Քանի որ, վերջիվերջո, խաղաղությունը կրկին դառնում է տարածաշրջանային և համաշխարհային քաղաքականության ամենացանկալի նպատակը, մեր օտարերկրյա գործընկերները պետք է դիվանագիտությունը կրկին դարձնեն փոխըմբռնման, խաղաղության հաստատման և համագործակցության ամենակարևոր միջոցը, – այս մասին գրում է Վրաստանի խորհրդարանի նախագահ Շալվա Պապուաշվիլին սոցիալական ցանցում։

Ինչպես նշում է Պապուաշվիլին, վերջին շրջանում դիվանագիտությունը կիրառվում է իր իրական նպատակի ամբողջովին հակառակ արդյունքների հասնելու համար՝ խնդիրների լուծման փոխարեն՝ դրանց սրելու։

«Ցավոք, վերջին մի քանի տարիների ընթացքում մենք հաճախ տեսնում ենք, որ դիվանագիտությունը կիրառվում է ոչ թե որպես միջազգային հարաբերությունների գործիք, այլ որպես քարոզչության, ներքին գործերին միջամտելու և նույնիսկ իշխանության արտաքին փոփոխման միջոց։ Այլ կերպ ասած, դիվանագիտությունը օգտագործվում է իր իրական նպատակի հակառակ՝ խնդիրներ սրելու և ոչ թե լուծելու համար։

Պետությունները ունեն բազմաթիվ միջոցներ՝ իրենց քաղաքական նախընտրությունները և դժգոհությունը արտահայտելու համար, սակայն երբ դիվանագիտությունը կիրառվում է ոչ թե տարաձայնությունները լուծելու, այլ դրանք խորացնելու համար, մենք զրկում ենք խաղաղության և համագործակցության հնարավորությունից, որը կարող էր աշխարհը դեպի բարելավում տանել։

Երբ մենք տեսնում ենք, որ հավատարմագրված դիվանագետները փորձում են հյուրընկալ երկրի ներքին գործերում աջակցել կոնկրետ դիրքորոշմանը, խորացնել քաղաքական բևեռացումը, խրախուսել ծայրահեղականությունը գաղափարական նպատակների համար, ճնշում գործադրել կառավարությանը պատերազմի մեջ ներքաշելու համար, նույնիսկ խթանել իշխանության փոփոխությունը «հեղափոխության» միջոցով, դա մեզ հիշեցնում է Խորհրդային Միության արտաքին քաղաքականությունը, որն իր նպատակը տեսնում էր «աշխարհային հեղափոխության» խրախուսման մեջ, այդ թվում՝ դիվանագիտության միջոցով։

Երբ Վրաստանի գործընկեր երկրների դեսպանները գերազանցում են իրենց լիազորությունները, մեր միակ ճանապարհը մեր երկրի ազգային շահերի պաշտպանությունն է։ Վրացիները դեռ լավ հիշում են խորհրդային ժամանակաշրջանից Կոմունիստական կուսակցության այսպես կոչված «երկրորդ քարտուղարի» ինստիտուտը, որը նշանակվում էր բացառապես Մոսկվայից և որոշիչ դեր ուներ Վրաստանի ներքին գործերում։ Այս ցավալի փորձից ելնելով՝ մենք «երկրորդ քարտուղարին» անմիջապես ճանաչում ենք։

Էմոցիոնալ հարթակից բացի, այս հարցը ունի նաև իրավական ասպեկտ. «Դիվանագիտական հարաբերությունների մասին Վիեննայի կոնվենցիան» ընդգծում է դիվանագետների իրավունքներն ու պարտականությունները՝ սահմանելով, որ «դիվանագիտական առաքելության բոլոր ներկայացուցիչների պարտականությունն է… հարգել հյուրընկալ պետության օրենքներն ու կանոնակարգերը։ Նրանք նաև պարտավոր են չմիջամտել այդ պետության ներքին գործերին», – գրում է Պապուաշվիլին։

Խորհրդարանի նախագահի խոսքով՝ այն, ինչին մենք ականատես ենք լինում վերջին մի քանի տարիներին, բացահայտ հակասում է Վիեննայի կոնվենցիային, որը կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի կարևորագույն հենասյուներից մեկն է։

«Որոշ քաղաքական գործիչների բացահայտ աջակցություն ցուցաբերելը, քաղաքական կուսակցությունների գործունեության ֆինանսավորումը, քաղաքական ՀԿ-ների ֆինանսական աջակցությունը, հյուրընկալ պետության օրենսդրության վերաբերյալ կարծիքների արտահայտումը և օրենսդրական գործընթացում մասնակցության հավակնությունը՝ այս ամենը այն գործողությունների թերի ցանկն է, որոնք դարձել են որոշ օտարերկրյա առաքելությունների և դիվանագետների համար սովորական։

Պատասխանատվությունից զերծ արտոնություններ գոյություն չունեն։ Երբ օտարերկրյա դիվանագետները գործում են որպես տեղական քաղաքական գործիչներ, նրանք պետք է պատրաստ լինեն կրել պատասխանատվություն իրենց գործողությունների համար, ինչը նրանց դարձնում է օրինական քննադատության թիրախ։ Այսպիսի քննադատությունը չի կարող դիտվել որպես «հարձակում»։ Տեղական քաղաքական գործիչների քաղաքական օրակարգի կրկնությամբ և նրանց ուղերձների տարածմամբ՝ դիվանագետները չպետք է նույնանան տեղական քաղաքական գործիչների հետ։ Վրացիները կուտակել են բավարար քաղաքական փորձ՝ օտարերկրյա քաղաքական կողմնակալությունն ու միջամտությունը անմիջապես ճանաչելու համար։

Դեսպանները պետք է լինեն իրենց երկրի ներկայացուցիչները և ոչ թե հյուրընկալ երկրի մենթորները։ Անձնական դիրքորոշումների և մասնագիտական պարտականությունների խառնումը հակասում է դիվանագիտական հարաբերությունների էությանը։ Ինչպես նշված է Վիեննայի կոնվենցիայում՝ «ընդունող պետության հետ յուրաքանչյուր պաշտոնական գործունեություն, որը առաքելությանը հանձնարարված է ուղարկող պետության կողմից, պետք է իրականացվի ընդունող պետության արտաքին գործերի նախարարության հետ կամ նրա միջոցով»։ Երբ դիվանագետները, իրենց կասկածելի գործողությունների պատճառով, չեն կարողանում համապատասխան կերպով հաղորդակցվել հյուրընկալ երկրի պաշտոնական հաստատությունների հետ և փոխարենը հենվում են քարոզչության վրա, դա ոչ այլ ինչ է, քան դիվանագիտական դերի մերժում և հյուրընկալ հասարակությանը սեփական ճաշակին հարմարեցնելու փորձ։

Այս պատմական տուրբուլենտ ժամանակաշրջանում դիվանագիտության վերադարձը իր արժանի տեղին մեծ օգուտ կբերի թե՛ Վրաստանին, և թե՛ մեր օտարերկրյա գործընկերներին», – գրում է Պապուաշվիլին։