საზოგადოებრივი
104.5 FM

ძიება თარიღის მიხედვით

მეცნიერება/ტექნოლოგიები
ვენერას ვულკანების საიდუმლო ამოხსნილია
გამოქვეყნებულია: 2017-05-31 21:18:00
რატომ არის პლანეტა ვენერაზე ასე ცოტა ვულკანი? ეს დიდი ხნის საიდუმლო შოტლანდიის სენტ-ენდრიუს უნივერსიტეტის მკვლევართა ჯგუფმა ამოხსნა. დედამიწისა და გარემოს მეცნიერებათა სკოლის მკვლევარი, დოქტორი სემი მიხაილი და მისი კოლეგები სტრასბურგის უნივერსიტეტიდან, დედამიწის ყველაზე უფრო მსგავს პლანეტას მზის სისტემაში — ვენერას სწავლობდნენ, რათა დაედგინათ თუ რატომ არის ამ პლანეტაზე ვულკანიზმი უიშვიათესი მოვლენა მაშინ, როცა დედამიწას არსებითი ვულკანური აქტივობა ახასიათებს. დოქტორ მიხაილის კვლევის შედეგად გამოვლინდა, რომ ვენერაზე არსებული ინტენსიური სიცხის გამო, ამ პლანეტის ქერქი უფრო ნაკლებად მყარია, ვიდრე დედამიწისა. ვენერას ქერქი პლასტმასისებრია, პლასტელინის მსგავსი, რის გამოც ლავის მაგმას არ შეუძლია პლანეტის ზედაპირზე არსებულ ნაპრალებში მოძრაობა, როგორც ეს დედამიწაზე ხდება. სანაცვლოდ, მაგმა ამ პლანეტურ ფენას ეწებება. გარდა ამისა, რბილი ქერქი ხელს უშლის დედამიწის მსგავსი ტექტონიკური ფილების წარმოქმნას. ტექტონიკური ფილები გეოლოგიური ფენომენია, რომელიც ძალიან მნიშვნელოვან როლს ასრულებს დედამიწის ნხაშირბადის ციკლში და გადამწყვეტია ჩვენი პლანეტის კლიმატისთვის. იმის გაგება, თუ რატომ არის ეს ორი დობილი პლანეტა ერთმანეთისგან ასე განსხვავებული გეოლოგიური და გარემო პირობების თვალსაზრისით, გადამწყვეტია, რათა ვიცოდეთ თუ როგორ ვიპოვოთ დედამიწის მსგავსი ეგზოპლანეტები, რომლებიც სიცოცხლისათვის სტუმართმოყვარე იქნება და არა მკაცრი, შეუფერებელი. „თუკი შევძლებთ და დავადგენთ, რატომ გადაიქცა თითქმის იდენტური ორი პლანეტა ერთმანეთისგან ასე განსხვავებულ სხეულად, გეოლოგები ასტრონომებს გადავცემთ ინფორმაციას თუ როგორ უნდა ეძებოს კაცობრიობამ დედამიწის მსგავსი სხვა, სიცოცხლისათვის შესაფერისი პლანეტები და ტყუილი იმედები არ დავამყაროთ დედამიწის მსგავს, მაგრამ გამოუსადეგარ, ვენერასნაირ უნაყოფო, ცხელ, ჯოჯოხეთურ უდაბნოებზე“, — ამბობს დოქტორი მიხაილი. ზომის, ქიმიური შემადგენლობისა და მზის სისტემაში მისი პოზიციის გათვალისწინებით, პლანეტა ვენერა ყველაზე მეტად ჰგავს დედამიწას ჩვენთვის ცნობილ ყველა სხვა პლანეტას შორის. თუმცა, დედამიწა სიცოცხლისათვის სრულიად ვარგისია, ვენერა კი შეუფერებელი;  ამ პლანეტის ზედაპირის ტემპერატურა უკიდურესად მაღალია და 460 გრადუს ცელსიუსს აღწევს. ინტენსიური სიცხის ძირითადი მიზეზია ვენერას უფრო სიახლოვე მზესთან, ვიდრე დედამიწა და ის ფაქტი, რომ ვენერა გახვეულია მასიური სათბური გაზების ატმოსფროში, რომელიც ძირითადად ნახშირორჟანგისგან შედგება. 
წაკითხვა
სატურნის მთვარე ენცელადი წარსულში შესაძლოა გადაყირავდა - კასინის აღმოჩენა
გამოქვეყნებულია: 2017-05-31 20:30:00
სატურნის ყინულოვანი მთვარე ენცელადი, შესაძლოა შორეულ წარსულში, გაურკვეველი მოვლენის შედეგად გადაყირავებულიყო. ამის შესახებ NASA-ს კასინის მისიის მკვლევრები იუწყებიან. როგორც მათ დაადგინეს, მთვარის ღერძი — ხაზი ჩრდილოეთ და სამხრეთ პოლუსებს შორის, რეორიენტირებულია, სავარაუდოდ პატარა სხეულის, მაგალითად ასტეროიდის შეჯახების შედეგად.  ენცელადის მახასიათებლების შესწავლისას, ჯგუფმა აღმოაჩინა, რომ მთვარის ღერძი თავის თავდაპირველი პოზიციიდან 55 გრადუსით უნდა იყოს გადახრილი.  „მივაგენით დაბალი ზონებისა და აუზთა ჯაჭვს, რომელიც მთვარის ზედაპირის გასწვრივ სარტყელს მიუყვება. მიგვაჩნია, რომ ეს არის ძველი, ყოფილი ეკვატორისა და პოლუსების ნაშთები“, — ამბობს კასინის ჯგუფის წევრი რადვან ტაჯედინი. ყინულოვანი მთვარის ამჟამინდელი სამხრეთ პოლუსის გარშემო არსებული ზონა გეოლოგიურად აქტიური რეგიონია, სადაც ზედაპირს ხაზობრივი ნაპრალები ვეფხვის ზოლებივით გასდევს. ტაჯედინისა და მისი კოლეგების მოსაზრებით, წარსულში ამ რეგიონს სავარაუდოდ ასტეროიდი დაეცა, როდესაც ის ეკვატორთან ახლოს იყო.   „ამ ადგილის გეოლოგიური აქტივობები სულაც არ ჰგავს შიდა პროცესებით განპირობებულს. მთვარის ასეთი მასშტაბური რეორიენტაციის შესაბამისად, ვფიქრობთ, რომ ეს ანომალიური რეგიონი დიდი შეჯახების შედეგადაა წარმოქმნილი“, — ამბობს ტაჯედინი.  2005 წელს, კასინიმ აღმოაჩინა, რომ ამ ნაპრალებიდან იფრქვეოდა წყლის ორთქლისა და ყინულის ნაწილაკების ჭავლები — მტკიცებულება იმისა, რომ ზედაპირქვეშა ოკეანე აქტიური სამხრეთ პოლუსის სიღრმიდან პირდაპირ კოსმოსში ამოინთხეოდა. მიუხედავად იმისა, რით არის ეს ყველაფერი გამოწვეული — შეჯახებისა თუ სხვა პროცესების შედეგად, ტაჯედინი და მისი კოლეგები ფიქრობენ, რომ ვეფხვის ზოლების მსგავსი ზედაპირის წარმოქმნამ განაპირობა ენცელადის მასის ხელახლა გადანაწილება, რასაც შედეგად უნდა მოჰყოლოდა ენცელადის არამდგრადი და მერყევი ბრუნვა. მილიონზე მეტი წლის შემდეგ, ბრუნვა თანდათან უნდა დასტაბილურებულიყო. მას შემდეგ, რაც ბრუნვა კალაპოტში ჩადგა, ჩრდილოეთი-სამხრეთის ღერძი უნდა რეორიენტირებულიყო ზედაპირის სხვადასხვა წერტილების გავლით — მექანიზმი, რომელსაც მკვლევრები „ნამდვილ პოლარულ ხეტიალს“ უწოდებენ. პოლარული ხეტიალი კარგად ხსნის იმ ფაქტს, თუ რატომ არის ენცელადის ამჟამინდელი ჩრდილოეთ და სამხრეთ პოლუსები ერთმანეთისგან ასე განსხვავებული. სამხრეთი აქტიურია და გეოლოგიურ
წაკითხვა
„სავსე მთვარის სერვისი“ - როგორ შექმნა ფოტოშოპის ოსტატმა შედევრი 8 თვეში
გამოქვეყნებულია: 2017-05-31 20:05:00
ცნობილი ფოტოგრაფი და ფოტოშოპის სპეციალისტი, ერიკ იოჰანსონი წარმოსახვით ოპტიკურ ილუზიებს ქმნის, რომლებსაც ხშირად ხალხი რეალობისაგან ვერ ასხვავებს. ფოტოგრაფის რამდენიმე ნამუშევარი საზოგადოებისთვის უკვე ცნობილია, მაგრამ მან გადაწყვიტა გადაეღო ვიდეო, თუ როგორ იქმნება შედევრი სახელწოდებით „სავსე მთავრის სერვისი“. მომხიბლავ, სამწუთიან ვიდეომასალაში წარმოდგენილია ფოტოგრაფის ნამუშევრის შექმნის რვათვიანი პროცესი. ყველაფერი მას შემდეგ დაიწყო, როდესაც ფოტოგრაფმა გადაწყვიტა თავისი გენიალური იდეა ფურცელზე გადაეტანა, შემდეგ კი  გადაწყვიტა მასალის მოძიება: ბრინჯის ქაღალდი, ნათურები, ელექტროგენერატორები და სხვა. მან კადრები ფოტოკამერით გადაიღო, მაგრამ საბოლოოდ, გადაწყვიტა ფოტოკამერის (Hasselblad H6D-50c) სტერეოტიპის დანგრევა და გადაღებული ფოტოებისგან იოჰანსონმა ფოტოშოპის მეშვეობით საოცრება შექმნა. „მიუხედავად იმისა, რომ ერთ ფოტოსურათზე შეიძლება იყოს ათასობით სხვადასხვა გამოსახულება, მე ყოველთვის ვცდილობ გამოვსახო, როგორც ერთი რეალური კადრი“ - წერს ერიკ იოჰანსონი საკუთარ ვებგვერდზე. 
წაკითხვა
ჯუნოს ფოტოსესია - ყველაზე ახლოს იუპიტერთან
გამოქვეყნებულია: 2017-05-31 19:20:00
ფერად ფოტოთა თანმიმდევრობაზე კარგად ჩანს თუ როგორ სწრაფად იცვლება NASA-ს კოსმოსურ ხომალდ „ჯუნოს“ ხედვის გეომეტრია იუპიტერთან მიახლოებისას. ყოველ 53 დღეში ერთხელ, ჯუნო იუპიტერს უახლოვდება და მისი ღრუბლების თავზე სრიალებს. მოცემული 14 ფოტო გადაღებულია ორი საათის განმავლობაში, იუპიტერის ჩრდილოეთ პოლუსიდან სამხრეთის მიმართულებით მოგზაურობის დროს.  პირველ, მარცხენა ფოტოზე ასახულია ნახევარი იუპიტერი, ცენტრში ჩრდილოეთ პოლუსით. პლანეტასთან მიახლოებასთან ერთად, იცვლება ჰორიზონტი და მცირდება მხედველობის დიაპაზონი. მესამე და მეოთხე ფოტოები ასახავს თუ როგორ გადაადგილდება ჩრდილოეთ პოლარული რეგიონი ჩვენი მხედველობის არეალიდან და სცენას იკავებს ღრუბელთა ტალღა. მეხუთე ფოტოს ცენტრში ასახულია ამ ტურბულენტურ ღრუბელთა სარტყელი. მეშვიდე და მერვე სურათი გადაღებულია მანამ, სანამ ხომალდი ყველაზე ახლოს მივიდოდა იუპიტერთან, ეკვატორის სიახლოვეს. სამხრეთ ნახევარსფეროს გადაკვეთის შემდეგ, მე-9, მე-10 და მე-11 ფოტოებზე დომინირებს „სამხრეთ ტროპიკული ზონა“. მე-12 და მე-13 ფოტოებზე წარმოჩენილი თეთრი ოვალები იუპიტერის „მარგალიტის ზოლების“ სახელითაა ცნობილი. მე-14 ფოტოზე ასახულია ჯუნოს მიერ დანახული იუპიტერის სამხრეთ პოლუსი. წყარო: NASA 
წაკითხვა
ივნისში, ღამის ცაზე იუპიტერი და სატურნი გამოჩნდება
გამოქვეყნებულია: 2017-05-31 00:05:00
ივნისში, ღამის ცის დამკვირვებლებს კარგი ამბები ელით — მათ გაოცებაზე იუპიტერი და სატურნი იზრუნებენ, ვენერა კვლავ ცისკრის ვარსკვლავის როლს მოირგებს, მარსი კი დროებით პაუზას აიღებს. 2 ივნისს, კაშკაშა იუპიტერი მთვარეს მიუახლოვდება და მისი ვარსკვლავიერი სიდიდე -2,2-ს მიაღწევს. 4 ივნისს, მთვარის სიახლოვეს გამოჩნდება ქალწულის თანავარსკვლავედის ყველაზე კაშკაშა ვარსკვლავი სკიპა. გაზის გიგანტი პლანეტა ამჟამად ქალწულის თანავარსკვლავედის მიმართულებით ჩანს და ასე გაგრძელდება ივნისის შუამდე. 15 ივნისს, სატურნი დედამიწის პერსპექტივიდან მზის პირისპირ დადგება. მთელი თვის განმავლობაში, რგოლებიანი პლანეტის ვარსკვლავიერი სიდიდე ნული იქნება, რაც საკმარისია იმისათვის, რომ ის ქალაქებიდანაც გამოჩნდეს.  9-10 ივნისს, სატურნი სავსე მთვარის გვერდით გამოჩნდება. ეს წლის ყველაზე პატარა სავსე მთვარე იქნება. მთელი ზაფხულის განმავლობაში, ჩვენი მეზობელი მარსი დედამიწის პერსპექტივიდან მზესთან ახლოს იქნება. წითელი პლანეტა მზის სიახლოვეს სექტემბრამდე დარჩება, შემდეგ კი დილის ცაზე კვლავ გამოჩნდება. ივნისის დასაწყისში, ვენერა გამთენიისას -4,5 ვარსკვლავიერი სიდიდით გამოჩნდება, რაც საკმაოდ კაშკაშა მაჩვენებელია.  მომზადებულია The Washington Post-ის მიხედვით 
წაკითხვა
ფიზიკოსები ჩვენი გალაქტიკის გულში ბუნების მეხუთე, ნაკლულ ძალას ეძებენ
გამოქვეყნებულია: 2017-05-30 21:59:00
ჩვენი ამჟამინდელი გაგების მიხედვით, სამყაროს ოთხი ფუნდამენტური ძალა მართავს: გრავიტაცია, ელექტრომაგნეტიზმი და სუსტი და ძლიერი ბირთვული ძალები. მაგრამ არსებობს მოსაზრება ბუნების მეხუთე ძალაზეც, და თუკი ის არსებობს, არა მხოლოდ ამოვავსებთ აინშტაინის ზოგად ფარდობითობაში არსებულ ხვრელებს, არამედ მთლიანად გადავხედავთ თუ როგორ მუშაობს სინამდვილეში სამყარო. ახლახან, ფიზიკოსებმა როგორც იქნა, განსაზღვრეს თუ როგორ უნდა შევამწომოთ საბოლოოდ ამ იდუმალი ძალის არსებობა. ბუნების ეს ოთხი ძალა ერთად უყრის თავს ფიზიკის სტანდარტულ მოდელს, რასაც ჩვენ სამყაროში არსებული მატერიისა და ნაწილაკების ქცევის ახსნისა და პროგნოზისთვის ვიყენებთ. იერარქიის ყველაზე დაბალ საფეხურზე ორი ბირთვული ძალა დგას — ძლიერი ბირთვული ძალა ადგილზე აკავებს ატომის ბირთვებს, სუსტი ბირთვული ძალა კი ზოგიერთ ატომს რადიოაქტიური დაშლის საშუალებას აძლევს. იერარქიის ყველაზე მაღალ საფეხურზე დგას გრავიტაცია და ელექტრომაგნიტური ძალები. ეს უკანასკნელი საჭიროა მოკელულათა მთლიანობის შენარჩუნებისთვის, გრავიტაცია კი ის ძალაა, რომლის წყალობითაც ერთიანი რჩება და არ იფლითება გალაქტიკები, ვარსკვლავები თუ პლანეტები. ეს ყველაფერი ძალიან ფაქიზი და მგრძნობიარეა, მაგრამ არის ერთი პრობლემა — მრავალ შემთხვევაში, ამ უმნიშვნელოვან ჯგუფში გრავიტაცია ზედმეტი და არასაჭიროა. უნდა აღინიშნოს, რომ ოთხ ფუნდამენტუს ძალას შორის გრავიტაცია ბოლოა, რომლის წარმოქმნასა და კონტროლსის საშუალებებს ადამიანები ვერ არკვევენ. გარდა ამისა, ვერ აიხსნება კიდევ ერთი რამ — როგორც კვლევები აჩვენებს, სამყაროში იმაზე მეტი გრავიტაციაა, რომლის წარმოქმნაც არსებულ მატერიას შეუძლია. ის, რითაც ამ შეუსაბამობას ხსნიან, ბნელ მატერიას უწოდებენ, მაგრამ ამ შემთხვევაში, ბოლომდე ისიც ვერ გვეხმარება, რადგან ბნელი მატერიის კვალს ჯერჯერობით ამჟამინდელი საუკეთესო ტექნოლოგიებითაც კი ვერ აგნებენ.  იმის გამო, რომ არ შეგვიძლია განვსაზღვროთ თუ რა არის სინამდვილეში ბნელი მატერია, ზოგიერთ მეცნიერს ფუნდამენტურ ძალათა რიგებიდან გრავიტაციის ამოღებაც კი სურს. ბუნების ოთხი ფუნდამენტური ძალიდან ერთ-ერთის გარიცხვის მთავარი მიზეზია იმედი, რომ ამ შემთხვევაში სამყარო მის გარეშე უფროა შეგრძნებადი გახდება. მაგრამ რა მოხდება, თუკი მათ რიგებს დავამატებთ მეხუთე ძალას,
წაკითხვა
ახლომდებარე ვარსკვლავთან კიდევ ერთი „სუპერდედამიწა“ აღმოაჩინეს
გამოქვეყნებულია: 2017-05-30 20:53:00
ევროპელი ასტრონომები მზის სისტემის მიღმა ახალი პლანეტის აღმოჩენის შესახებ იუწყებიან. ობიექტი ჩვენს პლანეტაზე რამდენჯერმე მასიურია. პლანეტა ე. წ. „სუპერდედამიწად“ კლასიფიცირდა და იგი ჩვენთან ახლომდებარე ვარსკვლავ GJ 625-ის გარშემო მოძრაობს. აღმოჩენის დეტალები მკვლევრებმა 18 მაისს, arXiv.org-ზე გამოაქვეყნეს. „სუპერდედამიწებს“ უწოდებენ პლანეტებს, რომლებიც დედამიწაზე მასიურნი არიან, მაგრამ ჩამოუვარდებიან ნეპტუნს. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ტერმინი მხოლოდ მასას უსვამს ხაზს, ასტრონომები მას ასევე გამოიყენებენ დედამიწაზე დიდი, მაგრამ ე. წ. მინი-ნეპტუნებზე (2-4 დედამიწის რადიუსით) პატარა პლანეტების აღსანიშნავად. ვარსკვლავი GJ 625 მდებარეობს დედამიწიდან 21 სინათლის წლის მანძილზე, არის M-ტიპის ჯუჯა და აქვს მზის ზომისა და მასის 1/3. მსგავს ვარსკვლავებს დიდი პოტენციალი აქვთ დედამიწის მსგავსი პლანეტების საძიებლად, რადგან დაბალმასიანი, კლდოვანი პლანეტები ყველაზე ხშირად სწორედ M-ჯუჯათა გარშემო გვხვდება. თუმცა, დედამიწის მსგავსი პლანეტების აღმოჩენა დაბალმასიან ვარსკვლავებთან, საკმაოდ რთულია ვარსკვლავის აქტივობის გამო. ამის მიზეზი კი ისაა, რომ ვარსკვლავის ბრუნვით გამოწვეული სიგნალები ხშირად ადვილად ემთხვევა პლანეტური წარმოშობის სიგნალებს. აქედან გამომდინარე, M-ჯუჯებისგან წამოსული სიგნალები საკმაოდ ჰგავს სხვა ვარსკვლავებთან, სასიცოცხლო ზონაში არსებული კლდოვანი პლანეტებისგან წამოსულებს. ცოტა ხსნის წინ, კანარის კუნძულების ასტროფიზიკის ინსტიტუტის ასტრონომისალეხანდრო სუარეს მასკერანიოს ჯგუფმა GJ 625-ის 3,5-წლიანი კვლევა დაასრულა. „გვსურს გაცნობოთ, რომ რადიალურ სიჩქარეთა სერიის ანალიზის შედეგად, ვარსკვლავ GJ 625-ის სასიცოცხლო ზონის შიდა კიდეზე აღმოვაჩინეთ სუპერდედამიწის ტიპის პლანეტა“, — წერია მკვლევართა მიერ გამოქვეყნებულ დოკუმენტში. ახლად აღმოჩენილ პლანეტას GJ 625 b უწოდეს და მისი მინიმალური მასა დედამიწისაზე 2,8-ჯერ მეტია. ამ მონაცემებით, იგი  ყველაზე მსუბუქია M-ჯუჯების მიდამოებში ამ დრომდე ნაპოვნ ეგზოპლანეტებს შორის. პლანეტა თავის დედა-ვარსკვლავს ყოველ 14,6 დღეში ერთხელ უვლის გარს დაახლოებით 0,08 ასტრონომიული ერთეულის მანძილიდან, რაც საკმაო სიახლოვეა.  შედარებისათვის, მერკური მზიდან 0,38 ასტრონომიული ერთეულითაა დაშორებული. რადიალური სიჩქარის კვლევამ ჯგუფს შესაძლებლობა მისცა დაედგინა, რომ GJ 625 b პატარა „ს
წაკითხვა
„შეეხე მზეს“ - NASA მზის სიღრმეში ზონდს გაგზავნის
გამოქვეყნებულია: 2017-05-30 19:34:00
ხვალ, 31 მაისს, NASA საზოგადოებას ოფიციალურად წარუდგენს ახალ გეგმას, რომლის მიხედვითაც, კოსმოსური სააგენტო ზონდს გაგზავნის მზის ატმოსფეროს სიღრმეში. მისიას „შეეხე მზეს“ (touch the Sun) ეწოდება და ისტორიაში პირველია მსგავსი პროექტებს შორის. მისია  Solar Probe Plus-ის ფარგლებში ხორციელდება და სხვა ზონდებისგან განსხვავებით, იგი დაძლევს ტემპერატურასა და რადიაციას. მის მიერ შეგროვილი მონაცემები ასტრონომებს დაეხმარება წინასწარ გააკეთონ მზის შტორმების პროგნოზები და მრავალ ცნობას მიაწვდის ჩვენი ვარსკვლავის ზოგიერთი ღრმა საიდუმლოს შესახებ. 1976 წელს, მზის ზედაპირს 40 მილიონ კილომეტრ მანძილზე მიუახლოვდა 370 კილოგრამიანი ზონდი Helios 2, რომლის მიზანიც მზის ქარებისა და კოსმოსური გამოსხივების შესწავლა იყო. მას შემდეგ, კაცობრიობამ ბევრად განავითარა ტექნოლოგიათა ქსელი, როგორც დედამიწის ორბიტაზე, ისე ზედაპირზე, რაც საკმაოდ მოწყვლადია მზიდან მომდინარე ისეთი საფრთხეების წინაშე, რომელთა შესახებაც ბევრი არაფერი ვიცით. მზის ექსტრემალურ აქტივობას შეუძლია წარმოუდგენლად დიდი ზიანი მიაყენოს თანამედროვე ტექნოლოგიებს; გარდა ამისა, დამუხტული ნაწილაკებისა და რადიაციის მკაცრი ქარებისგან დაცვა ესაჭიროებათ იმ ადამიანებსაც, რომლებსაც ერთ მშვენიერ დღეს შესაძლოა ჩვენი ატმოსფეროს მიღმა მოუწიოთ ცხოვრება.  კაცობრიობის ცოდნის გაუმჯობესების მიზნით, NASA გეგმავს მზის კორონას უფრო მიუახლოვდეს, ვიდრე ეს Helios 2-მა შესძლო. ციცქნა, შეუპოვარი ზონდი მომავალი წლის აგვისტოში გაეშვება და გზად შვიდჯერ შემოუვლის ვენერას. მოგზაურობა შვიდ წელს გასტანს და საბოლოოდ, ზონდი მზის ზედაპირს, ფოტოსფეროს 6 მილიონ კილომეტრ მანძილზე მიუახლოვდება.  შესაძლოა იფიქროთ, რომ ეს მანძილი არც თუ ისე მცირეა, თუმცა სულ ცხრაჯერ აღემატება მზის რადიუსს და საკმარისია იმისათვის, რათა სენსორები დააკვირდნენ მაგნიტურ ველს და დაიჭირონ მზის ნაწილაკები ისე, რომ ზონდი არ დაიწვას. ზონდს მოუწევს გაუძლოს 1 400° ცელსიუსს და შეინარჩუნოს მარგი ტვირთი. NASA-ს ამ საგმირო მისიის დეტალებზე გამოცემა ScienceAlert-ი ავსტრალიის ეროვნული უნივერსიტეტის ასტრონომიისა და ასტროფიზიკის კვლევითი სკოლის მეცნიერს, ბრედ ტრაკერს ესაუბრა. „უდიდესი ტექნოლოგიური ნახტომია ამ მისიის სიცხისაგან დამცავი ფარი. მისი სისქე 11,5 სანტიმეტრია და შედგება ნახშირბადის კომპოზიტებისგან, რომელსაც შეუძლია გაუძლოს 1 400° ცელსიუს ტემპერატურას. ნახშირბადის
წაკითხვა
სპინერი - ახალი გასართობი, რომელმაც სათამაშოების ინდუსტრია შეაზანზარა
გამოქვეყნებულია: 2017-05-27 22:52:00
სხვადასხვა ფერის თუ ფორმის, პლასტმასისა თუ მეტალის - სპინერი სულ უფრო პოპულარული სათამაშო ხდება მსოფლიოში. ბუნებრივია, სიახლეს არ ჩამორჩა საქართველოც და სოციალურ ქსელებში სულ უფრო ხშირად შეხვდებით მშობლების პოსტებს მათი შვილების ახალი გასართობის შესახებ. თუმცა, უნდა აღინიშნოს, რომ სპინერით გართობაზე არც უფროსები ამბობენ უარს. Fidget Spinner-ის შესახებ ბევრს წერს დასავლური მედია და აღნიშნავს, რომ ეს სათამაშოების ახალი კლასია. მას უკვე უწოდეს ახალი რუბიკის კუბი. The New York Times-მა კი სპინერი თაობა Z-ს ჰულაჰუპად მოიხსენია. Financial Times აღნიშნავს, რომ ამ სიახლემ შეაზანზარა სათამაშოების გლობალური ბაზარი, რომლის მოცულობაც 90 მილიარდი დოლარია.ირკვევა, რომ Google-ის საძიებო სისტემაში სულ უფრო ხშირად ეძებენ ინფორმაციას ამ სათამაშოს შესახებ და მაისის დასაწყისში მასზე ინფორმაციის მოძიების მსურველთა რიცხვმა დონალდ ტრამპით დაინტერესებულებსაც კი გადაასწრო. ონლაინ შოპინგისთვის განკუთვნილ ვებგვერდებზე კი, სხვადასხვა სახის სპინერი ყველაზე გაყიდვადი სათამაშოა. მისი ფასი საკმაოდ ხელმისაწვდომია და შესაბამისად, შეძენის მსურველიც ბევრია. Fidget Spinner —  ეს არის მცირე ზომის საკისარი, რომელზეც პლასტიკატის ან ლითონისგან დამზადებული დეტალებია მიმაგრებული. შეგიძლიათ სპინერის ცენტრალური, უძრავი ნაწილი ხელში ისე დაიჭიროთ, რომ სათამაშოს გარშემო არსებული, მოძრა
წაკითხვა
მსოფლიოში პირველი სუპერტელესკოპის მშენებლობა დაიწყო
გამოქვეყნებულია: 2017-05-27 21:43:00
მეცნიერები კიდევ ერთი ნაბიჯით უახლოვდებიან სამყაროს შიდა-მოქმედების პრინციპის უკეთ გარკვევას — მსოფლიოში უდიდესი ოპტიკური და ინფრაწითელი ტელესკოპის მშენებლობა იწყება. 39 მეტრი დიამეტრის მქონე სარკით, უკიდურესად დიდი ტელესკოპი Extremely Large Telescope (ELT)), როგორც მისი სახელიდანაც ჩანს, უზარმაზარი იქნება. ყველა სხვა წინამორბედისგან განსხვავებით, ELT ადაპტირებადი ტელესკოპი იქნება და შესაძლებლობა ექნება შეასწოროს ატმოსფერული ტურბულენტობა, რაც ტელესკოპების ინჟინერიაში სრულიად ახალი საფეხურია. მშენებლობის დაწყება სპეციალური ცერემონიით აღინიშნა ევროპის სამხრეთული ობსერვატორიის (ESO) პარანალის რეზიდენციაში. სწორედ ამ ადგილის სიახლოვეს, სერო-არმასონესის მთის წვერზე, ზღვის დონიდან 3046 მეტრ სიმაღლეზე აშენდება მომავალი გიგანტური ტელესკოპი.  ინდუსტრიის სხვა წარმომადგენლებს შორის, პროექტის მნიშვნელობას იმითაც გაესვა ხაზი, რომ ცერემონიას დაესწრნენ ESO-ს გენერალური დირექტორი ტიმ დე ზეუ და ჩილეს პრეზიდენტი მიშელ ბაჩელეტი. უკიდურესად დიდ ტელესკოპს ააშენებს ევროპის სამხრეთული ობსერვატორია — საერთაშორისო თანამშრომლობა, რომელსაც მხარს უჭერს გაერთიანებული სამეფოს მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების საბჭო. პროექტში გადამწყვეტ როლს თამაშობენ ოქსფორდის უნივერსიტეტის მეცნიერები; ისინი პასუხისმგებელნი არიან ტელესკოპის სპექტროგრაფის დაპროექტებასა და აშენებაზე. ამ ინსტრუმენტს HARMONI ეწოდა და მას შესძლებლობა ექნება ერთდროულად გადაიღოს 4000 ფოტო, თითოეული მათგანი ერთმანეთისგან ოდნავ განსხვავებულ ფერში. ტელესკოპის ადაპტირებადი ოპტიკა აღიჭურვება ხილული და თითქმის ინფრაწითელი ინსტრუმენტით, რაც უკიდურესად მკვეთრ ფოტოებს უზრუნველყოფს. HARMONI მეცნიერებს შესაძლებლობას მისცემს გადაიღონ სამყაროში არსებული ობიექტების ფორმაციისა და განვითარების უფრო დეტალური სურათები. გარდა ამისა, მკვლევრები შესძლებენ უპრეცედენტო სიღრმითა და სიზუსტით დააკვირდნენ ყველაფერს, დაწყებული მზის სისტემის პლანეტებით, ჩვენი გალაქტიკისა თუ ახლომდებარე სხვა გალაქტიკების ვარსკვლავებით დამთავრებული; თვალი ადევნონ შორეული გალაქტიკების ფორმაციასა და ევოლუციას ისეთი სიზუსტით, როგორი შესაძლებლობაც აქამდე არასოდეს ჰქონიათ. 
წაკითხვა
ქართველმა ასტროფიზიკოსმა ზაზა ოსმანოვმა უცხო ცივილიზაციათა მეგასტრუქტურების აღმოჩენის მეთოდი დაადგინა
გამოქვეყნებულია: 2017-05-27 21:09:00
1960-იან წლებში, ფრიმენ დაისონმა და ნიკოლაი კარდაშევმა ხალხის ყურადღება მეტად საინტერესო იდეების წამოყენებით მიიქციეს. დაისონმა გამოთქვა მოსაზრება, რომ გონიერ სახეობებს თავიანთი ვარსკვლავიდან ენერგიის გადმოსაქაჩად შესაძლოა შექმნილი ჰქონდეთ მეგასტრუქტურები, ხოლო კარდაშევმა შემოგვთავაზა სამდონიანი კლასიფიკაციის სისტემა განვითარებული არსებებისათვის, რომელიც დაფუძნებულია მათ შესაძლებლობაზე, გადმოქაჩონ თავიანთი პლანეტის (I), მზის სისტემისა (II) და გალაქტიკის (III) ენერგია.  ახლა უკვე გვაქვს ისეთი მისიები, რომლებითაც შეგვიძლია აღმოვაჩინოთ ეგზოპლანეტები (კეპლერის კოსმოსური ობსერვატორია), ამიტომ მეცნიერები უკვე ეძებენ არამიწიერ ცივილიზაციათა მეგასტრუქტურების ნიშნებს. სამწუხაროდ, ამ იდეის მხარდასაჭერად არც ერთი მყარი არგუმენტი არ არსებობს.ჩვენდა საბედნიეროდ, თბილისის თავისუფალი უნივერსიტეტის პროფესორის, ზაზა ოსმანოვის კვლევა სულ სხვანაირად გვანახებს იმას, თუ რატომ არის ეს მეგასტრუქტურები აღმოსაჩენად ასე მოუხელთებელი.მართალია, ძალიან მომხიბვლელია, მაგრამ უცხო ცივილიზაციების მეგასტრუქტურების იდეას იგივე პრობლემა აქვს, რაც არამიწიერი სიცოცხლის ნიშნების პოვნას ჩვენს სამყაროში. თუ გონიერი სიცოცხლე არსებობს, რატომ ვერ ვპოულობთ მას? ეს პარადოქსი ენრიკო ფერმიმ 1950-იანებში წამოაყენა.მაგალითად, 2015 წლის ზაფხულში, ასტრონომთა ჯგუფმა განაცხადა, რომ ტაბის ვარსკვლავის (KIC 8462852) სიახლოვეში გაკეთებული მათი აღმოჩენა შესაძლოა უცხო ცივილიზაციის მეგასტრუქტურების ნიშანი ყოფილიყო. თუმცა, მათ სწრაფად აღმოაჩინეს რამდენიმე ჰიპოთეზა, რომელიც ამ ვარსკვლავის უცნაურ დაბნელებებს ხსნიდა — მაგალითად, ერთ-ერთი ვარაუდით, ამ ვარსკვლავს შესაძლოა წარსულში პლანეტა ჰქონდეს „შეჭმული“. ოსმანოვის აზრით, პრობლემა არასწორ ადგილებში ძებნაშია. გასულ წელს, მან დაწერა კვლევითი ნაშრომი, რომელშიც აღნიშნავს, რომ უცხო სუპერცივილიზაცია — რომელიც კარდაშევის II დონის შესაბამისია — ალბათ გამოიყენებს რგოლის მსგავს მეგასტრუქტურებს პულსარის ენერგიის გადმოსაქაჩად. ეს „დაისონის სფეროს“ ტრადიციული კონცეპტის საპირისპიროა, რომელიც სფე
წაკითხვა
Microsoft-ი საკუთარი მონაცემების შენახვას დნმ-ზე გეგმავს
გამოქვეყნებულია: 2017-05-27 19:33:00
თუკი მონაცემების შესანახად მაგნიტურ ლენტს გამოვიყენებთ, თეორიულად შესაძლებელია, რომ ყველა ის ინფორმაცია, რაც კი კაცობრიობას ამ დრომდე აქვს ჩაწერილი, შევინახოთ დაახლოებით ორი გარაჟის ზომის სივრცეში. რამდენიმე დღის წინ, MIT Technology Review-ში გამოქვეყნებულ წერილში, კომპანია Microsoft-ის კომპიუტერული არქიტექტორები საკუთარ მიზნებს ამხელენ, რომლის ფარგლებშიც, მათ სურთ, მომდევნო რამდენიმე წლის განმავლობაში საკუთარი მონაცემები დნმ-ის სტანდარტით შეინახონ. მათი ვარაუდით, ათწლეულის ბოლოსათვის უკვე უნდა ჰქონდეთ ოპერატიული მეხსიერების სისტემა, რომელიც მონაცემთა ცენტრში დნმ-ს გამოიყენებს. რამდენად ანტიკურადაც არ უნდა ჩანდეს, ამ დროისათვის, პატარა სივრცეში დიდი მოცულობის ინფორმაციის შენახვის ერთ-ერთი საუკეთესო გზაა ძველი მაგნიტური ლენტი. იგი არა მხოლოდ იაფია, არამედ შეუძლია ინფორმაცია 30 წლის მანძილზე შეინახოს. ერთ გრაგნილზე თავისუფლად ეტევა ტერაბაიტამდე ინფორმაცია. მაგრამ თუ გავითვალისწინებთ, რომ მხოლოდ გასული ორი წლის განმავლობაში ადამიანებმა იმაზე მეტი ინფორმაცია შექმნეს, ვიდრე მთლიანად ისტორიაში, როგორც ჩანს, მომდევნო ორი ათწლეულის მანძილზე დაგროვილ ინფორმაციას მაგნიტური ლენტებიც კი ვეღარ დაიტევს.  დიდი ოდენობით ციფრული ინფორმაციის შესანახად, შესაძლოა საუკეთესო იყოს ბიოლოგიური არჩევანი, მაგალითად დნმ. უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ დნმ-ის მიერ ციცქნა სივრცეში უზარმაზარი ინფორმაციის შენახვის უნარის შესახებ, მეცნიერებმა უკვე 70 წელიწადზე მეტია იციან. 1940-იან წლებში, ავსტრიელმა ფიზიკოსმა ერვინ შრედინგერმა წამოაყენა იდეა, რომლის მიხედვითაც, მემკვიდრეობითი „კოდური სკრიპტი“ შესაძლოა შენახული იყოს არაგანმეორებად სტრუქტურაში, რომელსაც ის აპერიოდულ კრისტალს უწოდებდა.  მისმა მოსაზრებამ შთააგონა ჯეიმზ უოტსონი და ფრენსის კრიკი განესაზღვრათ დნმ-ის სპირალური სტრუქტურა, რაც მათ როსალინდ ფრანკლინის კვლევაზე დაყრდნობით შესძლეს.  ეს გახლდათ ნამდვილი რევოლუცია სიცოცხლის მექანიზმის გაგების თვალსაზრისით. მიუხედავად იმისა, რომ ნუკლეინის მჟავის სიმები ცოცხალ უჯრედებში ინფორმაციის შესანახად უკვე მილიარდობით წელია გამოიყენება, მის მიერ IT მონაცემების შენახვის უნარი პირველად ხუთი
წაკითხვა
ყველაზე იდუმალი კოსმოსური რადიოსიგნალების წყარო ბოლოსდაბოლოს ნაპოვნია
გამოქვეყნებულია: 2017-05-26 23:52:00
მეცნიერები უკვე აღარ დავობენ, რომ სწრაფი რადიოიმპულსები (FRB) ამ ეტაპზე სამყაროს ყველაზე იდუმალი ფენომენია. ისინი ერთ-ერთი ყველაზე ფეთქებადი სიგნალებია, რაც კი ოდესმე კოსმოსში დაუფიქსირებიათ. სულ რაღაც მილიწამების განმავლობაში, ეს სიგნალები იმდენივე ენერგიას შეიცავს, რამდენის გამომუშავებასაც 500 მილიონი მზე დასჭირდებოდა. მათ ახსნას მეცნიერები ამ დრომდე ამაოდ ცდილობდნენ. თუმცა ახლახან, ასტრონომებმა განსაზღვრეს ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი FRB-ს წარმოშობის ზუსტი ადგილი, რის შედეგადაც გაჩნდა კიდევ უფრო მეტი მტკიცებულება, რომ ამ იდუმალ სიგნალებს ახალგაზრდა ნეიტრონული ვარსკვლავები გამოყოფენ — დაკვირვებადი სამყაროს ყველაზე მკვრივი ობიექტები. მიუხედავად ამისა, კვლავ რჩება გარკვეული პრობლემა — შესაძლოა არსებობდეს ორი ტიპის FRB, მაგრამ ეს ახსნა მხოლოდ ერთ-ერთ მათგანს ესადაგება.  სწრაფი რადიოიმპულსები მეცნიერთათვის ასახსნელად საკმაოდ შერეული ფენომენია, რადგან ის წააგავს ნემსის ტრაექტორიის ძიებას სამყაროს ზომის თივის ზვინში, თანაც, ნემსი წამის მეათასედებში უჩინარდება. უკიდურესად სწრაფი ბუნების გამო, ასტრონომებს ჯერჯერობით მხოლოდ 23 FRB აქვთ დაფიქსირებული, მიუხედავად იმისა, რომ მათი ვარაუდით, ყოველდღიურად სამყაროში დაახლოებით 2000 ასეთი სიგნალი დაჰქრის. თუმცა ერთმა განსაკუთრებულმა FRB-მა სახელად FRB 121102, საბოლოოდ მოგვცა ბრძოლის შანსი, რადგან იგი განმეორებადი ხასიათის მქონე ერთადერთი სწრაფი რადიოსიგნალია.  სამყაროს იმ ადგილიდან წამოსულია 30 ასეთი სიგნალი, რაც უკვე არის იმის მიზეზი, რომ ასტრონომებმა ამ წერტილისკენ ტელესკოპები მიმართონ, ნაცვლად კოსმოსის შემთხვევითი თვალთვალისა იმ იმედით, რომ მათ კიდევ დააფიქსირებენ. რამდენიმე თვის წინ, კანადის მაკგილის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა განაცხადეს, რომ FRB 121102-ის განმეორებადი სიგნალების წყაროს ძიებისას, გამოიყენეს ნიუ-მექსიკოში მდებარე ტელესკოპი Very Large Array (VLA). შედგეად, მათ მიაგნეს დედამიწიდან 3 მილიარდი სინათლის წლის მანძილზე მდებარე მკრთალ ჯუჯა გალაქტიკას. 
წაკითხვა
ხომალდმა „ჯუნომ“ გააცამტვერა ყველაფერი, რაც იუპიტერის შესახებ ვიცოდით
გამოქვეყნებულია: 2017-05-26 22:02:00
სწორედ მაშინ, როდესაც ვფიქრობდით, რომ იუპიტერის შესახებ უკვე ყველაფერი ვიცოდით, NASA-ს კოსმოსური ხომალდი „ჯუნო“ აგზავნის მონაცემებს, რომელიც ეჭვქვეშ აყენებს ყველა იმ ვარაუდს, რაც გაზის გიგანტი პლანეტის შესახებ გაგვაჩნდა. თავდაპირველად უნდა აღინიშნოს, რომ 2016 წლის აგვისტოში, პირველი ორი გადაფრენის დროს ჯუნომ დააფიქსირა გიგანტური ციკლონები, სუპერ-მძლავრი მაგნიტური ველი და იდუმალი ჩრდილოეთის ციალი, რომელიც დედამიწის ანალოგისგან აბსოლუტურად განსხვავდება. პირველი აღმოჩენები მაშინ გაკეთდა, როდესაც ციცქნა ხომალდი იუპუტერის ღრუბლებს 5000 კმ მანძილზე მიუახლოვდა და პლანეტის პოლუსების თავზე სრიალი დაიწყო. „მიღებული მონაცემები შოკისმომგვრელია. განსაცვიფრებელია აღმოჩენები მისი შემადგენლობის, მაგნიტოსფეროსა და პოლუსების შესახებ, ყოველივე ის, რაც ფოტოებზე ვიხილეთ“, — ამბობს ჯუნოს მთავარი მკვლევარი სკოტ ბოლტონი. დედამიწიდან გაშვებისა და საკმაოდ რთული ხუთწლიანი მოგზაურობის შემდეგ, ჯუნო იუპიტერის ორბიტაზე 2016 წლის ივლისში გავიდა, რათა ახლოდან ეხილა თუ რა ხდებოდა პლანეტის მგრგვინავ ღრუბლებს მიღმა. ზონდმა პირველად გადაუღო გამაოგნებელი ფოტოები იუპიტერის ჩრდილოეთ და სამხრეთ პოლუსის გარშემო არსებულ გიგანტურ ოვალურ შტორმებს. გარდა ამისა, პლანეტის უზარმაზარ მაგნიტოსფეროში შესვლისას, ჯუნომ ჩაიწერა შემზარავი ხმები, რომლებიც თანხვედრაში მოდის მზის ქარების მოძრაობასთან.                                                                                                                   NASA/JPL-Caltech/SwRI/MSSS/Betsy Asher Hall/Gervasio Roblesთუმცა ხომალდს დედამიწიდან 2,8 მილიარდი კილომეტრი კოსმოსში იმიტომ ნამდვილად არ გაუვლია, რომ თუნდაც მხოლოდ ულამაზესი ფოტოები გადაეღო ან ხმები ჩაეწერა. ჯუნოს რეალური მისია იყო შეექმნა გაზის გიგანტის დეტალური რ
წაკითხვა
როგორ გადაიქცა მომაკვდავი ვარსკვლავი შავ ხვრელად - ასტრონომთა აღმოჩენა
გამოქვეყნებულია: 2017-05-26 19:45:00
ასტრონომები დააკვირდნენ მასიური ვარსკვლავის სიკვდილს, რომელიც ხელახლა დაიბადა შავი ხვრელის სახით. ფართო ბინუკოლარულმა ტელესკოპმა (LBT) და NASA-ს ჰაბლისა და სპიტცერის კოსმოსურმა ტელესკოპებმა მოვლენა მას შემდეგ დააფიქსირეს, რაც ერთ მშვენიერ დღეს, განადგურებული ვარსკვლავის ნარჩენები მათი მხედველობის არეალიდან გაქრა. აფეთქების ნაცვლად, ყველაფერმა ჩუმად ჩაიარა. ვარსკვლავი, რომელიც ჩვენს მზეზე 25-ჯერ მასიური იყო, წესით ძალიან კაშკაშა სუპერნოვად უნდა აფეთქებულიყო, თუმცა, ყველაფერმა უბრალო „შიშხინის“ ფონზე ჩაიარა და მის ადგილას შავი ხვრელი წარმოიქმნა. „ახლომდებარე გალაქტიკაში დაფიქსირებულ მსგავს „მასიურ მარცხს“ შეუძლია პასუხი გასცეს კითხვას, თუ რატომ ხედავენ ასტრონომები სუპერნოვებს მასიური ვარსკვლავებისგან ასე იშვიათად“, — ამბობს ოჰაიოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასტრონომიის პროფესორი კრისტოფერ კოჩანეკი. როგორც ჩანს, მასგავსი ვარასკვლავების 30% ასე ჩუმად კოლაფსირდება და გარდაიქმნება შავ ხვრელად, სუპერნოვას ეტაპის გამოტოვებით. „ტიპური ხედვის თანახმად, ვარსკვლავს შავი ხვრელის წარმოქმნა მხოლოდ სუპერნოვად აფეთქების შემდეგ შეუძლია. თუკი ვარსკვლავს სუპერნოვას გარეშე შეუძლია შავ ხვრელად გადაქცევა, გასაგები ხდება თუ რატომ ვერ ვხედავთ სუპერნოვებს მასიურ ვარსკვლავთა უმეტეს ნაწილში“, — განმარტავს კოჩანეკი. იგი უძღვებოდა კვლევას, რომელიც ჟურნალ Monthly Notices of the Royal Astronomical Society-ში გამოქვეყნდა. იმ გალაქტიკებს შორის, რომლებსაც ისინი აკვირდებოდნენ, არის NGC 6946 — სპირალური გალაქტიკა ჩვენგან 22 მილიონი სინათლის წლის მანძილზე; მას ზედმეტსახელად „ფოიერვერკის გალაქტიკას“ უწოდებენ, რადგან იქ სუპერნოვები საკმაოდ ხშირად ხდება. ამის მაგალითია 14 მაისს აღმოჩენილი სუპერნოვა SN 2017eaw, რომელიც ამჟამად თავის სიკაშკაშის მაქსიმუმაშია. 2009 წლიდან, ერთ-ერთმა კონკრეტულმა ვარსკვლავმა სახელად N6946-BH1, სუსტად ანთება დაიწყო. 2015 წელს ის მხედველობიდან გაქრა, თითქოს გაუჩინარდა. მას შემდეგ, რაც გამქრალი ვარსკვლავი ამაოდ ეძება ტელესკოპმა LBT-მა, ასტრონომებმა მისკენ ჰაბლისა და სპიტცერის კოსმოსური ტელესკოპები მიმართეს, რათა ეხილათ იყო თუ არა ვარსკვლავი ისევ იქ, მაგრამ ჩაბნელებული. სპიტცერის ტელესკოპი წერტილის მიდამოებში ინფრაწითელ რადიაციას ეძებდა. ეს იქნებოდა იმის ნიშანი, რომ ვარსკ
წაკითხვა
დედამიწის მანტიაში ტექტონიკური ფილების ახალი ფენა აღმოაჩინეს
გამოქვეყნებულია: 2017-05-25 22:35:00
პირველად ისტორიაში, აღმოსავლეთ აზიის ქვეშ, დედამიწის მანტიაში მეცნიერებმა აღმოაჩინეს შრე, რომელიც სავარაუდოდ, ტექტონიკური ფილების დამატებითი ფენაა. აღმოჩენის შედეგად, შესაძლოა საბოლოოდ აეხადოს ფარდა ფიჯისა და ავსტრალიას შორის მიმდინარე უცნაურ მიწისძვრათა სერიის საიდუმლოს. უძველესი დედამიწის უზარმაზარი ფილის არსებობის მტკიცებულებას წყნარი ოკეანის პატარა კუნძულის, ტონგას ქვეშ მიაგნეს— ზუსტად იქ, სადაც ხდება პლანეტის თითქმის ყველა ღრმა მიწისძვრა. მეცნიერთა ვარაუდით, ეს ფენა ისეთივე სწრაფად გადაადგილდება, როგორც ტექტონიკური ფილები ზედაპირზე. „არსებითად, დედამიწის ღრმა სეისმურ აქტივობათა 90% (500 კმ-ზე მეტი სიღრმე) ტონგას ზონაში ხდება, სადაც მივაგენით გრძელ, ბრტყელ ფილას“, — უთხრა The Guardian-ს ჰიუსტონის უნივერსიტეტის გეოლოგმა ჯონი ვუმ. დედამიწის მანტია მყარი ქანების უზარმაზარი ფენაა, რომლის სისქეც დაახლოებით 3000 კილომეტრია და იგი ბლანტი სითხესავით მოძრაობს პლანეტის ქერქის ქვეშ; ქერქზე ჩვენ ვცხოვრობთ.  მანტიის გადაადგილებასთან ერთად, მის გასწვრივ გადაადგილდება ქერქიც, რაც ტექტონიკური ფილების ცვლილებასაც იწვევს. ხანდახან ხდება ფილების ერთმანეთისგან დაშორება, რაც ოკეანის ფსკერის გახსნას და მაგმის ამოსვლას იწვევს. თუმცა ხდება საპირისპირო მოვლენაც — ფილები ერთმანეთს აწვებიან და შედეგად, ხდება მიწისძვრები, წარმოიქმნება მთის მასივები, ნაპრალები და ვულკანები. ფილების შეჯახებისას, შესაძლოა ასევე განვითარდეს პროცესი, რომელსაც სუბდუქციას უწოდებენ, რაც იწვევს ორი ფილიდან ერთ-ერთის ჩავარდნას მანტიაში, საიდანაც ის დედამიწის ბირთვში ჩაძირვას აგრძელებს.  ამჯერად, ვიზუალიზაციის ახალი ტექნიკის წყალობით, რომელიც მიწისძვრათა მონაცემების გამოყენებით დედამიწის შიდა სტრუქტურის ხილვის შესაძლებლობას გვაძლევს, ვუსა და მისი ჯგუფის განცხადებით, მათ აღმოაჩინეს ფენა, რომელიც 50-60 მილიონი წლის წინ, მანტიაში ჩაძირული ტექტონიკური ფილების სტრუქტურა უნდა იყოს. 
წაკითხვა
საქართველოს დროშა Facebook-ის პროფილის ფოტოს ჩარჩოებში
გამოქვეყნებულია: 2017-05-25 22:04:00
საქართველოს დამოუკიდებლობის დღესთან დაკავშირებით, Facebook-მა პროფილის ფოტოს ჩარჩოებში (Frame) საქართველოს დროშა დაამატა. სოციალური ქსელის მომხმარებლებს შესაძლებლობა აქვთ ჩვენი დროშა პროფილის ფოტოზე გარკვეული დროით დააყენონ. თუ გსურთ, თქვენც მოსინჯოთ ეროვნული დროშა Facebook-ის ჩარჩოზე, გახსენით ბმული და ჩამოთვლილ ვარიანტებს შორის, აირჩიეთ Georgia.  
წაკითხვა
როგორი იქნება ადამიანი 1000 წლის შემდეგ
გამოქვეყნებულია: 2017-05-25 20:39:00
ადამიანები ჯერ კიდევ ევოლუციის პროცესში არიან. რას გვიქადის ევოლუცია 1000 წლის შემდეგ? გასული 130 წლის განმავლობაში, ადამიანებმა მკვეთრად მოიმატეს სიმაღლეში. 1880 წლისთვის, ამერიკელი მამაკაცის საშუალო სიმაღლე 170 სმ იყო, დღეს კი 177 სმ. შესაძლოა კიდევ უფრო შევერწყათ მანქანურ მექანიზმებს, რომელთაც შეუძლიათ მეტად გააუმჯობესონ ჩვენი სმენა, მხედველობა, ჯანმრთელობა. ამჟამად არსებობს სმენისა თუ მხედველობის გამაუმჯობესებელი მრავალი მოწყობილობა. ორეგონის უნივერსიტეტის მკვლევართა ჯგუფი მუშაობს ბიონიკური თვალის შექმნაზე, რომელიც უსინათლოებს მხედველობას დაუბრუნებს. შესაძლებელია წარმოვიდგინოთ ისეთი ტექნოლოგიაც, რომლის საშუალებითაც დავინახავთ რაღაც ისეთს, რაც ამჟამად ჩვენი თვალისთვის უხილავია — სინათლის სხვადასხა ენერგიები, მაგალითად ინფრაწითელი და რენტგენული გამოსხივება. ნამდვილად დადგება ის დღეც, როდესაც ადამიანებს არანაირი პროთეზი აღარ დასჭირდებათ.  გარეგნობასთან ერთად, მიკროსკოპულ დონეზე შეიცვლება ჩვენი გენებიც, რაც ჩვენივე გადარჩენისაკენ იქნება მიმართული.   მაგალითად, ოქსფორდის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა სამხრეთ აფრიკაში აღმოაჩინეს აივ-ინფიცირებული ბავშვები, რომლებიც სრულიად ჯანმრთელად ცხოვრობენ. როგორც ჩანს, მათმა ორგანიზმმა გამოიმუშავა აივ-ისგან თავდაცვა, რაც ვირუსს შიდსის სტადიაში გადასვლის შესაძლებლობას არ აძლევს. გარდა ამისა, გენების შესწორების ისეთი ხელსაწყოს საშუალებით, როგორიცაა CRISPR, თანდათანობით შესაძლოა სრულად გავაკონტროლოთ ჩვენი გენები და დნმ, რათა შევიქმნათ დაავადებებისაგან დამცავი იმუნიტეტი და უფრო მეტიც, შესაძლოა უკან დავხიოთ ასაკის მატებით გამოწვეული ეფექტები. ადამიანთა ევოლუციის კიდევ ერთი გზაა ზოგიერთი ჩვენგანის გადაბარგება მარსზე. წითელი პლანეტა 66%-ით უფრო ნაკლებ მზის სინათლეს იღებს, ვიდრე დედამიწა. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ ადამიანებს მარსზე განუვითარდებათ უფრო დიდი თვალის გუგები, რათა რაიმე დაინახონ. გარდა ამისა, მარსის გრავიტაცია დედამიწის მიზიდულობის მხოლოდ 38%-ს შეადგენს, რის გამოც, ადამიანთა ძვლები წითელ პლანეტაზე ბევრად უფრო დაგრძელდება, ვიდრე ეს დედამიწაზეა. თუმცა, მარსზე გადასახლება არაფერია იმასთან შედარებით, რა ცვლილებაც შეიძლება მოხდეს ადამიანთა ევოლუციაში უახლოესი 1000 წლის მანძილზე: უკვდავება. უკ
წაკითხვა
NASA მისიას გაგზავნის ასტეროიდზე, რომელიც 10 000 $ კვადრილიონის ღირებულების მეტალს შეიცავს
გამოქვეყნებულია: 2017-05-25 19:38:00
შესაძლოა NASA-მ მარსზე ადამიანთა გაგზავნა კიდევ გადაავადოს, მაგრამ სააგენტოს უკვე აქვს სწრაფი გეგმა, ხომალდი გაგზავნოს 16 ფსიქეზე — ასტეროიდზე, რომელიც თითქმის მთლიანად რკინისა და ნიკელისგან შედგება. ასტეროიდის მხოლოდ რკინის მარაგი 10 000 კვადრილიონ აშშ დოლარადაა შეფასებული (კვადრილიონი = 1 000 000 000 000 000). თუკი რამენაირად შევძლებდით ფსიქეს მინერალების მოპოვებასა და დედამიწაზე ჩამოტანას, აღმოვჩნდებოდით გლობალური ეკონომიკის სრული კოლაფსი წინაშე. საბედნიეროდ, NASA მხოლოდ დაკვირვებებს გეგმავს და არა გათხრებს.  „საკმაოდ უცნაური ობიექტია. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ხელში ჩავიგდებთ მისი მეტალის დიდ ნაჭერს და დედამიწაზე ჩამოვიტანთ, რას გავაკეთებდით?“, — ამბობს NASA-ს მისიების უფროსი მეცნიერი ლინდი ელკინს-ტანტონი. „უნდა დავმალოთ გლობალური რესურსების კონტროლს მიღმა, ზუსტად ისე, როგორც ალმასები კონტროლდება კორპორაციების მიერ და დავიცვათ ბაზარი? იქნებ სამუდამოდ გადაგვეწყვიტა კაცობრიობის პრობლემა მეტალის რესურსებთან დაკავშირებით? — ეს ყველაფერი ნამდვილად ფართო სპეკულაციათა საგანია“. ასტეროიდს სახელი ეწოდა ბერძნული მითოლოგიის პერსონაჟ ფსიქეს პატივსაცემად; ფსიქე ადამიანი იყო, რომელმაც უკვდავებას მიაღწია. 16 ფსიქე ასტეროიდთა სარტყელში აღმოჩენილი ერთ-ერთი ყველაზე მასიური ასტეროიდია. ასტეროიდთა სარტყელი მარსისა და იუპიტერის ორბიტებს შორის მდებარე მტვრიანი რეგიონია. 16 ფსიქეს დიამეტრი 240 კმ-ია და ახლოსაც კი არაა ასტეროიდთა სარტყელში მდებარე ზოგიერთი დიდი ასტეროიდის ზომებთან, მაგალითად 965 კმ დიამეტრის მქონე ცერერასთან, მაგრამ 16 ფსიქე ყველასაგან გამოირჩევა სულ სხვა რამით — იგი ასტეროიდთა სარტყლის ყველაზე დიდი რკინის სხეულია. თუკი NASA-ს მისია წარმატებული აღმოჩნდა, ეს იქნება კაცობრიობის პირველი შანსი გამოიკვლიოს მთლიანად რკინისგან და არა კლდისა და ყინულისგან შედგენილი კოსმოსური სხეული. თავდაპირველად, აშშ-ის კოსმოსურმა სააგენტომ განაცხადა, რომ 16 ფსიქეს მისიას 2023 წელს გაუშვებდა<
წაკითხვა
ფეისბუქ ლაივის ინოვაციური დამატებები - 3 ახალი ფუნქცია, რომელიც მალე გააქტიურდება
გამოქვეყნებულია: 2017-05-24 22:54:00
​ფეისბუქ ლაივი ნელ-ნელა ვითარდება და მომხმარებლებს ინოვაციურ განახლებებს სთავაზობს. პირველი დამატება, რომელსაც ფეისბუქ ლაივი შემოგვთავაზებს, პირდაპირ ეთერში ორი ადამიანის ჩართვა იქნება. თქვენ ძალიან მარტივად შეგეძლებათ მოიწვიოთ მეგობარი და ლაივში ერთად ჩაერთოთ. ბიზნეს და მედია გვერდებისთვის ეს ფუნქცია ძალიან მოსახერხებელი იქნება. ისინი განახლებული ლაივის საშუალებით შეძლებენ ჩაწერონ დისტანციური ინტერვიუები, ერთად წაიყვანონ გადაცემები და ასე შემდეგ. ​ვინც ფეისბუქის ლაივ ფუნქციას იყენებს, იცის რომ პირველი წუთის განმავლობაში აუდიტორიის მოზიდვაა საჭირო, ამიტომ მნიშვნელოვან ინფორმაციას თავიდანვე ვერ გააჟღერებთ. სწორედ ამიტომ, ფეისბუქი ლაივი დაანონსების საშუალებას მოგვცემს. მომხმარებლებს ლაივის დაწყებამდე რამდენიმე წუთით ადრე შეტყობინება მიუვათ, რომ მალე პირდაპირი ეთერი დაიწყება. 
წაკითხვა

უახლესი