Եվրախորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովի մոնիտորինգի կոմիտեի նախագծի համաձայն, վեհաժողովում վրացական պատվիրակության լիազորությունները պետք է ժամանակավորապես հաստատվեն՝ որոշակի վերապահումներով։
Կոմիտեն գտնում է, որ «ի նշան երկխոսությունը շարունակելու իր պատրաստակամության, վեհաժողովը, մինչև 2025 թվականի ապրիլյան նստաշրջանում իր վերանայումը, պետք է հաստատի վրացական պատվիրակության իրավասությունը ընթացիկ նստաշրջանում, պայմանով, որ վրացական իշխանությունները անհապաղ կատարեն մի շարք պայմաններ»:
«Մոնիտորինգի կոմիտեն գտնում է, որ 2024 թվականի հոկտեմբերի 26-ի խորհրդարանական ընտրություններից հետո տեղի ունեցած իրադարձությունները, ներառյալ հավաքների և արտահայտվելու ազատության խախտումները և ընդդիմության և քաղաքացիական հասարակության դեմ ճնշումները, հակասում են Վրաստանի անդամակցության պարտավորություններին և Եվրոպայի խորհրդին անդամակցելու պայմաններին։
Համապատասխանաբար, կոմիտեն ցանկանում է իշխանություններից ստանալ հստակ երաշխիքներ, որ նրանք իսկապես պատրաստ են կասեցնելու ժողովրդավարական հետընթացը և կատարել անդամակցության պարտավորությունները: Այնուամենայնիվ, կոմիտեն գտնում է, որ որպես երկխոսությունը շարունակելու իր պատրաստակամության նշան, վեհաժողովը, նախքան 2025 թվականի ապրիլյան նստաշրջանում այն վերանայելը, պետք է հաստատի վրացական պատվիրակության իրավասությունը այս նստաշրջանում, պայմանով, որ վրացական իշխանությունները անհապաղ կատարեն մի շարք պայմաններ, այդ թվում՝
Նախաձեռնել ներառական գործընթաց, անմիջապես վերացնել վերջին խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ հայտնաբերված թերություններն ու թերությունները և ստեղծել ընտրական միջավայր, որը կնպաստի առաջիկա ամիսներին հայտարարված իսկապես ժողովրդավարական նոր ընտրությունների անցկացմանը
Անհապաղ վերջ տալ ոստիկանության կողմից բռնությանը և մարդու իրավունքների խախտումներին
Արդյունավետ հետաքննել այս պրակտիկան և վերջ դնել իրավական հետապնդումների չարաշահմանը որպես ցուցարարներին, լրագրողներին և քաղաքացիական առաջնորդներին ահաբեկելու և հաշվեհարդար տեսնելու միջոց
Լիարժեք պաշտպանել խոսքի և հավաքների ազատությունը և ազատ արձակել բոլոր քաղբանտարկյալներին մինչև 2025 թվականի ապրիլյան նստաշրջանը։
Միևնույն ժամանակ, կոմիտեն կարծում է, որ որպես ոստիկանության կողմից բռնության և մարդու իրավունքների այլ խախտումների հստակ դատապարտում, որոնք իշխանությունները դեռևս չեն վերացրել, վեհաժողովը պետք է կասեցնի վրացական պատվիրակության մի շարք իրավունքներ»,- ասվում է կոմիտեի կողմից պատրաստված նախագծում։
Նույն նախագծի համաձայն՝ «Վեհաժողովի կարծիքով՝ Վրաստանում քաղաքական փակուղին և իշխանության և քաղաքացիական հասարակության միջև վստահության խզումը կարող են հաղթահարվել միայն. Եվրոպայի խորհրդի հետ փոխգործակցության ընդլայնված գործընթացի միջոցով՝ ներգրավելով Վրաստանի իշխանությունը, ինչպես նաև վրացական այլ շահագրգիռ կողմեր.
Վրաստանում ներառական քաղաքական գործընթացով՝ ներգրավելով բոլոր շահագրգիռ կողմերին և դերակատարներին, այդ թվում՝ ընդդիմությանը և քաղաքացիական հասարակությանը՝ հրատապ վերացնելու վերջին խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ հայտնաբերված թերություններն ու չարաշահումները
Իրավապահ մարմինների աշխատակիցների հաշվետվողականության ապահովումը, ովքեր մասնակցել են բողոքի խաղաղ ակցիայի մասնակիցների դաժան բռնություններին, ծեծին, դաժան վերաբերմունքին, խոշտանգումներին և անօրինական կալանավորմանը՝ բոլոր քաղբանտարկյալներին ազատ արձակելով»
Բանաձևի նախագծում նշվում է նաև, որ «այդ կապակցությամբ վեհաժողովը հիշեցնում է 2024 թվականի դեկտեմբերին Եվրոպայի խորհրդի գլխավոր քարտուղարի այցը Թբիլիսի, որից հետո մի քանի նախաձեռնություններ են սկսվել։
Նմանապես, վեհաժողովը հիշեցնում է, որ Եվրոպայի խորհրդի անդամ պետությունների պարտավորությունների կատարման կոմիտեի (Մոնիտորինգի կոմիտե) համազեկուցողներն այցելել են Վրաստան 2025 թվականի հունվարին և հանդիպել վրացական կառույցների, ինչպես նաև բոլոր քաղաքական ուժերի, հասարակական կազմակերպությունների և քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների հետ։
2024 թվականի հոկտեմբերի 26-ի խորհրդարանական ընտրություններից հետո տեղի ունեցած իրադարձությունները, ներառյալ հավաքների և արտահայտվելու ազատության խախտումները և ընդդիմության և քաղաքացիական հասարակության դեմ ճնշումները, հակասում են Վրաստանի՝ որպես անդամ պետության պարտավորություններին և Եվրոպայի խորհրդին միանալուց նրա ստանձնած պարտավորություններին։ Համապատասխանաբար, վեհաժողովը իշխանությունների կողմից հստակ հավաստիացումների կարիք ունի, որ նրանք իսկապես հավատարիմ են կասեցնելու ժողովրդավարական հետընթացը և կատարել անդամակցության պարտավորությունները:
Վեհաժողովը, մինչև 2025 թվականի ապրիլյան նստաշրջանում վրացական պատվիրակության իրավասության և երկրում տիրող իրավիճակի ընդհանուր վերագնահատումը, որոշում է հաստատել այս նստաշրջանում Վրաստանի պատվիրակության իրավասությունը, միաժամանակ դիմելով Վրաստանի իշխանություններին՝ պահանջելով.
Անհապաղ սկսել ներառական գործընթաց՝ ներգրավելով բոլոր շահագրգիռ կողմերին և սոցիալական դերակատարներին, ներառյալ իշխող մեծամասնությունը, ընդդիմությունը և քաղաքացիական հասարակությունը՝ հրատապ վերացնելու վերջին խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ հայտնաբերված թերությունները և ստեղծել ընտրական միջավայր, որը նպաստում է իրապես ժողովրդավարական նոր ընտրությունների անցկացմանը առաջիկա ամիսներին
Անհապաղ և արդյունավետ քայլեր ձեռնարկել՝ ապահովելու համար, որ Վրաստանը վերսկսի եվրաինտեգրման գործընթացը՝ համահունչ ժողովրդի եվրոպական նկրտումներին, և հնարավորինս արագ իրականացնել անհրաժեշտ բարեփոխումները
Անհապաղ վերջ տալ ոստիկանության կողմից բռնությանը և մարդու իրավունքների խախտումներին, արդյունավետորեն հետաքննել այս պրակտիկաները և դադարեցնել օրինական ընթացակարգերի չարաշահումը որպես ցուցարարներին, լրագրողներին և քաղաքացիական առաջնորդներին զսպելու կամ հաշվեհարդար տեսնելու միջոց, և լիովին հարգել խոսքի և հավաքների ազատությունը.
Ամրապնդել համագործակցությունը Եվրոպայի խորհրդի հետ և բարեխղճորեն ներգրավվել Եվրոպայի խորհրդի գլխավոր քարտուղարի նախաձեռնած գործընթացում.
Անմիջապես արձագանքել Վեհաժողովի 2438 (2022) և 2561 (2024) բանաձևերում արտահայտված մտահոգություններին և հանձնարարականներին, ներառյալ «Օտարերկրյա ազդեցության թափանցիկության մասին» օրենքը և Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքի վերաբերյալ մտահոգությունները
Ազատ արձակել բոլոր քաղբանտարկյալներին մինչև վեհաժողովի 2025 թվականի ապրիլյան նստաշրջանը
Շարունակել ամբողջությամբ ներգրավվել վեհաժողովի մոնիտորինգի ընթացակարգին»:
Նախագծի համաձայն, միևնույն ժամանակ, որպես ոստիկանության բռնության և մարդու իրավունքների այլ խախտումների հստակ դատապարտում, որոնք իշխանությունները դեռ չեն շտկել, վեհաժողովը կորոշի կասեցնել վրացական պատվիրակության անդամների հետևյալ իրավունքները.
«Իրավունքը լիիրավ անդամներ կամ փոխարինողներ լինելու հետևյալ կոմիտեներում՝ Քաղաքական հարցերի և ժողովրդավարության կոմիտե, մոնիտորինգի կոմիտե, իրավաբանական հարցերի և մարդու իրավունքների կոմիտե
Վեհաժողովը նաև որոշում է կայացրել զննել Վրաստանին առնչվող իր գործողություններում վրացական ոչ խորհրդարանական ընդդիմության և քաղաքացիական հասարակության մասնակցության ուժեղացման ուղիները, այդ թվում՝ մոնիտորինգի կոմիտեի շրջանակներում:
Վեհաժողովը հնարավորություն կունենա 2025 թվականի ապրիլի իր նստաշրջանում վերանայել վրացական պատվիրակության լիազորությունները, ներառյալ վերը նշված իրավունքների կասեցումը, հաշվի առնելով 11-րդ կետում նշված հարցերի շուրջ ձեռք բերված առաջընթացը:
Ընտրություններից հետո Վրաստանում սկսվեցին լայնածավալ ցույցեր, որոնց արդյունքում ընդդիմադիր կուսակցությունները բոյկոտեցին խորհրդարանը և պահանջեցին ընտրությունների անցկացում։
Բողոքի ցույցերն էլ ավելի մեծ մասշտաբի են դարձել այն բանից հետո, երբ կառավարությունը հայտարարեց ԵՄ-ին Վրաստանի անդամակցության գործընթացը կասեցնելու մասին: Այս որոշումը, որը հակասում է իշխող կուսակցության նախընտրական խոստումներին, հանգեցրել է սոցիալական ճգնաժամի, որը բնութագրվում է վրաց հասարակության կողմից երկրի քաղաքական ինստիտուտների նկատմամբ վստահության լիակատար կորստով, ինչը կասկածի տակ է դնում դրանց լեգիտիմությունը։ Սա նաև անխուսափելիորեն կազդի անհրաժեշտ բարեփոխումների իրականացման վրա, որոնք կօգնեն հաղթահարել Վրաստանում ժողովրդավարական հետընթացը:
Վեհաժողովը դատապարտում է ոստիկանության կողմից մարդու իրավունքների խախտումները, այդ թվում՝ ցուցարարների նկատմամբ ուժի չափից ավելի կիրառումը, որը խախտում է հավաքների ազատությունը՝ հիմնարար իրավունքների և ազատությունների աստիճանական սահմանափակման, ժողովրդավարական երաշխիքների խախտման, քաղաքացիական հասարակության ճնշումների եւ պետական ինստիտուտների քաղաքականացման համատեքստում, որը սկսվել է այս ընտրություններից շատ առաջ։ Վեհաժողովը նաև դատապարտում է դատական համակարգի չարաշահումը ցուցարարների, լրագրողների և ընդդիմության ներկայացուցիչների նկատմամբ, խնդիրներ, որոնք դուրս են մնում իշխանությունների ուշադրությունից։
Այդ կապակցությամբ վեհաժողովը կոչ է անում վրացական իշխանություններին հաշվի առնել Վենետիկի հանձնաժողովի հանձնարարականները, որոնք կներկայացվեն վեհաժողովի նախագահի պահանջով Վարչական իրավախախտումների օրենսգրքի վերաբերյալ հրատապ եզրակացության մեջ: Վեհաժողովը նաև կոչ է անում իշխանություններին հետ կանչել «Օտարերկրյա ազդեցության թափանցիկության մասին» օրենքը ներկայիս տեսքով, պաշտպանել հավաքների և արտահայտվելու ազատությունը, պատասխանատվություն ապահովել մարդու իրավունքների խախտումների համար և վերջ դնել հասարակական կազմակերպությունների խարանմանը»,- ասվում է նախապատրաստված նախագծում։
