Օկուպացված շրջաններում առկա ծանր կրիմինոգեն վիճակը, համընդհանուր կոռուպցիան, տեղի բնակչության քաղաքացիական իրավունքերի անտեսումը, անպատժելիության զգացումը, ինչպես նաև տեղում առկա սոցիալ-տնտեսական խնդիրները վտանգ են ստեղծում օկուպացված տարածքում բնակվող յուրաքանչյուր քաղաքացու համար, անկախ ազգային պատկանելիության,- այս մասին ասվում է Պետական անվտանգության ծառայության 2018 թվականի զեկույցում, որը գերատեսչությունը ներկայացրել է Վրաստանի խորհրդարանում:
ՊԱԾ-ում նշում են, որ Վրաստանի համար կարևոր վտանգ են ներկայացնում օկուպացիան և օկուպացված շրջաններում անօրեն տեղակայված ռուսական ռազմական ուժերը:
«Նշված ուղղությամբ պետության համար հիմնական մարտահրավեր է մնում օկուպացված տարածքների աճող սպառազինումը, վրացական բնակչության ազգային հողի վրա խտրականությունը, բնակչության ազատ տեղաշարժի իրավունքի սահմանափակումը և Ռուսաստանի կողմից վարած ոչ պաշտոնական բռնագրավման գործընթացը:
Հաշվետվության ժամանակաշրջանում Վրաստանի օկուպացված տարածքների նկատմամբ Ռուսաստանի Դաշնության մոտեցումը չի փոխվել և կրկին արտահայտվում էր ոչ պաշտոնական բռնագրավման քաղաքականություն վարելու մեջ: Աբխազիայում և Ցխինվալիի շրջանում առկա «քաղաքական և սոցիալ-տնտեսական գործընթացներն ամբողջովին վերահսկվում էին օկուպացնող ուժերի կողմից: Օկուպացված տարածքներում գործող «քաղաքական ուժերի» ակտիվությունները կրում էին ձևական բնույթ, քանի որ տեղում առկա բոլոր «քաղաքական կուսակցությունները», թե «միությունները» ռուսամետ են, իսկ «քաղաքական գործիչների կարիերան» ամբողջովին կախված է Ռուսաստանի «տրամադրությունից»:
Օկուպացված Աբխազիայում գործընթացները վարելու համար օկուպացնող ուժը ակտիվ կիրառում է արհեստականորեն ստեղծված «քաղաքական-տնտեսական» անկայունությունը և դե ֆակտո ռեժիմը նրան դրդում է կայացնել իր համար ցանկալի որոշումներ: Ցխինվալիի շրջանում գործող դե ֆակտո ռեժիմը բացեիբաց աջակցում է օկուպացված տարածքի Ռուսաստանի Դաշնությանը միացմանը»,- ասվում է ՊԱԾ-ի զեկույցում:
Փաստաթղթում նշված է, որ բռնագրավման գործընթացի տեսանկյունից պետք է քննարկվի «մաքսային սպասարկման» սինխրոնիզացիան:
«Հաշվետվության ժամանակաշրջանում շարունակվում էր օկուպացված շրջաններում Ռուսաստանի քաղաքացիություն ունենալու խրախուսումը և դրա հեշտացված ձևով ստանալու մեխանիզմների մշակումը:
Օկուպացված շրջանները կրկին ֆինանսապես անկախ են Ռուսաստանի Դաշնության կենտրոնական բյուջեից: Գոյություն ունեցող տվյալներով, հաշվետվության ժամանակաշրջանում Ռուսաստանի Դաշնությունից ստացած ուղիղ ֆինանսական օգնության մասը դե ֆակտո Աբխազիայի «պետական բյուջեում» կազմել է 45 տոկոս (64 մլն դոլլար), իսկ Ցխինվալիի շրջանի «բյուջեում»՝ 86 տոկոս (113մլն դոլլար):
Հաշվետվության ժամանակաշրջանում Ռուսաստանի Դաշնությունը կրկին կիրառում էր օկուպացված շրջանները սեփական տնտեսական, ֆինանսական և ռազմական նպատակների համար: Հարկ է ընդգծել դե ֆակտո առաջնորդների հաճախակի դարձած այցերը Ուկրաինայի օկուպացված շրջաններ»,- նշված է ՊԱԾ-ի զեկույցում:
Գերատեսչությունում նշում են, որ օկուպացված շրջաններում ներկայացված ռուսական ռազմական ուժերի և հատուկ ծառայության ակտիվությունները վտանգ են ստեղծում ինչպես Վրաստանի և տարածաշրջանի երկրների, այնպես էլ Եվրոպայի անվտանգության համար:
Օկուպացված ուժերի և դե ֆակտո ռեժիմների կողմից նպատակաուղղված ընթանում էր տարբեր արհեստական պատնեշների ստեղծում տեղի բնակչության համար ազատ տեղաշարժի իրավունքի սահմանափակման տեսանկյունից:
«Ընթանում էր սահմանազատման անօրեն գործընթաց, որն արտահայտվում էր փշալարերի, ցանկապատների անցկացմամբ»,- հայտարարում են ՊԱԾ-ում:
Փաստաթղթի համաձայն, զեկույցի ժամանակահատվածում օկուպացնող ուժերը կրկին շարունակում էին անօրեն ձերբակալությունները:
«Պետական անվտանգության ծառայության կողմից օկուպացված Ցխինվալիի շրջանի ուղղությամբ գրանցվել է 100, իսկ օկուպացված Աբխազիայի ուղղությամբ 28 անօրեն ձերբակալության փաստ:
Անօրեն ձերբակալությունները, «սահմանազատման» և ազատ տեղաշարժի արգելքները կոպիտ խախտում են տեղի բնակչության իրավունքները, վատթարացնում տնտեսական վիճակը, վնասում տեղում առկա անվտանգության միջավայրը և մեկուսացնում օկուպացնող գոտու երկայնքով բնակվող մարդկանց»,- նշված է ՊԱԾ-ում:
Ինչպես նշում են Պետական անվտանգության ծառայությունում, 2018 թվականին ակնհայտ արտահայտվել է միտում, որ օկուպացնող ուժերը օկուպացված տարածքները և այնտեղ ստեղծված իրավիճակը, այդ թվում անօրեն ձերբակալությունները և «սահմանազատումը» կիրառում էին Վրաստանում որոշ հարցերով քաղաքացիական կարծիքի ձևավորման և երկրում ընթացող տարբեր, այդ թվում քաղաքական գործընթացների վրա ազդելու համար:
«Նախորդ տարին ցույց տվեց, որ օկուպացված շրջաններում առկա ծանր կրիմինոգեն վիճակը, համընդհանուր կոռուպցիան, տեղի բնակչության քաղաքացիական իրավունքերի անտեսումը, անպատժելիության զգացումը, ինչպես նաև տեղում առկա սոցիալ-տնտեսական խնդիրները վտանգ են ստեղծում օկուպացված տարածքում բնակվող յուրաքանչյուր քաղաքացու համար, անկախ ազգային պատկանելության:
Կրկին շատ սուր կերպով կանգնած է վրացի բնակչության նպատակաուղղված խտրականությունը, այդ թվում՝ մայրենի լեզվով կրթություն ստանալու իրավունքի սահմանափակումը, բնակչության ազգային ինքնության փոխումը և ձուլմանն ուղղված քաղաքականությունը, կենտրոնական իշխանության կողմից վերահսկվող և օկուպացված տարածքներում բնակվող վրացի բնակչության գույքային իրավունքների սահմանափակումը և շրջան վերադառնալը բացառելու նպատակով նրանց տների ոչնչացումը:
Նախորդ տարվա ընթացքում կրկին ծանր էր օկուպացված Գալիի շրջանում վրացիների գույքային իրավիճակի հետ կապված դրությունը: Գալիի բնակչության քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքները, այդ թվում սեփականության իրավունքը ծայրահեղ վատթացարած են օկուպացնող ուժերի և դե ֆակտո ռեժիմի կողմից սահմանված անօրեն խոչընդոտներով»,- նշված է ՊԱԾ-ի զեկույցում:
Փաստաթղթի համաձայն, 2018 թվականին օկուպացված Ցխինվալիի ուղղությամբ գրանցվել է վրացիների տները ոչնչացնելու մի քանի դեպք:
Գերատեսչության տեղեկությամբ, Պետական անվտանգության ծառայությունն ակտիվ ներգրավված է միջադեպերի կանխարգելման և դրանց արձագանքման մեխանիզմի հանդիպումներին, որտեղ ծառայությունը կենտրոնական իշխանության կողմից առաջատար գերատեսչությունն է:
