საზოგადოებრივი
104.5 FM

ძიება თარიღის მიხედვით

მეცნიერება/ტექნოლოგიები
ადამიანის სხეულში ახალი ორგანო აღმოაჩინეს
გამოქვეყნებულია: 2017-01-04 19:32:00
მკვლევრებმა ადამიანის ორგანიზმში ახალი ორგანო აღმოაჩინეს, რომელიც მთელი ამ დროის განმავლობაში საჭმლის მომნელებელ სისტემაში იმალებოდა.მიუხედავად იმისა, რომ უკვე ვიცით ახალი ორგანოს სტრუქტურა, მწირადაა შესწავლილი მისი ფუნქცია; ამ ეტაპზე, აქტიურად მიმდინარეობს  კვლევა, რაც შესაძლოა გადამწყვეტი აღმოჩნდეს აბდომინალური და საჭმლის მომნელებელი სისტემის დაავადებების მკურნალობაში.ადამიანის საჭმლის მომნელებელ სისტემაში აღმოჩენილი ახალი ორგანო ჯორჯალის სახელითაა ცნობილი და დიდი ხნის მანძილზე მიაჩნდათ, რომ იგი შედგებოდა ფრაგმენტირებული, განცალკევებული სტრუქტურებისგან. თუმცა, როგორც ბოლო კვლევებმა აჩვენა, სინამდვილეშ იგი ერთი, სრული ორგანოა.ორგანოს რეკლასიფიკაციის მტკიცებულებები The Lancet Gastroenterology & Hepatology-ში გამოქვეყნდა.„სხეულში ჩვენ გვაქვს ორგანო, რომლის შესახებაც ამ დრომდე ბევრი არაფერი ვიცოდით. ბოლო 100 წლის განმავლობაში დამკვიდრებული ანატომიური აღწერილობა არასწორი აღმოჩნდა. ეს ორგანო შორსაა ფრაგნემტულობის ან კომპლექსურობისგან. იგი უბრალოდ ერთი მთლიანი, ცალკეული ორგანოა“, — ამბობს ირლანდიის ლიმერიკის საუნივერსიტეტო საავადმყოფოს მკვლევარი ჯეი კელვინ კოფი, რომელმაც პირველმა აღმოაჩინა, რომ ჯორჯალი ცალკე ორგანო იყო. უკვე განახლდა და ახალი ორგანოს განმარტება შევიდა მსოფლიოში ყველაზე ცნობილ სამედიცინო სახელმძღვანელოებში, მათ შორის გრეის ანატომიაში.რა არის ჯორჯალი? ეს გახლავთ პერიტონეუმის (მუცლის ღრუს თხელი გარსი) ორმაგი ნაკეცი — მუცლის ღრუს სარჩული, რომელიც ჩვენს ნაწლავებს მუცლის ღრუს კედლებზე ამაგრებს და ყველაფერს ადგილზე ჩაკეტილს ინარჩუნებს. ჯორჯალის ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული აღწერა ლეონარდო და ვინჩის ეკუთვნის; საუკუნეთა მანძილზე იგი იგნორირებული იყო და ერთ-ერთ უმნიშვნელო დანამატად მიიჩნეოდა. გასულ საუკუნეში, ექიმები, რომლებიც ჯორჯალს სწავლობდნენ, დარწმუნებულნი იყვნენ, რომ იგი განცალკევებული სექციებისგან შემდგარი ფრაგმენტირებული, უმნიშვნელო სტრუქტურა იყო. თუმცა ყველაფერი 2012 წელს შეიცვალა, როდესაც კოფიმ და მისმა კოლეგებმა დეტალური მიკროსკოპული ცდების შედეგად აჩვენეს, რომ ჯორჯალი სინამდვილეში ცალკე სტრუქტურა იყო.ბოლო ოთხი წლის განმავლ
წაკითხვა
„ჰაბლმა“ დააფიქსირა ულამაზესი გალაქტიკა, რომელიც უზარმაზარი ლაზერივით მოქმედებს
გამოქვეყნებულია: 2017-01-03 22:37:00
ჰაბლის კოსმოსურმა ტელესკოპმა ამ დრომდე ყველაზე დეტალური ფოტო გადაუღო იდუმალებით მოცულ გალაქტიკა IRAS 16399-0937-ს, რომელიც გიგანტური, ასტრონომიული ლაზერივით მოქმედებს.თუმცა, ეს არ გახლავთ თქვენი, ჩვეულებრივი ლაზერი. ხილვადი სინათლის ნაცვლად, გალაქტიკა მუდმივად გამოასხივებს ინტენსიურ მიკროტალღურ რადიაციას. „ამ გალაქტიკას ყველა სხვა გალაქტიკისგან განსხვავებული, ამაღელვებელი და ფუტურისტული კლასიფიკაცია აქვს — მას გააჩნია მეგამაზერი“, — ხსნის NASA (მიკროტალღა + ლაზერი = მეგამაზერი). მაზერები სამყაროში ბევრგანაა, სადაც კი მტვრის მოლეკულური ღრუბლები ზრდის, აძლიერებს და აფოკუსირებს სხვა მხარეს გამოყოფილ და მათში გავლილ მიკროტალღურ რადიაციას.რამდენიმე მაზერი ჩვენს გალაქტიკაშიცაა, თუმცა IRAS 16399-0937-ის მეგამაზერი გაცილებით კაშკაშაა — 100 მილიონჯერ უფრო კაშკაშა და თითქმის მთლიანი გალაქტიკა მოქმედებს როგორც მაზერი. მიუხედავად იმისა, რომ დედამიწიდან 370 მილიონი სინათლის წლის მოშორებით მდებარე ამ გალაქტიკის შესახებ მეცნიერებმა უკვე დიდი ხანია რაც იციან, ჰაბლის მიერ გადაღებული ფოტო მისი შიდა სტრუქტურის ყველაზე უფრო დეტალური სურათია ამ დრომდე. გალაქტიკა არც ისე მშვიდია, როგორც ფოტოზე ჩანს, სინამდვილეში ეს გახლავთ მშფოთვარე გალაქტიკა.IRAS 16399-0937 წარმოქმნილია ორი გალაქტიკის შეჯახების შედეგად, რომელთა ბირთვებიც ჯერ კიდევ შერწყმის პროცესში იმყოფება.ეს ბირთვები ფოტოზე ნარინჯისფრადაა ასახული. მიუხედავად იმისა, რომ მთლიანი სისტემა საკმაოდ შეკრული, კომპაქტური ჩანს, ორი ბირთვი ერთმანეთისგან 11 000-ზე მეტი სინათლის წლითაა დაშორებული. შედარებისათვის, მზესთან უახლოესი ვარსკვლავი 4,3 სინათლის წლითაა დაშორებული.გარდა ამისა, ორი გალაქტიკის ბირთვი ერთმანეთისგან ძალიან განსხვავებული ჩანს. ჩრდილოეთით მდებარეს IRAS 16399N ჰქვია, სამხრეთით კი IRAS 16399S. ეს უკანასკნელი ვარსკვლავებით გადაჭედილი რეგიონია, უზარმაზარი მაჩვენებლით მიმდინარეობს ახალი ვარსკვლავების დაბადება, ჩრდილოეთი ბირთვი კი სრულიად საპირისპირო თვისებებისაა, შეიცავს სუსტად იონიზებული ნეიტრალური გაზის უზარმაზარ ველს.თუმ
წაკითხვა
თბილისში მყოფმა ამერიკელმა სენატორებმა ტექნოპარკი მოინახულეს [ფოტო/ვიდეო]
გამოქვეყნებულია: 2017-01-02 02:38:00
თბილისში ვიზიტით მყოფი ამერიკის შეერთებული შტატების სენატის წევრები - ჯონ მაკკეინი, ლინდსი გრაჰამი და ემი კლობუჩარი დღეს თბილისის ტექნოლოგიურ პარკს ესტუმრნენ. ამერიკელ სენატორებს მასპინძლობა საქართველოს პრემიერმინისტრმა, გიორგი კვირიკაშვილმა გაუწია. სტუმრებმა ტექნოპარკის ტერიტორიაზე განლაგებული სამრეწველო ინოვაციების ლაბორატორიები და საგამოფენო ოთახები დაათვალიერეს. სენატორები ინოვაციური იდეებით დაინტერესებულ ახალგაზრდებს შეხვდნენ და მათი პროექტების პრეზენტაციას გაეცნენ.ტექნოპარკში შეკრებილებს სიტყვით მიმართა სენატორმა ჯონ მაკკეინმა. მისი თქმით, ინოვაციური პროექტების განხორციელებით, საფუძველი ეყრება საქართველოს ეკონომიკის მომავალს. „დიდი მადლობა ინოვაციებისა და პროგრესისათვის. ვფიქრობ, რომ აშკარაა ერთი ფაქტი - თქვენ ქმნით არამხოლოდ თქვენს, არამედ ქვეყნის ეკონომიკის მომავალსაც. ძალიან შთამბეჭდავია იმ ახალგაზრდა ადამიანების ხილვა, რომლებმაც შექმნეს ასეთი შესანიშნავი ნივთები. ჩემთვის ძალიან სასიამოვნოა დღეს აქ ყოფნა და საქართველოს პრემიერმინისტრთან, მთავრობის წევრებთან ერთად ახალი წლის აღნიშვნა. საქართველოში ბევრჯერ ვყოფილვარ და სიტყვებით ვერ აღვწერ იმას, თუ რაოდენ ბედნიერი ვარ იმით, რომ ვიმყოფები ამ თავისუფალ, დამოუკიდებელ სახელმწიფოში, სადაც ადამიანებს აქვთ შესაძლებლობა, თავიანთი საუკეთესო ნიჭი და წარმოსახვის უნარი წარმატებად აქციონ“, - განაცხადა ჯონ მაკკეინმა. სენატორმა ემი კლობუჩარმა წარმატება უსურვა დამწყებ მეწარმეებს და ინოვატორებს და მადლობა გადაუხადა საქართველოს პრემიერმინისტრს ტექნოპარკში მოწვევისთვის. „ამგვარი ინოვატორული აქტივობების ხილვა ნამდვილად აღმაფრთოვანებელია - მე თავად მაქვს ნანახი ამ საქმიანობის შედეგი ჩვენს შტატში - ამ აქტივობების შედეგად იზრდება დასაქმებულთა რაოდენობა, მცირდება უმუშევრობის დონე. დიდი მადლობა მინდა გადავუხადო პრემიერმინისტრს ჩვენი აქ მოწვევისათვის”, - განაცხადა სენატორმა ემი კლობუჩარმა ახალგაზრდებთან შეხვედრისას. სენატორმა ლინდსი გრაჰამმა ახალგაზრდებს ახალი წელი მიულოცა და ხაზი გაუსვა პრემიერმინისტრ გიორგი კვირიკაშვილის მცდელობას, მოახდინოს ქვეყნის რეფორმირება. „მე გახლავართ სენატორი გრემი სამხრეთ კაროლინიდან, სადაც ძალიან თბილა. მე და ინოვაცია სრულიად შეუთავსებლები ვართ, თუმცა თავისუფლების გარეშე არ არსებობს ინოვაცია. ამდენად, ჩემი რჩევა იქნება - ბიზნესის ზრდასთან ერთად, ქვეყანაც უნდა განვითარდეს. დემოკრატიის სტანდარტები მოითხოვს ხალხის მონაწილეობას. ძალიან შთამბეჭდავია თქვენი პრემიერმ
წაკითხვა
დედამიწას კომეტა ჩაუვლის, დაივიწყეთ ფოიერვერკი - მისი დანახვა შესაძლებელი იქნება
გამოქვეყნებულია: 2016-12-30 18:39:00
დაივიწყეთ საახალწლო ფოიერვერკები, NASA-ს განცხადებით, შიდა მზის სისტემაში შემოსული ერთ-ერთი კომეტა მომდევნო კვირის განმავლობაში იმდენად კაშკაშა იქნება, რომ მისი დანახვა ღამის ცაზე ბინოკლით შეგვეძლება. ეს კომეტა პირველად ოქტომბერში, NASA-ს მისია NEOWISE-მა გამოავლინა. მისი ტრაქეტორია ამჟამად მზისკენ მიემართება, რა დროსაც დედამიწასაც ჩაუვლის, უსაფრთხოდ. მოახლოებისას, დღეიდან 14 იანვრამდე, იგი იმდენად კაშკაშა იქნება, რომ ღამის ცაზე კარგად გამოჩნდება ბინოკლით, თუმცა შესძლოა მისი ხილვა შეუიარაღებელი თვალითაც კი შევძლოთ.„არსებობს ძალიან კარგი შანსი, რომ კომეტა სახელწოდებით  C/2016 U1 NEOWISE ხილვადი გახდეს ბინოკლის საშუალებით, თუმცა დაზუსტებით არაფრის თქმა შეგვიძლია, რადგან კომეტის სიკაშკაშე არაპროგნოზირებადია“, —  აცხადებს NASA-ს დედამიწის მახლობელი ობიექტების ცენტრის მენეჯერი პოლ ჩოდასი.პორტალ Universe Today-ს ცნობით, „კომეტა C/2016 U1 NEOWISE ბინოკლის საშუალებით +10 ვარსკვლავიერი სიდიდით გამოჩნდება, იანვრის შუა რიცხვებში კი შესაძლოა +6 სიდიდეს მიაღწიოს, რასაც შეუიარაღებელი თვალიც აღიქვამს“.ვარსკვლავიერი სიდიდე აღნიშნავს თუ რამდენად კაშკაშაა ობიექტი ღამის ცაზე, ყველაზე საუკეთესია დაბალი ციფრი. მაგალითად, ვენერას ვარსკვლავიერი სიდიდეა –4,4, მთვარის კი –12,7.რას ვიხილავთ? დაახლოებით ამის მსგავსს (ფოტოზე), თუმცა უფრო პატარას. ეს ფოტო კომეტას შვეიცარიაში,  ტელესკოპით გადაუღეს 23 დეკემბერს.ხილვადობის თვალსაზრისით, კომეტები ძალზედ არაპროგნოზირებადია, რადგან ისინი შედგება ყინულის, მტვრისა და კლდოვანი მატერიისგან; მზესთან მიახლოებისას, სწრაფად ცხელდებიან და ასევე სწრაფად კარგავენ შემადგენელ ნივთიერებებს, რაც ცაზე თვალწარმტაცი
წაკითხვა
მარსის ფოტოებზე ზოგიერთებმა „გიგანტური კოვზი“ შენიშნეს
გამოქვეყნებულია: 2016-12-29 23:11:00
კოსმოსით დაინტერესებულმა ზოგიერთმა მახვილი თვალის პატრონმა ენთუზიასტმა, მარსის ქვიშიანი ზედაპირის ფოტოებზე „გიგანტური კოვზი“ შენიშნა. მარსული „ჭურჭელი“ პირველად YouTube-არხმა SecureTeam-მა შენიშნა NASA-ს მარსმავალ Curiosity-ს მიერ 2016 წლის მარტში გადაღებულ ფოტოზე.რა თქმა უნდა, ეს არ გახლავთ არანაირი გონიერი ცივილიზაციის კვალი, ნივთი „მარსული სამზარეულოდან“ ან პლანეტის „საიდუმლო ისტორიიდან“. იგი უბრალო კლდეა, თუმცა ძალიან საინტერესო. აღსანიშნავია, რომ ეს მარსზე კოვზის ფორმის კლდის პოვნის პირველი შემთხვევა არ არის. 2015 წლის სექტემბერში, წითელი პლანეტის ფოტოებზე ზოგიერთმა „მოტივტივე კოვზი“ შენიშნა. მაშინ NASA-მ Twitter-ზე დაწერა: „არანაირი კოვზი იქ არ არის. ეს გახლავთ ფორმაცია, რომელიც ქარის შედეგადაა გამოკვეთილი“.კლდის წაგრძელებული ფორმა ქარისა და მტვრის შტორმების შედეგადაა წარმოქნილი, რაც წითელ პლანეტაზე საკმაოდ ხშირია  და პასუხისმგებელია მარსის მრავალი გეოლოგიური ფორმაციის გამოქანდაკებაზე. მარსზე არსებულ განსხვავებულ ატმოსფერულ პირობებს შეუძლია წარმოქმნას იმდენად უცნაური კლდოვანი ფორმაციები და ქვიშის დიუნები, რასაც დედამიწაზე ვერ ვნახავთ.მიუხედავად სამზარეულოს ჭურჭელთან უცნაური მსგავსებისა, ეს უბრალოდ გონებრივი ხრიკია, რომელსაც პარეიდოლიუმს (ილუზია) უწოდებენ. ეს გახლავთ ფენომენი, რომლის დროსაც ადამიანები ეძებენ ცნობად ნიმუშებსა და მნიშვნელობებს რაღაცაში, რაც არ არსებობს — დაახლოებით იმის მსგავსად, როდესაც ცაზე გაწოლილ ღრუბლებში რაიმეს ფორმებს ეძებენ. მარსის თავისებური გარემო პირობებისა და  პარეიდოლიუმის წყალობით, ადამიანები მარსის ზედაპირზე ხედავენ ყველაფერს, ვირთხებით დაწყებული, პირამიდებითა და ბუდათი დამთავრებული. მომზადებულია iflscience.com-ის მიხედვით
წაკითხვა
NASA-მ ირმის ნახტომს მიღმა გამა-გამოსხივების პირველი ვარსკვლავური სისტემა აღმოაჩინა
გამოქვეყნებულია: 2016-12-29 21:37:00
ასტრონომთა საერთაშორისო ჯგუფმა ყველაზე კაშკაშა გამა-გამოსხივების ბინარული ვარსკვლავური სისტემა აღმოაჩინა მათ შორის, რაც კი აქამდე ვიცოდით. ამავე დროს, ეს გახლავთ ჩვენი გალაქტიკის მიღმა არსებული მსგავსი სისტემის პოვნის პირველი შემთხვევაა.NASA-ს ფერმის გამა-გამოსხივების კოსმოსური ტელესკოპისა და სხვა ობსერვატორიათა მონაცემების კომბინირების შედეგად, ჯგუფმა დაადასტურა, რომ ის, რაც ერთ დროს მაღალი მასის რენტგენულ ბინარულ სისტემად მიაჩნდათ (HMXB), სინამდვილეში გამა-გამოსხივების ბინარული სისტემაა.ჯგუფის ნაშრომი The Astrophysical Journal-ში გამოქვეყნდა.ახლად ნაპოვნ ბინარულ სისტემას LMC P3 უწოდეს და იგი ჩვენს მეზობლად, 163 000 სინათლის წლის მანძილზე მდებარე პატარა გალაქტიკა მაგელანის დიდ ღრუბელში აღმოაჩინეს.გამა-გამოსხივების ბინარები არის სისტემები, რომლებშიც ორი ვარსკვლავია და მათგან ერთი, მეორის გარშემო მოძრაობს. ერთი ვარსკვლავი როგორც წესი უფრო მასიურია, მეორე კი შეიძლება იყოს ან შავი ხვრელი, ან ნეიტრონული ვარსკვლავი. ეს სისტემები ძალიან იშვიათია და ჩვენს გალაქტიკაში ამ დრომდე მხოლოდ ხუთია აღმოჩენილი.LMC P3 ყველაზე კაშკაშა გამა-გამოსხივების ბინარული სისტემაა აქამდე აღმოჩენილთა შორის როგორც გამა-გამოსხივების, ისე რენტგენული გამოსხივების, რადიო ტალღებისა და ხილული სინათლის თვალსაზრისით. „ჩვენს გალაქტიკაში, „ფერმიმ“ მხოლოდ ხუთი ასეთი სისტემა იპოვა, შესაბამისად, ასეთი შორეული და კაშკაშა აღმოჩენა მეტად ამაღელვებელია“, ამბობს NASA-ს მკვლევარი რობინ კორბეტი.„გამა-გამოსხივების ბინარები განაკუთრებულია, რადგან გამა-გამოსხივება მნიშვნელოვნად იცვლება ყოველი ორბიტის დროს და ხანდახან უფრო დიდი ხნითაც. ასეთი სხვაობები შესაძლებლობას გვაძლევს უნიკალურ დეტალებში შევისწავლოთ გამოსხივების მრავალი პროცესი, რაც გამა-გამოსხივების წყაროებისათვისაა დამახასიათებელი“.მომაკვდ
წაკითხვა
Kissenger - მალე აპლიკაციის მეშვეობით კოცნის გაზიარებას შევძლებთ
გამოქვეყნებულია: 2016-12-29 17:53:00
ლონდონის სახელმწიფო უნივერსიტეტმა შეყვარებული წყვილებისათვის საინტერესო აპლიკაცია შექმნა. მომხმარებლებს ახალი აპლიკაციის მეშვეობით საშუალება ექნებათ ერთმანეთს კოცნა გაუგზავნონ. პროცედურა კი ძალიან მარტივია. ჩვენს სმარტფონებს სპეციალური მოწყობილება შეურთდება, რომლის საშუალებითაც კოცნის გაზიარებას შევძლებთ.აპლიკაციის სახელწოდება კი ორი სიტყვის შეერთებითაა მიღებული. Kiss + Messenger-ის გაერთიანებით კომპანიამ მარტივი სახელი Kissenger მიიღო. გაჯეტი ძალიან მარტივად მუშაობს. კოცნის გამგზავნი გაჯეტს უკავშირებს საკუთარ სმარტფონს, კოცნის სპეციალურ სენსორულ ზედაპირს, რომელიც იღებს მისი ტუჩის ანაბეჭდებს და ინტერნეტის მეშვეობით უგზავნის ადრესატს, რომელსაც ანალოგიურ მოწყობილობასთან აქვს საკუთარი სმარტფონი დაკავშირებული. იგი საკუთარი ტუჩებით ეხება სენსორულ პანელს რომელზეც იგრძნობა კოცნა, რომელიც გამოუგზავნეს.თუ გამოხმაურებებით ვიმსჯელებთ, აპლიკაცია პოპულარული მალევე გახდება და იგი შეყვარებული წყვილების უცვლელი ატრიბუტი იქნება. ასე რომ, შორი დისტანცია, დღეს ასეთი შორი აღარ არის.
წაკითხვა
ჩინეთი გეგმავს გახდეს პირველი ქვეყანა, რომელიც მთვარის დამალულ მხარეს ზონდს დასვამს
გამოქვეყნებულია: 2016-12-28 22:59:00
ორი დღის წინ, ჩინეთმა საკუთარი კოსმოსური ინდუსტრიის განვითარების დაჩქარების პირობა დადო, რადგან გეგმავს გახდეს პირველი ქვეყანა მსოფლიოში, რომელიც მთავრის დამალულ მხარეს 2018 წელს ზონდს დასვამს, 2020 წელს კი პირველ საკუთარ ზონდს გაგზავნის მარსზე. „ვრცელი კოსმოსის კვლევა, კოსმოსური ინდუსტრიის განვითარება და ჩინეთის კოსმოსურ ძალად ქცევა ეს ის მიზანია, რომლისკენაც ჩვენ განუწყვეტლივ ვისწრაფვით“, — წერია ქვეყნის მომდევნო ხუთი წლის კოსმოსური სტრატეგიის დოკუმენტში. როგორც ამ დოკუმენტშია ნათქვამი, კოსმოსის გამოყენებისას ჩინეთს მხოლოდ მშვიდობიანი ზრახვები აქვს, ქვეყნის ეროვნული უსაფრთხოების გარანტირება და უახლესი სამეცნიერო კვლევები.ჩინეთის მინისტრთა კაბინეტის საინფორმაციო ოფისის მიერ გამოცემული დოკუმენტი ყურადღებას ამახვილებს ჩინეთის მზარდ ამბიციებზე და აღნიშნავს, რომ ქვეყანის კოსმოსური პროგრამა სწრაფად ვითარდება. მიუხედავად იმისა, რომ დოკუმენტში არაფერია ნათქვამი, ჩინეთის ერთ-ერთი მთავარი მიზანია მთვარეზე ასტრონავტის დასმა.პილოტირებული კოსმოსური მოგზაურობის უფრო დიდი გამოცდილება აშშ-სა და რუსეთს აქვთ, მაგრამ აღსანიშნავია, რომ ჩინეთის პროგრამამ საგრძნობი პროგრესი განიცადა შედარებით მოკლე დროში.ეკიპაჟიანი პირველი კოსმოსური მისია ჩინეთმა 2003 წელს გაუშვა, 2013 წელს კი მავალი დასვა მთვარეზე — ეს პირველი შემთხვევა იყო 1970-იანი წლების შემდეგ, როდესაც ადამიანმა მთვარეზე უსაფრთხოდ დასვა რაიმე. გასულ თვეში, ორი ასტრონავტი დაბრუნდა ჩინეთის ექსპერიმენტულ კოსმოსურ სადგურ Tiangong 2-ის ერთ-თვიანი მისიიდან. ეს იყო ქვეყნის მეექვსე და ყველაზე ხანგრძლივი ეკიპაჟიანი მისია. მზადების პროცესშია სრულად ფუქნციონირებადი, მუდმივეკიპაჟიანი კოსმოსური სადგური, რომელიც ოპერირებას მომდევნო ექვსი წლის განმავლობაში დაიწყებს და მინიმუმ ათ წელს იმუშავებს.დოკუმენტში კიდევ ერთხელაა ნახსენები ჩინეთის გეგმა 2020 წლისთვის მარსზე პირველი საკუთარი ზონდის გაგზავნის თაობაზე, რომელმაც უნდა გამოიკვლიოს და დედამიწაზე ჩამოიტანოს წითელი პლანეტის ქანების ნიმუშები, ასევე შეისწავლოს იუპიტერის სისტემა და „წარმართოს კვლევა მთავარ სამეცნიერო კითხვებზე პასუხების მისაღებ
წაკითხვა
ალასკისა და ციმბირის ქვეშ გამდნარი რკინის მდინარე აღმოაჩინეს
გამოქვეყნებულია: 2016-12-28 21:38:00
ალასკისა და ციმბირის ქვეშ, ზედაპირიდან 3000 კმ სიღრმეზე, გამდნარი რკინის მდინარე აღმოაჩინეს. როგორც ირკვევა, ამ მდინარის მოძრაობის სიჩქარე თანდათან იზრდება.კოლოსალური ნაკადის სიგანე დაახლოებით 420 კმ-ია და ის ისეთივე ცხელია, როგორც მზის ზედაპირი. ბოლო ორი ათწლეულის განმავლობაში მისი სიჩქარე თითქმის გასამმაგდა და ამჟამად, ნაკადი ევროპისკენ მიემართება.„მზის შესახებ უფრო მეტი ვიცით, ვიდრე დედამიწის ბირთვის შესახებ. ამ ნაკადის აღმოჩენა ამაღელვებელი ნაბიჯია, რომელიც ჩვენი პლანეტის შიგნეულობის უკეთ შესწავლისკენ გადავდგით“, — ამბობს მკვლევართა ჯგუფის ერთ-ერთი წევრი დანიის ტექნიკური უნივერსიტეტიდან, კრის ფინლაი.ფინლაიმ და მისმა გუნდმა ეს ნაკადი ევროპის კოსმოსური სააგენტოს (ESA) თანამგზავრთა ტრიო Swarm-ის მონაცემთა დამუშავებისას აღმოაჩინა.ამ თანამგზავრებმა, რომლებიც 2013 წელს, დედამიწის მაგნიტური ველის რყევების გასაზომად გაუშვეს, მეცნიერებს შესაძლებლობა მისცა შეექმნათ პლანეტის შიდა სტრუქტურის რენტგენის გამოსხივების მსგავსი პროექტი, რამაც გამოამჟღავნა მრავალი ისეთი კომპონენტი, რომელთა არსებობის შესახებ მანამდე არაფერი ვიცოდით.„ევროპის კოსმოსური სააგენტოს Swarm თანამგზავრების წყალობით, შევქმენით დედამიწის ბირთვის უმკვეთრესი რენტგენული სურათი. შედეგად, ჩვენ არა მხოლოდ პირველად, ნათლად ვიხილეთ იქ არსებული ეს ნაკადი, არამედ ისიც გავარკვიეთ თუ რატომ არის ის იქ“, — ამბობს უფროსი მკვლევარი ლაივერმოური.მიჩნეულია, რომ დედამიწის მაგნიტური ველი პლანეტის ბირთვში მიმდინარე აქტოვებების შედეგადაა წარმოქმნილი.თავის მხრივ, ეს ბირთი სოლიდური მთლიანობაა, ზომით მთვარის ორი-მესამედი და ძირითადად შედგება რკინისგან. ბირთვში ტემპერატურა 5 400 გრადუს ცელსიუსს აღწევს, რაც თითქმის მზის ზედაპირის ტემპერატურის ტოლია (5 505 °C).შიდა ბირთვს გარს აკრავს გარე ბირთვი — 2000 კმ სისქის ფენა, რომელიც ძირითადად თხევადი რკინისა და ნიკელისგან შედგება.ამ ფენაში ა
წაკითხვა
მეცნიერები არამიწიერ ცივილიზაციებთან მისალმების გაგზავნას გეგმავენ
გამოქვეყნებულია: 2016-12-27 23:52:00
არამიწიერი ცივილიზაციების ძიების მიზნით, ცის უშედეგო, ათწლეულების მანძილზე სკანირების შემდეგ, მეცნიერთა განცხადებით, დროა მოვსინჯოთ ეტიკეტის უმთავრესი წესი: პირველმა თქვი „გამარჯობა“.სან-ფრანცისკოში ცოტა ხნის წინ დაფუძნებული ორგანიზაცია METI (Messaging Extra Terrestrial Intelligence — შეტყობინება არამიწიერ ცივილიზაციას) გეგმავს შორეულ პლანეტებთან სიგნალები თავად გააგზავნოს, ვიდრე დედამიწასთან მათ დაკონტაქტებას უცადოს.2018 წლის ბოლოსთვის, პროექტი გეგმავს რადიო ან ლაზერული სიგნალის შეტყობინება გაგზავნოს ვარსკვლავ პროქსიმა კენტავრთან აღმოჩენილ პლანეტა პროქსიმა b-სთან; ეს გახლავთ მზესთან ყველაზე ახლოს მდებარე ვარსკვლავი. ამის შემდეგ კი აპირებენ სიგნალები უფრო შორს, ასობით და ათასობით სინათლის წლის მანძილზე გაგზავნონ.ეს იქნება მძლავრი, განმეორებადი, განზრახული სიგნალის კოსმოსში გაგზავნის პირველი მცდელობა. სამიზნე ერთი და იგივე ვარსკვლავები იქნება თვეების ან წლების შუალედით.„თუ გვსურს მრავალ თაობას შორის გაცვლა დავიწყოთ, ჩვენ გვჭირდება ინფორმაციის შესწავლა და გაზიარება“, — ამბობს დუგლას ვაკოჩი, METI-ს პრეზიდენტი და SETI-ს (არამიწიერ ცივილიზაციათა ძებნის ინსტიტუტი) ვარსკვლავთშორის შეტყობინების შემადგენლობის ყოფილი დირექტორი.  გასულ წელს დაფუძნებული METI მომავალ წელს ორ ვორკშოპს უმასპინძლებს, პარიზსა და სენტ-ლუისში. ორგანიზაცია გეგმავს დაიწყოს 1$ მილიონის შეგროვება, რაც ყოველწლიურად საჭიროა მათ თანამშრომელთა ანაზღაურებისა და სხვადასხვა ადგილებზე მძლავრი გადამცემების მშენებლობის ან ქირაობისათვის.მისიის ერთ-ერთი ნაწილი იქნება იმის განსაზღვრა თუ როგორ შეიძლება შეიქმნას სრულყოფილი შეტყობინება „გამარჯობის“ სათქმელად.ისევე როგორც ბევრი სხვა რამ მეცნიერებაში, ეს პროექტიც საკამათო გახდა. ზოგიერთი სვამს კითხვას: თუკი უცხოპლანეტელები არაკეთილგანწყობილნი აღმოჩნდნენ, მართლა გვსურს რომ მათ ჩვენი ადგილმდებარეობა შევატყობინოთ?ჩვენ არ უნდა გავამახვილოთ ყურადღება საკუთარ თავზე, ამბობენ სამეცნიერო ფიქციის მწერალი დევიდ ბრინი და თეორიული ფიზიკოსი სტივენ ჰოკინგი.„ნულის
წაკითხვა
„ჰაბლმა“ მეძებარი ძაღლების თანავარსკვლავედში მდებარე გალაქტიკა მოინადირა
გამოქვეყნებულია: 2016-12-27 22:49:00
1789 წლის აპრილის ერთ მშვენიერ საღამოს, სახელგანთქმული ინგლისელი ასტრონომი უილიამ ჰერშელი ღამის ცის კვლევას ჯიუტად აგრძელებდა, ჩვეულებისამებრ ნადირობდა კოსმოსურ ობიექტებზე და უცბად... რაღაც გამორჩეულს მიაგნო! მან შენიშნა კაშკაშა სპირალური გალაქტიკა NGC 4707, რომელიც მეძებარი ძაღლების თანავარსკვლავედში იმალებოდა. ეს გალაქტიკა დედამიწიდან დაახლოებით 22 მილიონი სინათლის წლის მოშორებით მდებარეობს. გავიდა ორ საუკუნეზე მეტი და NASA/ESA-ს ჰაბლის კოსმოსურმა ტელესკოპმა იგივე გალაქტიკა თავის ობიექტივში დაიჭირა უფრო მეტი დეტალით, ვიდრე ის ჰერშელმა დაინახა. შედეგად, NGC 4707-ის შესახებ მივიღეთ მრავალი ისეთი წვრილმანი დეტალი, რაც მანამდე არასოდეს ვიცოდით. თავად ჰერშელი, NGC 4707-ს აღწერდა „პატარა, ვარსკვლავურ“ გალაქტიკად. სინამდვილეში, იგი სპირალური გალაქტიკაა, აქვს ცენტრი, ძალიან მეჩხერი და გაურკვეველი სპირალური მკლავები, მისი ცენტრალური ამოზნექილობა კი ან ძალიან პატარაა, ან საერთოდ არ არსებობს. გალაქტიკა უფრო წააგავს მცირე ოდენობის ვარსკვლავებისა კაშკაშა ლურჯი ციმციმების გროვას შავ ფონზე.ფოტოზე ასახული ლურჯი ლაქები წარმოაჩენს ვარსკვლავთწარმომქმნელ რეგიონებს, კაშკაშა ლაქები ახლად დაბადებული ვარსკვლავებია.მომზადებულია  nasa.gov-ის მიხედვით
წაკითხვა
ჰავაისთან აღმოჩენილ თევზს მეცნიერებმა ობამას სახელი უწოდეს
გამოქვეყნებულია: 2016-12-27 19:39:00
ჰავაის მარჯნის რიფებთან ახლად აღმოჩენილ თვალწარმტაც თევზს მეცნიერებმა „პრეზიდენტი ობამა“ უწოდეს.თევზი, რომელსაც ოფიციალურად Tosanoides obama ეწოდა, ივნისში, მყვინთავებმა აღმოაჩინეს ჰავაის პაპაჰანაუმოკუაკეის ზღვის ეროვნული მონუმენტის ექსპედიციის დროს. ეს დაცული ტერიტორია გასულ წელს პრეზიდენტ ობამას განკარგულებით გაფართოვდა. „გადავწყვიტეთ, ამ თევზისთვის პრეზიდენტ ობამას სახელი გვეწოდებინა ბუნებრივი გარემოს დაცვის საქმეში მისი ძალისხმევის აღიარების ნიშნად. მათ შორის, რა თქმა უნდა, არის პაპაჰანაუმოკუაკეის გაფართოებაც, რის შედეგადაც, დაცვის ქვეშ შევიდა დედამიწის ველური ბუნების ერთ-ერთი უკანასკნელი არეალის დიდი ნაწილი“, — ამბობს ჰავაის ბიშოპის მუზეუმის წარმომადგენელი რიჩარდ პილი.  გაფართოებაში პილი გულისხმობს აგვისტოში, მეცნიერთა დაჟინებული მოთხოვნის საფუძველზე ობამას მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებას, რომლის თანახმადაც, პაპაჰანაუმოკუაკეის ტეროტორია 1 146 797 კვადრატული კილომეტრით განივრცო და პარკის მთლიანმა ფართობმა 1 508 870 კვადრატული კილომეტრი შეადგინა.შედეგად, პაპაჰანაუმოკუაკეა დღეისათვის უდიდესი დაცული ეკოლოგიური მონუმენტია დედამიწაზე.ახლად აღმოჩენილი თევზი ზომით პატარაა, შეფერილია ყვითელსა და ვარდისფერში. მიეკუთვნება Tosanoides-თა გვარს, რომელშიც კიდევ ორი სხვა სახეობა შედის. თევზი კურეს ატოლთან მიმდინარე ექსპედიციისას, 91 მ სიღრმეზე, აშშ-ის ოკეანისა და ატმოსფეროს სააგენტოს მყვინთავებმა აღმოაჩინეს.
წაკითხვა
23 სამეცნიერო ფაქტი, რომელთა შესახებ 2016 წლის დასაწყისში არაფერი ვიცოდით
გამოქვეყნებულია: 2016-12-26 23:49:00
1. გრავიტაციული ტალღები არსებობს. 100-ზე მეტი წლის შემდეგ, რაც მათ შესახებ პირველად აინშტაინმა იწინასწარმეტყველა,  როგორც იქნა, მკვლევრებმა ეს მოუხელთებელი ჭავლები წელს დააფიქსირეს. ამ ეტაპზე, გამოვლენილია სამი გრავიტაციული ტალღა.2. ზარმაცები დეფეკაციის ყოველ ჯერზე თითქმის კვდებიან. ეს პროცესი მათთვის ზედმეტად მტანჯველია.3. გულის გარეშე ცხოვრება ერთ წელიწადზე მეტხანსაა შესაძლებელი.4. ასევე შესაძლებელია ნორმალური ცხოვრება ტვინის 90%-ის გარეშე.5. მარიანას ღრმულიდან უცნაური ხმები მოდის. მკვლევართა აზრით, იგი უკბილო ვეშაპთა ახალ სახეობას ეკუთვნის.6. გერმანიაში ჩატარებული ცდების შედეგად დამტკიცდა, რომ ახალი ტიპის ბირთვული რეაქციის მოწყობილობა მართლაც მუშაობს, რაც შესაძლოა სუფთა ენერგიის უშრეტი წყარო გახდეს.
წაკითხვა
დედამიწის ერთ-ერთ უღრმეს მღვიმეში 4 მლნ წლის ბაქტერია იპოვეს
გამოქვეყნებულია: 2016-12-26 21:34:00
დედამიწის ერთ-ერთ ყველაზე ღრმა მღვიმეში, მეცნიერებმა ბაქტერია Paenibacillus-ის უძველესი შტამი აღმოაჩინეს. როგორც ჩანს, იგი რეზისტენტულია თანამედროვე მედიცინაში არსებული ყველაზე მძლავრი ანტიბიოტიკების მიმართაც კი.ბაქტერია 4 მილიონ წელიწადზე მეტხანს იყო დამალული, რის შედეგადაც, ადამიანებისა და თანამედროვე მედიცინის გავლენის გარეშე, გამოიმუშავა რეზისტენტულობა ანტიბიოტიკებისადმი — სავარაუდოდ, მიწისქვეშა გარემოში არსებული ბუნებრივი ანტიბიოტიკების ზეწოლის შედეგად. ბატქერია ნიუ-მექსიკოს შტატში, ლეჩუგილიის მღვიმეში, 305 მეტრ სიღრმეზე აღმოაჩინეს გარემოში, რომელიც საკმაოდ სუფთა და სამეცნიერო მნიშვნელობისაა.ოჰაიოს აკრონის უნივერსიტეტისა და კანადის მაკ-მასტერის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა მღვიმის ნიმუშებში მოახდინეს ხუთი სპეციფიკური მეტაბოლური გზის იდენტიფიცირება, რომელთა საშუალებითაც ეს ბაქტერია ანტიბიოტიკებს ბლოკავს. ამ მაგალითზე მეცნიერები განსაზღვრავენ თუ როგორ შეიძლება სამომავლოდ შებევრძოლოთ მსგავს რეზისტენტულობას.„მოვახდინეთ რეზისტენტულობის რამდენიმე უნიკალური მექანიზმის იდენტიფიცირება, რაც აქამდე ჯერ არასოდეს შეგვხვედრია. ეს იმას ნიშნავს, რომ რეზისტენტულობის პოტენციურ მექანიზმს განვსაზღვრავთ“, — ამბობს აკრონის უნივერსიტეტის მკვლევარი ჰაზელ ბარტონი. ანტიბიოტიკების მოქმედება ბლოკავს მექანიზმს, რაც ზიანს აყენებს ბაქტერიის ფუნქციონირებას. მაგრამ პრობლემა ისაა, რომ ეს პათოგენები სწრაფად ვითარდება და ჯერჯერობით არ გვაქვს მექანიზმი, რომელიც დაბლოკილებს სწრაფად ჩაანაცვლებს.ამ პრობლემას ემატება ანტიბიოტიკების გამოყენების ზრდა საავადმყოფოებსა და მრწეველობაში, მაგალითად სოფლის მეურნეობაში, რაც ანტიბიოტიკებისადმი რეზისტენტულ პათოგენებს უფრო სწრაფ ჩამოყალიბებაში ეხმარება.ეს ერთ-ერთი მიზეზია იმისა თუ რატომაა ასე საინტერესო ამ უძველესი ბაქტერიის შტამის პოვნა, არის ის, რომ იგი არსებობდა ადამიანთა გაჩენამდეც, შესაბამისად, მისი დამოუკიდებელი რეზისტენტულობა გამოწვეულია სრულიად სხვა სახის გარემოთი.როგორც ტესტებმა აჩვენა, ეს ბაქტერია რეზისტენტულია 18 სხვადასხვა ანტიბიოტიკისადმი, მათ შორის დაპტომიცინისადმი, რომელსაც იყენებენ როგორც „უკანასკნელი შანსს“, მას შემდეგ, რაც ყველა სხვა ანტიბიოტიკი წარუმატებელი აღმოჩნდება.ბაქტერია Paenibacillus-ის თავდაცვის მთავარი საშუალებაა ცალკეულ უჯრედებში მუტაციების წარმოქმნა, რაც შემდეგ
წაკითხვა
ზონდმა „კასინიმ“ სატურნის ციცქნა მთვარე პანდორას ახლო კადრები გამოაგზავნა
გამოქვეყნებულია: 2016-12-26 20:19:00
NASA-ს კოსმოსურმა ხომალდმა „კასინიმ“ პლანეტა სატურნის ერთ-ერთი „ჩვილი“ მთვარის, პანდორას ფოტოები გამოაგზავნა. ეს გახლავთ პანდორას ყველაზე ახლო და მაღალი რეზოლუციის კადრები, რაც კი აქამდე გვინახავს.მანამდე, „კასინიმ“ ტიტანის უფრო დიდი მთვარეების — ტიტანისა და ენცელადის დეტალური ფოტოებიც გამოაგზავნა. „კასინიმ“ ფოტო 18 დეკემბერს გადაიღო, როდესაც პანდორას 40 500 კმ მანძილზე ჩაუფრინა. მანამდე, 2005 წელს, კასინიმ პანდორას ფოტო 52 000 კმ მანძილიდან გადაუღო.ფოტო გადაღებულია ხომალდზე დამონტაჟებული ვიწრო კუთხის კამერით.რაც შეეხება პანდორას, მისის სიგრძე 84 კილომეტრია და ჩვენს მთვარეზე 40-ჯერ პატარაა, შესაბამისად, ბევრად უფრო პატარა ვიდრე ტიტანი და ენცელადი. პანდორას შესახებ ვიცით, რომ იგი დაფარულია ყინულოვანი მტვრით, რაც ძირითადად კლდოვანი ზედაპირის კრატერებში იყრის თავს. ექსპერტთა ვარაუდით, იგი სატურნის F რგოლის სიახლოვეს მოძრაობს.პანდორა სატურნის გარშემო 142 000 კმ მანძილიდან მოძრაობს და პლანეტის გარშემო ერთ სრულ ბრუნს 15,1 საათს ანდომებს. ამ „ჩვილი“ მთვარის შესახებ პირველად 1980 წელს შევიტყვეთ, როდესაც ის ხომალდმა Voyager 1-მა დააფიქსირა. ერთი წლის შემდეგ, იგი Voyager 2-მაც გადაიღო.პანდორას პატარა ზომიდან გამომდინარე, იგი საკმაოდ მოწყვლადია შეჯახებების მიმართ, თუმცა, NASA-ს განცხადებით, მსგავს მოვლენებს ის წარმატებით იცილებს თავიდან.„კასინი“ ამჟამად სატურნის F რგოლის გარშემო მოძრაობს და სულ უფრო და უფრო უახლოვდება გიგანტურ პლანეტას. ზონდი რგოლებს შიგნიდან 22-ჯერ შემ
წაკითხვა
კანადელმა მეცნიერებმა მსოფლიოში ყველაზე პატარა თოვლის პაპა დაამზადეს
გამოქვეყნებულია: 2016-12-26 17:07:00
კანადაში, ონტარიოს პროვინციაში, დასავლეთის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა ნანოფაბრიკაციის მეთოდით მსოფლიოში ყველაზე პატარა თოვლის პაპა დაამზადეს. მისი სიმაღლე მხოლოდ 3 მიკრონია, 0,003 მილიმეტრი. შედარებისათვის, ადამიანის თმის სისქე 0,75 მილიმეტრია. მის დასანახად აუცილებლად დაგჭირდებათ მიკროსკოპი.თოვლის კაცი დამზადებულია სამი ცალი 0,9 მიკრონი სიმაღლის კვარცის ციცქნა სფეროებისგან, აქვს პლატინის მკლავები და ცხვირი, პირი და თვალები კი იონური დასხივების გზითაა ამოკვეთილი.წყარო: engadget.com
წაკითხვა
დაფიქსირებულია ჩვენი გალაქტიკის გარედან მოსული ექვსი იდუმალი რადიოსიგნალი
გამოქვეყნებულია: 2016-12-25 23:53:00
ჯერ კიდევ მარტში, მეცნიერებმა რადიოსიგნალების 6 უმძლავრესი იმპულის დააფიქსირეს, რომლებიც კოსმოსის ერთი და იგივე ადგილიდან მოდიოდა. ამჯერად, მკვლევრებმა კვლავ გამოავლინეს კიდევ ექვსი სიგნალი, რომლებიც როგორც ჩანს იმავე ადგილიდან მოდის, ჩვენი გალაქტიკის გარედან.ეს სწრაფი რადიოიმპულსები (FRB) ერთ-ერთი ყველაზე მოუხელთებელი და ფეთქებადი სიგნალებია, რაც კი ოდესმე კოსმოსიდან დაგვიფიქსირებია —  გრძელდება მხოლოდ მილიწამები, მაგრამ დროის ასეთ მცირე მონაკვეთშიც კი იმდენივე ენერგიას გამოიმუშავებს, რამდენსაც მზე მთელი დღის განმავლობაში. მიუხედავას ასეთი სიძლიერისა, მეცნიერებმა ჯერ დაზუსტებით არ იციან თუ რა შეიძლება იყოს ამ სიგნალების გამომწვევი მიზეზი.მარტში, 10 განმეორებადი სიგნალის დაფიქსირებამდე, მიიჩნეოდა, რომ მსგავსი იმპულსები ერთჯერადი მოვლენა იყო და კოსმოსის შემთხვევითი ადგილებიდან მოდიოდა. რაიმე შესამჩნევი მახასიათებლის გარეშე. ამჯერად, მეცნიერები დაბნეულნი არიან და დაზუსტებით არ იციან თუ რა იწვევს ამ სიგნალებს.იმის მიზეზი, რომ FRB-მა მკვლევრები მსგავს საგონებელში ჩააგდო, სულაც არ გახლავთ ის ფაქტი, რომ ვთქვათ ისინი საკმაოდ იშვიათია —  არა, მეცნიერთა აზრით, ყოველდღიურად, სამყაროში დაახლოებით 2 000 მსგავსი სიგნალი ვრცელდება —  მაგრამ ისინი იმდენად მცირე ხანს გრძელდება, რომ მათი დაფიქსირება ძალიან გვიჭირს.  FRB მკვლევრებმა მხოლოდ 2007 წელს აღმოაჩინეს, მაგრამ მათი შესწავლის შესაძლებლობა მხოლოდ 2016 წელს მიეცათ.ახლა, როდესაც დაფიქსირებული გვაქვს კოსმოსის ერთი და იგივე ადგილიდან წამოსული 16 სიგნალი, მეცნიერებმა შესაძლოა ბოლოს და ბოლოს დაიწყონ მსგავსი ძლევამოსილი იმპულსების გამომწვევ მიზეზთა ჩამონათვალის შემცირება.ამ რეგიონიდან წამოსული პირველი 10 სიგნალი მიმდინარე წლის მარტში იდენტიფიცირდა, მაგრამ სინამდვილეში, ჩვენამდე მათ 2015 წლის მაისსა და ივნისში მოაღწიეს.ეს იყო პირველი შემთხვევა, როდესაც დაფიქსირდა ჩვენი გალაქტიკის გარედან მოსული FRB, მანამდე გამოვლენილთაგან, სათავეს ყველა ირმის ნახტომშივე იღებდა. გარდა ამისა, ახალი სიგნალები განმეორებად ხასიათს იღებდნენ, ეს კი რაღაც ისეთი იყო, რაც მანამდე არასოდეს გვენახა.ექვსი სიგნალი პუერტო-რიკოში მდებარე არესიბოს რადიოტელესკოპმა დააფიქსირა, თითოეულ იმპულს შორის 10-წუთიანი შუალედით, ერთი თვის შემდეგ კი კ
წაკითხვა
არამიწიერი სიცოცხლის საძიებლად, მეცნიერები სატურნისკენ მისიას გეგმავენ
გამოქვეყნებულია: 2016-12-25 01:41:00
კოსმოსური ზონდი „კასინი“ ამჟამად ფასდაუდებელ საქმიანობას ეწევა სატურნის შესწავლის საქმეში, მაგრამ არსებობს გეგმები, რომ რგოლებიან პლანეტასთან მომავალში უფრო მეტი მისია გაიგზავნოს — კოსმოსური ხომალდები, რომლებიც შესაძლო არამიწიერ სიცოცხლის ფორმებს მოძებნის. ასტრონომები ფიქრობენ, რომ პლანეტის ორი მთვარე — ტიტანი და ენცელადი შესაძლოა სიცოცხლისთვის ხელსაყრელი იყოს, რის გამოც, სურვილი აქვთ სიცოცხლის ფორმების საძიებლად სატურნისკენ მოწინავე ტექნოლოგიებით აღჭურვილი მისიები გაგზავნონ.  ამ ყველაფრის სისრულეში მოსაყვანად, გასულ კვირას, ამერიკის გეოფიზიკოსთა კავშირის კონფერენციაზე ასტრონომებმა ორი შეთავაზება წარმოადგინეს.პირველი მათგანია NASA-ს პროექტი „ენცელადის სიცოცხლის მაძიებელი“ Enceladus Life Finder (ELF) და მეორე — NASA-სა და ევროპის კოსმოსური სააგენტოს ერთობლივი პროექტი „ენცელადისა და ტიტანის მკვლევარი“ Explorer of Enceladus and Titan (E2T). ამ ეტაპზე, ორივე გუნდი თავიანთ პროექტების ხორცშესასხმელად დაფინანსებას ეძებს. იმ შემთხვევაში თუ მათ საჭირო ფული მოიძიეს, არაფერი თქმულა თუ რა სახის სამეცნიერო აღმოჩენები შეიძლება გაკეთდეს უახლოეს მომავალში.„ELF უდიდესი იმედია ენცელადის ოკეანის სიცოცხლისუნარიანობის სრული დახასიათებისათვის. ვისურვებდი ვიცოდე, არის თუ არა სასიცოცხლო პირობები ენცელადის ოკეანეში და თუ ეს ასეა, ვიპოვოთ იქ არსებული სიცოცხლის მტკიცებულება“, — ამბობს Gizmodo-სთან საუბრისას პროექტის ერთ-ერთი ავტორი ლინდა სპილკერი. პროექტ ELF-ის მიხედვით, ხომალდი ენცელადის სამხრეთ პოლუსს 50 კმ სიმაღლეზე უნდა მიუახლოვდეს.აქედან იგი აიღებს ზედაპირის ყინულის ნაპრალებიდან ამოსულ და ჰაერში გაფანტულ წყლის ორთქლის ნიმუშებს.ორი სპექტრომეტრი შეამოწმებს აღებული ნიმუშების ქიმიურ შემადგენლობას და მოიძიებს სიცოცხლის ნიშნებს, მათ შორის ჟანგბადს, ამინომჟავებსა და ნახშირბადის იზოტოპებს, რომლებიც ხშირადაა წარმოდგენილი იმ გარემოში, სადაც მიკროსკოპული სიცოცხლე ყვავის.ამავე დროს, „ენცელადისა და ტიტანის მკვლევარის“ (E2T) გუნდს სურს უფრო ახლოდან იხილონ როგორც ენცელადი
წაკითხვა
ბეთელჰეიზე - სახელგანთქმულმა სუპერგიგანტმა ვარსკვლავმა სავარაუდოდ კომპანიონი გადაყლაპა
გამოქვეყნებულია: 2016-12-23 23:43:00
ტეხასის ოსტინის უნივერსიტეტის ასტრონომის, კრეიგ ვილერის აზრით, ორიონის თანავარსკვლავედში მდებარე სახელგანთქმულ წითელ ვარსკვლავ ბეთელჰეიზეს შესაძლოა იმაზე უფრო საინტერესო წარსული ჰქონდეს, ვიდრე ეს თვალით ჩანს. დამამთავრებელი კურსის სტუდენტებისგან დაკომპლექტებულ საერთაშორისო ჯგუფთან ერთად მუშაობისას, ვილერმა აღმოაჩინა მტკიცებულება, რომ წითელი სუპერგიგანტი ვარსკვლავი შესაძლოა კომპანიონ ვარსკვლავთან ერთად დაიბადა, რომელიც მოგვიანებით თავად გადაყლაპა. კვლევა Monthly Notices of the Royal Astronomical Society-ში გამოქვეყნდა.საყოველთაოდ ცნობილი ბეთელჰეიზე იდუმალებითაა მოცული. ასტრონომებმა იციან, რომ იგი წითელი სუპერგიგანტია — მასიური ვარსკვლავი, რომელიც ახლოსაა სიცოცხლის დასასრულთან და თავდაპირველ ზომასთან შედარებით, ძალიანაა გაზრდილი. ერთ მშვენიერ დღესაც, იგი აფეთქდება — გახდება სუპერნოვა, მაგრამ არავინ იცის, ზუსტად როდის. „შესაძლოა ეს ათი ათასი წლის შემდეგ მოხდეს, ანდა სულაც ხვალ ღამით“, — ამბობს სუპერნოვების ექსპერტი ვილერი. დედამიწიდან 643 სინათლის წლის მოშორებით მდებარე ბეთელჰეიზეს მომავლის განსაზღვრის ახალი გასაღები მისი ბრუნვა აღმოჩნდა. როდესაც ვარსკვლავი იბერება და სუპერგიგანტი ხდება, უნდა შენელდეს მისი ბრუნვა. „ეს მოციგურავეს მსგავადაა, როდესაც ის მკლავებს შლის“, — ამბობს ვილერი. მკლავების გაშლისას, მოციგურავე ბრუნვას ანელებს. ასე უნდა ყოფილიყო ბეთელჰეიზეს შემთხვევაშიც, როდესაც ის ზომაში გაიზარდა, ბრუნვა უნდა შენელებულიყო. თუმცა, ჯგუფმა სულ სხვა რამ აღმოაჩინა. „ჩვენ ვერ შევძელით  ბეთელჰეიზეს ბრუნვის ზუსტი განსაზღვრა. იგი 150-ჯერ უფრო სწრაფად ბრუნავს, ვიდრე ნებისმიერი მარტოხელა ვარსკვლავი“, — ამბობს ვილერი.ვილერის სტუდენტთა ჯგუფმა აშშ-დან, საბერძნეთიდან და ჩინეთიდან, ბეთელჰეიზე კომპიუტერული მოდელირების პროგრამა MESA-ის საშუალებით შეისწავლა. ეს ბეთელჰეიზეს ბრუნვის პირველი მოდელირება იყო ამ მეთოდით. ვილერის თქმით, ვარსკვლავის უცნაურად სწრაფი მოძრაობის აღმოჩენისას, მას რამდენიმე მოსაზრება გაუჩნდა. „ვივარაუდოთ, რომ ბეთელჰეიზეს დაბადებისას კომპანიონი ვარსკვლავი ჰყავდა. მოდი, ისიც წარმოვიდგინოთ, რომ ის ბეთელჰეიზეს გარშემო ბრუნავს დაახლოებით იმ მასშტაბის ორბიტაზე, რა ზომისაც ბეთელჰეიზე ამჟამად არის. ამის შემდეგ, ბეთელჰეიზე წითელი სუპერგიგანტი ხდება და კომპანიონ ვარსკვლავს შთანთქავს — ყლაპავს“. როგორც ის ხსნის, ერთ დროს გადაყლაპულ კომპანიონ ვასრკვლავს, თავისი ორბიტის კუთხური მამოძრავებელი ძალა ბეთელჰეიზეს გარე ფენისთვის უნდა გადაეცა, რაც
წაკითხვა
სუპერვულკანი, რომელსაც ისტორიაში უდიდესი კატაკლიზმები უკავშირდება, გაღვიძებას იწყებს
გამოქვეყნებულია: 2016-12-23 22:29:00
12 კმ სიგანის ქვაბისებრ ფორმაციას, რომელიც იტალიის სანაპიროსთან ვრცელ სუპერვულკანს წარმოქმნის, 500 წლიანი მიძინების შემდეგ, გამოღვიძების ნიშნები დაეტყო.გარდა იმისა, რომ ამ ვულკანს მიეწერება პასუხიმგებლობა ნეანდერტალთა გადაშენებაზე, ამჟამად მის მიდამოებში 500 000 ადამიანი ცხოვრობს. მკვლევართა თქმით, როგორც ჩანს, მოახლოებულია წნევის კრიტიკული წერტილი, რამაც შესაძლოა ამოფრქვევა გამოიწვიოს. შესაძლოა ფიქრობდეთ, რომ სუპერვულკანი ჩვეულებრივი ვულკანია, ოღონდ უბრალოდ დიდი ზომის, რომელიც კვამლს უშვებს და გრგვინავს.მაგრამ სინამდვილეში, სუპერვულკანები ვულკანურად აქტიური ვრცელი ველებია, რომლებიც წარმოიქმნება ვულკანის მიერ განსაკუთრებით დიდი ოდენობის მაგმის ამოფრქვევის შედეგად, როდესაც სიმძიმის გამო ხდება თავად ვულკანის ჩანგრევა და რჩება ვრცელი კრატერი, რომლისთვისაც დამახასიათებელია გეიზერები, ჰიდროთერმული აქტივობა და გოგირდოვანი მჟავები. ეს გახლავთ ვრცელი ვულკანური არეალი — ფლეგრეის მინდვრები, ქალაქ ნეაპოლის დასავლეთით.  მოიცავს 26 კრატერსა და ვრცელ ვულკანურ ნაგებობებს, რომელთა დიდი ნაწილი ხმელთაშუა ზღვის ქვეშ იმალება. ეს უძველესი კალდერა, ანუ ქვაბის მსგავსი დეპრესია, 39 000 წლის წინ წარმოიქმნა, ევროპის უდიდეს ამოფრქვევათა სერიის დროს, რაც 200 000 წლის მანძილზე მიმდინარეობდა.წარმოქმნიდან დღემდე, ფლეგრეის მინდორი ორჯერ ამოიფრქვა — 35 000 და 12 000 წლის წინ, პატარა ამოფრქვევა დაფიქსირდა 1538 წელსაც. თუმცა, სიტყვა „პატარა“ შედარებითია, რადგან 1538 წლის ამოფრქვევა 8 დღეს გრძელდებოდა, რა დროსაც იმდენი ნივთიერება ამოიფრქვა, რომ წარმოიქმნა ახალი მთა — მონტე-ნუევო. უკიდურესად შემაშფოთებელია მთლიანი სუპერვულკანის ამოფრქვევა — როგორც ვარაუდობენ, 200 000 წლის წინ მომხდარი ამოფრქვევა იმდენად კატასტროფული იყო, რომ გამოიწვია „ვუკლანური ზამთარი“, რაც საბოლოოდ ნეანდერტალთა გადაშენების მიზეზი გახდა.  მიუხედავად იმისა, რომ ამოფრქვევასა და ნეანდერტალთა გადაშენებას შორის კავშირი ჯერ ბოლომდე დამტკიცებული არაა, მიჩნეულია, რომ ამ დროს ზედაპირზე ამოიფრქვა 3,7 ტრილიონი ლიტრი გამდნარი ქანი, ატმოსფეროში კი უზარმაი ოდენობის გოგირდი გაიფანტა.&
წაკითხვა

უახლესი