ЕÆÆО публикаци кæны Гуырдзыстоны фæдыл Мæскуыйы механизмы фæлгæтты бацæттæгонд хыгъдлæвæрд. Хыгъдлæвæрды 2024-æм азы уалдзæгæй фæстæмæ адæймагы бартæ æмæ фундаменталон сæрибардзинады æрдгæй Гуырдзыстоны цæугæ цаутыл ныхас цæуы æмæ лæвæрд цæуынц рекомендацитæ.

«Сæйраг хатдзæгтæ сты ахæмтæ: Гуырдзыстон бавзæрста карз демокративон регресси мандатон периоды дæргъы Раныхасгæнæгæн йæ бон ссис сбæрæг кæнын тыхмийы æмæ æндæр фыдракæндты нывæзт протестгæнджыты, политикон оппозицийы лидерты æмæ журналистты ныхмæ (иуæй-иу цауты, ацы тыхмидзинад, æнхъæлмæкæсинагæй хъизæмар кæны), иугондæй, зæгъæн ис æмæ æххæст æнæфхæрддзинадимæ, кæцытæ сæххæст кодтой уыцы тыхмидзинæдтæ. ныхасы сæрибардзинад, æмбырд æмæ ассоциаци, æмæ æрбахастой закъондæттынад, кæцы нысан кæны æмбæстагон æхсæнад, политикон оппозици, хæдбар медиа æмæ ЛГБТ+ æхсæнад. Уымæй уæлдай ма, уыцы сæрибардзинæдтæ æнæбындурæй арæнæвæрд æрцыдысты административон мадзæлтты арæнæвæрд æххæст кæныны фæрцы – стыр ивар æмæ административон ахст, афтæ ма хицауады критикты ныхмæ уголовон аххосæгтæ», — хъусын кæнынц.

Хыгъдлæвæрды рекомендацитæ аххæссынц уæрæх æрдæм – сæрибар æвзæрстытæ, закондæттæн реформæтæ, хъизæмар æмæ æндæр æгъатыр, æнæадæймагон æмæ æгадгæнæг ахаст кæнæ æфхæрд тобæ кæнын, сæрибардзинад æмæ æдасдзинады бар æмæ æнд.

«Закъондæттæн реформæты фæдыл рекомендацитæ:

1. Фæсарæйнаг æндæвдады æргомдзинады тыххæй закъон (FFI), Фæсарæйнаг агентты регистрацийы тыххæй закъон (FARA) æмæ грантты тыххæй закъоны фæсарæйнаг грантты тыххæй уагæвæрдтæ хъуамæ æрцæуой скусынгонд. Гуырдзыстоны æхсæнадæмон хæстæм цы æнæбастдзинады æмвæзад хынцгæйæ, докладгæнæг нæ нымайы, цæмæй нысанмæздæхт ивддзинæдты фæрцы сæ уыцы хæстæм æркæнæн ис. Уыцы цауы, кæд æмæ Гуырдзыстон нæ рахæсдзæн уынаффæ ацы закъæтты скусын кæнын, уæд уыдонмæ æппынкъаддæр хъуамæ бахæссой ивддзинæдтæ Венецийы къамисы рекомендацитæм гæсгæ.
2. Афтæдæр, хъуамæ æрцæуой скусынгонд, фæстаг рæстæджы цы ивддзинæдтæ бахастой, уыдон, кæцытæ æххæст кæнынц фæсарæйнаг финанскæнынад æмæ эфиры контенты арæнæвæрдтæ (54-æм статья).
3. Бинонты æгъдæутты тыххæй закъон хъуамæ æрцæуа скусынгонд.
4. Гадзрахатдзинады фыдракæнды уæлæмхасæнтæ хъуамæ уой фæкъаддæр æмæ бæлвырддæр, цæмæй ма уа ахæм интерпретаци, кæцы фадат дæтты TFI кæнæ FARA-йы æмбæрзт субъектты æрдыгæй хицауады хуымæтæг критикæйы фæдагуырдæн.
5. Уагæвæрдтæ, кæцытæ æххæст кæнынц демонстрациты рæстæджы цæсгом æмбæрзын абсолютон тобæ, хъуамæ æрцæуой скусынгонд. Æндæр уагæвæрдтæ, кæцытæ æнæпропорционалонæй арæн кæнынц æмбырд кæныны бар (зæгъæм, автоматикон ахст æмæ æнæпропорционалон стыр ивартæ), хъуамæ æрцæуой æрбайсгæ кæнæ раивд, цæмæй уа æмбæлон баланс ацы бар æмæ æхсæнадон фæткæвæрды æхсæн.
6. Уæлдæр ахуырады реформæйы процессы хъуамæ хъахъхъæд æрцæуа ахуырадон уагдæтты автономи», – дзырдæуы хыгъдлæвæрды.

Хыгъдлæвæрды ма рекомендацигонд цæуы, цæмæй æвæстиатæй, хæдбар æмæ æнæхин фæдагуырдтæ уагъд æрцæуой æфхæрд æмæ æвзæр ахасты аххосæгты фæдыл; цæмæй æппæт политикон ахæсттæ, сæрмагондæй та оппозицийы уæнгтæ, æвæстиатæй æмæ æнæфæдзæхстæй ссæрибар уой; цæмæй æрлæууа аххосджыны ахстæй æппæт хуызтæ, кæд æмæ тæрхондоны рæстæджы æдасдзинады серьезон фарстатæ нæ уыдзæн; æмæ æппæт аххосæгтæ æфхæрд æмæ æвзæр ахасты тыххæй пъæлицæйы/æдасдзинады тыхтæ æмæ æбæрæг маскæйы адæймæгты æрдыгæй æвæстиатæй æрцæуой фæдагуырд.

«Æхсæнадæмон æмгуыстады фæдыл рекомендацитæ:

1. Венецийы комисимæ, афтæ дæр æндæр æмбæлон æхсæнадæмон органтимæ, кæцытæн ис мандат Гуырдзыстонмæ æмгуыст кæнын æмæ сæ рекомендацитæ хынцгæйæ.
2. Химион хæцæнгарзы тобæйы организациимæ (OPCW) æмгуыстад кæнын протестгæнæгты ныхмæ химион буаргъæдтæй пайда кæныны фæдагуырды, цæмæй аххосæгтæ сбæлвырд уой.
3. 1949 азы Женевæйы конвенциты протокол I-мæ гæсгæ Æхсæнадæмон Гуманитарон Фактбæрæггæнæн Къамисы компетенци банымайын æмæ Уæрæсейы Федерацийы æрдыгæй Гуырдзыстоны территорийы хæйтты оккупаци хынцгæйæ, Æхсæнадæмон уголовон тæрхондоны Ромы уагæвæрдмæ баззайæг ивындзинæдтæ сратификаци кæнын.
4. Сфидар кæнын 2006 азы Æхсæнадæмон конвенци æппæт адæймæгты тыхæй фесæфынæй хъахъхъæныны тыххæй.

Рекомендацитæ ЕÆÆО-йы хайадисæг паддзахадтæн:

1. Гуырдзыстоны хицауады æрдыгæй уæлдæр банысангонд рекомендациты реализацийæн æркуырд æмæ фарсылхæцындзинад.
2. Мæскуыйы механизмы хатдзæгты системон æгъдауæй æххæст кæнын, уыцы нымæцы иудадзыгон советы периодикон æркасты фæрцы.
3. Ахъуыды кæнын нысанмæздæхт санкцитæ æвæрыныл, ацы хыгъдлæвæрды æвдыст уæлдай уæззау хæлдтыты аххосджынты ныхмæ.
4. Дарддæр кæнын æппæт æмбæлон архайæгты архайд Цæмæй æнцондæр уа диалог субъектты æхсæн.
5. Æрцæугæ æвзæрстытæм æвзæрстыты цæстдарæн мисси æрæвæрын

Цæмæй уа æргомдзинад æмæ рæстад.

6. Ахъуыды кæнын Гуырдзыстоны ЕÆÆО -йы офис байгом кæныныл.
7. Гуырдзыстоны эмиграцийы уæвæг хæдбар æмбæстагон æхсæнады субъекттæн æмæ гуырдзиаг æмбæстагон æхсæнады организацитæн æххуыс кæнын» -ис фыст хыгъдлæвæрды.

Уæдмæ та, Венæйы бындурæвæрд ЕÆÆО -йы æмæ æхсæнадæмон организациты Гуырдзыстоны иудадзыг минæвар Александр Майсурадзе, Венæйы, «Мæскуыйы механизмы» фæлгæтты арæзт ЕÆÆО-йы фактиртасæг миссийы хыгъдлæвæрды фæдыл расидæн сарæзта. Александре Майсурадзе банысан кодта: «ЕÆÆО -йы «Мæскуыйаг механизмы» фæлгæтты арæзт фактиртасæн миссийы хыгъдлæвæрды ис серьозон фактон æнæрастдзинæдтæ, æмæ мах хъуамæ ма бауадзæм, цæмæй ЕÆÆО -йæ спайда кæной куыд политикон фæрæзæй».