Гуырдзыстоны хицауад иумæйаг ахуырады реформæйы националон концепци сбæлвырд кодта.
Æмбæлон барамынд премьер-министр Ираклий Къобахидзе йæ къух æрфыста.
«Иумæйаг ахуырады реформæйы националон концепцийы сфидар кæныны фæдыл
- Гуырдзыстоны закъоны «Гуырдзыстоны хицауады структурæ, æххæстбартæ æмæ архайды фæтк»-ы 5-æм статийы дæлпункт «п»-мæ гæсгæ, æфтаугæ «Иумæйаг ахуырады реформæйы националон концепци» фидаргонд цæуы.
- Гуырдзыстоны ахуырады, зонады æмæ фæсивæды хъуыддæгты министрад, æмбæлон министрадтæ æмæ паддзахадон уагдæттимæ иумæ, «Иумæйаг ахуырады реформæйы националон концепцийы» нысангонд архайдтыты реализаци сифтонг кæндзæн, цæмæй концепцийы снысангонд нысæнттæ къухы бафта» -ис фыст бардзырд.
Иумæйаг ахуырады реформæйы националон концепцийы фæдыл, документы банысангонд у, цæмæй Гуырдзыстоны иумæйаг ахуырады системæ вазыгджын æртхъирæнтыл лæууы. Уæвæг системæ æххæстæй нæ дæтты ахæм ахуырад, кæцы рæзын кæндзæн студентты националон æмбарынад, бæрндзинады æнкъарæн æмæ ерысхъомдзинад куыд æмбæстæгтæ.
2024 азы, раст 20 азы фæстæ, ноггонд æрцыдысты иумæйаг ахуырады национ нысæнттæ. Уыдон æвдисынц, ахуырады системæйы рæзтæн разамынд чи хъуамæ дæтта, уыцы аргъдзинæдтæ æмæ сæйраг уагæвæрдтæ. Ацы нысæнттæм гæсгæ, скъолатæ, национ æмæ æппæтдунеон аргъдзинæдтæ хынцгæйæ, хъуамæ сифтонг кæной, нырыккон, тагъд ивгæ дунейы æвзарæнтæн дзуапп дæттыны фадат чи дæтты, ахæм æмбæстæгты рæзт.
Иумæйаг ахуырады националон нысантæ бындуриуæг кæнынц ахæм приоритеттыл: националон æууæлтæ æмæ культурон хицæндзинад бахъахъхъæнын æмæ æрвитын; паддзахадон æвзаг, культурæ æмæ истори арф зонын æмæ йын кад кæнын; культурон алыхуызондзинад æмæ дунеон æрдзы интеграцийы хъомыс æнкъарын æмæ йын кад кæнын; рæзын кæнын адæймæгты националон æмæ æмбæстагон æнкъарæнтимæ, æмбаргæ куыд сæ бартæ æмæ хæстæ æхсæнады раз; рæзын кæнын сæйраг компетенциты æмæ арæхстдзинæдты, уыцы нымæцы критикон хъуыдыкæнынад, коммуникаци, проблемæтæ скъуыддзаг кæнын æмæ сфæлдыстад; ахуырдзауты сæрмагонд æмæ социалон рæзтæн ахъаз кæнын — эмоцион интеллект, æмгуыстады арæхстдзинæдтæ æмæ бæрндзинады æнкъарæнтæ фидар кæнын; æмæ æнæниз цардыуаг парахат кæнын.
Иумæйаг ахуырады системæйы реформæйы æмбæлон цæстæнгас æмæ пълан саразынæн ахсджиаг у иумæйаг ахуырады раз лæууæг алы фарста дæр раст сбæрæг кæнын.
Ахуырадон программæйы мидис
Фæстаг æртæ дæс азы дæргъы, Гуырдзыстоны иумæйаг ахуырады системæ бирæнымæц ивддзинæдтæ бавзæрста: фыццаг хатт, иумæйаг ахуырадон стандарттæ — Националон ахуырадон программæ — æрцыдысты æвæрд националон æмвæзадыл; ахуырадон программæтæм бафтыдтой ног æнæмæнг æмæ æвзарæн предметтæ; æрцыдысты æвæрд ногдзинæдтæ, сывæллæтты бартæм здæхт æгъдæуттæ, проектон ахуырад æмæ æндæр ногдзинæдтæ. Фæлæ ахуырады сæйраг мисси — хицауадон зондыл хæст, бæрнон æмæ активон æмбæстаджы рæзт — нырма дæр у зындзинæдтæй æххæст.
Ахуыр æмæ хъомылады иугонд процессы ахуырадон хайæн рæстæг чысыл баззайы. Æгæр бирæ предметон программæтæ æмæ рæстæгон графикты æмæ академион аргълæвæрды доминантондзинады фоныл скъолатæн нæ фаг кæны ресурстæ, цæмæй æххуыс кæной сывæллоны сæрмагонд, аргъдзинæдтыл бындурæвæрд æмæ æмбæстагон рæзтæн. Проблемæтæ баззадысты: ахуырадон æрмæджы æнæбæрц дих, æгæр бирæ ахуырадон куысты уæз, æмæ æмгуыстад æмæ практикон фæлтæрддзинады цухдзинад. Скъолайы бындурон æмвæзад алы хатт нæ аразы ахæм уавæр, цыран ахуырдзаутæ райсынц хъæугæ зонындзинæдтæ æмæ иумæйаг арæхстдзинæдтæ. Нæй лæвæрд æмбæлон карьерæйы разамынд, уый тыххæй астæуккаг æмвæзады ахуырдзаутæн зын у сæ интерестæ æмæ хъуагдзинæдтæ раст сбæрæг кæнын, уый та къуылымпы кæны скъолайы фадат сæ профессионалон кæнæ академион равзæрстытæн æххуыс кæнынæн.
Ахуырадон фæрæзтæ
Сæрибар конкуренцийы политикæйæн нæ бантыст хæрзхъæд ахуыргæнæн чингуытæ саразын, кæцытæ ахуырдзаутæн дæттой бындурон зонындзинæдтæ алы предметæй дæр æмæ рæзын кæниккой системон хъуыдыкæнынад æмæ арф æмбарынад. Иуæй-иу ахуыргæнæн чингуытæ сты скъуыдтæ, нæй дзы мидис æмæ системон æмхуызондзинад, уый аххосæй æмвæзадтæ æмæ предметты æхсæн лæмæгъ бастдзинæдтæ вæййы. Ахуыргæнæн чингуытæ сты æнæбаст паддзахадон цæстæнгас æмæ национ æууæлты бындуры цы аргъдзинæдтæ ис, уыдонимæ. Уымæй уæлдай ма иу къласы иу предметæн пайдагонд цæуы бирæ ахуыргæнæн чингуытæй, уый та ифтонг кæны нæдæр иугонд ахаст, нæдæр ахуыры æмхуызон гъæд.
Скъолайы цард
Нырыккон скъолайы процесс фыццаджыдæр здæхт у ахуырадон программæйы, рæстæджы стандартты æмæ аргълæвæрды процедурæты бæрæггонд фæстиуæгты формалон æнтыстдзинадмæ. Хицæн хъæппæристæм нæ кæсгæйæ, скъолайы цард арæх нæ аххæссы къласæй дарддæр æмæ æххæстæй нæ дзуапп дæтты ахуырдзауты интерестæн, сæ сфæлдыстадон гæнæнтæн æмæ социалон арæхстдзинæдты рæзтæн. Уый фæстиуæгæн, уæлдайдæр уæлдæр кълæсты, мотиваци фæфылдæр вæййы, æмæ ахуыр нымад цæуы куыд хæс, нæдæр хи раиртасыны процесс. Скъоладзауты нысаниуæгджын хай агурынц сæхи æххæст кæнын скъолайы æддейæ, кæцы алы хатт нæ вæййы финансон æмæ географион æгъдауæй æнцонвадат, æмæ уый фæкарздæр кæны социалон æнæбардзинад.
Ахуырады æмвæзады æхсæн бастдзинæдтæ
Проблемæтæй иу у скъолайы агъоммæйы, иумæйаг, профессионалон æмæ уæлдæр ахуырады æхсæн лæмæгъ бастдзинад, кæцы аразы скъуыдтæ системæ æмæ халы ахуырады æнæфæцудгæдзинады принцип. Скъолайы агъоммæйы æмæ райдиан ахуырады æхсæн цы æнæххæстдзинад ис, уый нырма дæр у нысаниуæгджын проблемæ. Æхсæз азы онг кæуыл цæуы, уыцы сывæллæттæ арæх бацæуынц скъоламæ æнæ фаг социалон-эмоционалон рæзт æмæ хъусдарды æмвæзадæй, уый та вазыгджын кæны ахуыры процесс, ныллæг кæны хинымæры аргъ æмæ хъомыл кæны ахуырмæ æппæрццаг ахаст.
Астæуккаг æмвæзадыл ахуырдзаутæ хъуамæ сæхи цæттæ кæной профессионалон кæнæ уæлдæр ахуырадмæ, фæлæ уый арæх æркæны æнæнхъæлæджы равзæрсты проблемæмæ, æмæ кæронбæттæн кълæсты ахуыры процесс скъолаимæ ахицæн вæййы. Иннæ проблемæ у националон фæлварæнтæ æмæ скъолайы программæты æхсæн æнæбастдзинад, кæцы бирæ ахуырдзауты тыхсын кæны сæрмагонд репетитортæм. Скъолатæн нæй бæлвырд бæрæггонд системæ карьерæйы разамындæн, карьерæйы планкæнынадæн æмæ профессионалон стажировкæтæн.
Ахуыргæнæджы квалификаци æмæ профессионалон рæзт
Ахуыргæнджыты профессионалон рæзты системæ, йæ уæрæх æмвæзадмæ æнæкæсгæйæ, æххæстæй нæ дзуапп дæтты сæ реалон хъуагдзинæдтæн. Иуæй-иу дисциплинæты квалификациджын специалисттæ фаг кæнынц, иннæты та квалификациджын специалисттæ нæ фаг кæнынц, уæлдайдæр та хæххон æмæ дæрддзæф хъæууон бынæтты. Ногæй ахуыр кæныны программæтæ арæх здæхт вæййынц цыбыр æмгъуыдмæ хъуагдзинæдтæм æмæ æмбæлонæй нæ нымайынц дæргъвæтин æмгъуыдмæ прогнозтæ æмæ куысты базарады домæнтæ. Æнæфаг хъусдард здæхт цæуы сæйраг предметтæм, куыд гуырдзиаг æвзаг æмæ литературæ, истори, географи, математикæ, физикæ, хими æмæ биологи.
Ахуырадон уавæр
Сæдæгай инфраструктурон проекттæм æнæкæсгæйæ, скъолатæ дарддæр кæнынц стыр горæтты æгæр бирæ адæм æмæ хъæуты ресурсты фæкъаддæры зындзинæдтæ. Нæ фаг кæны спортивон инфраструктурæ, лабораторитæ, библиотекæтæ, хæрæндæттæ, иумæйаг фæзуæттæ æмæ æмбæлон уавæртæ. Уый æппæрццагæй æндавы ахуырады гъæдыл æмæ ахуырдзауты æмæ ахуыргæнджыты æнæниздзинадыл. Æнæмæнгхъæуæг у æфхæрды превенцийы фæхуыздæр æмæ психоэмоционалон æххуыс. Инклюзи
Инклюзивон ахуырады æрбаконд фæуæрæхдæр кодта ахуырадмæ бацæуæн, фæлæ системæ нæ бафæрæзта фаг нымæц квалификациджын специалисттæ — сæрмагонд ахуыргæнджытæ, психологтæ æмæ терапевттæ. Профессионалон æххуыс æмæ цæстдарды механизмтæ баззадысты скъуыдтæй æмæ домынц институционализаци.
Хицауиуæгад æмæ финанскæнынад
Скъолайы финанскæнынад фыццаджыдæр бындуриуæг кæны ахуырдзауты нымæцыл бындурæвæрд ваучерты системæйыл, кæцы алы хатт нæ æвдисы скъолаты æцæг хъуагдзинæдтæ. Уый фæстиуæгæн иуæй-иу скъолатæ кусынц минималон фæрæзтæй æмæ сæ бон нæу æфтауц ахуырадон лæггæдтæ дæттын, уыцы нымæцы æнæформалон ахуырад дæр.
