Բեքա Ձամաշվիլի - Ստրասբուրգի Մեծ պալատը որոշեց, որ պետությունն իրավունք ունի ուժ կիրառել պետական հաստատությունները գրոհելիս, և հունիսի 20-ին այն ժամանակվա Ներքին գործերի նախարարության ղեկավարները անհամաչափ ուժ կիրառեցին
Այսօրվա որոշմամբ Ստրասբուրգի Մեծ պալատը հաստատեց այն, ինչը հանրությանը հայտնի դարձավ նոյեմբերյան դատախազի ճեպազրույցի ժամանակ, որ այն ժամանակվա Ներքին գործերի նախարար Գիորգի Գախարիան սխալմամբ հրահանգներ էր տվել նման բռնի բողոքի ակցիային արձագանքելու վերաբերյալ, – ասաց Վրաստանի արդարադատության փոխնախարար Բեքա Ձամաշվիլին՝ գնահատելով Ստրասբուրգի Մեծ պալատի որոշումը ՀԻԻԱ-ի հայցի վերաբերյալ։
Նրա խոսքով՝ Ստրասբուրգի դատարանի որոշումը, մի կողմից, նախադեպային է, քանի որ այն ընդհանուր առմամբ սահմանում է, որ պետությունն ունի ուժի կիրառման օրինական իրավունք հարձակման փորձի ժամանակ, իսկ մյուս կողմից՝ այն հատուկ մատնանշում է հունիսի 20-ի գործով ՆԳ նախարարության այն ժամանակվա ղեկավարների կողմից ուժի անհամաչափ կիրառումը։
«Այսօրվա որոշումից պետք է առանձնացնել մեկ շատ կարևոր ասպեկտ։ Մեծ պալատը որոշել է, որ երբ պետական հաստատությունները, այս դեպքում՝ խորհրդարանը, հարձակման են ենթարկվում, իրավապահ մարմինների աշխատակիցները նույնպես հարձակման են ենթարկվում, և ավելին, տեղի է ունենում գրոհի փորձ, պետությունն ունի ուժ կիրառելու օրինական իրավունք։ Սա շատ կարևոր որոշում է, որը կիրառելի կլինի մնացած բոլոր դեպքերում։ Բացի այդ, Մեծ պալատը գնահատական է տվել հատկապես հունիսի 20-ի գործի վերաբերյալ, որ պետական հաստատության վրա այս հարձակումը խրախուսվել է, ի թիվս այլոց, առանձին քաղաքական գործիչների կողմից, և այս բոլոր բռնի գործողություններին մասնակցածների համատեքստում պետության կողմից կիրառված ուժը կարող է օրինական լինել։ Բացի այդ, Մեծ պալատը գնահատել է, թե ինչպես պետք է պետությունը արձագանքի նման իրավիճակում, երբ հավաքը/ցույցը բռնի բնույթ է ստանում, այն դառնում է անօրինական, և հունիսի 20-ի գործով այն փաստացի խախտում է գտել այն մասում, որ Ներքին գործերի նախարարության այն ժամանակվա ղեկավարները անհամաչափ ուժ են կիրառել ցուցարարների նկատմամբ։ Մասնավորապես, Մեծ պալատի որոշումը սահմանում է, որ վնասվածքներ են ստացվել, այդ թվում՝ այն մարդկանց կողմից, ովքեր կարող էին ուղղակիորեն չհաստատել իրենց մասնակցությունը այս բռնի գործողություններին, և սա կարևոր ցուցիչ է։ Փաստորեն, Մեծ պալատը այսօրվա որոշմամբ հաստատեց այն, ինչ հրապարակվել էր դատախազության նոյեմբերին կայացած ճեպազրույցի ժամանակ, որ այն ժամանակվա ներքին գործերի նախարար Գիորգի Գախարիան սխալմամբ հրահանգներ էր տվել նման բռնի բողոքի ակցիային արձագանքելու վերաբերյալ: Համաչափ ուժ չի կիրառվել, և կարելի է ասել, որ Մեծ պալատի այս որոշումը որոշ չափով լիովին համապատասխանում է դատախազության կողմից մեղադրական եզրակացության մեջ արդեն նշվածին», – ասաց Բեքա Ձամաշվիլին։
Նրա խոսքով, այսօրվա որոշման մեկ այլ կարևոր գործոնն այն է, որ Մեծ պալատը շեշտեց, որ պետությունը լիովին համագործակցել է դատարանի հետ այս գործում։
«38-րդ հոդվածի խախտում չի հայտնաբերվել, այսինքն՝ սա, ըստ էության, հաստատում է, որ պետությունը բացարձակապես բաց է, թափանցիկ՝ միջազգային կառույցների, այդ թվում, իհարկե, առաջին հերթին, Ստրասբուրգի դատարանի հետ համագործակցելու համար, և հանրությունը տեղյակ է, որ այս գործի քննությունը շարունակվում է: Մեծ պալատի այսօրվա որոշման մեջ տրված հրահանգները նույնպես կարևոր ուշագրավ հանգամանքներ կլինեն քննության շրջանակներում։ Նույնիսկ այն ժամանակ, երբ լսումները տեղի ունեցան փետրվարին և այս հարցի շուրջ հարցականներ առաջացան, պետությունը շատ արդյունավետ աշխատեց քննչական գործողությունները ժամանակին իրականացնելու համար, և նոյեմբերին արդյունքին հասանք, և այսօր Մեծ պալատը փաստացի հաստատեց նույնը», – նշեց Ձամաշվիլին։
Նրա խոսքով՝ այսօրվա որոշումը բովանդակային առումով տարբերվում է նախորդ որոշումից նրանով, որ նախորդ որոշումը կենտրոնացած էր քննության թերությունների վրա։
«Այսօր հետաքննությունը փաստացի բացահայտել է մեկ պատասխանատու անձի, դուք գիտեք դրա մասին, և Մեծ պալատը նաև ավելի շատ հնարավորություններ ուներ խորանալու բովանդակության մեջ։ Մեծ պալատը պարզել է, որ, ի թիվս այլ բաների, խախտվել են Կոնվենցիայի հոդվածները իրենց էական մասում, որ անհատ դիմորդների, ցուցարարների հետ նույնպես վատ վերաբերմունքի են ենթարկվել, և նրանց խոսքի ազատությունը հավաքի/ցույցի համատեքստում կարող է խախտվել այն դիմորդների նկատմամբ, ովքեր անմիջականորեն ներգրավված չեն եղել բռնի գործողություններում։ Այլ կերպ ասած, հիմնական կարևոր շեշտը դրվում է այն փաստի վրա, որ եթե ցուցարարը մասնակցում է բռնի գործողությունների, պետությունն իրավունք ունի ուժ կիրառել։ Սակայն այդ ուժը պետք է կիրառվի համաչափորեն և պետք է օգտագործվեն համապատասխան միջոցներ, որոնք նվազագույնն են, որը անհրաժեշտ է այդ անօրինական գործողությունները դադարեցնելու համար։ Մեծ պալատի որոշումը սահմանում է, որ կային անհատներ, որոնց անմիջական ներգրավվածությունը չէր կարող հաստատվել, և Ներքին գործերի նախարարության այն ժամանակվա ղեկավարները «ուժ են կիրառել նաև այս մարդկանց նկատմամբ, և, համապատասխանաբար, Կոնվենցիայի հոդվածները խախտվում են այս մասում», – ասել է Ձամաշվիլին։
