საზოგადოებრივი
104.5 FM

ძიება თარიღის მიხედვით

მეცნიერება/ტექნოლოგიები
„უცხოპლანეტელთა მეგასტრუქტურის ვარსკვლავის“ საიდუმლო ამოხსნილია - ამტკიცებენ ასტრონომები
გამოქვეყნებულია: 2016-12-22 21:53:00
ინფორმაცია, რომელსაც დიდხანს ველოდით — მეცნიერთა განცხადებით, „უცხოპლანეტელთა მეგასტრუქტურიანი“ ვარსკვლავის საიდუმლო ამოხსნილია — ყველაფერი ფანტაზია აღმოჩნდა. წინა ახსნებისგან განსხვავებით, მკვლევართა ახალი მოსაზრება უკიდურესად ეთავსება ვარსკვლავის აქტივობაზე განხორციელებულ დაკვირვებებს.  ახალი ახსნის მიხედვით, არაფერ შუაშია კომეტათა გროვა ან ვარსკვლავთშორისი ნაგავი. საქმე იმაშია, რომ ვარსკვლავი იმყოფება შიდა გარდამავალ ფაზაში, რაც ვარსკვლავის ზედაპირზე ძლიერ აფეთქებებს იწვევს, ეს აფეთქებები კი შემდეგ პერიოდულად ბლოკავს სინათლის გამოყოფას, რასაც ჩვენი ტელესკოპები აღქვამს.სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ნაცვლად რაღაც სხეულისა, რომელიც ამ ვარსკვლავსა და ჩვენ შორის ექევა და მის შუქს ბლოკავს, ახალი კვლევა ამტკიცებს, რომ ვარსკვლავის ჩაბნელებების მიზეზე უშუალოდ მასში მიმდინარე შიდა პროცესებია.თუკი არ იცით, რა არის ეს „უცხოპლანეტელთა მეგასტრუქტურა“, გეტყვით, რომ 2015 წლის ოქტომბერში, მეცნიერებმა შორეულ ვარსკვლავ KIC 8462852-თან (იგივე ტაბის ვარსკვლავი) უცნაური ჩაბნელებები აღმოაჩინეს, რაღაც ისეთი, რაც მანამდე არასოდეს გვენახა.როდესაც პლანეტა ვარსკვლავის გარშემო, ორბიტაზე მოძრაობს, ვარსკვლავის სინათლე პერიოდულად იკლებს, დაახლოებით 1%-ით, მაგრამ KIC 8462852-ს ახასიათებდა მერყევი ჩაბნელებები, რაც 22%-ს აღწევდა. ამ ფაქტმა მეცნიერებს მაშინვე აფიქრებინა, რომ ვარსკვლავის გარშემო რაღაც ძალიან, ძალიან დიდი მოძრაობდა.პირველ ეტაპზევე გამოირიცხა ახსნა კომეტათა გროვით, რასაც ვარსკვლავის შუქის დაბლოკვა შეეძლო. ბოლო დროს, მეცნიერები უფრო ფიქრობდნენ, რომ უცნაური ჩაბნელებების მიზეზი ვარსკვლავთშორის სივრცეში არსებული უწესრიგობა იყო. არსებობდა მოვლენის კიდევ ერთი ახსნა, რომელიც პენის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასტრონომს, ჯეისონ ვრაითს ეკუთვნოდა. მისეული ახსნა უფრო სამეცნიერო ბელეტრისტიკის სამეფოდან მოდიოდა — მზის პანელებისგან აწყობილი გიგანტური დაისონის სფერო, რომელიც ვარსკვლავს აქვს გარსშემორტყმული.  „უცხოპლანეტელები მხედველობაში მისაღებ ჰიპოთეზებს შორის ყველაზე ბოლო უნდა იყოს, მაგრამ ეს რაღაც ძალიან ჰგავს არამიწიერ ცივილიზაციათა ნახელავს“, — უთხრა ვრაითმა გასულ წელს The Atlantic-ს.
წაკითხვა
პროსტატის კიბო თითქმის დამარცხებულია - მედიკამენტი ოკეანის ბაქტერიის პრინციპზე დამზადდა
გამოქვეყნებულია: 2016-12-21 21:48:00
სულ ახლახან, მეცნიერებმა დაასრულეს პროსტატის კიბოს მკურნალობის ახალი, არაქირურგიული მეთოდის ცდა, რა დროსაც გამოიყენეს ოკეანის ბაქტერიაზე დაფუძნებული სიმსივნის მკვლელი საშუალება. პროცედურის შედეგად, პაციენტთა თითქმის ნახევარი სრულად განიკურნა.მკურნალობის მეთოდს სისხლძარღვთათვის გამიზნული ფოტოდინამიკური თერაპია (VTP) ეწოდება და გამოიყენება მედიკამენტი WST11, რომელიც ოკეანის ფსკერზე მობინადრე ბაქტერიის მოქმედების პრინციპზე მზადდება. სინათლისადმი მგრძნობიარე ორგანიზმი ფოტონებს ენერგიად გარდაქმნის; როდესაც იგივე ხერხის იმიტაციას WST11 აკეთებს, მისი შემადგენლობა კიბოს უჯრედებს კლავს. ფართო კლინიკური კვლევების დროს, ევროპის 10 ქვეყნის 47 კლინიკაში, სრულიად განიკურნა იმ პაციენტთა 49%, რომელთაც პროსტატის კიბოს ადრეული დიაგნოზი ჰქონდათ დასმული, 13,5%-მა კი კონტროლის ჯგუფში გადაინაცვლა.„მსგავსი შედეგი შესანიშნავი ახალი ამბავია იმ მამაკაცთათვის, რომელთაც პროსტატის კიბოს ადრეული ეტაპი აღენიშნებათ; მათ საშუალება ეძლევათ კიბო დაამარცხონ პროსტატის ამოკვეთის ან მოშლის გარეშე. ეს გახლავთ უდიდესი ნახტომი პროსტატის კიბოს მკურნალობაში, რომელიც ათწლეულების მანძილზე მოუხელთებელი იყო მკერდის კიბოს მსგავსად“, — ამბობს ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯის უფროსი მკვლევარი მარკ ემბერტონი. მამაკაცები, რომელთაც პროსტატის კიბოს დიაგნოზს განვითარების ადრეულ ეტაპზე უსვამენ ან დაბალი რისკის სიმსივნე აღენიშნებათ, როგორც წესი, მუდმივ კონტროლზე იმყოფებიან, რათა კიბოს უფრო გავრცელება არ მოხდეს. მაგრამ თუ კიბო გავრცელებას დაიწყებს, პაციენტი დილემის წინაშე დგება, რადგან ისეთ ტრადიციულ მეთოდებს, როგორებიცაა ქირურგიული ჩარევა ან სხივური თერაპია, შეუძლია ერექციის პრობლემები და შარდის შეუკავებლობა გამოიწვიოს მთელი სიცოცხლის მანძილზე.ამ მიზეზთა გამო, მკვლევართა დიდი ხნის მიზანი იყო მკურნალობის არაქირურგიული მეთოდი, რომელიც მსგავს გვერდით ეფექტებს არ გამოიწვევდა, ამჯერად, ამის შესაძლებლობა მედიკოსებს VTP-მ და მედიკამენტმა WST11-მა მისცა. კვლევის დროს, პროცედურამ შარდვისა და ერექციის პრობლემები მხოლოდ მცირე ხნით გამოიწვია, რაც 3 თვეში გამოსწორდა, სხვა გვერდითი ეფექტები კი 2 წლის მანძილზე გაქრა.„ეს ყველაფერს ცვლის. ტრადიციულად, მკურნალობის დაწყების გადაწყვეტილებას ყოველთვის თან ახლდა ბალანსი სარგებელსა და ზიანს შორის... ახლა კი, ჩვენ ხელთ გვაქვს მკურნალობის ახალი მეთოდი, რომელიც თავისუფალია გვერდითი ეფექტებისგა
წაკითხვა
ასტრონომებმა ირმის ნახტომის სიახლოვეს გალაქტიკათა სუპერგროვა აღმოაჩინეს
გამოქვეყნებულია: 2016-12-21 19:50:00
ასტრონომთა საერთაშორისო ჯგუფმა, ირმის ნახტომის სიახლოვეს, გალაქტიკების ერთ-ერთი უდიდესი სუპერგროვა აღმოაჩნა მთელ სამყაროში.ავსტრალიის ეროვნული უნივერსიტეტის პროფესორის, მეთიუ კოლისის განცხადებით, იალქნების სუპერგროვა აქამდე ჩვენთვის მიუწვდომელი რჩებოდა, რადგან მას ირმის ნახტომის ვარსკვლავები და მტვერი ფარავდა. გროვის მასა იმდენად დიდია, რომ იგი გავლენას ახდენს ჩვენი გალაქტიკის მოძრაობაზე.„ეს გახლავთ გალაქტიკათა ერთ-ერთი უდიდესი კონცენტრაცია მთელ სამყაროში, შესაძლოა ყველაზე დიდიც ჩვენს გალაქტიკურ სამეზობლოში, თუმცა ეს ყველაფერი შემდეგი კვლევებით უნდა დადასტურდეს“, — ამბობს პროფესორი კოლისი.„იალქნების სუპერგროვის გრავიტაციამ შესაძლოა ახსნას განსხვავება კოსმოსში ირმის ნახტომის გაზომილ მოძრაობასა და ნავარაუდევ მოძრაობას შორის, რაც წარსულში, იმ დროისთვის ცნობილ გალაქტიკათა გადანაწილების შედეგად განსაზღვრეს“.იმისათვის, რათა დაედასტურებინა, რომ იალქნები მართლაც სუპერგროვა იყო, პროფესორმა კოლისმა მრავალ გალაქტიკამდე მანძილის განსასაზღრად ინგლისურ-ავსტრალიური ტელესკოპი გამოიყენა. გარდა ამისა, მან ასევე განსაზღვრა სუპერგროვის გავლენა ირმის ნახტომის მოძრაობაზე.კვლევაში ჩართულნი იყვნენ სამხრეთ აფრიკაში, ავსტრალიასა და ევროპაში მაცხოვრებელი ასტრონომები. 2017 წელს, ავსტრალიაში დაიწყება ორი ახალი კვლევა, რომლებმაც იალქნების სუპერგროვის ზომა უნდა განსაზღვროს.„ტაიპანის ოპტიკური კვლევა განსაზღვრავს გალაქტიკათა დაშორებას იალქნის უდიდესი არეალის მიდამოებში. WALLABY-ს რადიო-კვლევა კი ირმის ნახტომის ერთ-ერთ ყველაზე მჭიდრო რეგიონებს გაარღვევს და სუპერგროვის გულში შეიხედავს“, — ამბობს პროფესორი კოლისი.კვლევა Monthly Notices of the Royal Astronomical Society-ში გამოქვეყნდა.მომზადებულია phys.org-ის მიხედვით 
წაკითხვა
ჯუჯა პლანეტა ცერერა წყლის ყინულითაა დაფარული - ასტრონომთა აღმოჩენა
გამოქვეყნებულია: 2016-12-20 23:41:00
მზის სისტემის ასტეროიდთა სარტყლის უდიდესმა სხეულმა, ჯუჯა პლანეტა ცერერამ, მის შესახებ არსებული ჩვენი წარმოდგენა კიდევ უფრო გაამდიდრა 2015 წელს, როდესაც NASA-ს კოსმოსურმა ხომალდმა „დაუნმა“ მისი ზედაპირის კაშკაშა ფოტოები გამოაგზავნა.როგორც შემდეგ დამტკიცდა, ეს იდუმალი ლაქები მარილებისგან შედგება, თუმცა ახლა ირკვევა, რომ ცერერა კიდევ უფრო დამაინტრიგებელ საიდუმლოს მალავს — როგორც ჩანს, ჯუჯა პლანეტა ზედაპირქვეშ დაფარულია წყლის ყინულის უზარმაზარი კრატერებით.დიახ, ჩვენგან ძალიან შორს მდებარე ეს ჯუჯა პლანეტა წყლის უზარმაზარ რეზერვუარებს ინახავს.მეცნიერთათვის კარგად ცნობილი ფაქტია, რომ ცერერა დაფარულია ბნელი, დაჩრდილული კრატერებით, რომელთა დიდი ნაწილიც ისეა განლაგებული, რომ დღის სინათლეს ვერასოდეს ნახულობს. გასულ კვირაში, მკვლევართა მიერ გამოქვეყნებული ორი ერთმანეთისგან დამოუკიდებელი დოკუმენტის მიხედვით, აღმოჩნდა, რომ ამ კრატერთაგან მინიმუმ ერთი, შესაძლოა მრავალი მათგანიც — სავსეა გაყინული წყლით.ეს კი იმას ნიშნავს, რომ ჯუჯა პლანეტა, რომელის მარსსა და იუპიტერს შორის არსებულ ასტეროიდთა სარტყელში მდებარეობს, ერთ მშვენიერ დღეს, შესაძლოა მზის სისტემის გარე რეგიონებისკენ მიმავალი მისიებისათვის საწვავის შესავსებ ბაზად იქცეს, რომ აღარაფერი ითქვას მისადმი ინტერესზე ასტრობიოლოგთა მხრიდან.„ცერერაზე 600-ზე მეტი მუდმივად ჩაბნელებული რეგიონია; მე მას ცერერას უბნელეს საიდუმლოს ვუწოდებ“, — განაცხადა პრესკონფერენციაზე ჰავაის უნივსერიტეტის მკვლევარმა ნორბერტ შორგჰოფერმა. მოსაზრება, რომ ცერერას ზედაპირქვეშ შესაძლოა ყინული ყოფილიყო, ასტრონომებს შორის პირველად 30 წლის წინ გაჩნდა, თუმცა ამ დრომდე, არ გაგვაჩნდა ამის არანაირი მტკიცებულება.როდესაც 2015 წლის მარტში ხომალდი „დაუნი“ ჯუჯა პლანეტის ორბიტაზე გავიდა, მისი ინტერესის საგანი ძირითადად კაშკაშა წერტილები იყო და არა ბნელი კრატერები.მაგრამ ახლახან, გასულ კვირაში გამოქვეყნებულ კვლევაში შესწავლილია „დაუნის“ კამერის მიერ გადაღებული ცერერას ჩრდილოეთ პოლუსის სისხლოვეს მდებარე კრატერ PSR2-დან წამოსული, გაფანტული შუქი. როგორც მონაცემებიდან ირკვევა, ეს კრატერი სავსეა უზარმაზარი ოდენობის წყლის ყინულით. ამ ბნელ კრატერებს „ცივ ძაბრებს“ უწოდებენ, რადგან მათში ტემპერატურა –163 გრადუსი ცელსიუსია. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ ყინული იქ მილიარდობით წლის მანძილზე შეინახება.
წაკითხვა
ვისწავლოთ ენები მარტივად - მსოფლიოს ნომერ პირველი სასწავლო აპლიკაცია
გამოქვეყნებულია: 2016-12-20 17:55:00
ყველას სურს სწავლა განსხვავებული ხერხებით. მითუმეტეს თუ ეს ხერხი მარტივი და თანამედროვეობაზე მორგებული იქნება. ენების სწავლა სასწავლო კურსების ტოპ ხუთეულში მუდმივ ადგილს იკავებს - ახალი ენის შესწავლა ხომ, ახალი შესაძლებლობების აღმოჩენას ნიშნავს.ხშირად ვეძებთ ხოლმე სხვადასხვა მობილურ თუ დესკტოპ აპლიკაციას ენების შესასწავლად, თუმცა ძნელია იდეალურის პოვნა. დღეს ჩვენ ყველაზე რელევანტურ ვარიანტს შემოგთავაზებთ. Duolingo - ეს არის აპლიკაცია, რომლითაც 21 ენის შესწავლა შეგიძლიათ.ეს არის ერთგვარი სოციალური ქსელი. ძალიან მარტივი რეგისტრაციის შემდეგ ირჩევ ენას, რომელზეც გსურს ახალი ენის შესწავლა და შემდეგ უკვე შესასწავლ ენას უთითებ.Duolingo-ს სისტემაში გვხვდება გარკვეული ნაბიჯების ციკლი, რომელიც ნელ-ნელა უნდა გავიაროთ და ჩვენი ენა დავხვეწოთ. შეგვიძლია რომელიმე ენა ახლიდან შევისწავლოთ ან გავიაროთ ტესტი და ჩვენი დონის შესაბამისი საფეხურიდან დავიწყოთ.Duolingo გვაძლევს საშუალებას ახალი ენა ბაზისური დონიდან B2 დონემდე შევისწავლოთ, ანუ პრაქტიკულად ახალ ენაზე ავმეტყველდეთ. ამასთან, აპლიკაცია აერთიანებს ენის შესწავლის ყველა კომპონენტს: წერას, გრამატიკას, მეტყველებას, კითხვას და ლექსიკონს.Duolingo შეგვიძლია გამოვიყენოთ როგორც ჩვენს კომპიუტერში, ისე მობილურ ტელეფონში. ამ მხრივ აპლიკაცია ჩვენს ყველა მოწყობილობასთან თავსებადია.აპლიკაციაში შეგიძლიათ მეგობრებსაც შეეჯიბროთ ქულების დაგროვებაში და დაგროვილი ქულებით სპეციალური ფუნქციებიც კი იყიდოთ. აპლიკაციის გამოყენება ყველა მომხმარებლისათვის სრულიად უფასოა.ასე რომ, თქვენთვის სასურველი ენის შესწავლა ახლავე შეგიძლიათ - Duolingo
წაკითხვა
მარსზე ბორი აღმოაჩინეს
გამოქვეყნებულია: 2016-12-19 21:53:00
მავალმა Curiosity-მ მარსის ზედაპირზე ქიმიური ელემენტი ბორი აღმოაჩინა, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ერთ დროს, წითელ პლანეტას სიცოცხლისათვის ხელსაყრელი მიწისქვეშა წყლები უნდა ჰქონოდა.ბორი აორთქლებული წყლის ქიმიური ხელწერაა. მიუხედავად იმისა, რომ ჯერ კიდევ არ ვიცით, იყო თუ არა მარსზე ერთ დროს სიცოცხლე, ეს აღმოჩენა კიდევ ერთი დასტური იმისა, რომ პლანეტა ერთ დროს წყლით ყოფილა სასვსე, შესაბამისად, იყო სიცოცხლისათვის ხელსაყრელიც. „არც ერთ წინა მისიას მარსზე ბორი ჯერ არ უპოვია“, — ამბობს ნიუ-მექსიკოს ლოს-ალამოსის ეროვნული ლაბორატორიის მკვლევარი პატრიკ გასდა.როგორც აღმოჩენის ადგილი მიუთითებს, ბორი მიწისქვეშა წყალში უნდა ყოფილიყო გახსნილი. ეს ადგილი თბილი იქნებოდა და მიკრობული სიცოცხლისთვის ხელსაყრელი.„თუკი ბორი, რომელიც ჩვენ მარსზე, კალციუმის სულფატის მინერალის ღარებში აღმოვაჩნეთ, იმის მსგავსია, რასაც დედამიწაზე ვხედავთ, ეს იმაზე მიუთითებს, რომ უძველესი მარსის მიწისქვეშა წყლები, რამაც ეს ღარები წარმოქმნა,  0-60 გრადუსი ცელსიუსი ტემპერატურის და ტუტეებისგან ნეიტრალური უნდა ყოფილიყო“.Curiosity-მ ბორი გეილის კრატერში, შარფის მთის კალთებზე იპოვა. მინერალის იდენტიფიცირება მავალმა სპეციალური ლაზერული ხელსაწყოთი მოახდინა.დედამიწაზე, ბორი ასოცირდება ისეთ ადგილებთან, სადაც ერთ დროს უხვად იყო წყალი, თუმცა შემდეგ იგი აორთქლდა; ამის მაგალითია კალიფორნიის სიკვდილის ველი.აუცილებელი არაა, მარსის შემთხვევაშიც ზუსტად ასე ყოფილიყო, მაგრამ ჯგუფის აზრით, ბორი გახსნილი იყო იმ დიდ ტბაში, რომლითაც გეილის კრატერი იყო ამოვსებული. ტბის აორთქლების შემდეგ, ბორმა მიწისქვეშ გადაინაცვლა.იმის დასადგენად თუ რატომ მოხვდა ბორი ზუსტად ამ ადგილას და არსად სხვაგან ჩვენ მიერ შესწავლილ ადგილებს შორის, საჭიროა შემდგომი კვლევები.მომზადებულია ScienceDaily-ს მიხედვით
წაკითხვა
მეცნიერებმა მარიანას ღრმულიდან მომდინარე იდუმალი ხმების წარმომავლობა გაარკვიეს
გამოქვეყნებულია: 2016-12-19 19:31:00
ხანგრძლივი განხილვის შემდეგ, მეცნიერებმა საბოლოოდ განსაზღვრეს დედამიწის ოკეანის ყველაზე ღრმა ადგილიდან მომდინარე უცნაური ხმების წყარო.ავტომატურმა მავალმა ხელსაწყომ მარიანას ღრმულში 3,5-წამის ხანგრძლივობის საზარელი ხმა ჩაიწერა.  ახალი კვლევის მიხედვით, ეს უკბილო ვეშაპის ხმაა, რომლის მსგავსიც აქამდე ჯერ არავის გაუგია.„ასეთი დაბალი სიხშირის ხმები უკბილო ვეშაპებისთვისაა დამახასიათებელი, თუმცა ასეთი წკრიალა ხმა მართლაც უნიკალურია, მისი მსგავსი ჯერ არ დაგვიფიქსირებია“, —ამბობს მკვლევართა ჯგუფის წევრი ორეგონის სახელმწიფო უნივერსიტეტიდან, შერონ ნიეუკრიკი.ხმის სიხშირე 38-8000 ჰერცს შორის მერყეობს. ადამიანებს აღქმა შეუძლიათ 20-2000 ჰერცამდე შუალედში. ნიეუკრიკმა და მისმა ჯგუფმა მისი ადამიანური ან გეოლოგიური წარმომავლობა ვერ დაადგინა. „ეს ხმები არ ეკუთვნის ჩვენთვის ცნობილ არც ერთ ანთროპოგენულ წყაროს, არც გემების ხმაურს და არც სეისმურ წნევის იარაღს. ასევე არ ჰგავს გეოფიზიკურ წყაროს, მაგალითად მიწისძვრას, ყინულს, ქარს ან წვიმას. ჩვენი მოსაზრებით, ეს კომპლექსური ხმები ბიოლოგიურ წყაროს ეკუთვნის“, — იუწყება ჯგუფი.მსგავსი ხმები რამდენჯერმე ჩაიწერეს 2014 წლის შემოდგომიდან 2015 წლის გაზაფხულამდე, მარიანას ღრმულის საზღვაო ეროვნული მონუმენტის ტერიტორიაზე. ამ ტერიტორიის ფართობი 246 000 კვადრატული კილომეტრია და ერთ-ერთი უდიდესი საზღვაო დაცული ტერიტორია მთელ მსოფლიოში.მიუხედავად იმისა, რომ ამ არეალში ჩაწერილი ხმები აბსოლუტურად განსხვავებულია ყველასაგან, ნიეუკრიკის გუნდს მის იდენტიცირებაში ყველაზე მეტად 2001 წელს, ავსტრალიის დდი ბარიერულ რიფში ჩაწერილი ასევე უცნაური ხმა დაეხმარა.როგორც დადგინდა, უცნაური ხმები მცირე ვეშაპებს ეკუთვნის, რომლებიც უფრო დიდ კლასს, უკბილო ვეშაპებს მიეკუთვნებიან.თუმცა, უნდა აღინიშნოს, რომ საიდუმლო ბოლომდე ამოხსნილი მაინც არაა, რადგან უკბილო ვეშაბთა ყვირილი ძირითადად შეწყვილების პერიოდისთვისაა დამახასიათებელი, რაც ზამთარში ხდება, მარიანას ღრმულის მიდამოებში კი ეს ხმები მთელი წლის მანძილზე ისმის.
წაკითხვა
კიდევ ერთი ვარსკვლავი იდუმალებით მოცული ჩაბნელებებით - ასტრონომთა აღმოჩენა
გამოქვეყნებულია: 2016-12-18 17:39:00
ასტრონომთა საერთაშორისო ჯგუფმა რაღაც იდუმალებით მოცული შენიშნა, რაც ახალგაზრდა ვარსკვლავ RIK-210-ის შუქს ბლოკავს. ეს ვარსკვლავი დედამიწიდან 472 სინათლის წლის მანძილზე მდებარეობს. ჩვეულებრივ, როდესაც ვარსკვლავის ნათება იკლებს, ეს იმაზე მიუთითებს, რომ მის გარშემო, ორბიტაზე რაღაც მოძრაობს, მაგალითად პლანეტა. თუმცა, RIK-210-თან მსგავსი არაფერი აღმოჩენილა. აღსანიშნავია, რომ ბოლო თვეების მანძილზე, კიდევ რამდენიმე მსგავსი ვარსკვლავი აღმოაჩინეს. საინტერესოა, რასთან გვაქვს საქმე?შორეული ვარსკვლავების ორბიტაზე მოძრავი პლანეტების აღმოჩენის იმედით, ასტრონომები ვარსკვლავთა შუქს ხშირად აკვირდებიან. პლანეტებზე ნადირობის ამ ტიპს ტრანზიტის მეთოდი ეწოდება, რადგან ვარსკვლავის შუქის ჩაბნელება ხშირად მიუთითებს, რომ მის წინ რაღაცამ ჩაიარა და დედამიწისაკენ მომავალი მისი შუქი დაბლოკა.უმეტეს შემთხვევებში, ხანგრძლივი დაკვირვებების შედეგად, ასტრონომები არკვევენ თუ რა განაპირობებს ვარკვლავის შუქის მსგავს ჩაბნელებებს და როგორც წესი, ხშირად ამის მიზეზი არის პლანეტა ან სხვა ვარსკვლავი, თუმცა ზოგჯერ, ყველაფერი ძალიან უცნაურ სახეს იღებს.მაგალითად, 2015 წელს, ასტრონომებმა შენიშნეს, რომ უცნაური ჩაბნელებები ახასიათებდა ვარსკვლავ KIC 8462852-ს, იგივე ტაბის ვარსკვლავს. ეს ფაქტი ჯერ კიდევ არაა ახსნილი და უკვე წარმოშვა მრავალი ჰიპოთეზა, მაგალითად მოსაზრება, რომ შესაძლოა ამ ვარსკვლავის გარშემო უცხოპლანეტელებს მეგასტრუქტურა ჰქონდეთ აშენებული.ახლად აღმოჩენილი ჩაბნელების ეფექტი უფრო მეტად იდუმალია, თუმცა არამიწიერ ცივილიზაციებთან დაკავშირებული შედარებით ნაკლები სპეკულაცია წარმოშვა.ჩაბნელება პირველად NASA-ს კეპლერის კოსმოსური ტელესკოპზე მომუშავე მკვლევრებმა შენიშნეს. ეს კოსმოსური ობსერვატორია ეგზოპლანეტებზე ნადირობს შორეული ვარსკვლავების შუქზე დაკვირვების გზით. ინფორმაცია შემდეგი კვლევებისთვის ამჟამინდელ ჯგუფს გადაეცა, რომელსაც კალიფორნიის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის მკვლევარი ტრევორ დევიდი უძღვება. როგორც ჯგუფი იუწყება, RIK-210-ის შუქი ყოველ 5,67 დღეში 15%-ით იკლებს, რაც ძალიან ცოტა ხანს გრძელდება. გარდა ამისა, დროის ამ მონაკვეთში აღარ შეინიშნება ვარსკვლავის ბრუნვაც, რაც იმას ნიშნავს, რომ შუქის დამბლოკავი იდუმალებით მოცული წ
წაკითხვა
არქეოლოგებმა საბერძნეთში ამ დრომდე უცნობი უძველესი ქალაქი აღმოაჩინეს
გამოქვეყნებულია: 2016-12-16 23:37:00
საბერძნეთში, ათენიდან 560 კილომეტრით ჩრდილოეთით, არქეოლოგებმა ძველბერძნული ქალაქის ნანგრევები აღმოაჩინეს, რომელსაც ვლოქოსი უწოდეს.ვრცელი, 2 500 წლის ასაკის ქალაქი ცენტრალურ საბერძნეთში, ბორცვის მწვერვალზე იყო დამარხული და ამ დრომდე შეუმჩნეველი რჩებოდა, რადგან მიაჩნდათ, რომ ის ნაკლებ საინტერესო პატარა სოფლის ნანგრევები იყო. მაგრამ ახლა, დღის სინათლე იხილა ვრცელმა ურბანულმა ნასახლარმა.„ის, რაც ბორცვის მწვერვალზე გაშენებულ უმნიშვნელო დასახლებად მიგვაჩნდა, მაღალი მნიშვნელობის მქონე ქალაქი აღმოჩნდა“, — ამბობს შვედეთის გოტენბურგის უნივერსიტეტის მკვლევარი, ჯგუფის ლიდერი რობინ რენლუნდი. „მე და ჩემი კოლეგები აქ გასულ წელს სრულიად სხვა პროექტზე სამუშაოდ მოვედით, მაგრამ მივხვდი, რომ ამ ადგილს დიდი პოტენციალი ჰქონდა. უცნაურია, რომ ეს ბორცვი არავის არასოდეს გამოუკვლევია“.ძეგლი მდებარეობს თესალიაში, 215 მეტრი სიმაღლის ბორცვის თავზე. გოტენბურგის უნივერსიტეტის, ათენის შვედური ინსტიტუტისა და ვლოქოსის არქეოლოგიური პროექტის ერთობლივმა ჯგუფმა ძეგლის დეტალური შესწავლა დაიწყო.სულ მალე, მათ აღმოაჩინეს მიწის ზედაპირზე ამოშვრეილი კოშკების, კედლების და ქალაქის კარიბჭის ნიშნები.იმის გასარკვევად თუ რა იმალებოდა მიწისქვეშ, არქეოლოგებმა რადარების სისტემა გამოიყენეს. აღმოჩნდა, რომ დაბლა იმალებოდა ქალაქის მოედანი და იმაზე უფრო დიდი ურბანული დასახლების ნაშთები, ვიდრე მანამდე ვარაუდობდნენ.ქალაქის აერო-ხედი:ჯგუფი იმედოვნებს, რომ გათხრების ნაცვლად რადარების გამოყენება ძეგლს ხელუხლებლად შეინახავს. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ გათხრებს შემდეგში ბერძნული ინსტიტუციები ჩაატარებენ.„აღმოვაჩინეთ ქალაქის მოედანი და ქუჩების დაგეგმარება, რაც საკმაოდ დიდ ქალაქზე მიუთითებს. ქალაქის კედლებს შორის მოქცეული არეალის ფართობი დაახლოებით 40 ჰექტარია“, — ამბობს რენლუნდი. „ასევე ვიპოვეთ კერამიკა და მ
წაკითხვა
დაბერების პროცესი შესაძლოა შექცევადი გახდეს - ამტკიცებენ მეცნიერები
გამოქვეყნებულია: 2016-12-16 21:59:00
პირველად ისტორიაში, უჯრედის რეპროგრამირების გზით, მეცნიერებმა ცოცხალ ცხოველებში დაბერების პროცესი შეანელეს. შედეგად, თაგვმა 30%-ით უფრო მეტხანს იცოცხლა.ეს ტექნიკა მოითხოვს ინდუცირებული პლურიპოტენციალური ხაზის უჯრედის გამოყენებას (iPSCs), რაც მეცნიერებს შესაძლებლობას აძლევს ხელახლა გადააპროგრამონ და საბაზისო, ემბრიონულის მსგავს მდგომარეობას დაუბრუნონ კანის უჯრედები. აქედან, iPSCs-ს შეუძლია სხეულში განვითარდეს სხვა ტიპის უჯრედებად, უფრო მეტიც, როგორც ამჟამად მეცნიერებმა დაადგინეს, გარდა იმისა, რომ ხდება უჯრედების აღდგენა, რეპროგრამირებას ასევე შეუძლია გააახალგაზრდავოს ცოცხალი არსება.„სხვა კვლევებში, მეცნიერებმა სრულიად გადააპროგრამეს უჯრედები და ღეროვანი უჯრედების მდგომარეობაში დააბრუნეს. მაგრამ პირველად ისტორიაში, ჩვენ ვაჩვენეთ, რომ ამ ფაქტორების მოკლე ხანგრძლივობით გამოხატვის გზით, თქვენ შეგიძლიათ შეინარჩუნოთ უჯრედების იდენტურობა და უკან დახიოთ ასაკთან დაკავშირებული დამღები“, — ამბობს სალკის ბიოლოგიური კვლევების ინსტიტუტის (აშშ) მკვლევარი პრედიპ რედი. iPSCs-ის ტექნიკა პირველად 2006 წელს იაპონელმა მეცნიერმა შინია იამანაკამ განავითარა, როდესაც მან აღმოაჩინა, რომ დიფერენცირებული უჯრედები შესაძლებელია უკან, ებრიონის უჯრედების მსგავს მდგომარეობაში დაბრუნდეს ოთხი გენის ინდუცირების გზით, რასაც ამჟამად იამანაკას ფაქტორებს უწოდებენ.მიუხედავად იმისა, რომ უჯრედების გადაპროგრამება ემბრიონის მსგავს მდგომარეობაში ერთი შეხედვით ისე ჟღერს, რომ შედეგად ორგანიზმი უნდა გაახალგაზრდავდეს, პროცესს თან ახლავს სახიფათო გართულებებიც. 2013-2014 წლებში ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა, რომ ცოცხალ ცხოველებში iPSCs-ის გადანერგვა ფატალური იყო, იწვევდა კიბოს ან რომელიმე ორგანოს გაჩერებას, რადგან ზრდასრული უჯრედები იდენტობას კარგავდნენ.„ცხადია, ეს ლოგიკურია.  ამ დროს, iPS უჯრედებში ხდება ასაკის საათის გადატვირთვა და ნულზე დაყენება. ემბრიონულ მდგომარეობაში, ნულზე დაბრუნება კი, ის არაა, რაც თქვენ გსურდათ. ისმის კითხვა: სად გვსურს დაბრუნება?“, — უთხრა The Guardian-ს კემბრიჯის უნივერსიტეტის ეპიგენეტიკის მკვლევარმა ვულფ რეიკმა, რომელიც აღნიშნულ კვლევებში ჩართული არ იყო.ასეთმა შედეგმა სალკის მკვლევართა ჯგუფი აიძულა ნაწილობრივი რეპროგრამირება ეცადა. სამი კვირის მანძილზე, იამანაკას ფაქტორების ინდუცირების ნაცვლად, რაც პლურიპოტენციას იწვევს — მათ მხოლოდ ორი გენის ინდუცირება მოახდინეს ოთხი დღის მანძილზე. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ უჯრედებმა თავიანთი განმასხვავებელი ნიშნები შეინარჩუნეს, ანუ, კანის უჯრედები კანის უჯრედებად დარჩა, ყველა მათგანი არ დაუბრუნდა ემბრიონულ მდგომარეობას, თუ
წაკითხვა
გიგანტური „ცის მდინარეები“ შესაძლოა მასშტაბური გადაშენების გამომწვევი წყალდიდობების მიზეზი გახდეს
გამოქვეყნებულია: 2016-12-16 19:18:00
მეცნიერთა დასკვნით, ატმოსფერული მდინარეები — ატმოსფეროში განთავსებული კონცენტრირებული ტენის ვიწრო დერეფნები — მთავარი დამნაშავეა 2011 წელს, სან-ფრანცისკოს უბეში ხამანწკ ოლიმპიას მასობრივ, იდუმალებით მოცულ ამოწყდომაში. ეს გახლავთ „ცის მდინარეების“ პირველი დასაბუთებული შემთხვევა; ამ „მდინარეებს“ 15-ჯერ მეტი წყლის დატევა შეუძლია, ვიდრე მდინარე მისისიპის, რაც პირდაპირ საფრთხეს წარმოადგენს ყველანაირი პოპულაციისათვის. გლობალური კლიმატის დათბობასთან ერთად, ნავარაუდევია ამ „მდინარეთა“ სიხშირის, ინტენსიურობისა და არაპროგნოზირებადობის ზრდა.  „კლიმატის ცვლილებასთან ერთად, მოსალოდნელია ექსტრემალურ მოვლენათა კიდევ უფრო გაბატონება“, — იუწყება კალიფორნიის უნივერსიტეტის მკვლევართა ჯგუფი.„წარმოვაჩინეთ ახალი მექანიზმი, რომლის საშუალებითაც გამოჩნდა, რომ ნალექების  უკიდურესობა აზიანებს მგრძნობიარე სახეობებს, ამან გამოიწვია სან-ფრანცისკოს უბეში გარეულ ხამანწკთა თითქმის 100 პროცენტიანი ამოწყდომაც“.თუკი ატმოსფერულ მდინარეთა ფენომენის შესახებ არ იცით, გეტყვით, რომ ეს არის შედარებით ვიწრო რეგიონები ატმოსფეროში, რომლებიც პასუხისმგებელია წყლის ორთქლის დიდი ნაწილის ჰორიზონტალურ ტრანსპორტირებაში ტროპიკებს მიღმა.ტენის ეს დაკიდული რეგიონები საშუალოდ 400-600 კმ სიგანისაა და კალიფორნიაში, მხოლოდ 10-15 დღის მანძილზე, მათ შეუძლიათ გამოიწვიონ შტატში მთელი წლის მანძილზე მოსასვლელი ნალექი.მიუხედავად იმისა, რომ ატმოსფერულ მდინარეთა დიდი ნაწილი სუსტია, ზემოთხსენებული შემთხვევები შეიცავს წყლის ორთქლის უზარმაზარ ოდენობას, მათზე მოქმედ ძლიერ ქარებს შეუძლია გამოიწვიოს უკიდურესი წვიმები და წყალდიდობები, მათ შორის კატასტროფული მეწყერები და მარილიანობის შემცირება მლაშე არეალებში.დადასტურდა მათი კავშირი კალიფორნიის მდინარე რაშენ-რივერის 7 წყალდიდობასთან 1996-2007 წლებში, ასევე ბრიტანეთის 10 უდიდეს წყალდიდობასთან 1970-იან წლებში.ამჟამად, როგორც ჩანს, ის ასევე პირდაპირ კავშირშია მასობრივი კვდომის პროცესებთან. სან-ფრანცისკოს უბის ჩრდილოეთ ნაწილში, 1 კვადრატულ მეტრზე დაახლოებით 3000 ხამანწკა ოლიმპია ბინადრობდა, მაგრამ 2011 წლის მარტში, მათი 100% უეცრად განადგურდა. ეს დიდი პრობლემაა არა მხოლოდ იმ თვალსაზრისით, რომ უეცრად ამოწყდა თითქმის მთლიანი პოპულაცია, არამედ იმ მხრივაც, რომ ეს ხამანწკები მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ მსოფლიო სანაპირო ზოლის ეკოსისტემების სიჯანსაღეში.ხამანწკ
წაკითხვა
სინათლის ამრეკლავი ნაწილაკები სტრატოსფეროში, რომლებსაც დედამიწის გაციება და ოზონის ხვრელის ამოვსება შეუძლია
გამოქვეყნებულია: 2016-12-15 21:48:00
გასულ წელს გაფორმებული პარიზის კლიმატის ხელშეკრულება ისტორიულია იმ თვალსაზრისით, რომ იგი წარმოადგენს ნახშირორჟანგის გამოყოფის წინააღმდეგ მიმართულ უზარმაზარ საერთაშორისო ძალისხმევას. თუმცა, როგორც მეცნიერები აცხადებენ, არსებობს კიდევ ერთი გზა, რომელიც შესაძლოა პარალელურად დაგვეხმაროს მზარდი გლობალური ტემპერატურის შემცირებაში.პროცესში, რომელსაც მზის გეოინჟინერიას უწოდებენ, დედამიწის სტრატოსფეროში შესაძლებელია განთავსდეს სინათლის ამრეკლავი ნაწილაკები, რომლებიც მზის სხივებს აირეკლავს და უკან, კოსმოსში გააბრუნებს; შედეგად, პლანეტა ნაკლებ სითბოს მიიღებს. ეს საკამათო კონცეპტი ათწლეულების მანძილზე განიხილებოდა; გეოინჟინერიასთან დაკავშირებული რისკების გამო, მკვლევართა დიდი ნაწილი გეგმას ჩამოშორდა, თუმცა, როგორც მკვლევრები ახლა აცხადებენ, მათ მიაგნეს გზას, რომელმაც ეს პროცესი უსაფრთხო უნდა გახადოს.მზის გეოინჟინერია როგორც წესი, ეხება სტრატოსფეროში სულფატი აეროზოლების (გოგირდით მდიდარი ნაწილაკები) დისპერსიას. ეს ბუნებრივად ხდება ვულკანების ამოფრქვევისას, როდესაც ნაწილაკები მზის შუქს ირეკლავენ და პლანეტაზე გაცივების ეფექტს ახდენენ. თუმცა, ჰარვარდის უნივერსიტეტის მკვლევართა აზრით, სულფატი აეროზოლების პრობლემა იმაში მდგომარეობს, რომ ისინი სტრატოსფეროში გოგირდოვან მჟავებს წარმოქმნის, რაც ოზონის შრეს აზიანებს.მაგრამ რა მოხდება თუ ჩვენ გამოვიყენებთ სხვა სახის აეროზოლს, რომელიც მხოლოდ მზის სხივებს აირეკლავს და არ დააზიანებს ოზონის შრეს?„აეროზოლის რეაქტიულობის შემცირების მცდელობის ნაცვლად, გვინდოდა ისეთი ნივთიერება, რომელიც მაღალრეაქტიულია, მაგრამ არ იწვევს ოზონის შრის დაზიანებას“, — ამბობს ატმოსფერული მეცნიერი ფრენკ კეტში. გოგირდის, აზოტისა და ჰიდროქლურული მჟავების განეიტრალების უნარის მქონე ნივთიერებების ძიებისას, ჯგუფი პერიოდულ ცხრილს ჩაჰკირკიტებდა.ფართო სიმულაციების შემდეგ, მათ მიაგნეს კალციტს — კირქვის შემადგენელ ელემენტს. ეს სწორედ ის ნივთიერება იყო, რომელიც მათ ესაჭიროებოდათ. მას აქვს უნარი, მჟავები გარდაქმნას სტაბილურ მარილებად. ლაბორატორიული ექსპერიმენტის დროს სტრატოსფეროს გარემოს შექმნის შემდეგ, ჯგუფის განცხადებით, კალციტს ნამდვილად შეუძლია აირეკლოს სინათლე და პარალელურად, დაუპირისპირდეს ოზონის დანაკარგებს. არ იქნება არც რესურსის პრობლემა, რადგან კალციტი დედამიწაზე საკმაოდ უხვადაა.„კალციტი დედამიწის
წაკითხვა
დედამიწა სრულიად მოუმზადებელია მოულოდნელი კომეტის ან ასტეროიდისთვის - NASA-ს მეცნიერის გაფრთხილება
გამოქვეყნებულია: 2016-12-15 19:51:00
როგორც წესი, ასტეროიდის ჩამოვარდნის საფრთხესთან დაკავშირებით, NASA პანიკას არასოდეს თესავს. ყოველთვის, როდესაც რომელიმე ასტეროიდი დედამიწას უახლოვდება, ჩვენ ვხედავთ კოსმოსური სააგენტოს განცხადებას, სადაც აღნიშნულია, რომ ყველა ცნობილ „პოტენციურად სარისკო“ ასტეროიდს დედამიწასთან შეჯახების 0,01%-ზე ნაკლები შანსი აქვს მომდევნო 100 წლის განმავლობაში.თუმცა, ყოველ ღამით, NASA ხუთ ახალ ასტეროიდს პოულობს და შესაბამისად, აღმოსაჩენი კიდევ უამრავი მათგანი რჩება და თუ ისე მოხდა, რომ რომელიმე მათგანმა ჩვენთვის სიურპრიზის გაკეთება დააპირა, ერთადერთი გამოსავალია მზად ვიყოთ რაც შეიძლება უარესი შემთხვევისთვის. ყველაზე უარესი ალბათ ის არის, რომ თითქმის არ ვსაუბრობთ ასტეროიდებზე, რომლებსაც დედამიწასთან მოახლოებამდე რამდენიმე დღით ან კვირით ადრე ვპოულობთ. მისი კურსის შეცვლის ან განადგურების ოპერაციისთვის მომზადებას წლები სჭირდება. თუ ეს ასე არ მოხდა, ერთადერთი, რაც გვრჩება, მასობრივი ევაკუაციაა.უფრო ნათელი რომ იყოს, უმეტეს შემთხვევაში, მასიური ასტეროიდებისა თუ კომეტების წინაშე დედამიწა ყოველთვის მარტო რჩება.როგორც The Guardian-ის რეპორტიორი ალან იუჰასი იუწყება, ბოლო წლებში მოხდა ორი ღირსშესანიშნავი, „ძალიან ახლო, მოულოდნელი შეხვედრა“: ერთი 1996 წელს, როდესაც კომეტა იუპიტერს შეეჯახა და მეორე 2014 წელს, როდესაც კომეტამ საკმაოდ ახლოს გადაუფრინა ჩვენს უახლოეს მეზობელს —  მარსს. მარსთან კომეტის ჩავლამდე, მეცნიერებმა იგი 22 თვით ადრე დააფიქსირეს. თუმცა, როგორც NASA-ს მკვლევარი ჯოზეფ ნათი აცხადებს, დედამიწის შემთხვევაში, ეს დრო სრულიად არასაკმარისია რაიმეს მოსამზადებლად.„თუ ამ კომეტისკენ მაღალი საიმედოობის კოსმოსური ხომალდის გაგზავნას გადავწყვეტდით, მხოლოდ მის დასამზადებლად 5 წელია საჭირო, 22 თვეში რამის მოსწრება წარმოუდგენელია“, —  ამბობს ნათი. ორი წლის წინ, NASA-მ პლანეტური დაცვის ოფისი დაარსა, რომელსაც მხოლოდ ერთი მეცნიერი მართავს. ნათის განცხადებით, ჩვენ სრულებით ვაიგნორებთ კომეტებისგან მოსალოდნელ საფრთხეებს და მთლიანად გადართული ვართ ასტეროიდებზე.პლანეტური მეცნიერების საზოგადოების მონაცემებით, აღმოჩენილი გვაქვს დედამიწის სიახლოვეს არსებულ ასტეროიდთან და მოკლე პერიოდის კომეტათა 60%, რომელთა ზომაც 1,5 კმ ან მეტია.სად არის გამოსავალი? ნათი და მისი ჯგუფი NASA-ს ურჩევს ახლავე დაიწყოს გეზის შემცვლელი კოსმოსური ხომალდის მშენებლობა და შეინახოს საჭიროებისთვის.
წაკითხვა
ბრიტანეთში სამი ადამიანის კვერცხუჯრედისგან ბავშვი დაიბადება
გამოქვეყნებულია: 2016-12-15 15:56:00
ბრიტანეთში ორი ქალის და ერთი მამაკაცის კვერცხუჯრედისგან ბავშვი დაიბადება. ფაქტი უკვე დაადასტურა ბრიტანეთის ნაყოფიერების მარეგულირებელმა საბჭომ.მეცნიერების მტკიცებით, ეს ისტორიული და ცოტა არ იყოს საკამათო ნაბიჯი იმიტომ გადაიდგა, რომ ბავშვები მომაკვდინებელი დაავადებებით არ დაიბადონ.პირველი ასეთი ბავშვი სავარაუდოდ 2017 წლის ბოლოსათვის დაიბადება.ბევრი მშობელი კარგავს შვილს მიტოქონდრიული დაავადებების გამო. ეს დაავადებები ძირითადად დედის მხრიდან გადაეცემათ. ასეთი მეთოდით დაბადებული ბავშები კი მსგავსი დაავადებებისგან დაზღვეულები იქნებიან. ამ შემთხვევაში გამოყენებულია დონორი დედისა და ბიოლოგიური მშობლების კვერცხუჯრედები.
წაკითხვა
ასტრონომებმა იუპიტერზე სამჯერ დიდი გაზის გიგანტი პლანეტა აღმოაჩინეს
გამოქვეყნებულია: 2016-12-14 23:08:00
გრავიტაციული მიკროლინზირების გამოყენებით, ასტრონომთა საერთაშორისო ჯგუფმა, ახალი გაზის გიგანტი, იუპიტერზე სამჯერ მასიური ეგზოპლანეტა აღმოაჩინა. იგი ჩვენგან 7 200 სინათლის წლის მანძილზე მდებარეობს. პლანეტას OGLE-2014-BLG-0676Lb უწოდეს და მნიშვნელოვანია იმ მხრივ, რომ ის მიკროლინზირების ტექნიკით აღმოჩენილ პლანეტათა მოკლე სიას დაემატა. ეგზოპლანეტათა აღმოჩენის სხვა მეთოდებისგან განსხვავებით, მიკროლინზირება ბევრად მგრძნობიერია იმ ეგზოპლანეტათა საძიებლად, რომლებიც თავიანთ დედა-ვარსკვლავს 1-დან 10-მდე ასტრონომიული ერთეულის მანძილიდან უვლიან გარს. მასპინძელ ვარსკვლავთან სიახლოვის, ე. წ. „თოვლის ხაზში“ მდებარეობის გამო, ეს პლანეტები ასტრონომთა განსაკუთრებული ინტერესის საგანია პლანეტათა ფორმაციის შესწავლის თვალსაზრისით. ამ ხაზს მიღმა, პლანეტათა წარმოქმნა უფრო აქტიურად მიმდინარეობს. შესაბამისად, ამ რეგიონში ეგზოპლანეტათა გადანაწილების გაგებამ შესაძლოა უფრო მეტი ინფორმაცია მოგვცეს პლანეტების წარმოქმნის შესახებ. სხვათა შორის, მიკროლინზირების მეთოდით უკვე აღმოჩენილია 47 პლანეტა. ამჟამად, დედამიწაზე განთავსებული რამდენიმე პროგრამა რუტინულად აკვირდება მჭიდრო ვარსკვლავურ მინდვრებს, რათა გამოავლინოს მიკროლინზირების მოვლენები. ახალი მოვლენის აღმოჩენისას, შემდგომ დაკვირვებებს იწყებს უფრო ფართო სამეცნიერო საზოგადოება. ასტრონომთა განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევს მშფოთვარე პროცესების აღმოჩენა, რაც შესაძლოა გამოწვეული იყოს იქ არსებული ეგზოპლანეტით. OGLE-2014-BLG-0676Lb 2014 წელს პოლონური ასტრონომიული პროექტის, Optical Gravitational Lensing Experiment-ის (OGLE) ფარგლებში აღმოაჩინეს. კვლევის მიხედვით, ახლად აღმოჩენილ პლანეტას 3,1 იუპიტერის მასა აქვს და თავის დედა-ვარსკვლავს 4,4 ასტრონომიული ერთეულის მანძილიდან უვლის გარს. ეს ვარსკვლავი ჩვენს მზეზე 38%-ით ნაკლებად მასიურია და კლასიფიცირებულია როგორც K-ტიპის ჯუჯა. მომზადებულია Phys.org-ის მიხედვით
წაკითხვა
იაპონიამ ორბიტაზე კოსმოსური ნაგვის შემგროვებელი ხომალდი გაუშვა
გამოქვეყნებულია: 2016-12-14 21:47:00
იაპონიამ ორბიტაზე გაუშვა ექსპერიმენტული ხომალდი, რომელიც ნახევარი საუკუნის მანძილზე, კოსმოსური კვლევების შედეგად დატოვილი ნაგვის შეგროვების შესაძლებლობებს შეისწავლის.NASA-ს ინოფრმაციით, ჩვენს პლანეტას გარს უვლის კოსმოსური ნაგვის 500 000-ზე მეტი ნაჭერი. გარდა ამისა, ძველი თანამგზავრების მილიონობით ციცქნა ნამსხვრევი რადარების მხედველობის მიღმა რჩება, რადგან ზომიდან გამომდინარე, მათი მონიტორინგი შეუძლებელია.ორბიტაზე დიდი სიჩქარით მოძრავ ნაგვის პატარა ნაჭრებსაც კი სერიოზული ზიანის მიყენება შეუძლია ორბიტაზე გასული თანამგზავრების ან სხვა ხომალდებისათვის, განსაკუთრებით კი საერთაშორისო კოსმოსური სადგურისათვის, რომელშიც მუდმივად იმყოფებიან ასტრონავტები. რამდენიმე დღის წინ, იაპონიის კოსმოსურმა სააგენტომ (JAXA) წარმატებით გაუშვა ხომალდი Kounotori 6 (HTV-6), რომელსაც მიბმული ე. წ. ელექტროდინამიკური დიდი თოკი, რომელიც სუფთა ფოლადისა და ალუმინის თხელი მავთულებისაგანაა დამზადებული. მისი ფუნქციაა დედამიწის ატმოსფეროსკენ მომართული კოსმოსური ნაგვის შეგროვება.JAXA პროექტზე ბადეების მწარმოებელ იაპონურ კომპანია Nitto Seimo-თან ერთად მუშაობდა, რომელიც თოკს ათი წლის მანძილზე ქმნიდა. თოკის სიგრძე 700 მეტრია. წყარო: phys.org
წაკითხვა
დევიდ ეტენბოროს ემოციური დასკვნითი სიტყვა „პლანეტა დედამიწა II“-ის ფინალში
გამოქვეყნებულია: 2016-12-14 19:32:00
რამდენიმე დღის წინ, BBC-ის დოკუმენტური ფილმის, „პლანეტა დედამიწა II“-ის ექვსი გასაოცარი ეპიზოდის ჩვენება დასრულდა. ბოლო ეპიზოდში, მთელი ფილმის მანძილზე პირველად და ერთადერთხელ გამოჩნდა ლეგენდარული, 90 წლის სერ დევიდ ეტენბორო.მთელი სეზონის მთხრობელი მრავალთათვის საყვარელი, ეტენბოროს ხმა იყო. ფინალური ეპიზოდის დასრულებამდე მხოლოდ ხუთი წუთი რჩებოდა, როდესაც კადრში თავად ეტენბორო გამოჩნდა, რათა მაყურებელთათვის დასკვნითი, ემოციური სიტყვა ეთქვა: გთხოვთ, არ დაკარგოთ კავშირი ბუნებრივ სამყაროსთან. „ცხოველთა მხოლოდ ძალიან მცირე ოდენობამ იპოვა ჩვენთან ერთად ცხოვრების გზები“, — ამბობს ლონდონის შარდის ცათამბჯენის მწვერვალზე მდგარი ეტენბორო.„და ყოველ 10 წელიწადში, ჯუნგლებიდან ბრიტანეთის ზომის ტერიტორია ქრება. ეს ასე არ უნდა იყოს. ნუთუ არაა შესაძლებელი, ქალაქები ბუნებასთან უფრო ჰარმონიულად ვაშენოთ?“„ამჟამად, ადამიანთა ნახევარზე მეტი ურბანულ გარემოში ცხოვრობს. ჩემი სახლიც აქაა, ქალაქ ლონდონში“, — აგრძელებს იგი. „დახედეთ ამ უზარმაზარ ქალაქს, გამჭრიახობას, რომლის საშუალებითაც ჩვენ ვაგრძელებთ ჩვენივე პლანეტისთვის ზედაპირის ფორმების შეცვლას. ამავე დროს, ეს გარკვეულწილად გამომაფხიზლებელიცაა. პირადად მე, იგი შემახსენებს თუ როგორი ადვილია ჩვენთვის, დავკარგოთ კავშირი ბუნებრივ სამყაროსთან“.„ჯერ კიდევ ამ კავშირს ეფუძნება როგორც კაცობრიობის, ისე თავად ბუნებრივი სამყაროს მომავალი. სწორედ ჩვენი პასუხისმგებლობაა მივმართოთ ჩვენს ხელთ არსებულ ყველა ღონეს, რათა პლანეტა ისე მოვაწყოთ, რომ ის არა მხოლოდ ჩვენი, ადამიანების, არამედ დედამიწაზე არსებული ყველანაირი სიცოცხლის ნავსაყუდელი იყოს“, —  თქვა ეტენბორომ.BBC-ს ცნობით,  პლანეტა დედამიწა II-ის სერიებს ახალგაზრდების უფრო დიდმა ნაწილმა უყურა, ვიდრე კონკურენტ გადაცემა X ფაქტორს.
წაკითხვა
რეკორდი - ატლანტის ოკეანეში 19-მეტრიანი ტალღა დაფიქსირდა
გამოქვეყნებულია: 2016-12-14 15:05:00
გაერო-ს განცხადებით, დაფიქსირებულია რეკორდულად დიდი ტალღა; წყლის კედელმა სიმაღლეში 19 მეტრს მიაღწია.შედარებისათვის, ეს უფრო მაღალია ვიდრე ექვს-სართულიანი შენობა.მსოფლიო მეტეოროლოგიის ორგანიზაციის  (WMO) ცნობით, გიგანტური ტალღა 2013 წლის თებერვალში, ავტომატურმა ტივტივამ დააფიქსირა ატლანტის ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში, ისლანდიასა და გაერთიანებულ სამეფოს შორის. მისი ზუსტი ზომა მეცნიერებმა ახლაღა დაადასტურეს.„ეს პირველი შემთხვევაა, როდესაც ჩვენ ამ ზომის ტალღა დავაფიქსირეთ“, — ამბობს მსოფლიო მეტეოროლოგიის ორგანიზაციის   გენერალური მდივნის თანაშემწე ვენჯიან ძანგი. WMO-ს კლიმატოლოგიური უკიდურესობების კომიტეტის მეცნიერებმა ტალღის კლასიფიკაცია მოახდინეს როგორც „უმაღლესი ტალღა, რომელიც ოდესმე ტივიტვას გაუზომავს“.მათი თქმით, ეს ფენომენი განპირობებული იყო ძალიან ძლიერი, ცივი ნაკადით, რამაც ამ არეალში 81,1 კმ/სთ სიჩქარის ქარი წარმოქმნა.ტალღის სიმაღლის წინა რეკორდი 2007 წელს, ასევე ჩრდილოეთ ატლანტის ოკეანეში დაფიქსირდა და 18,275 მეტრი იყო. ჩრდილოეთ ატლანტიკისთვის მონსტრი ტალღები საკმაოდ დამახასიათებელია. ამის მიზეზი ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზამთარში ქარის ცირკულაცია და ატმოსფერული წნევაა, რაც ხშირად წარმოქმნის სასტიკ ტროპიკულ შტორმებს, რომლებსაც ხშირად ამინდის „ბომბებს“ უწოდებენ.აღსანიშნავია, რომ 19-მეტრიანი მონსტრი ტალღა მსოფლიო რეკორდია მხოლოდ ტივტივის მიერ გაზომილ ტალღის სიმაღლეთა შორის; არსებობს ტალღის სიმაღლის ცალკე კატეგორია, რომელიც გემიდან განხორციელებულ გაზომვებს აერთიანებს.ამ კატეგორიაში რეკორდის მფლობელია 29,05-მეტრიანი ტალღა, რომელიც 2000 წელს ბრიტანულმა ოკეანოგრაფიის კვლევითმა გემმა RRS Discovery-მ დააფიქსირა, ასევე ატლანტის ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში.მომზადებულია public.wmo.int-ის მიხედვით
წაკითხვა
მეცნიერებმა შექმნეს ალმასი, რომელიც ჩვეულებრივ ალმასზე გაცილებით მტკიცეა
გამოქვეყნებულია: 2016-12-14 00:29:00
ადამიანთა დიდი ნაწილისთვის, დედამიწაზე არსებული ყველაზე მტკიცე მატერია ალმასთან ასოცირდება — ბეჭდებში თავმომწონე ციცქნა ქვებთან, რომელსაც ფოლადისა და ქვის გაჭრაც კი შეუძლია. გასული რამდენიმე წლის მანძილზე, მეცნიერებმა ეს სიმტკიცე თანდათან კიდევ უფრო დახვეწეს. ავსტრალიელ მკვლევართა ჯგუფმა შექმნა უიშვიათესი ალმასი, რომელიც უფრო მტკიცეა, ვიდრე ჩვეულებრივი ალმასი.ეს ალმასი ლონსდეილიტის ვერსიაა; ეს უკანასკნელი კი დედამიწაზე ბუნებრივად მოიპოვება მეტეორიტების დაცემის ადგილებში.იგი განსაკუთრებულია იმ მხრივ, რომ ალმასთა უმრავლესობა შედგება კუბის ფორმის სტრუქტურის ნახშირბადისგან, ლონსდეილიტს კი ექვსკუთხა სტრუქტურა აქვს, რაც მას 58%-ით უფრო მტკიცეს ხდის, ვიდრე ჩვეულებრივ ალმასს.ამჟამად, მკვლევრებს შესაძლებლობა მიეცათ ლაბორატორიაში შეექმნათ ნანო-მასშტაბის ლონსდეილიტის ვერსია. მათი თქმით, ის გაცილებით მტკიცეა, ვიდრე ალმასის ბუნებრივი ვერსია.ის იმდენად ძლიერია, რომ ჯგუფის ვარაუდით, მისი გამოყენება შესაძლებელი იქნება მაღაროებში, ულტრა-მტკიცე საგნების, მათ შორის ჩვეულებრივი ალმასების დასაჭრელადაც კი.„ალმასის ატომის ექვსკუთხა სტრუქტურა მას უფრო მტკიცეს ხდის, ვიდრე ჩვეულებრი ალმასს, რომელსაც კუბისებრი სტრუქტურა აქვს“, — ამბობს ავსტრალიის ეროვნული უნივერსიტეტის უფროსი მკვლევარი ჯოდი ბრედბი. ახალი ალმასი ჯგუფმა ნანოინჟინერიის გამოყენებით, ამორფული ნახშირბადისგან დაამზადა.ლონსდეილიტი პირველად 1967 წელს, არიზონის შტატში, კანიონ-დიაბლოს მეტეორიტის ჩამოვარდნის ადგილას აღოაჩინეს. მანამდე მის შექმნას მეცნიერები ლაბორატორიაშიც ცდილობდნენ, თუმცა უშედეგოდ. პროცესი წარმოუდგენლად მაღალ ტემპერატურას, 1000 გრადუს ცელსიუსს მოითხოვდა.ამის სანაცვლოდ, ჯოდი ბრედბიმ და მისმა გუნდმა სხვა მეთოდი ამჯობინა.ნახშირბადი მათ მოათავსეს მოწყობილობაში, რომელსაც ალმასის გრდემლს უწოდებენ. იგი შედგება საწინააღმდეგო მხარეს მოთავსებული ორი ალმასიგან, რაც ისეთივე მაღალ წნევას წარმოქმნის, რაც დედამიწის სიღრმეებშია.&l
წაკითხვა
ეგზოპლანეტა, რომლის ცაში ლალისა და საფირონის ქარი ქრის
გამოქვეყნებულია: 2016-12-13 23:27:00
ჩვენგან 1000 სინათლის წლის მანძილზე მდებარე, დედამიწაზე 16-ჯერ დიდ პლანეტაზე ძლიერი ქარების ნიშნები დაფიქსირდა. ეს პირველი შემთხვევაა, როდესაც მზის სისტემის მიღმა მდებარე გაზის გიგანტის ამინდის სისტემა გაირკვა. ამის შესახებ ინგლისის უორიკის უნივერსიტეტში ჩატარებული კვლევა იუწყება.უორიკის უნივერსიტეტის ასტროფიზიკის ჯგუფის დოქტორმა დევიდ არმსტრონგმა აღმოაჩინა, რომ გაზის გიგანტი პლანეტა HAT-P-7b ძლიერ ზემოქმედებას განიცდის მასზე მოძრავი ძლიერი ქარებისგან, რაც უფრო კატასტროფულ შტორმებს წააგავს.აღმოჩენა HAT-P-7b-ის ატმოსფეროდან არეკლილ სინათლეზე დაკვირვების შედეგად გაკეთდა. შუქში გამოვლენილი ცვლილებები იმაზე მიუთითებდა, რომ პლანეტის ყველაზე კაშკაშა ადგილი პოზიციას იცვლიდა.მისი გადაადგილება გამოწვეულია ეკვატორული ნაკადითა და ქარის დრამატულად ცვალებადი სიჩქარით. სიჩქარის ყველაზე მაღალ წერტილში, ქარი მთელი პლანეტის მასშტაბით დიდი ოდენობით ღრუბლებს წარმოქმნის.ეს ღრუბლები ვიზუალურად გასაოცარი უნდა იყოს და სავარაუდოდ, იგი შედგება კორუნდისგან — ესაა მინერალი, რომელიც წარმოქმნის ლალს და საფირონს.ეს პლანეტა არასოდეს იქნება სიცოცხლისთვის ხელსაყრელი, პირველ რიგში მძვინვარე ამინდის სისტემისა და შეუგუებელი ტემპერატურის გამო. პლანეტის ერთი მხარე მუდმივად დედა-ვარსკვლავს უყურებს, რადგან იგი გრავიტაციულად ჩაკეტილია; ეს მხარე თავისთავად უფრო ცხელია, ვიდრე მეორე. ნათელი გვერდის საშუალო ტემპერატურა 2586 გრადუსი ცელსიუსია. ამ მოწინავე კვლევის წყალობით, ასტროფიზიკოსებს ახლა უკვე შეუძლიათ დაიწყონ იმის კვლევა, თუ როგორ იცვლება დროთა მანძილზე მზის სისტემის მიღმა მდებარე პლანეტათა ამინდის სისტემები.აღმოჩენის შესახებ კომენტარს აკეთებს კვლევის ხელმძღვანელი დოქტორი დევიდ არმსტრონგი.„NASA-ს კეპლერის კოსმოსური ტელესკოპის გამოყენებით, შევისწავლეთ პლანეტა HAT-P-7b-ის ატმოსფეროდან არეკლილი სინათლე. დავადგინეთ, რომ დროთა განმავლობაში, მისი ატმოსფერო იცვლება. HAT-P-7b გრავიტაციულად ჩაკეტილი პლანეტაა — ერთი მხარე მუდმივად დედა-ვარსკვლავს უყურებს. ჩვენი ვარაუდით, ღრუბლები პლანეტის ბნელ მხარეში წარმოიქმნება და შემდეგ სწრაფად ორთქლდება ნათელ, ცხელ მხარეზე მხოვედრისას“.„კვლევის შედეგები აჩვენებს, რომ ძლიერი ქარები გარს უვლის მთელ პლანეტას და ღრუბლები ბნელი მხარიდან ნათელ მხარეზე გადააქვს. ქარის სიჩქარე დრამატულად იცვლება, რაც უზარმაზა
წაკითხვა

უახლესი