2026 წლის ნობელის პრემია მედიცინის დარგში სამ მეცნიერს ოპტოგენეტიკის სფეროში ინოვაციური ნაშრომისთვის მიენიჭა

ორშაბათს, 5 ოქტომბერს, 2026 წლის ნობელის პრემია ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში კარლ დაისეროთს, პეტერ ჰეგემანსა და გეორგ ნაგელს სინათლით აქტივირებადი იონური არხების ნოვატორული კვლევისა და ოპტოგენეტიკის განვითარებაში შეტანილი წვლილისთვის მიენიჭათ.

გადაწყვეტილება სტოკჰოლმში, კაროლინსკის ინსტიტუტში გამოცხადდა, სადაც ნობელის პრემიების გადაცემის წლევანდელი სერია ოფიციალურად გახსნა.

კომიტეტმა სამ მეცნიერს ჯილდო გადასცა „აღმოჩენებისთვის, რომლებმაც დასაბამი მისცა ოპტოგენეტიკას – მეთოდს, რომელიც ცოცხალ ტვინში ცალკეული ნერვული უჯრედების აქტივობის გააქტიურების ან დეაქტივაციის საშუალებას იძლევა“.

როგორც კომიტეტმა აღნიშნა, ეს კონკრეტული მეთოდი დღეს მთელი მსოფლიოს ლაბორატორიებში გამოიყენება და მნიშვნელოვანი წვლილი შეაქვს ტვინის ფუნქციონირების მექანიზმებისა და საიდუმლოებების ამოხსნაში.

სინათლის ძალა ტვინში

ოპტოგენეტიკა ნერვული სისტემის შესასწავლად ბოლო ათწლეულების განმავლობაში შექმნილი ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ტექნოლოგიაა. ის მკვლევრებს საშუალებას აძლევს, სინათლის მეშვეობით, უკიდურესად მაღალი სიზუსტით აკონტროლონ კონკრეტული ნერვული უჯრედების ფუნქციონირება.

კარლ დაისეროთის, პეტერ ჰეგემანისა და გეორგ ნაგელის აღმოჩენებმა ახალი გზები გახსნა ნეირომეცნიერებაში, რადგან მკვლევარებს ეძლევათ შესაძლებლობა, დაადგინონ, თუ როგორ მოქმედებს ნეირონთა კონკრეტული ჯგუფები ტვინის ფუნქციონირებასა და ქცევაზე.

წლევანდელი ნობელის პრემიის ფულადი ჯილდო 12 მილიონი შვედური კრონია (მილიონ ევროზე ოდნავ მეტი), რომელიც ლაურეატებს შორის თანაბრად გადანაწილდება.