“Politico” – Avropa Komissiyasının planına görə, namizəd ölkələr üzvlükdən əvvəl müəyyən iqtisadi faydalar əldə edəcəklər, əgər onlar islahatlar həyata keçirər və Avropa İttifaqının standartlarına yaxınlaşmanı davam etdirərlər

POLITICO xəbər verir ki, European Commission namizəd ölkələrin rəsmi üzvlükdən əvvəl müəyyən iqtisadi faydalar əldə etməsini nəzərdə tutan plan üzərində işləyir, əgər onlar zəruri islahatları həyata keçirir və Avropa İttifaqının standartlarına yaxınlaşmanı davam etdirirlər.

Məqaləyə görə, bu təşəbbüs Avropa Komissiyasının daha geniş “mərhələli inteqrasiya” konsepsiyasının bir hissəsidir. Anonim mənbələr “Politico”ya bildirir ki, bu yanaşma namizəd ölkələrə Avropa İttifaqı ilə daha sıx iqtisadi inteqrasiyaya imkan verəcək. İdeya ondan ibarətdir ki, islahatların uğurla həyata keçirilməsi konkret faydalarla və stimullarla müşayiət olunsun, yalnız gələcək üzvlük vədi ilə yox.

“Mərhələli inteqrasiya” Avropa İttifaqının müəyyən maliyyə proqramlarına çıxış, güzəştli ticarət şərtləri və vahid bazarın bəzi hissələrinin namizəd ölkələr üçün qismən açılmasını nəzərdə tutur. Lakin bu faydalar hər ölkə üçün fərqli olacaq və onların Aİ tələblərinə uyğunlaşma və islahatlarda əldə etdiyi irəliləyişdən asılı olacaq. Təşəbbüsün məqsədi namizəd ölkələrə çətin və bəzən siyasi baxımdan qeyri-populyar islahatları həyata keçirmək üçün real stimul verməkdir, hətta tam üzvlüyə hələ uzun illər qalsa belə.

Məqalədə qeyd olunur ki, bu yeni yanaşma əvvəlki təşəbbüsdən fərqlənir: əvvəlki model namizəd ölkələrə bəzi siyasi hüquqlar, məsələn Avropa İttifaqı Şurasında səsvermə hüququ verməyi nəzərdə tuturdu, lakin bu təklif üzv dövlətlər tərəfindən qəbul edilməyib. Bunun əvəzinə yeni model yalnız iqtisadi faydalar təqdim edir və “Politico”nun məlumatına görə, bu təşəbbüs getdikcə daha çox siyasi dəstək qazanır.

Məqaləyə əsasən, Avropa İttifaqı üzv dövlətləri artıq razılaşır ki, genişlənmə prosesi daha sürətli olmalıdır, xüsusilə Rusiyanın Ukraynada başlatdığı müharibədən sonra. Lakin onlar hələ də Aİ üzvlük şərtlərini tam yerinə yetirməyən ölkələri qəbul etməyə hazır deyillər. Buna görə Avropa Komissiyası eyni anda iki məqsədə nail olmağa çalışır: prosesi sürətləndirmək və ciddi standartları qorumaq.

Məqalədə qeyd olunur ki, Fridrix Merts kimi bəzi liderlər bu alternativ yanaşmaları dəstəkləyir və bu məsələ Avropa Şurasının iclaslarında da müzakirə olunub, lakin gündəm sıxlığı səbəbindən tam müzakirə edilməyib.

“Politico” yazır ki, yeni yanaşma xüsusilə Ukrayna üçün nəzərdə tutulub. Məqalədə bildirilir ki, güclü siyasi dəstəyə baxmayaraq, Ukraynanın üzvlüyü hələ uzun illər çəkə bilər.

Moldova ilə bağlı isə Avropa Komissiyası həm üzvlük prosesini, həm də Aİ ilə mərhələli inteqrasiyanın dərinləşdirilməsini paralel şəkildə aparacağını bildirib. Moldova artıq bəzi sistemlərə, o cümlədən SEP sisteminə, Aİ rouminq sisteminə və mədəni proqramlara daxil edilib.

Məqalədə qeyd olunur ki, hazırda Avropa İttifaqının doqquz namizəd ölkəsi var. Monteneqro əsas namizəd hesab olunur, Ukrayna və Moldova artıq üzvlük danışıqlarına başlayıb. Serbiya, Türkiyə və Gürcüstan isə prosesdə gecikmələrlə üzləşir.

Eyni zamanda, genişlənmə üzrə komissar Marta Kos təsdiqləyib ki, Avropa Komissiyası yeni qoruyucu mexanizmlər hazırlayır, bu mexanizmlər gələcək üzv ölkələrdə demokratiya və qanunun aliliyi sahəsində geriləmə baş verərsə, sərt şəkildə tətbiq olunacaq.