ზაზა  თვარაძის ხსოვნას

 

როცა საღამოვდება და მთელ ქალაქში ჩამავალი მზის დამსხვრეული სინათლე წრიალებს შენობების კედლებზე, მაშინ ჩემს მახსოვრობაში ცხოვრების ზოგიერთი, თითქმის უკვე დავიწყებული ნაგლეჯი თუ ნაფლეთი ამოიზიდება. რა იყო ცხოვრების ეს მონაკვეთი, რა აზრი ჰქონდა? რეალობა ჯერ ერთ წერტილში შემკვრივდება, მერე კი განიმქვრევა და გაიბნევა, დავიწყების ხსნარში გაიშლება და გაიწოვება. იქნებ ასეა მთელი ცხოვრება, ან ცხოვრების სხვადასხვა გზაჯვარედინები, გადასასვლელები და მონაკვეთები, სხვადასხვა საფეხურები, რაღაც ბლანტ გარემოში შედიხარ, იქ სხვადასხვა ნივთი და საგანია, სხვა, ძველისგან განსხვავებული გარემოა და ატმოსფერო, გეჩვენება, რომ ჩრდილებიც სხვაგვარად წვება, თანდათან ეჩვევი ამ გარემოს და მერე შენი ცხოვრების განუყრელ ნაწილად მიგაჩნია. ეს აწმყოა, რომელიც ხელშესახები კრისტალებისგან შედგება და შენც ამ საგნობრივ რეალობაში ეწერები. ჩრდილები, ქუჩა, ეზო, ინტერიერი, ადამიანები… ეს ახალი გარემოა, ვთქვათ, რედაქცია, სადაც იწყებ სამსახურს და ფიქრობ, რომ სრულიად ახალი რამ დაიწყო შენს ცხოვრებაში, მაგრამ ეს, არსებითად, მოჩვენებაა, ფიქციაა; რაღაც ახალი მართლა დაიწყო, რადგან ახალი ადამიანები გაიცანი, თუმცა იმავე წრეზე ტრიალებ და ეს ადამიანებიც ბევრად არ განსხვავდებიან ადრე გაცნობილთაგან. აბა, რაღაა ახალი? ახალია თვითონ შენი შთაბეჭდილებები, რომლებიც ცხოვრების ახალ მონაკვეთზე განეფინება, ახალი ხარ თვითონ შენ…

გასული საუკუნის 90 – იანი წლები იქნებოდა, ზაზამ რომ მითხრა, ჩემთან წამოდი  სამუშაოდო. ჟურნალის რედაქცია ვერის უბნის ერთ მყუდრო ეზოში მდებარეობდა სხვა უმნიშვნელო რედაქციებთან და ძველ ბიბლიოთეკასთან ერთად. იქ იმხანადვე ყველაფერი ძველი იყო და დაფხავებული, მაგრამ ეს ქალაქის მშფოთვარებას განაპირებული არემარე ძალიან მყუდრო ჩანდა… ამ ეზოში იდგა მაღალი ხეები, სოკო-შადრევანი და ერთი გრძელი სკამი, რომელზეც დროდადრო (მეტწილად კარგ ამინდში) ძველ შენობაში მომუშავე თანამშრომლები ჩამოსხდებოდნენ ხოლმე.

მზე ჩადიოდა, მაღალ და ტანმსხვილ ალვის ხეში იხლართებოდა ჩამავალი მზის სხივები და ეზოს ქვაფენილზე იბნეოდა. ეს ეზო ქალაქის შუაგულში იყო, ამიტომაც მისი გარიყულობა და სიმყუდროვე თავისებურ ელფერს სძენდა მიდამოს. შებინდებისას მართლაც დიდი სიმშვიდე ისადგურებდა ეზოშიც და შენობის ოთახებშიც და, თუ გარეთ სკამზე არ ვისხედით, შენობის ერთ პატარა ოთახში ვიყავით მოყუჩებულები. ეს რედაქციის სამუშაო ოთახი იყო. სარედაქციო საქმეს სწრაფად ვასრულებდით და მერე მე და ზაზა ათას რამეზე ვიწყებდით საუბარს. წახემსებაც გვიწევდა, თითო ბოთლი ღვინოც გვქონდა, ხან ვინ შემოგვიერთდებოდა და ხან ვინ. ერთი ფოტოსურათიც მაქვს შემორჩენილი, რომელზეც მე, ზაზა, ჯვებე აღსაბაძე და იგორა ვართ აღბეჭდილები. საწერ მაგიდაზე სუფრა გვაქვს გაშლილი და ვუბერავთ. უცნაურია ყველა ეს ფოტო, წამიერების მომხელთებელი და ყველაზე წვრილმანი დეტალების შემნახველი. თითქოს გახსოვს ცხოვრების ეს პერიოდი, მაგრამ წვრილმანები ხელახლა გახსენებენ თავს. ხედავ შენს სახეს, რომლის მსგავსი უკვე აღარა ხარ, მაგრამ იცი, რომ ეს მაინც შენ ხარ, ცხოვრებას მინდობილი, შენი მიამიტი ზრახვებით, გაურკვეველი სურვილებით, მწარე ბედით და ბედისწერით და კიდევ რითი, არ ვიცი… დიდი სიცარიელით, რომელიც სადღაც მიგაქანებს. წვრილმანები… მაგიდაზე დევს იმ ძველი ფირმის სიგარეტი, რომელიც აღარ არსებობს, ლიტრიან ბოთლებში წყალწყალა ღვინო ილანდება, გაშლილ გაზეთზე დაჭრილი ძეხვის ნაჭრები და პურის ნატეხები აწყვია. დრო. ფოტო აღბეჭდავს დროს, რომელიც გაქრა. სურათის ატმოსფეროს, ცხადია, ჩვენი საუბარიც ქმნის, მაგრამ საუბარს ობიექტივი ვერ იხელთებს. აქვეა ფონი: საქაღალდეები, შემინული კარადა, თაროებზე დაწყობილი უბადრუკი წიგნები, ნიჟარები, შპალერახეული კედელი, საბეჭდი მანქანა და სხვ. ეს ის ხელშესახები აქსესუარია, რომელიც კარგახანს ინარჩუნებს თავს, სანამ ვინმე უხეშად არ შეეხება და არ მოაშთობს. მაგრამ ეს რატომღაც არასდროს ხდება, ამიტომაც უმნიშვნელო რეკვიზიტი მუდმივად აწყვია მეტწილად დაცარიელებულ ოთახებში.

მე ზაზაზე ადრე მივდიოდი რედაქციაში და დიდხანს ვიჯექი განმარტოებით ერთ ყრუ ოთახში. ამ ოთახის ფანჯარა ეზოში გადიოდა. როცა შესასვლელი კარი ჩაირაზებოდა (იყო ასეთი შემთხვევებიც), რომელიმე მარჯვე თანამშრომელი გარედან  ჩვენი ოთახის ერთი მეტრის სიმაღლეზე გაჭრილ ფანჯარას უბიძგებდა, შეხსნიდა და რედაქციაში ამ გზით შეაღწევდა. ასეთი იოლი, უბრალო და მოსახერხებელი იყო ამ ძველი შენობის პირველ სართულზე ყოფნა, რაც უფრო სახალისოს ხდიდა კიდეც თანამშრომლების მიმოსვლას. შენობა უფრო საცხოვრებელ სახლს ჰგავდა, ვიდრე თუნდაც ისეთ უწყინარ დაწესებულებას, როგორიც სასკოლო ლიტერატურული ჟურნალის რედაქცია იყო. პირველ სართულზე ერთი ოთახი რუსულ ჟურნალს ეთმობოდა, აქ რუსები მუშაობდნენ და მათი სამუშაო გრაფიკიც ისეთივე აბსურდულ შთაბეჭდილებას ტოვებდა, როგორიც სხვა რედაქციებისა, – თანამშრომლები იშვიათად ჩანდნენ.

ვიჯექი მე ამ ნირვანაში და ირგვლივ ჩამომდგარ სიცარიელეს ვუსმენდი. მეტწილად არავინ ჩანდა. მოგვიანებით ხან ვინ შემოივლიდა და ხან ვინ. სამსახური ერქვა, თორემ ეს იგივე სახლი იყო, სადაც თავს იყრიდნენ სხვადასხვა ჯურის, ერთმანეთს უკვე შეჩვეული ადამიანები.

90-იანი წლები… მე და მამაჩემი ერთად ამოვდიოდით მეტრო „რუსთაველიდან“ და ზანდუკელის ქუჩის აღმართთან  იყრებოდა ჩვენი გზები. ბოლომდე გადაჭედილ მეტროს ვაგონიდან ძლივს ვიძვრენდით თავს და მერე უკვე სხვადასხვა მხარეს სამსახურებისკენ წასულებს, საგრძნობი შვებაც გვეუფლებოდა. საღამოთი კი იგივე მეორდებოდა: მეტროთი მგზავრობა, არაადამიანური ტანჯვა და მერე დიდუბიდან სახლამდე ავი ძაღლებით სავსე გზის მონაკვეთზე ფეხით სიარული.

ჯვებე ფოტორეპორტიორი იყო და ყველაზე ხშირად ის შემოირბენდა ხოლმე რედაქციაში, სურათებს იქვე ამჟღავნებდა, ერთ პატარა ოთახში. მხარზე ჩანთა ჰქონდა გადაკიდებული, ამ ჩანთაში აპარატთან ერთად ბოთლი ღვინო ან არაყი და მცირეოდენი ხემსიც ეწყო. ხალისიანი კაცი იყო, მაღალი, ცნობისმოყვარე, გაცნობისთანავე დამიახლოვდა და შეკითხვებს მისვამდა, ისეთი შთაბეჭდილება იქმნებოდა, რომ სადღაც შეგროვებული ინფორმაციის საწყაო ჰქონდა და იქ აკოწიწებდა სახელდახელოდ მოპოვებულ ფაქტებს. ჯვებე სწრაფი ნაბიჯით დადიოდა, თითქმის დაქროდა კიდეც. მე რედაქციის ღია ფანჯარასთან ვიყავი მიმჯდარი და ის, ასეთი სწრაფი ნაბიჯებით მოასიარულე, გაკრთებოდა ფანჯრის წინ და შენობაში შემოაღწევდა. სულ რამდენიმე წამში ჩემი ოთახის კარსაც შემოაღებდა, ორიოდე სიტყვას გადმომიგდებდა და მერე კარგახნით იკეტებოდა ჩაბნელებულ სივიწროვეში, სადაც სურათებს ამჟღავნებდა.

 

1 2 3 4 5 6