ახალი სოკოვანი პათოგენი რეზისტენტული გახდა ჩვენს ხელთ არსებული ყველა ძირითადი პრეპარატისადმი — #1tvმეცნიერება
ჩვენ შორის ახალი სოკოა, რომელიც ჯანდაცვის სპეციალისტთა შეშფოთებას იწვევს, რადგან მდგრადია სოკოს საწინააღმდეგო ყველა ძირითადი სამკურნალო საშუალების მიმართ.
საქმე ეხება Candidozyma auris-ს (წარსულში ცნობილი, როგორც Candida auris) — ახლახან გამოჩენილ სოკოვან პათოგენს, რომელიც უკვე სერიოზული პრობლემა გახდა საავადმყოფოებში მთელ მსოფლიოში.
პირველად ის 2009 წელს აღწერეს და მას შემდეგ 60-ზე მეტ ქვეყანაში დაფიქსირდა ექვს კონტინენტზე. იწვევს ჯანდაცვის დაწესებულებებთან დაკავშირებულ აფეთქებებსა და ინვაზიურ ინფექციებს; ზოგიერთ შემთხვევაში დაფიქსირებულია სიკვდილიანობის 30–50%-იანი მაჩვენებელი.
სოკო უძლებს ჯანდაცვის დაწესებულების გარემოს და ადვილად ვრცელდება პაციენტებს შორის. ვინაიდან აქვს სოკოს საწინააღმდეგო პრეპარატებისადმი რეზისტენტულობა და ფართოდ გავრცელების პოტენციალი, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ 2022 წელს C. auris-ი კრიტიკული პრიორიტეტის მქონე სოკოვან პათოგენად განსაზღვრა.
თუმცა, ახალ კვლევაში აღწერილ ამ სოკოს კონკრეტულ შტამში არის რაღაც განსაკუთრებით შემაშფოთებელი — ლაბორატორიულმა შემოწმებებმა აჩვენა, რომ ის რეზისტენტულია ოთხივე ძირითადი კლასის სოკოს საწინააღმდეგო პრეპარატებისადმი.
იზოლატი მიიღეს 28 წლის ქალისგან, რომელსაც ნაირობიში (კენია) მდებარე საავადმყოფოში ჩატარებული გეგმური ქირურგიული ჩარევის შემდეგ განუვითარდა საავადმყოფოში შეძენილი ქირურგიული ჭრილობის ინფექცია. ეს პირველი ასეთი შემთხვევაა აფრიკაში.
ქალის ჭრილობიდან აღებულ ნაცხზე საბოლოოდ C. auris გაიზარდა; გენომურმა ტესტირებამ დაადასტურა, რომ სოკო მიეკუთვნებოდა სოკოს საწინააღმდეგო პრეპარატებისადმი რეზისტენტულ ერთ-ერთ კლადს.
ამ კონკრეტულ შტამს მკვლევრები პრეპარატებისადმი პან-რეზისტენტულს (PDR) უწოდებენ, რაც იმას ნიშნავს, რომ ის რეზისტენტული იყო სოკოს საწინააღმდეგო ყველა ცნობილი პრეპარატისადმი, როგორებიცაა ფლუკონაზოლი, კასპოფუნგინი, მიკაფუნგინი, ამფოტერიცინ B და ფლუციტოზინი.
პრეპარატებისადმი ასეთი პან-რეზისტენტულობა განსაკუთრებით იშვიათია. მკვლევრები კენიურ იზოლატს აღწერენ, როგორც აფრიკაში გამოვლენილ პირველ PDR C. auris-ს და მეორეს მსოფლიოში დოკუმენტუირებულთა შორის; პირველად ის 2022 წელს ნიუ-იორკში აღმოაჩინეს.
რეზისტენტობის უკეთ გასაგებად, გუნდმა მისი მთლიანი გენომი დაასეკვენსირა.
აღმოაჩინეს რამდენიმე მუტაცია, რომლებიც უკვე დაკავშირებულია სოკოს საწინააღმდეგო პრეპარატებისადმი რეზისტენტულობასთან, მათ შორისაა ცვლილებები ERG11 და CDR1 გენებში, რომლებიც დაკავშირებულია აზოლური პრეპარატების მიმართ რეზისტენტობასთან; ცვლილება FKS1 გენში, რომელიც დაკავშირებულია ექინოკანდინებისადმი რეზისტენტობასთან; და „Stop-gain“ მუტაცია FUR1 გენში, რომელიც მონაწილეობს პრეპარატ ფლუციტოზინის მეტაბოლურ გარდაქმნაში.
შტამის გენეტიკურმა პროფილმა შეიძლება მოგვცეს მინიშნებები იმის თაობაზე, თუ როგორ წარმოიშვა მისი რეზისტენტულობა.
მკვლევრები შენიშნავენ, რომ ეს მუტაციები განსხვავდება ნიუ-იორკში აღმოჩენილი შტამების მუტაციებისგან, აჩენს იმის შესაძლებლობას, რომ პრეპარატებისადმი პან-რეზისტენტულობა დამოუკიდებლად ჩამოყალიბდა და ის უბრალოდ ნიუ-იორკიდან კენიაში არ მოხვედრილა.
თუმცა, ეს მაინც შესაძლებელია.
ასევე, მკვლევრებს არც იმის დადგენა შეუძლიათ, შეუწყო თუ არა ხელი რეზისტენტობის ჩამოყალიბებას პაციენტის მიერ სოკოს საწინააღმდეგო პრეპარატების მანამდე მიღებამ. მისი კლინიკური ისტორია აჩვენებს, რომ ავადმყოფობის დროს მან სოკოს საწინააღმდეგო რამდენიმე მკურნალობა ჩაიტარა, თუმცა, მკვლევრებს არ გააჩნდათ საკმარისი ინფორმაცია დოზებისა და მკურნალობის ხანგრძლივობის შესახებ, რათა დაედგინათ, განაპირობა თუ არა აღნიშნულმა პრეპარატებმა რეზისტენტობის განვითარება ამ კონკრეტული ინფექციის შემთხვევაში.
ავტორები ამ აღმოჩენას შემაშფოთებლად მიიჩნევენ, განსაკუთრებით იმ რეგიონებში, სადაც სოკოს საწინააღმდეგო ახალ პრეპარატებზე წვდომა შესაძლოა შეზღუდული იყოს.
ავტორები მიუთითებენ „განუკურნებელი სოკოვანი ინფექციების მზარდ საფრთხეზე“ და მოუწოდებენ სოკოვანი გენომების უფრო მკაცრი მეთვალყურეობისკენ, ასევე „სწრაფი დიაგნოსტიკის შესაძლებლობაზე ჯანდაცვის დაწესებულებებში C. auris-ის მაღალი რეზისტენტობის მქონე შტამების გავრცელების შესაკავებლად“.
ამ ეტაპზე, ძლიერ რეზისტენტული C. auris-ი უკიდურესად იშვიათია. თუმცა, მან უკვე აჩვენა საავადმყოფოებში გავრცელების, რეზისტენტულობის შეძენისა და პრეპარატებისადმი საპასუხოდ განვითარების უნარი.
სოკო, რომელიც უძლებს თითქმის ყველა სოკოს საწინააღმდეგო იარაღს, შეხსენებაა იმისა, რომ მიკრობულ „შეიარაღების რბოლაში“ არ არის აუცილებელი, მტერი ფართოდ მოდებული იყოს, რათა მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინოს.
კვლევა Scientific Reports-ში გამოქვეყნდა.
მომზადებულია ScienceAlert-ის მიხედვით.