საზოგადოებრივი
104.5 FM

ძიება თარიღის მიხედვით

მეცნიერება/ტექნოლოგიები
კოსმოსიდან გადაღებული დედამიწის ყველა დროის ყველაზე დეტალური ფოტო
გამოქვეყნებულია: 2017-01-25 19:52:00
წარმოგიდგენთ კოსმოსიდან გადაღებული დედამიწის ერთ-ერთ ყველაზე დეტალურ ფოტოებს, რაც კი ოდესმე გადაღებულა. აღსანიშნავია, რომ აშშ-ის ხელისუფლება ამ ფოტოების ახალ ვერსიებს თანამგზავრიდან ყოველ 15 წუთში ღებულობს.სრული დედამიწის უპრეცედენტო, წინა ვერსიებზე ოთხჯერ უფრო დეტალური ხედი 5 იანვარსაა გადაღებული.ფოტო გადაიღო აშშ-ის ოკეანისა და ატმოსფეროს ეროვნული ადმინისტრაციის  (NOAA) მიერ ახლახან გაგზავნილმა ამინდის თანამგზავრმა GOES-16-მა, რომელიც უახლესია დედამიწის მონიტორინგისთვის გაშვებულ თანამგზავრებს შორის.NOAA-ს ამინდის ბიუროს დირექტორი, ლუის უსელინი პრეს-რელიზში აღნიშნავს, რომ ეს ხედი „ბევრად მეტია, ვიდრე უბრალოდ ლამაზი სურათი... ის არის ამინდზე დაკვირვებებისა და მისი პროგნოზირების მომავალი“.GOES-16 2016 წლის 19 ნოემბერს გაუშვეს და იგი დედამიწიდან 35 900 კმ სიმაღლეზე მოძრაობს — პოზიციაზე, რომელსაც გეოსტაციონარულ ორბიტას უწოდებენ. შედარებისათვის, საერთაშორისო კოსმოსური სადგური დედამიწის ზედაპირიდან 350 კმ სიმაღლეზე მოძრაობს.NOAA-ს განცხადებით, ასეთი ორბიტა თანამგზავრს საშუალებას აძლევს ერთსა და იმავე წერტილზე დარჩეს და აკონტროლოს დროთა განმავლობაში მომხდარი ცვლილებები ატმოსფეროში, ხმელეთზე და ოკეანეში. წლის ბოლოსთვის, GOES-16 ტესტირებას დაასრულებს და საბოლოოდ ჩაანაცვლებს წინამორბედებს — GOES-15-სა და GOES-13-ს, თანამგზავრებს, რომლებიც 2006 და 2010 წლებში გაუშვეს. GOES-15 უკვე ათ წელზე მეტისაა, GOES-13-ს კი 2013 წლის მაისში ციცქნა კოსმოსური კლდე შეეჯახა და დედამიწასთან კავშირი დაკარგა.აშშ-ის ოკეანისა და ატმოსფეროს ეროვნული ადმინისტრაციის განცხადებით, GOES-16-ის მიერ გადაღებული ფოტოები გამოირჩევა უფრო მეტი სინათლის ტალღის სიგრძით, აქვს წინა თანამგზავრების მიერ გადაღებულ ფოტოებზე ოთხჯერ მეტი რეზოლუცია და კადრებს დედამიწაზე უფრო ხშირად აგზავნის.პრაქტიკულად, ეს იმას ნიშნავს, რომ ყოველ 15 წუთში ერთხელ ვღებულობთ დასავლეთ ნახევარსფეროს ს
წაკითხვა
ტრამპმა გარემოს დაცვის სააგენტოს საიტიდან კლიმატის ცვლილების შესახებ ყველა ინფორმაციის წაშლა ბრძანა
გამოქვეყნებულია: 2017-01-25 19:23:00
პრეზიდენტ ტრამპის ადმინისტრაცია აშშ-ის გარემოს დაცვის სააგენტოს აიძულებს ვებსაიტიდან წაშალოს კლიმატის ცვლილებასთან დაკავშირებული ყველა გვერდი. ეს ბრძანება იმ უფრო დიდი სადამსჯელო ღონისძიებების ნაწილია, რომელიც გლობალური დათბობის ეფექტებზე მომუშავე ყველა სააგენტოს ამ საკითხზე მასალების გამოქვეყნებას უკრძალავს. ყველა ამ ორგანიზაციას, მათ შორის ეროვნული პარკების სააგენტოს, აშშ-ის მთავრობა აღნიშნულ საკითხებზე საჯაროდ საუბარს უკრძალავს.ამჟამად, მეცნიერები ცდილობენ გადაარჩინონ გარემოს დაცვის სააგენტოს ვებგვერდზე არსებული ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაწილი, სანამ ისინი ინტერნეტიდან სრულად წაიშლება.„დაიკარგება, წყალში ჩაიყრება წლების შრომა, რომელიც ჩვენ კლიმატის ცვლილებას მივუძღვენით“, — უთხრა Reuters-ს ადმინისტრაციის ერთ-ერთმა წევრმა მას შემდეგ, რაც საიტის გათიშვის ბრძანება მიიღეს. გუშინ, გარემოს დაცვის სააგენტოს თანამშრომლები ოფიციალურმა პირებმა გააფრთხილეს, რომ სააგენტოს კომუნიკაციების ჯგუფს ხელმძღვანელობისგან მიღებული ჰქონდა დავალება, რომ ვებსაიტიდან წაიშალოს კლიმატის ცვლილების გვერდი, რომელიც შეიცავს ბმულებს გლობალური დათბობის სამეცნიერო კვლევებზე, ასევე დეტალურ ინფორმაციას გამონაბოლქვთან დაკავშირებით. წყაროს ცნობით, გვერდი უნდა წაიშალოს არაუგვიანეს 25 იანვრისა. როგორც ჩანს, ტრამპის ადმინისტრაცია გლობალური დათბობის შესახებ ინტერნეტში არსებული მასალების წასაშლელად, უფრო დიდ ძალისხმევას გამოიჩენს. ამ მოვლენის შესახებ არსებული ყველა ცნობა უკვე წაიშალა თეთრი სახლის საიტიდან და ენერგეტიკის პოლიტიკით ჩანაცვლდა. ამ ყველაფერმა წარმოშვა შიშები, რომ დონალდ ტრამპი, რომელსაც კლიმატის ცვლილების არსებობის არ სჯერა, შეაჩერებს ყველა იმ სამეცნიერო შრომას, რომელიც გლობალურ დათბობაზე ადამიანის საქმიანობის ეფეტქებს ეხება. როგორც ტრამპი აცხადებს, გლობალური დათბობა არ არსებობს და ის ჩინელების მიერ შეთხზული ჭორია, რათა ამერიკული კომპანიები არაკონკურენტუნარიანებად აქციონ.მაირონ იბელი, რომელიც ტრამპის არჩევის შემდეგ გარემოს დაცვის სააგენტოს ხელმძღვანელობის გადაბარების პროცესში იყო ჩართული, Reuters-თან საუბრისას აცხადებს, რომ ეს ქმედებები სულაც არ იყო მოულოდნელი.„ჩემი აზრით, გვერდები გაითიშება, მაგრამ ბმულები და ინფორმაცია ხელმისაწვდომი იქნება“, — ამბობს იგი. უცნობია თუ რას შეიძლება გულისხმობდეს ებელი — მოხდება გვერდების დაარქივება თუ ხელმისაწვდომი სხვა ფორმით გახდება.  
წაკითხვა
პრიმატების უმრავლეს სახეობას გადაშენება ემუქრება
გამოქვეყნებულია: 2017-01-25 00:18:00
პრიმატებს ადამიანი საუკეთესოდ იცნობს. ყველამ კარგად ვიცით შიმპანზეები, მაიმუნები, გრძელკუდა ლემურები, მაგრამ ოდესმე გსმენიათ დიდთვალება გრძელთითიანების შესახებ? ან კლიზის გრძელბეწვიანი ლემურის შესახებ, რომელსაც სახელი ინგლისელი მსახიობის, ჯონ კლიზის პატივსაცემად ეწოდა?იცოდით რამე წითელკანჭიანი მაიმუნის ან წითელთავიანი მელოტი მაიმუნის შესახებ? ოდესმე გაგიგიათ, რომ თაგვზე პატარა პრიმატებიც არსებობენ?დედამიწაზე პრიმატების 504 სახეობა ბინადრობს და ისინი პლანეტის ძუძუმწოვართა ერთ-ერთ უდიდეს ჯგუფს მიეკუთვნებიან. ადამიანები ყველაზე უკეთ ვიცნობთ იმ პრიმატებს, რომლებიც დღის განმავლობაში აქტიურობენ, მაგრამ ცოტა რამ გაგვიგია ღამით მოქმედი მაიმუნების შესახებ.ზოგიერთი მათგანი ხილს ჭამს, ზოგი ფოთლებს, ზოგი მწერებს, ზოგიც ხორცზე ნადირობს. ერთი სახეობა სოკოებს ჭამს, რამდენიმე კი სხვა მაიმუნებზეც არ ამბობს უარს.პრიმატები ძირითადად ტროპიკულ წვიმის ტყეებში ბინადრობენ. მთლიანი სახეობის ორი-მესამედი კი თავმოყრილია ბრაზილიაში, მადაგასკარზე, ინდონეზიასა და კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში. თუმცა მათი პოვნა შესაძლებელია სავანებშიც, თოვლიან მთებსა და უდაბნოებშიც, ზოგჯერ კი ქალაქებშიც კი.წითელთავიანი მელოტი მაიმუნი, ფოტო: Artemii Sanin / shutterstockპრიმატებს ცხოვრება შეუძლიათ მარტოობაშიც, უზარმაზარ, კომპლექსურ საზოგადოებებშიც, ანდა არც ერთ მათგანში. ზოგიერთი მათგანი ხეებზე ისე დახტის, თითქოს დაფრინავდეს, ზოგი საკმაოდ ნელა მოძრაობს, ზოგიერთი კი დუეტებშიც მღერის.მრავალი მათგანი საუცხოოდ ფერა
წაკითხვა
6 მლნ წლის წინ, ჩინეთის ჭაობებში მგლის ზომის წავები ბინადრობდნენ - ახალი აღმოჩენა
გამოქვეყნებულია: 2017-01-24 19:52:00
მეცნიერთა ახალი აღმოჩენის თანახმად,  6 მილიონი წლის წინ, ჩინეთის ჭაობიან ტყეებში მგლის ზომის გიგანტური წავის სახეობა ბინადრობდა.მიუხედავად იმისა, რომ ამჟამინდელ ჭკვიან და ანც წავებს სხვა ცხოველებზე თავდასხმაც შეუძლიათ, მათი გადაშენებული წინაპარი სრულიად სხვანაირი იყო და ჩრდილავდა ახლანდელ ყველაზე დიდ წავებსაც კი, რადგან დაახლოებით 50 კილოგრამს იწონიდა.ამ გიგანტური ხორცისმჭამელის, Siamogale melilutra-ს არსებობის მტკიცებულებები მკვლევრებმა სამხრეთ-დასავლეთ ჩინეთში, იუნანის პროვინციაში მიმდინარე გათხრებისას იპოვეს; აღმოაჩინეს სრული ჩონჩხი, ყბის ძვლები და კბილები.„გასაოცრად სრული თავის ქალა მიწაში ყოფნის დროს გაბრტყელებულა“, — ამბობს კლივლენდის ბუნების ისტორიის მუზეუმის მკვლევრი დენის სუ. „ძვლები იმდენად თხელია, რომ ფიზიკურად არ შეგვიძლია მისი აღდგენა. სანაცვლოდ, CT-სკანერის გამოყენებით, სახეობა ვირტუალურად, კომპიუტერში აღვადგინეთ“.ამ რეკონსტრუქციის ანალიზების საფუძველზე, ჯგუფმა დაადგინა, რომ Siamogale melilutra-ს სიგრძე 2 მეტრი უნდა ყოფილიყო.50-კილოგრამიანი სახეობა თითქმის ორჯერ დიდი უნდა ყოფილიყო დღეისათვის არსებულ ყველაზე დიდ წავებთან შედარებით, მათ შორის სამხრეთამერიკულ გიგანტურ წავზეც, რომელიც 32 კგ-ს იწონის; ოთხჯერ დიდი უნდა ყოფილიყო ევრაზიულ წავზეც.გადაშენებულ სახეობას ჰქონია დიდი და ძლიერი ყბა, მომრგვალებულწვერიანი კბილებით, რაც მას თავის ჭაობიან საცხოვრებელ ტერიტორიაზე მობინადრე მოზრდილ კიბოსმაგვარებზე და მტკნარი წყლის სხვა მოლუსკებზე ნადირობის შესაძლებლობას აძლევდა.  მკვლევართა ვარაუდით, ამ ქმნილებათა მოზრდილი სხეული გადამწყვეტი ფაქტორი იყო მთლიანი სახეობის გადარჩენისათვის, რადგან პატარა, თანამედროვე თანამოძმეთაგ
წაკითხვა
ნასას ფოტოები გვიჩვენებს, თუ როგორ წარმოუდგენლად შეიცვალა დედამიწა
გამოქვეყნებულია: 2017-01-24 15:25:00
წაკითხვა
მავალმა Curiosity-მ მარსზე გამხმარი ტალახის კვალი იპოვა
გამოქვეყნებულია: 2017-01-23 23:51:00
NASA-ს მარსმავალმა Curiosity-მ წითელ პლანეტაზე გამხმარი ტალახის ნაპრალების პირველი ნიშნები იპოვა, რის შედეგადაც მეცნიერებს კიდევ უფრო მეტი მტკიცებულება მიეცათ იმისა, რომ ოდესღაც პლანეტაზე წყალი და შესაძლოა სიცოცხლეც იყო.თუკი კოსმოსური სააგენტოს ეჭვები მართალია, ეს კლოდვანი ფორმაციები ერთ დროს ტალახოვანი ნაპრალები უნდა ყოფილიყო — მილიარდობით წლის წინანდელი მარსის წყლიანი წარსულის კვალი. როდესაც ნიადაგი გაშრა, იგი ქანების ფენათა ქვეშ, დანაწევრებულად მაინც შეინახა, დროის კაფსულის მსგავსად, რათა Curiosity-ს მარადისობის შემდეგ აღმოეჩინა. Curiosity შარპის მთისწინეთში, სხვადასხვა სახის ფორმაციებს ათვალიერებდა, როდესაც მეცნიერებმა მარსის ზედაპირზე რაღაც განსხვავებული შენიშნეს, ისეთი, როგორიც წითელ პლანეტაზე მანამდე არ ჰქონდათ შემჩნეული.მკვლევართა აზრით, ტალახის ფენები 3 მილიარდი წლის წინ ჩამოყალიბდა, როდესაც მარსის ტბები ამოშრა.გამხმარი ტალახის ნაპრალები დროთა განმავლობაში ზედაპირის სხვადასხვა დანალექებში ჩაიმარხა, შემდეგ კი ქარმა და ეროზიამ კვლავ გამოააშკარავა ისე, როგორც ახლა ვხედავთ.მკვლევართა ჯგუფის განცხადებით, მას შემდეგ რაც ფორმაცია დანალექებში ჩაიმარხა, ნაპრალები ამოვსებული აღოჩნდა ისეთი ნივთიერებებით, რომლებიც უკეთ უძლებდა ქარსა და ეროზიას.„მარსის უძველესი ტბების სიღრმე და განფენილობა დროთა განმავლობაში იცვლებოდა, ხანდახან კი ტბა სრულიად ქრებოდა. ახლა ჩვენ ვხედავთ ამოშრობის ინტერვალების მეტ მტკიცებულებას“, — ამბობს Curiosity-ს პროექტის მეცნიერი ეშვინ ვასავადა.  მავალი Curiosity მარსზე 2012 წლის აგვისტოში დაჯდა და წითელი პლანეტის შარპის მთის მიდამოებს უკვე 4,5 წელია იკვლევს. გასულ თვეს, მავალის საბურღ ინსტრუმენტებს ტექნიკური პრობლემები შეექმნა; მეცნიერები ამჟამად ხარვეზის მიზეზების დადგენასა და აღმოფხვრაზე მუშაობენ.იმედი ვიქონიოთ, რომ NASA პრობლემას მალე აღმოფხვრის, რადგან ამ მავალის წყალობით, ბოლო წლებში ძალიან ბევრი სიახლე შევიტყვეთ წითელი პლანეტის შესახებ, მაგალითად ის, რომ იქ ერთ დროს დიდი ოდენობით თხევადი წყალი ყოფილა, თუმცა ჯერ კიდევ არ გვიპოვია მიკრობული სიცოცხლის ნიშნები, რომელიც შესაძლოა ერთ დროს მარსზე ყვაოდა.
წაკითხვა
ხომალდმა „კასინიმ“ სატურნის რგოლებში დამალული ციცქნა მთვარის ახლო ხედები გამოგზავნა
გამოქვეყნებულია: 2017-01-23 21:55:00
სატურნის მრავალ მთვარეთაგან ერთ-ერთი, ევერესტის მთის ზომის პატარა მთვარუკა უკვე ათასწლეულებია, პლანეტის გარშემო თავის გზას მიუყვება სატურნის ვრცელ, ყინულის რგოლებს შორის.16 იანვარს, კოსმოსურმა ხომალდმა „კასინიმ“ ამ პატარა მთვარეს, დაფნისს გადაუფრინა და პირველი ყველაზე ახლო ხედით გადაიღო, რომელიც  NASA-მ ახლა გამოაქვეყნა.ფოტოზე ასახულია 8 კილომეტრის სიგანის კოსმოსური კლდე, რომელიც 43 კმ სიგანის ბილიკში — ე. წ. კილერის ნაპრალში მოძრაობს.NASA დაფნისს ტალღისწარმომქმნელ მთვარეს უწოდებს და ადვილი მისახვედრია, რატომაც.მოძრაობისას, მთვარუკა გრავიტაციული ძალის წყალობით,  რგოლების ნივთიერებებისგან ტალღებს წარმოქმნის, გარდა ამისა, ნაპრალში არსებული მტვრისგან ასევე იქმნება პატარა კუდები.თუ ხედს ახლოდან დააკვირდებით, მთვარის მარცხნივ შენიშნავთ ზოლს.NASA ცდილობს „კასინის“ რაც შეიძლება მეტი ფოტო გადააღებინოს, რადგან 1997 წლის ოქტომბერში დაყწებული მისია, რომელმაც სატურნის ორბიტაზე 13 წელი გაატარა, წლის ბოლოს დასრულდება.დასასრულში იგულისხმება ხომალდის სამუდამოდ ჩაძირვა სატურნის უსასრულო ღრუბლებში.NASA-მ 2016 წლის ბოლოს „კასინი“ პლანეტისა და მისი დიდი ოდენობით მთვარეების საბოლოო ორბიტაზე დააყენა, რის შედეგადაც, ზონდი უპრეცედენტო ხედებს იღებს
წაკითხვა
ბოლოს, როდესაც ოკეანე ასეთი თბილი იყო, ზღვის დონემ 9 მეტრით აიწია
გამოქვეყნებულია: 2017-01-23 00:40:00
100 000-ზე მეტი წლის წინ, დედამიწაზე იმდენად თბილი პერიოდი იდგა, რომ  მსოფლიო ოკეანის დონე ამჟამინდელზე 9 მეტრით მაღალი იყო.რაში მდგომარეობს ცუდი ამბავი? —  შესაძლოა იგივე მოვლენის წინაშე კვლავ აღმოვჩნდეთ, რადგან როგორც მკვლევრებმა აღმოაჩინეს, ამ უძველესი, ბუნებრივი გლობალური დათბობის სიცხის უკიდურესობები დღევანდელი ტემპერატურული ტენდენციების მსგავსია.  ორეგონის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მკვლევართა მიერ ჩატარებული ახალი ანალიზების შედეგად ირკვევა, რომ ბოლო ინტერგლაციალური პერიოდის დროს, ზღვის ზედაპირის ტემპერატურა ნათლად წააგავს ბოლო 150 წლის განმავლობაში მიმდინარე ზღვის ზედაპირის ტემპერატურის მატებას.ინტერგლაციალი (დროის მონაკვეთი ანთროპოგენური პერიოდის ცივ, მყინვარულ ეპოქებს შორის) 129 000-116 000 წლის წინ მოხდა და ერთ-ერთი ყველაზე თბილი პერიოდი იყო ბოლო 800 000 წლის განმავლობაში.ბოლო ინტერგლაციალის დროს, დედამიწის კლიმატი გათბა პლანეტის დახრილობის შეცვლის შედეგად, რამაც გამოიწვია ზღვის დონის 6-9 მეტრით აწევა ამჟამინდელ მაჩვენებელთან შედარებით.მსოფლიოს 83 სხვადასხვა ადგილიდან აღებული ზღვის დანალექების ნიმუშების ანალიზის შემდეგ, მეცნიერებმა აღადგინეს გლობალური ზღვის ტემპერატურა, როგორიც ის  ბოლო ინტერგლაციალურ პერიოდში იყო. მიღებული შედეგები დაემთხვა 1870–1889 და 1995–2014 წლების ტემპერატურებს.აღმოჩნდა, რომ ბოლო ინტერგლაციალური პერიოდის დასაწყისში, დაახლოებით 129 000 წლის წინ, გლობალური ზღვის ტემპერატურა 1870–1889 წლების შუალედის ტემპერატურის მსგავსი ყოფილა.მკვლევართათვის ცნობილია, რომ მაშინ, ტემპერატურამ ძალიან ნელა აიწია და 125 000 წლის წინ, გლობალური ზღვის ზედაპირის ტემპერატურამ მხოლოდ 0,5°C-ით მოიმატა. თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ ამ ცვლილებას ბოლო ინტერგლაციალურ პერიოდში ოთხი ათასწლეული დასჭირდა, 1995–2014 წლების საშუალო ტემპერატურა აჩვენებს, რომ ზღვის ზედაპირის ტემპერატურა ახლაც ზუსტად იგივეა, მომატებას კი ამჯერად 150 წელიწადზე ნაკლები დასჭირდა.„ეს შედეგები უკიდურესად შემაშფოთებელია, რადგან იგი პირდაპირ მიუთითებს, რომ ზღვის ზედაპირის ტემპერატურა არაფრით
წაკითხვა
რა როლს თამაშობენ სუპერმასიური შავი ხვრელები გალაქტიკათა შერწყმისას?
გამოქვეყნებულია: 2017-01-22 23:33:00
დაახლოებით ოთხი მილიარდი წლის შემდეგ, ირმის ნახტომი აღარ იარსებებს.სანაცვლოდ, ჩვენი მსობლიური გალაქტიკა ანდრომედას გაქლტიკასთან შეჯახების და გაერთიანების პროცესში იქნება. ანდრომედა ამჟამად ჩვენგან 2 მილიონი სინათლის წლითაა დაშორებული.რა თქმა უნდა, ორი გალაქტიკის შეჯახების პროცესში ჩვენ ვერაფერს შევნიშნავთ.„ადამიანის პერსპექტივიდან, ჩვენი გალაქტიკა არ შეიცვლება, მაგრამ სამყაროს ისტორიის მანძლზე, იგი მუდმივად იცვლება“, — ამბობს აიოვის უნივერსიტეტის ასტროფიზიკოსი ჰაი ფუ. სამყაროს 13-მილიარდ წლიანი ისტორიის მანძილზე, გალაქტიკები მუდმივად ერწყმიან ერთმანეთს, რასაც ზოგჯერ მეცნიერებიც აკვირდებიან. რაც მათ ჯერ ბოლომდე ვერ გაურკვევიათ, ესაა თუ როგორ ხდება შერწყმა. ჰაი ფუ, რომელიც ფიზიკისა და ასტრონომიის ასისტენტ-პროფესორია, ამ ფენომენისთვის სინათლის მოფენას გალაქტიკათა ცენტრებში არსებულ სუპერმასიურ შავ ხვრელებზე (მათი მასა მზის მასას მილიარდჯერ აღემატება) დაკვირვების გზით აპირებს. ასტროფიზიკოსებს სჯერათ, რომ დიდი გალაქტიკები პატარების გადაყლაპვის შედეგად იზრდებიან. ასეთ შემთხვევებში, ნავარაუდევია, რომ ორივე გალაქტიკის შავი ხვრელები ერთმანეთის გარშემო დაიწყებენ მოძრაობას და თანდათან შეერწყმებიან. მსგავს ასტრონომიულ მოვლენათა აღმოჩენისა და დახასიათებისათვის ფუმ და მისმა ჯგუფმა ეროვნული სამეცნიერო ფონდისგან სამწლიანი გრანტის სახით 405 011 $ მიიღო.„ვცდილობთ ვიხილოთ შერწყმის პროცესში მყოფ გალაქტიკათა გვიანდელი ეტაპები, როდესაც ორი გალაქტიკა იმდენად ახლოსაა ერთმანეთთან, რომ ისინი გრავიტაციული ძალებით ერთმანეთთან ომს იწყებენ“, —  ამბობს ფუ.ფუ დაასკანირებს ღამის ცის დიდ მონაკვეთს —  1200 მთვარის ზომის არეალს ცაზე და შეეცდებ
წაკითხვა
ავსტრალიის მეგაფაუნა ადამიანებმა გაანადგურეს და არა კლიმატის ცვლილებამ
გამოქვეყნებულია: 2017-01-22 21:46:00
როგორც ახალი მტკიცებულებები მიუთითებს, ერთ-ერთი უდიდესი და გასაოცარი ქმნილებები, რომლებიც ერთ დროს ავსტრალიაში ბინადრობდნენ, დაახლოებით 45 000 წლის წინ ადამიანების და არა კლიმატის ცვლილების  გამო ამოწყდნენ. ავსტრალიის მონაშისა და კოლორადო-ბულდერის უნივერსიტეტის მკვლევართა ჯგუფმა, სამხრეთ-დასავლეთ ავსტრალიის სანაპიროსთან, ინდოეთის ოკეანის დანალექები გაბურღა და ე. წ. კერნის ნიმუში აიღო, რათა კონტინენტზე წარსულში არსებული კლიმატი და ეკოსისტემა აღდგენა. ეს ქანები შეიცავს გადარეცხილ და ოკეანეში ჩატანილ ნივთიერებათა ფენებს, მათ შორის მტვერს, ყვავილების მტვერს, სოკო Sporormiella-ს მტვერსა და სპორებს, რომელიც ბალახისმჭამელ ძუძუმწოვართა ექსკერემნტებში იზრდებოდა, — აღნიშნავს კოლორადო-ბულდერის უნივერსიტეტის პროფესორი გიფორდ მილერი.მილერის განცხადებით, დანალექების ამ ნიმუშმა მეცნიერებს დროში უკან დაბრუნების შესაძლებლობა მისცა, ამ შემთხვევაში 150 000 წლით უკან. ბალახისმჭამელ ძუძუმწოვართა ექსკერემნტები სავსე აღმოჩნდა სოკოს სპორებით, ძირითადად 150 000 წლის წინანდელი შრეებიდან 45 000 წლის წინანდელ შრეებამდე, როდესაც ისინი მოულოდნელად ამოწყდნენ. „ამ სპორების სიუხვე კარგი მტკიცებულებაა მრავალი დიდი ძუძუმწოვრისა, რომლებიც სამხრეთ-დასავლეთ ავსტრალიის მიწაზე 45 000 წლის წინ დააბიჯებდნენ. ამის შემდეგ, სულ რამდენიმე ათასწლეულში, მეგაფაუნათა პოპულაცია განადგურდა“, — ამბობს მილერი.კვლევა Nature Communications-ში გამოქვეყნდა. 50 000 წლის წინანდელი ავსტრალიის მეგაფაუნის კოლექცია მოიცავს 450-კილოგრამიან კენგურუებს, 2-ტონიან ვომბატებს, 8-მეტრიან ხვლიკებს, 180-კილოგრამიან უფრთო ფრინველებს, 135-კილოგრამიან ჩანთოსან ლომებსა და მსუბუქი მანქანის ზომის კუებს. ავსტრალიის იმ ძუძუმწოვართა, ფრინველთა და რეპტილიათა 85%, რომლებიც 45 კგ-ზე მეტს იწონიდა, კონტინენტზე პირველი ადამიანის გამოჩენიდან სულ მცირე ხანში ამოწყდა, — ამბობს პროფესორი მილერი. როგორც ოკეანის დანალექებიდან აღებული ნიმუშები აჩვენებს, სამხრეთ-დასავლეთი ავსტრალია კონტინენტის ის ერთ-ერთი რეგიონი ყოფილა, რომელიც 45 000 წლის წინ უღრანი ტყეებით იყო დაფარული, შესაბამისად, ბიომრავალფეროვნე
წაკითხვა
ვიდეო: ფერადი „დაშვება“ პლუტონზე
გამოქვეყნებულია: 2017-01-21 23:15:00
როგორი იქნებოდა პლუტონის ზედაპირზე დაშვება? ეს ვიდეო შექმნილია 100 სურათისგან, რომლებიც NASA-ს ხომალდმა New Horizons-მა 2015 წლის ზაფხულში, ექვსი კვირის მანძილზე გადაიღო პლუტონთან მიახლოების დროს. ვიდეო საშუალებას გაძლევთ დაეშვათ დაბლა, პლუტონის ზედაპირისაკენ — ყველაფერი საკმაოდ შორიდან იწყება, პლუტონისა და მისი უდიდესი მთვარის, ქარონის ხედით და თანდათან ხმელეთზე დაშვების ეფექტს ახდენს, პლუტონის რეგიონ სპუტნიკ-პლანიტიის კიდეზე. ვიდეოს დასამზადებლად, რომელიც მაყურებელს პლუტონზე დაშვების ეფექტის შთაბეჭდილებას დაუტოვებდა, მეცნიერებმა ზოგიერთი შავ-თეთრი კადრი გამოიყენეს იმ ინფორმაციაზე დაყრდნობით, როგორც ეს შესაძლებელი იყო. New Horizons-ის კამერის დაბალი რეზოლუციის ფერები კი სიმულაციის შედეგად ისეთი ფერებით ჩაანაცვლეს, როგორიც სინამდვილეში უნდა იყოს პლუტონის გარემო. 9,5 წლის განმავლობაში, კოსმოსურმა ხომალდმა New Horizons-მა 4 მილიარდ კილომეტრზე მეტი იფრინა, პლუტონის სისტემას კი 2015 წლის 14 ივლისს მიუახლოვდა 12 500 კმ მანძილზე. ხომალდი აღჭურვილია უმძლავრესი კამერით, რომელსაც ფეხბურთის ბურთის ზომაზე პატარა დეტალების შემჩნევაც კი შეუძლია. ზონდმა დედამიწაზე გადმოგზავნა პლუტონისა და მისი მთვარის ასობით ფოტო, რომლებზეც ასახულია თუ რამდენად დინამიკური და მომაჯადოებელია მათი ზედაპირი.მომზადებულია phys.org-ის მიხედვით
წაკითხვა
ასტრონომები ეგზოპლანეტა ვოლფ 1061c-ზე სიცოცხლის ნიშნებს ეძებენ
გამოქვეყნებულია: 2017-01-20 23:51:00
არის თუ არა ვინმე დედამიწის მიღმა? კითხვამ, არიან თუ არა დედამიწელები მარტონი მთელ უკიდეგანო სამყაროში, ერთნაირად ჩააგდო საგონებელში ყველა, ბიოლოგებიდან და ფიზიკოსებიდან დაწყებული, ფილოსოფოსებითა და კინომწარმოებლებით დამთავრებული. ეს კითხვა მთავარი მამოძრავებელი ძალა აღმოჩნდა სან-ფრანცისკოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასტრონომის, სტივენ კეინისთვისაც, რომელიც ეგზოპლანეტებს იკვლევს — დედამიწის მიღმა, სხვა ვარსკვლავურ სისტემებში არსებულ პლანეტებს. კეინი, რომელიც მსოფლიოში ერთ-ერთი წამყვანი „პლანეტებზე მონადირეა“, მთავარ ძალისხმევას „სასიცოცხლო ზონების“ აღმოჩენას ახმარს — არეალებს, სადაც წყალს პლანეტის ზედაპირზე თხევად მდგომარეობაში არსებობა შეუძლია, თუკი იქ საკმარისი ატმოსფერული წნევაა. კეინმა და მისმა ჯგუფმა, რომელშიც ასევე შედის ასტრონომი მირანდა უოტერსი, გამოიკვლია დედამიწიდან 14 სინათლის წლის მანძილზე მდებარე პლანეტური სისტემის სიცოცხლისთვის ვარგისი ზონა.  კვლევა Astrophysical Journal-ში გამოქვეყნდება სათაურით „ვოლფ 1061-ის პლანეტური სისტემის დახასიათება“. „ვოლფ 1061-ის პლანეტური სისტემა მნიშვნელოვანია, რადგან ის საკმაოდ ახლოს მდებარეობს და იძლევა იმის შესაძლებლობებს, რომ შევისწავლოთ არის თუ არა იქ სიცოცხლე“, — ამბობს კეინი. თუმცა, დედამიწასთან ვოლფ 1061-ის სიახლოვე ერთადერთი ფაქტორი არაა, რამაც იგი კეინისა და მისი ჯგუფისათვის მიმზიდველ ობიექტად აქცია. ამ ეტაპზე, ჩვენთვის ცნობილია, რომ ამ ვარსკვლავის გარშემო სამი პლანეტა ბრუნავს, რომელთაგან ერთ-ერთი, ვოლფ  1061c კლდოვანი პლანეტაა და მთლიანად მოქცეულია სასიცოცხლო ზონაში. ტენესის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მკვლევრებთან თანამშრომლობის შედეგად, მათ დედა-ვარსკვლავის გარშემოწერილობის გაზომვა შესძლეს, ასევე მოახერხეს იმ მანძილის განსაზღვრა, რომლითაც პლანეტაა მისგან დაშორებული — ეს ფაქტორი კი გადამწყვეტია სიცოცხლის არსებობისათვის. როდესაც მეცნიერები ამა თუ იმ პლანეტაზე სიცოცხლის ნიშნებს ეძებენ, ისინი ძირითადად აკვირდებიან ისეთ პლანეტებს, რომლელთაც დედამიწის იდენტური მახასიათებლები აქვს, — ამბობს კეინი. ასეთ პლანეტებზე კი სიცოცხლისათვის აუცილებელი ყველა პირობაა შექმნილი. მარტივად რომ ვთქვათ, პლანეტა დედა-ვარსკვლავთან არც ძალიან ახლოს უნდა იყოს და არც შორს. ახლოს მდებარე პლანეტა ზედმეტად ცხელი იქნება, შორს მდებარე კი ცივი და შესაბამისად, წყალი გაიყინება, როგორც ეს მარსზე ხდება, — აღნიშნავს კეინი. საპირისპიროდ, როდესაც თბილ პლანეტაზე შესაძლებელია „გაპარული სათბურის ეფექტის“ მოხდენა, სიცხე ატმოსფეროში „იჭედება“. მეცნიერები დარწმუნებულნი არიან, რომ სწორედ ეს პროცესი
წაკითხვა
მეცნიერები 50 წლის წინ გადაშენებული კასპიური ვეფხვის სახეობის აღდგენას აპირებენ
გამოქვეყნებულია: 2017-01-20 22:59:00
კასპიური ვეფხვები ერთ-ერთი უდიდესი კატები იყვნენ, რომელთაც ოდესმე უარსებიათ დედამიწაზე, თუმცა, 1960-იან წლებში ეს სახეობა გადაშენდა. ამჟამად, ზოგიერთ მეცნიერს მათი ხელახლა დაბრუნება სურს.Biological Conservation-ში გამოქვეყნებული ახალი კვლევა აყალიბებს მკვლევართა გეგმას, რომლის მიხედვითაც, ამ სახეობის ხელახლა შექმნა შესაძლებელია მისი ქვესახეობის — ციმბირული ვეფხვის გამოყენებით, რომელიც გენეტიკურად კასპიური ვეფხვის მსგავსია. როგორც ავტორები დოკუმენტში წერენ, „ციმბირული ვეფხვის ფენოტიპი ამტკიცებს, რომ მას შეუძლია მშრალ გარემო პირობებთან შეგუება“.სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, მათ მიაჩნიათ, რომ რუსეთის არყის ტყეებში მაცხოვრებელი დიდი კატები შესაძლოა ძალიან კარგად შეეგუონ ცენტრალური აზიის გარემოს, სადაც უნდა მოხდეს მათი ხელახლა ჩამოყალიბება.კასპიური ვეფხვი ბინადრობდა თურქეთში, ცენტრალური აზიის უმეტეს ნაწილში, ირანში, ერაყში და ჩრდილო-დასავლეთ ჩინეთში.მეოცე საუკუნის შუა წლებში, ნადირობის, საცხოვრებელი ტერიტორიების დაკარგვისა და საკვების ნაკლებობის გამო, სახეობა ამოწყდა.1930-იანი წლების საბჭოთა კავშირში, ჯილდოვდებოდა კასპიური ვეფხვის მოწამვლა და ხაფანგში გაბმა. შემდეგში, საბჭოთა საირიგაციო პროექტებმა მოსპო ტყეები და ლერწმიანი ადგილები, რაც ვეფხვების ძირითად საცხოვრებელს წარმოადგენდა. ამ ყველაფერს შედეგად კასპიური ვეფხვის გადაშენება მოჰყვა.ახალი ადგილების შერჩევისას ჯგუფმა მხედველობაში მიიღო ამჟამად იქ მაცხოვრებელ ადამიანთა მიერ გამოყენებული მიწის ოდენობა და აღმოაჩინა, რომ ყველაზე იმედისმომცემი ადგილიებია მდინარე ილის დელტა და  ბალხაშის ტბის სამხრეთ სანაპირო, საერთო ჯამში 7 000 კვადრატული კილომეტრი ფართობის ტეროტორია. ამ არეალში ვეფხვის ძირითადი საკვები იქნება ტახი, ბუხარის ირემი და შველი. შედეგად, მეცნიერთა განცხადებით, საჭიროა ამ სახეობათა ხელშეწყობაც, რათა მათ „მდგრად“ დონეს მიაღწიონ, რასაც ათწლეულზე მეტი დასჭირდება.კვლევის მიხედვით, დაახლოებით 40 ვეფხვის გამოყვანის შემთხვევაში, 50 წლის შემდეგ მათმა ოდენობამ შესაძლოა 100-ს მიაღწიოს. რა თქმა უნდა, ეს დიდი ციფრი არაა, მაგრამ თუ გავითვალისწინებთ იმ ფაქტს, რომ ველურ ბუნებაში ამჟამად მხოლოდ 500 ერთეული ციმბირული ვეფხვიღაა დარჩენილი, ალბათ ეს მნიშვნელოვანი ნამატი იქნება.„სასიცოცხლოა, რომ ამ არეალში გარეულ ჩლიქოსანთა პოპულაციის აღორძინება მოხდეს. მხოლოდ ამ პროცესს 5-15 წელი დასჭირდება“, —
წაკითხვა
რუსეთი მარსზე მაიმუნების გაგზავნას გეგმავს
გამოქვეყნებულია: 2017-01-20 19:35:00
სოჭის სამედიცინო პრიმატოლოგიის კვლევითმა ინსტიტუტმა მარსზე გასაგზავნად მაიმუნების მომზადება დაიწყო. ინსტიტუტის დირექტორ სერგეი ორლოვზე დაყრდნობით, ამის შესახებ „ინტერფაქსი“ იუწყება.ორლოვის განცხადებით, უწონადობასა და კოსმოსურ რადიაციასთან შესაგუებელ წვრთნებს მაკაკები დუბნის ბირთვული ფიზიკის ცენტრში გადიან. მისივე თქმით, სოჭის ინსტიტუტმა კვლევისათვის შესაბამისი გრანტიც მიიღო. კოსმოსში ცხოველი პირველად საბჭოთა კავშირმა გაუშვა 1957 წლის 3 ნოემბერს, ლაიკის ჯიშის ძაღლი, ხომალდ „სპუტნიკ-2“-ით. ძაღლი ფრენის დროს გადახურებისგან მოკვდა. თუმცა, წარმატებული აღმოჩნდა კიდევ ორი საბჭოთა ძაღლის — სტრელკას და ბელკას კოსმოსური მოგზაურობა 1960 წლის 19 აგვისტოს. ისინი პირველი ცხოველები იყვნენ, რომლებმაც წარმატებული ორბიტული ფრენა განახორციელეს და უკან, დედამიწაზე უვნებელნი დაბრუნდნენ. 2013 წელს, ირანმა კოსმოსში მაიმუნი გაუშვა. ეს გახლდათ სამზადისი 2021 წლისთვის, როდესაც ირანი პირველად აპირებს კოსმოსში ადამიანის გაგზავნას.წყარო: Interfax.com
წაკითხვა
სამყაროში 2 ტრილიონი გალაქტიკაა
გამოქვეყნებულია: 2017-01-19 23:29:00
ასტრონომთა საერთაშორისო ჯგუფმა ნოტინგჰემის უნივერსიტეტის ასტროფიზიკის პროფესორის, კრისტოფერ კონსელისის ხელმძღვანელობით, დაადგინა, რომ სამყარო მინიმუმ 2 ტრილიონ გალაქტიკას შეიცავს — ათჯერ უფრო მეტს, ვიდრე აქამდე მიიჩნეოდა. ჯგუფის კვლევა Astrophysical Journal-ში გამოქვეყნდა. ასტრონომები უკვე დიდი ხანია ცდილობენ განსაზღვრონ თუ რამდენი გალაქტიკაა დაკვირვებად სამყაროში — კოსმოსის იმ ნაწილში, რომლის შორეული ობიექტებიდანაც შუქი ჩვენამდე აღწევს. ბოლო 20 წლის განმავლობაში, ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპიდან მიღებული ფოტოების საფუძველზე მეცნიერები ვარაუდობდნენ, რომ სამყაროს ის ნაწილი, რომლის დანახვაც ჩვენ შეგვიძლია, 100-200 მილიარდ გალაქტიკას შეიცავდა. ამჟამინდელი ასტრონომიული ტექნოლოგიები შესაძლებლობას გვაძლევს შევისწავლოთ ამ გალაქტიკათა მხოლოდ 10%, დანარჩენი 90% კი მხოლოდ უკეთესი და მოწინავე ტელესკოპების საშუალებით გამოჩნდება, რომლებზე მუშაობაც აქტიურად მიმდინარეობს.  პროფესორ  კონსელისის კვლევა 15-წლიანი შრომის კულმინაციას წარმოადგენს, რომელიც კვლევითი გრანტის ფარგლებში სამეფო ასტრონომიულმა საზოგადოებამ ნაწილობრივ დაუფინანსა აარონ უილკინსონს. აარონი ამჟამად ნოტინგჰემის უნივერსიტეტის დოქტორანტია; მან დაიწყო გალაქტიკათა დათვლის ძირითადი ანალიზები — შრომა, რომელიც გადამწყვეტი აღმოჩნდა უფრო ფართომასშტაბიანი კვლევის დასაწყებად.  პროფესორ კონსელისის ჯგუფმა მთელი მსოფლიოს სხვადასხვა ტელესკოპიდან მიღებული ღრმა კოსმოსის ფოტოები, ძირითადად კი ჰაბლის სურათები, 3D რუკის ფორმატში გადაიყვანა, რამაც მკვლევრებს საშუალება მისცა დაეანგარიშებინათ გალაქტიკათა სიმჭიდროვე, ისევე როგორც კოსმოსის პატარა რეგიონების მოცულობა. ამ გულმოდგინე შრომის შედეგად, ჯგუფმა გამოთვალა თუ რამდენი გალაქტიკა რჩებოდა ჩვენი მხედველობის მიღმა.კვლევის შედეგები ეფუძნება დაკვირვებად გალაქტიკათა რაოდენობის განსაზღვრას სხვადასხვა ეპოქაში, დროის სხვადასხვა შუალედში — სამყაროს მთელი ისტორიის მანძილზე. როდესაც კონსელისის ჯგუფმა განიხილა თუ რამდენი გალაქტიკა არსებობდა მოცემულ ეპოქაში, მათ შენიშნეს, რომ ადრეულ ეპოქებში ბევრად მეტი გალაქტიკა არსებობდა. როგორც ჩანს, როდესაც სამყარო მხოლოდ რამდენიმე მილიარდი წლის იყო, კოსმოსის მოცემულ მოცულობაში დღეს არსებულზე ათჯერ მეტი გალაქტიკა იყო. ამ გალაქტიკათა დიდი ნაწილი დაბალმასიანი სისტემები იყო, დაახლოებით იმ თანამგზავრ გალაქტიკათა მსგავსი, რომლებიც ირმის ნახტომს უვლიან გარს.„ეს ყველაფერი ძალიან გას
წაკითხვა
საფრანგეთის პოლინეზია მსოფლიოში პირველი მოტივტივე ქალაქის აშენებას გეგმავს
გამოქვეყნებულია: 2017-01-19 21:47:00
თუ მსოფლიო ოკეანის დონე ამჟამინდელი მაჩვენებლით განაგრძობს აწევას, საფრანგეთის პოლინეზია ხმელეთის ორ-მესამედს დაკარგავს. საკითხით შეწუხებულმა ადგილობრივმა მთავრობამ გადაწყვიტა, რომ დროა დაიწყოს ფიქრი მოტივტივე ქალაქის აშენების შესაძლებლობაზე, რომელზეც საკუთარ მოქალაქეებს გადაასახლებს.ამ კვირაში, საფრანგეთის პოლინეზიის მთავრობამ სან-ფრანცისკოს ერთ-ერთ საპროექტო კომპანიასთან ხელი მოაწერა ხელშრკრულებას, რომლის მიხედვითაც, წყნარი ოკეანის სამხრეთ ნაწილში მსოფლიოში პირველი მოტივტივე ქალაქი უნდა აშენდეს. მშენებლობის დაწყება 2019 წელს იგეგმება. კომპანია Seasteading Institute-ი ამ ფუტურისტული საცხოვრებლის კონცეფციაზე გასული ხუთი წლის განმავლობაში მუშაობდა, ახლა კი შანსი მიეცა, პირველი მსგავსი პროექტი საფრანგეთის პოლინეზიის წყლებში განახორციელოს.„საფრანგეთის პოლინეზიის მთავრობამ ჩვენთან ოფიციალურად მოაწერა ხელი მოტივტივე კუნძულის მშენებლობის პროექტს, რომლის მიზანიც ზღვის დონის მატების საფრთხეების თავიდან აცილების გარდა, არის ტექნოლოგიური და ეკონომიკური ზრდის ხელშეწყობა“, — იუწყება კომპანია. ABC News-ის ცნობით, შეთანხმებას ხელი საფრანგეთის პოლინეზიის მინისტრმა ჟან-კრისტოფ ბისუმ მოაწერა, რომლის განცხადებითაც, უახლოეს ორ წელიწადში საკანონმდებლო ბაზა მოწესრიგდება, მშენებლობა კი 2019 წელს დაიწყება.კომპანია Seasteading-ის აღმასრულებელი დირექტორის, რენდოლფ ჰენკენის განცხადებით, აღნიშნული გეგმის განხორციელების შედეგად,  უახლოეს ათწლეულებში, საფრანგეთის პოლინეზიის ყველაზე ხალხმრავალი კუნძულის — ტაიტის მოსახლეობას შესაძლებლობა მიეცემა გაექცნენ ბუნებრივ კატაკლიზმებს და ახალი საცხოვრებელი იპოვონ. გარდა ამისა, შეიქმნება უნიკალური ტურისტული ექსპერიმენტიც, რაც ქვეყნის ეკონომიკას უნდა წაადგეს. კომპანიის განცხადებით, საფრანგეთის პოლინეზიის შედარებით მშვიდი, თავთხელი წყლები შესანიშნავი ადგილია მუდმივად მოტივტივე საცხოვრებლის ასაშენებლად. მათი თქმით, ყველაფერი დაიწყება პატარა შენობების — დიდი ოდენობით ადრეული მოსახლეებისთვის განკუთვნილი თავშესაფრების მშენებლობით; ხოლო იმ შემთხვევაში თუ ყველაფერი კარგად წავიდა, ისინი ქალაქს გაზრდიან, რომელიც ასობით და ათასობით მაცხოვრებელს დაიტევს.   კომპანიამ მომავალი ქალაქის მოდელები და ანიმაციებიც წარმოადგინა:
წაკითხვა
უკრაინაში პირველი სამმშობლიანი ბავშვი დაიბადა
გამოქვეყნებულია: 2017-01-19 19:47:00
უკრაინელი ექიმების განცხადებით, კიევში, უნაყოფო წყვილს მსოფლიოში პირველი „სამმშობლიანი“ ბავშვი შეეძინა.გოგონა 5 იანვარს, ახალი სამედიცინო ტექნოლოგიის წყალობით დაიბადა, რომლის საფუძველზეც, პატარას სამი ადამიანის დნმ გააჩნია. თუმცა, ეს პროცედურა დაპირისპირების საგნად რჩება. მიუხედავად იმისა, რომ გენეტიკური დაავადებების თავიდან აცილების მიზნით ეს მეთოდი გაერთიანებულ სამეფოში დაშვებულია, ეს პირველი შემთხვევაა, როცა ის უშვილო წყვილებთან გამოიყენეს.კიევის ნადიას კლინიკის ჯგუფმა, ნაყოფიერების მკვლევარ ვალერი ზუკინის ხელმძღვანელობით, ბავშვის მშობლებს ინ-ვიტრო განაყოფიერების ე. წ. პრონუკლეური ტრანსფერის მეთოდი ჩაუტარა.ამ შემთხვევაში, ბავშვის დედა შვილის გაჩენას ათი წლის განმავლობაში ცდილობდა, წარუმატებელი აღმოჩნდა ინ-ვიტრო განაყოფიერების ოთხი მცდელობაც.მიუხედავად იმისა, რომ მისი ემბრიონი ყოველ ჯერზე წარმატებით ნაყოფიერდებოდა, საშვილოსნოში გადატანამდე ის ზრდას წყვეტდა — ამ მდგომარეობას ემბრიონული შეწყვეტა ეწოდება. ამ პრობლემის თავიდანა ცილების მიზნით, ზუკინმა და მისმა ჯგუფმა ჰიბრიდული ემბრიონი დაამზადა, დედის კვერცხუჯრედი მისი პარტნიორის სპერმით გაანაყოფიერა და მიღებული პრონუკლეუსი დონორი ქალის ემბრიონში გადანერგა.„ეს სრულიად ახალი ეპოქის დასაწყისია. აქამდე, ჩვენ მხოლოდ ემბრიონათა სელექციის ზრდა შეგვეძლო, მაგრამ ეს მომენტი ჩვენთვის ნამატი ემბრიონების შესაძლებლობის ეტაპს უდებს დასაბამს“, — აცხადებს  The Times-თან საუბრისას ზუკინი. მიტოქონდრიული დონაცია, რომელიც პრონუკლეური ტრანსფერის ტექნიკას მოიცავს, 2015 წელს ლეგალური გახდა გაერთიანებულ სამეფოში, მაგრამ მხოლოდ იმ იაშვიათ შემთხვევებში, როცა დედის მიტოქონდრიული დნმ არაჯანმრთელია, რასაც ბავშვში გენეტიკური დაავადებების გამოწვევა შეუძლია.ამის შემდეგ, ეს ტექნიკა მსოფლიოში პირველად მექსიკაში გამოიყენეს „სამმშობლიანი“ ბავშვის ჩასახვისთვის.აღნიშნულ შემთხვევაში, ბავშვის დედას ლეის დაავადება ჰქონდა — გენეტიკური აშლილობა, რომელიც ნერვულ სისტემას აზიანებს და შეუძლებელი ხდება მისი საკუთარი მიტოქონდრიული დნმ-ის გამოყენება. თუმცა, ამ მეთოდის გამოყენება უშვილო წყვილებშ მკაცრი დაპირისპირების საგანია, რადგან მიტოქონდრიული დონაციის უსაფრთხოების საკითხები ჯერ კიდევ კვლევის პროცესშია, მაგრამ არაკონტრო
წაკითხვა
ასტრონომებმა მზის შიდა, დამალული დეტალები გადაიღეს
გამოქვეყნებულია: 2017-01-18 22:52:00
ასტრონომებმა მოახერხეს სრულიად ახალი დეტალები გამოემჟღავნებინათ ჩვენი მზის უზარმაზარი „ხვრელის“ შესახებ, რომლის ზომაც დედამიწის დიამეტრს ორჯერ აღემატება.მზის გიგანტური ლაქა ჯერ კიდევ 2015 წელს დააფიქსირეს, მაგრამ ახალი ფოტოების წყალობით, მეცნიერებს ამჟამად შესაძლებლობა მიეცათ სრულიად ახალი დეტალებით შეისწავლონ მისი მუქი, გამრუდებული ცენტრი, რამაც შესაძლოა მრავალი ახალი ცნობა მოგვცეს ფიზიკის იმ საიდუმლოებების შესახებ, რომლებიც ჩვენს ვარსკვლავს მართავს.მზის ლაქები ნორმალური მახასიათებლებია, რომლებიც მზის ზედაპირზე მაშინ წარმოიქმნება, როცა მისი მაგნიტური ველი უკიდურესად კონცენტრირებული ხდება გარკვეულ ადგილებში.ეს კი განაპირობებს ცივ მონაკვეთებს, რის გამოც მზის ლაქები ფოტოებზე მუქად ჩანს და რასაც შეუძლია მზის ანთებითი ალების გამოწვევა, რომლის დროსაც კოსმოსში გაიტყორცნება მზის მატერია — მზის შტორმები, რაც დედამიწაზე ჩრდილოეთის ციალს იწვევს და პარალელურად, შეუძლია დიდი ზიანი მიაყენოს ჩვენს ტელეკომუნიკაციებს. ამჟამად მეცნიერებს მრავალი ტელესკოპი აქვთ, რომელთა საშუალებითაც სხვადასხვა ტალღის სიგრძეში აკვირდებიან მზის ზედაპირზე ამ ლაქების წარმოქმნას, მაგრამ ამჯერად, ჯერ არნახული დეტალების გასარკვევად, მკვლევრებმა ტელესკოპი რადიოტალღის სიგრძეში ფოტოების გადასაღებად გამოიყენეს.ახალი ფოტოები ჩილეში, ატაკამის უდაბნოში მდებარე ტელესკოპმა ALMA-მ გადაიღო.„შეჩვეული ვართ იმის ხილვას თუ როგორ გამოიყურება ჩვენი მზე ხილვად სინათლეში, მაგრამ მას ჩვენთვის მხოლოდ იმის თქმა შეუძლია თუ რა ხდება ჩვენი ვარსკვლავის ზედაპირის დინამიკასა და ენერგეტიკულ ატმოსფეროში“, — ამბობს აშშ-ის ეროვნული რადიოასტრონომიის ობსერვატორიის ასტრონომი ტიმ ბასტიანი. „მზის სრულად შესასწავლად, გვესაჭიროება მისი გამოკვლევა მთლიან ელექტრომაგნიტურ სპექტრში, მათ შორის მილიმეტრულ და სუბმილიმეტრულ ნაწილში, რის შესაძლებლობასაც ტელესკოპი ALMA იძლევა“. როგორც წესი, ALMA-ს შორეული გალაქტიკების რადიოტალღების გამოსავლენად იყენებენ, მაგრამ იგი მზეზე პირდაპირი დაკვირვების შესაძლებლობასაც იძლევა ისე, რომ მისი აღჭურვილობა არ გადახურდეს. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ მას შეუძლია გამოავლინოს ისეთი რადიოტალღები, რომელთა დაფიქსირებაც დედამიწაზე არსებულ არც ერთ სხვა ტელესკოპს არ შეუძლია.ამ ორი რადიოტალღის სიგრძეა 1,25 მმ და 3 მმ. ორივე ტალღის სიგრძე იკვლევს მზის ქრომოსფერ
წაკითხვა
დინოზავრები შესაძლოა იმაზე ნელა და მტანჯველად ამოწყდნენ, ვიდრე აქამდე მიიჩნეოდა
გამოქვეყნებულია: 2017-01-18 21:49:00
66 მილიონი წლის წინ, ყინვამ და უეცრად გაჩენილმა სიბნელემ დინოზავრების გადაშენება გამოიწვია. ახალი კვლევის მიხედვით, მასიური გადაშენების ეს პროცესი ბევრად უფრო კომპლექსური იყო, ვიდრე აქამდე მიგვაჩნდა.მეცნიერები უკვე დიდი ხანია ვარაუდობენ, რომ ამ უძველეს ქმნილებათა ამოწყდომის მიზეზი ასტეორიდის ჩამოვარდნის შედაგად წარმოქმნილი მტვრის ღრუბელი გახდა; თუმცა, როგორც ახალი სიმულაციები მიუთითებს, გარდა მტვრის ღრუბლებისა და ვულკანებისა, შესაძლოა ამ პროცესში წვლილი სხვა ფაქტორებმაც შეიტანა. პოტსდამის კლიმატური საფრთხეების კვლევის ინსტიტუტის მკვლევრებს მიაჩნიათ, რომ გრძელვადიანი გლობალური გაციების მიზეზი გახდა ასტეროიდის ჩამოვარდნის შედეგად ატმოსფეროს ზედა ფენაში წარმოქმნილი გოგირდმჟავას წვეთები, რაც კატასტროფული შედეგებით დამთავრდა დინოზავრის ბევრი სახეობისათვის.„სულფატური აეროზოლებით გამოწვეული გრძელვადიანი გაციება მასიური გადაშენებისთვის ბევრად უფრო მნიშვნელოვანი იყო, ვიდრე მტვერი, რომელიც ატმოსფეროში შედარებით მცირე ხნით დარჩა“, — ამბობს ერთ-ერთი მკვლევარი ჯულია ბრუგერი.„გარდა ამისა, ის უფრო მნიშვნელოვანი იყო, ვიდრე სხვა ლოკალური მოვლენები, მაგალითად ექსტრემალური სიცხე შეჯახების ადგილის სიახლოვეს, ხანძრები ან ცუნამი“.ამ ყველაფრის გასარკვევად, მკვლევრებმა კომპიუტერული სიმულაციების სპეციალური ტიპი, ე. წ. დაწყვილებული კლიმატური მოდელი გამოიყენეს, რომელიც აერთიანებს ხმელეთისა და ოკეანის კლიმატურ გათვლებს. ეს გახლავთ ამ დროისათვის არსებული ერთ-ერთი მოწინავე კლიმატური მოდელი.1980-იან წლებში ფართოდ აღიარებული ასტეროიდული ჰიპოთეზის მსგავსად, ამ კვლევის საწყისი წერტილიც ის მასიური ასტეროიდია, რომელმაც მექსიკაში ჩისკულუბის კრატერი წარმოქმნა.ამ პერიოდის კვლევისას, მეცნიერებმა გაიხედეს გაზრდილი ვულკანური აქტივობისა და შეჯახების შედეგად წარმოქმნილი მოკლეპერიოდიანი მტვრის ღრუბლის მიღმა და მიიღეს გრძელვადიანი ხედვა, რომელშიც, როგორც აღმოჩნდა, ძირითად როლს გოგირდმჟავა თამაშობს.ახალი ჰიპოთეზის მიხედვით, ასტეროიდის შეჯახების ადგილიდან აორთქლდა გოგირდოვანი გაზები, რაც დედამიწისკენ მომავალი მზის სინათლის დაბლოკვის მთავარი ფაქტორი გახდა; მათი აზრით, სწორედ ამან განაპირობა შემდგომი გაციება და არა შეჯახების ადგილიდან ასულმა ვულკანური ფერფლის მტვერმა.ჩისკულუბის გარშემო არსებული გოგირდით მდიდარი ქანების წყალობით ატმოსფეროში
წაკითხვა
ასტრონომებმა ვენერას ატმოსფეროში მასიური „ამოზნექილობა“ შენიშნეს
გამოქვეყნებულია: 2017-01-17 21:55:00
პლანეტა ვენერას ატმოსფეროს ზედა ფენაში, ასტრონომებმა რკალის ფორმის მასიური „ამოზნექილობა“ შენიშნეს. მკვლევართა ჯგუფი ამჟამად ცდილობს ახსნას თუ როგორ გაუძლო მან გოგირდმჟავას ღრუბლებს, რომლებიც უფრო ჩქარა ბრუნავს, ვიდრე თავად პლანეტა.მკვლევართა მოსაზრებით, ეს უცნაური, 10 000 კმ სიგრძის სტრუქტურა შესაძლოა წარმოქმნილი იყოს გრავიტაციის იმ უდიდესი ტალღის შედეგად, რაც კი ოდესმე მზის სისტემაში დაფიქსირებულა; თუმცა, არსებობს ერთი პრობლემა — როგორც მეცნიერები ფიქრობენ, გრავიტაციის ტალღებს ატმოსფეროს ასეთი ზედა ფენაში მსგავსი რამის ფორმირება არ შეუძლია. ვენერას ჩრდილოეთიდან სამხრეთ პოლუსამდე გადაჭიმული მასიურ ტალღა, რომელსაც ზემოთ მოცემულ ინფრაწითელ ფოტოზე ხედავთ, გასული წლის დეკემბერში იაპონურმა ზონდმა „აკაცუკიმ“ დააფიქსირა.ოთხი დღის განმავლობაში, იგი დომინირებდა პლანეტის უკიდურესად ცხელ და მჭიდრო ატმოსფეროში, ზედაპირიდან 65 კმ-ის სიმაღლეზე, მიუხედავად იმისა, რომ ვენერაზე 359 კმ/სთ სიჩქარის ქარები ქრის.თუმცა შემდეგ, ღრუბლებს ზემოთ იგი ისევე უკვალოდ გაქრა, როგორც წარმოიქმნა.მაშინ, როდესაც იაპონური ხომალდი ტალღების ხელახლა გამოჩენას მოთმინებით ელის, მსგავსი სტრუქტურები თავისი ათწლიანი მისიის მანძილზე რამდენჯერმე აქვს დაფიქსირებული ევროპის მისია Venus Express-ს. ამჯერად, მეცნიერები ამ განსაკუთრებული ფენომენის ამოხსნას ცდილობენ.ხომალდ აკაცუკის უკან მდგომი ჯგუფის განცხადებით, ყველა მტკიცებულება მიუთითებს იმაზე, რომ ამოზნექილობა მიეკუთვნება მასიურ გრავიტაციის ტალღას, რაც მაშინ ხდება, როდესაც აირადი ნივთიერება, მაგალითად სითხე, გაზი ან პლაზმა ეკვილიბრუმის პოზიციიდან ვარდება.მათი აზრით, ვენერას გოგირდმჟავის ქარების ინტენსიური სიჩქარისა და ფორმების გათვალისწინებით, ერთადერთი სტრუქტურა, რომელსაც შეეძლო ამ ყველაფრისთვის გაეძლო, არის მასიური გრავიტაციის ტალღა — მიუხედავად იმისა, რომ მისი ამ ზომამდე გაზრდა მანამდე არავის წარმოედგინა.„ამჟამინდელი კვლევა აჩვენებს სტაციონარული გრავიტაციის ტალღების არსებობის პირდაპირ მტკიცებულებას; გარდა ამისა, ასევე ირკვევა, რომ გრავიტაციის  ასეთმა სტაციონარულმა ტალღებმა შესაძლოა ძალიან დიდი მასშტაბები მიიღოს — ალბათ ყველაზე დიდი, რაც კი ოდესმე შემჩნეულა მზის სისტემაში“, — იუწყება ჯგუფი. რამდენადაც მჟავის ეს ღრუბლები სწრაფად მოძრაობს, იმდენად ნელია პლანეტის ბრუნვა — ვენერას ერთი დღე
წაკითხვა

უახლესი