Վրաստանի ազգային բանկն անփոփոխ՝ 8.25 տոկոսի մակարդակում է թողնում դրամավարկային քաղաքականության տոկոսադրույքը

Վրաստանի ազգային բանկի դրամավարկային քաղաքականության կոմիտեն 2026 թվականի հուլիսի 29-ի նիստում դրամավարկային քաղաքականության դրույքաչափը թողել է անփոփոխ։ Դրամավարկային քաղաքականության դրույքաչափը կազմում է 8.25 տոկոս։

Վրաստանի ազգային բանկի տեղեկացմամբ՝ 2026 թվականի հունիսին Վրաստանում տարեկան գնաճը կազմել է 5.8 տոկոս։ Նրանց հաղորդմամբ՝ թիրախայինից բարձր գնաճը կրկին հիմնականում կապված է էներգակիրների գների աճի հետ։

«Մերձավոր Արևելքում աշխարհաքաղաքական լարվածության վերաէսկալացման ֆոնին նավթի միջազգային գների տատանումը կրկին աճել է։ Այնուամենայնիվ, ընթացիկ շուկայական միտումները ցույց են տալիս, որ գներն ավելի ցածր են՝ համեմատած նախորդ էսկալացիայի ժամանակահատվածում արձանագրված մակարդակի հետ։ Բացի այդ, հակամարտության երկարաձգումնժ ուժեղացրել է էներգակիրների գներից բխող անուղղակի գնաճային էֆեկտների ռիսկերը։ Գնաճի համեմատաբար կոշտ գների ցուցանիշը, որը լավագույնս է արտացոլում երկարաժամկետ գնաճային գործընթացներն ու գնաճային սպասումները, կրկին պահպանվում է թիրախային մակարդակին մոտ։ Մասնավորապես, հունիսին բազային գնաճը (առանց պարենամթերքի, էներգակիրների և ծխախոտի) կազմել է 3.2 տոկոս։ Այնուամենայնիվ, ծառայությունների գնաճն արագացել է մինչև 4.1 տոկոս։ Նշվածը ցույց է տալիս, որ, չնայած բազային գնաճի չափավոր ցուցանիշին, երկրորդ փուլի էֆեկտների ուժեղացման ռիսկերը կրկին մնում են ուշադրության արժանի գործոն։

Ազգային բանկի թարմացված կենտրոնական սցենարի համաձայն՝ էներգակիրների ավանդը գնաճի մեջ ընթացիկ տարում կմնա զգալի։ Հաշվի առնելով նշվածը՝ 2026 թվականին միջին գնաճը կկազմի 5.2 տոկոս։ 2026 թվականի երկրորդ կեսից գնաճը կսկսի նվազել և միջնաժամկետ հատվածում աստիճանաբար կմոտենա թիրախային 3 տոկոսանոց ցուցանիշին։

Տնտեսական ակտիվությունը, արտաքին ցնցումների (շոկերի) պայմաններում, պահպանում է կայունությունը։ Նախնական տվյալներով՝ 2026 թվականի մայիսին տնտեսական աճը կազմել է 6.4 տոկոս, իսկ առաջին հինգ ամիսներին՝ միջինում 7.8 տոկոս։ Աճի հիմնական աղբյուր կրկին մնում են բարձր արտադրողականությամբ, ծառայություններին ուղղորդված ոլորտները, ինչը չեզոքացնում է պահանջարկի կողմից բխող գնաճային ճնշումը։ Բացի այդ, սպասումներին համապատասխան, Մերձավոր Արևելքում ընթացող հակամարտության բացասական ազդեցությունը արտաքին պահանջարկի վրա սահմանափակ է։ Պատշաճ կերպով, թարմացված կենտրոնական սցենարով, 2026 թվականի տնտեսական աճի կանխատեսումը պահպանվում է 6.5 տոկոսի մակարդակում։

Աշխարհաքաղաքական իրավիճակը և դրանից բխող տնտեսական հետևանքները կրկին մնում են գլոբալ տնտեսության հեռանկարը որոշող հիմնական ռիսկերից մեկը։ Նշված անորոշության ֆոնին դրամավարկային քաղաքականության կոմիտեն կենտրոնական սցենարի հետ մեկտեղ քննարկել է ինչպես բարձր գնաճային, այնպես էլ ցածր գնաճային ռիսկերի սցենարները։

Բարձր գնաճային ռիսկի սցենարի իրականացման դեպքում հիմնարար գործընթացները կպահանջեն դրամավարկային քաղաքականության դրույքաչափի ավելի բարձր հետագիծ, քան կենտրոնական սցենարը։ Նշված սցենարը նախատեսում է աշխարհաքաղաքական իրավիճակի սրում սպասվածից ավելի երկար ժամանակահատվածով, ինչը միջազգային ապրանքային շուկաներում կհանգեցնի էներգակիրների գների լրացուցիչ աճի։ Էներգակիրների գների աճը տեղական շուկայում կարտացոլվի վառելիքի գների վրա, իսկ տրանսպորտային և արտադրական ծախսերի ավելացման միջոցով կտարածվի նաև այլ ապրանքների և ծառայությունների գների վրա։ Բացի այդ, վերջին շրջանում անբարենպաստ կլիմայական պայմանները միջազգային շուկաներում հումքային հունդի գների աճի լրացուցիչ ռիսկ են ստեղծում։ Նշված ռիսկերի իրականացման դեպքում գնաճը կենտրոնական սցենարի համեմատ ավելի բարձր կլինի։

Մյուս կողմից, դրամավարկային քաղաքականության կոմիտեի կողմից քննարկված ցածր գնաճային սցենարով նախատեսված ռիսկերի իրականացումը ենթադրում է դրամավարկային քաղաքականության դրույքաչափի՝ կենտրոնական սցենարի համեմատ ավելի արագ կարգավորման (նորմալացման) հնարավորություն։ Վերջին տարիներին տնտեսությունում ընթացող կառուցվածքային փոփոխությունների արդյունքում մեծանում է համեմատաբար բարձր արտադրողականություն ունեցող և պակաս ներմուծումատար ոլորտների ավանդը, ինչը, միևնույն ժամանակ, ամրապնդում է երկրի արտաքին դիրքը։ Ազգային բանկի կենտրոնական սցենարի համաձայն՝ նշված միտումն աստիճանաբար կկարգավորվի, սակայն հնարավոր է, որ այն շարունակվի նաև երկարաժամկետ հատվածում։ Այս դեպքում, մի կողմից, տնտեսության երկարաժամկետ պոտենցիալի ավելի բարձր աճը կնվազեցնի պահանջարկի կողմից գնաճային ազդեցությունը։ Մյուս կողմից, ուժեղ արտաքին դիրքը և ինքնիշխան ռիսկի ցածր հավելավճարը (պրեմիան) կպայմանավորեն արդյունավետ փոխարժեքի հիմնարար արժևորման միտումը, ինչը լրացուցիչ ապագնաճային (դիսինֆլյացիոն) ազդեցություն կունենա։ Բացի այդ, աշխարհաքաղաքական իրավիճակի արագ դեէսկալացիայի դեպքում էներգակիրների գների արագացված տեմպերով նվազումը նույնպես հանդիսանում է ցածր գնաճային սցենարի զարգացումը պայմանավորող գործոններից մեկը։ Արդյունքում՝ ընդհանուր գնաճը կենտրոնական սցենարի համեմատ ավելի արագ կմոտենա թիրախային ցուցանիշին։

Ընթացիկ մակրոտնտեսական միջավայրի, թարմացված սցենարների և ռիսկերի գնահատման հիման վրա դրամավարկային քաղաքականության կոմիտեն այս փուլում նպատակահարմար է համարել դրամավարկային քաղաքականության դրույքաչափը թողնել անփոփոխ։ Այնուամենայնիվ, բարձրացված գնաճային ռիսկերի հաշվառմամբ, դրամավարկային քաղաքականության խիստ դիրքորոշումը կպահպանվի համեմատաբար երկարատև ժամանակահատվածում։ Ազգային բանկն ակտիվորեն հետևում է Վրաստանի տնտեսության վրա արտաքին ցնցումների (շոկերի) փոխանցման ինտենսիվությանը և դրանց ազդեցությանը։ Եթե գնաճային ռիսկերը, այդ թվում՝ երկրորդ փուլի էֆեկտները և գնաճային սպասումները, ուժեղանան սպասվածից ավելի, Ազգային բանկը պատրաստ է դրամավարկային քաղաքականությունը լրացուցիչ խստացնել։ Դրամավարկային քաղաքականության արձագանքն ուղղված է նրան, որ առաջարկի կողմից գործող գնաճային ցնցման սպառումից հետո գնաճն արագորեն վերադառնա 3 տոկոսանոց ցուցանիշին», — նշված է Վրաստանի ազգային բանկի տեղեկատվության մեջ։

Ազգային բանկի փոխանցմամբ՝ դրամավարկային քաղաքականության կոմիտեի հաջորդ նիստը տեղի կունենա 2026 թվականի սեպտեմբերի 9-ին։