Şalva Papuaşvili – Həbsdə olan 72 nəfər əvvəlcə onları qanunu pozmağa sövq edib, sonra isə tərk edən insanların vicdansızlığının da əsiri olaraq qalır, buna görə də onlara ən dəqiq ifadə – “vicdansızlığın məhbusları” – uyğun gəlir

2024-2025-ci illərdə zorakı aksiyalarla bağlı törədilən cinayətlərə görə, zorakılığın təşkilatçıları ilə yanaşı, təxminən 100 nəfər barəsində cinayət təqibi başlanıb. Hazırda onlardan 45 nəfər azadlıqdadır – bir qismi cinayəti etiraf etdiyi üçün onlarla prosessual razılaşma imzalanıb, bir qismini isə prezident əfv edib. 72 nəfər isə hələ də həbsdədir. Bu barədə Gürcüstan parlamentinin sədri Şalva Papuaşvili sosial şəbəkədə yazır.
“Bu vəziyyət bir əsas sual doğurur: əgər hakimiyyətin məqsədi bu insanları həbsdə saxlamaqdırsa, bunu onların adından danışan şəxslər iddia edirlərsə, o zaman niyə bu gün 45 nəfər azadlıqdadır? Cavab sadədir: dövlət üçün bu insanlar heç vaxt siyasi düşmən olmayıblar.
Onlar əvvəlcə inandırıldılar ki, inqilab naminə qanunu pozmaq qəhrəmanlıqdır, sonra barrikadalara göndərildilər, inqilab uğursuzluğa düçar olduqda və məsuliyyət vaxtı çatanda isə onları məsuliyyətsiz insanların əlində kor-koranə alətə çevirdilər. Həmin insanlar özləri sakitcə barrikadaların arxasında qaldılar.
İnqilabın qurbanlara ehtiyacı var. Məğlub olmuş inqilabın isə daha çox. Və məhz təhrik edilməsi və istifadəsi ən asan olan insanlar bu qurban rolunda oldular. Buna görə də bu gün əsas sual artıq bu 72 nəfərin niyə həbsdə olması deyil. Əsas sual budur: onların orada qalmasına kimin ehtiyacı var? Hakimiyyətin? O zaman niyə 45 nəfər prosessual razılaşma və prezidentin əfv etməsi əsasında azadlığa buraxılıb?
Niyə öz məsuliyyətini dərk edən və törətdiyi cinayəti etiraf edən insanlar üçün azadlığa aparan hüquqi yol mövcuddur? Yoxsa onların həbsdə qalmasına əslində barrikadalara sürükləyən, sonra isə onlardan “göz bəbəkləri”, “gülüşlü oğlanlar”, “günəşlər” və siyasi mübarizənin digər simvollarını yaradan şəxslərinmi ehtiyacı var?
Bizim münasibətimiz nə o zaman fərqli olub, nə də bu gün dəyişib: bu insanlar manipulyasiyanın qurbanlarıdır. Əvvəlcə barrikadalarda əsgər kimi istifadə edildilər, indi isə məhbus-qurban kimi istifadə olunurlar.
Dövlətin yanaşması sadədir: nədə iştirak etdiyini dərk et; öz hərəkətlərinə görə məsuliyyət daşı; qanunu pozduğunu etiraf et və eyni hərəkəti bir daha təkrarlamayacağını təsdiqlə. Bu, siyasi baxışlardan imtina tələbi deyil. Bu, konkret hərəkətə görə hüquqi məsuliyyətin qəbul edilməsidir. Burada nə alçaltma, nə qisas, nə də kiməsə qarşı mənəvi üstünlüyün nümayiş etdirilməsi var. Bu, hüququn aliliyi və humanist dövlətin eyni vaxtda tətbiq etdiyi standartdır.
Lakin tamamilə başqa məsələ bu gün onlara qarşı azad şəkildə Brüssel və ya Tbilisi kafelərində oturub başqalarına “sona qədər həbsdə qalmalıdırlar” deyən insanların həyata keçirdiyi mənəvi təzyiqdir.
Niyə? Çünki onların qurbana ehtiyacı var. Özləri kənarda mübarizə illüziyasını qoruyub saxlamaq üçün həbsxanada bir insana ehtiyacları var. Öz siyasi eqolarını qidalandırmaq və məğlub olmuş inqilab üçün qurban obrazını qorumaq üçün plakatlarda “göz bəbəklərinə” və “ulduzlara” ehtiyacları var. Buna görə də onların “Məhbuslara azadlıq!” şüarı əslində getdikcə əks məna kəsb edir: məsuliyyət daşımayın! Həbsxanadan çıxmağa cəsarət etməyin! Sona qədər həbsdə qalın! Bizə sizin azadlığınız deyil, həbsdə olmağınız lazımdır!
Lakin bu yol artıq çoxdan dalana dirənib. Hökm çıxarılıb, cinayətlər etiraf edilib, ölkə daxilində və ya xaricində sağlam düşüncəli elə bir insan qalmayıb ki, etirazların zorakı olmadığını desin. İnqilabla birlikdə inqilabi təbliğat da məğlub olub.
Məhz buna görə bu gün həmin 72 nəfərin vəziyyəti xüsusilə ağırdır. Onlar yalnız törətdikləri cinayətə görə cəza çəkmirlər. Onlar əvvəlcə qanunu pozmağa sövq edən, sonra onları tərk edən və indi azadlığa çıxmağı belə mənəvi cinayət kimi təqdim edən insanların vicdansızlığının da əsiri olaraq qalırlar. Buna görə də onlara ən dəqiq bir ad uyğun gəlir: “vicdansızlığın məhbusları””, – Şalva Papuaşvili yazır.