; ის ახდენს მის ინვესტირებას და პირდაპირი სარგებლის მისაღებად ბრუნვაში უშვებს“. როდესაც DR-ის რეპორტიორებმა ჰავალადარის ოფისში დარეკეს, პასუხისმგებელმა პირმა დაადასტურა, რომ თურქეთიდან ევროპაში ფულის გადარიცხვა შესაძლებელი იყო. თუმცა, როცა პირადად მას დაუკავშირდნენ, მან უარყო ტრანზაქციების შესახებ ნებისმიერი ინფორმაცია ან რაიმე სახის კავშირი სირიულ ფოლადის კომპანიასთან. თურქეთის მთავრობამ უპასუხოდ დატოვა რეპორტიორების არაერთი თხოვნა პრეს-ვიზის გაცემის თაობაზე, რათა მათ ადგილზე შეესწავლათ ჰავალას ქსელები.

„ესპანეთსა და ევროპაში ჩვენ გვყავს საკვანძო ფიგურები, რომლებიც აკონტროლებენ სტრუქტურებს ქვეყნების შიგნით“, — განაცხადა ესპანეთის პოლიციის ფულის გათეთრების წინააღმდეგ ბრძოლის ბრიგადის მთავარმა ინსპექტორმა ფერნანდო სანს აიუსომ, „თუმცა მთავარი ჰავალადარები ანუ ბროკერები, როგორც წესი, ესპანეთსა და ევროპას გარეთ იმყოფებიან. საუბარია არაბთა გაერთიანებულ საამიროებზე, თურქეთსა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაზე, სადაც სავარაუდოდ მთავარი ხელმძღვანელი პირები არიან ბაზირებულნი“. ეს ის იურისდიქციებია, სადაც ჰავალა ლეგალურია ან ხელისშემშლელი ფაქტორები არ არსებობს, და სადაც ევროპული პოლიცია თანამშრომლობის დამყარებას რთულად ახერხებს. „სამართალდამცავები ისეთივე მოქნილები და საზღვრების არმქონენი უნდა გახდნენ, როგორც კრიმინალები. ამისათვის კი თანამშრომლობა გვჭირდება“, — აცხადებს ლუსი. მაილსი ევროპოლიდან. „ჩვენ გვჭირდება ახალი ურთიერთობები იმ იურისდიქციებთან, სადაც ამ სერვისების მიმწოდებელი დამნაშავეები მოქმედებენ, რათა მათთან და ევროკავშირის ქვეყნებთან ერთად ვიმუშაოთ ამ ორგანიზაციების გასანადგურებლად“.

დანიელ კინაჰანი, რომელიც მსოფლიოს ერთ-ერთი უმსხვილესი კრიმინალური ორგანიზაციის ხელმძღვანელობაშია ბრალდებული, 10 წლის განმავლობაში დუბაიში ცხოვრობდა, სანამ 2026 წლის აგვისტოს დასაწყისში ირლანდიაში მის ექსტრადირებას არ მიაღწიეს. ირლანდიის მთავრობა დიდი ხნის განმავლობაში ცდილობდა საამიროებთან ექსტრადიციის შესახებ შეთანხმების მიღწევას და საბოლოოდ ორმხრივ ხელშეკრულებას 2024 წელს მოეწერა ხელი. აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის ცნობით, კინაჰანის კარტელი ცნობილია თავისი ოპერაციების დასაფინანსებლად ჰავალას სისტემის გამოყენებით (რაც მოიცავს ნარკოტიკებითა და იარაღით ვაჭრობას, ასევე მკვლელობებს). დაჯგუფების სავარაუდო მთავარი ფულის გამთეთრებელი, ჯონი მორისი, მეტსახელად „ჯონი ქეში“, ამჟამად ესპანეთში, კოსტა-დელ-სოლზე იმყოფება და სასამართლო პროცესს ელოდება. ევროპოლის ბრალდებით, მან ჰავალას მეშვეობით 18 თვეზე ნაკლებ დროში 200 მილიონი ევრო (დღეში საშუალოდ 350 000 ევრო) გაათეთრა. „კრიმინალური ფინანსების მოძრაობა ორგანიზებული დანაშაულის გულია“, — განაცხადა მაილსმა. „დაშიფრულ ჩატებში წამიკითხავს, სადაც კრიმინალები ღიად აღიარებენ, რომ მათი ფულის ბროკერი ყველაფერს აკონტროლებს — ისინი ამბობენ, რომ ბროკერი მათი ორგანიზაციის გულია. თუ ამ ქსელებს გაანადგურებ, ორგანიზებულ დანაშაულს ძირს უთხრი. შენ მათ ზუსტად იქ ურტყამ, სადაც ყველაზე მეტად სტკივათ. და სწორედ ეს არის ჩვენი საბოლოო მიზანი.“

გამომძიებელ ჟურნალისტთა გუნდი:

რეპორტიორთა გუნდი: კასპერ ვილსმარკი, იენს ლანგჰორნი, ნილს სანდო, ლუიზა ჰუმელმოსე ნილსენი (DR, დანია); ვიქტორ ვან დრიშე, დებორა ვოტკენი (VRT, ბელგია); რომან ბონემე, გიიომ ვოლნერი (RTBF, ბელგია); პილარ რეკენა (RTVE, ესპანეთი); კრისტოფ ბენდასი (ORF, ავსტრია); ლუკ მარტინონი, ლილი რუტაი (EBU).

ტექსტისა და პროექტის კოორდინაცია: ბელენ ლოპეს გარიდო (EBU)

რედაქტორი: ქეით დე პიური (EBU)