საზოგადოებრივი
104.5 FM

ძიება თარიღის მიხედვით

მეცნიერება/ტექნოლოგიები
სპილოს ზომის ფრთიანი დინოზავრი, რომელიც ერთ დროს ჩინეთში ბინადრობდა - ახალი აღმოჩენა
გამოქვეყნებულია: 2017-05-10 19:36:00
ცოტა ხნის წინ, ჩინეთში აღმოჩენილი დინოზავრის უზარმაზარი ნამარხი კვერცხების წყალობით, შესაძლებელი გახდა ახალი, გიგანტური ფრინველის მსგავსი დინოზავრის სახეობის აღმოჩენა. სახეობა Beibeilong sinensis-ი 90 მილიონი წლის წინ ბინადრობდა, არ შეეძლო ფრენა, ჰქონდა ბუმბულები, პრიმიტიული ფრთები და ნისკარტი, მაგრამ ზომით გაცილებით აღემატებოდა თავის თანამედროვე ფრინველ ნათესავებს. ანალიზები ჩაუტარდა გამოჩეკვის პროცესში, კვერცხშივე მომკვდარ პატარა დინოზავრს, რის საფუძველზეც მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ ზრდასრული არსება სიგრძეში 8 მეტრი უნდა ყოფილიყო, წონაში კი სამი ტონა. იგივე ტიპის სხვა დინოზავრები — ოვირაპტოროზავრები სიგრძეში მხოლოდ ორ მეტრს აღწევდნენ. Beibeilong-ის რამდენიმე კვერცხი ცენტრალურ ჩინეთში, ჰენანის პროვინციაში აღმოაჩინეს, სამი მეტრის დიამეტრის მრგვალ ბუდეში. კვერცხების სიგრძე 45 სანტიმეტრია და 5 კგ-ს იწონის. „მრავალი წლის მანძილზე, საიდუმლოებით იყო მოცული თუ რომელი სახეობის დინოზავრი დებდა ამ უზარმაზარ კვერცხებს“, — უთხრა ჟურნალ Nature Communications-ს კანადის კალგარის უნივერსიტეტის პროფესორმა დარლა ზელენიცკიმ. „იმის გამო, რომ ჰენანის პროვინციაში აღმოჩენილია დიდი ტეროპოდების — მაგალითად ტირანოზავრების ნამარხები, ზოგიერთ მკვლევარს თავდაპირველად ეს კვერცხები ტირანოზავრის ეგონა“. „ამ ნამარხების წყალობით, ჩვენ ახლა უკვე ვიცით, რომ ეს კვერცხები გიგანტურმა ოვირაპტოროზავრებმა დადეს — დინოზავრებმა, რომლებიც გიგანტურ სირაქლემებს ჰგავდნენ“, — ამბობს პროფესორი. მკვლევართა ვარაუდით, ოვირაპტოროზავრების ეს ახლად აღმოჩენილი გიგანტური სახეობა ჩვენთვის ცნობილი უდიდესი დინოზავრია მათ შორის, რომლებიც თავის პატარებზე ზუსტად ისევე ზრუნდავდნენ, როგორც თანამედროვე ფრინველები. დინოზავრის ზომის დასადგენად, მეცნიერებმა შეისწავლეს კვერცხში ნაპოვნი ჩანასახის ძვლები და მიღებული შედეგები სხვა დინოზავრებს შეადარეს. მომზადებულია The Independent-ის მიხედვით &
წაკითხვა
ახალი რობოტი თავის ტვინის 2-საათიან ოპერაციას 2,5 წუთში ჩაატარებს
გამოქვეყნებულია: 2017-05-10 19:11:00
თავის ტვინის ქირურქია უზუსტესი საქმიანობაა; ერთი პატარა შეცდომა შესაძლოა პაციენტისთვის საბედისწერო აღმოჩნდეს. მსოფლიოში ყველაზე გამოცდილ ამ სამუშაოზეც კი, ადამიანის შეცდომა ჯერ კიდევ რჩება ფაქტორად. იუტის უნივერსიტეტის მკვლევრები აქტიურად მუშაობენ, რათა მსგავსი შეცდომები მინიმუმამდე შეამცირონ. მათ მიერ შექმნილ რობოტს ურთულესი ქირურგიული პროცედურის ჩატარება 50-ჯერ ნაკლებ დროში შეუძლია. CNN-ის ცნობით, თავის ტვინის 2-საათიანი ოპერაციის ჩატარებისათვის, ამ რობოტს მხოლოდ 2,5 წუთი სჭირდება.   კვლევა ჟურნალ Neurosurgical Focus-ში გამოქვეყნდა. ჯგუფის განცხადებით, ეს იმის ნათელი მტკიცებულებაა, რომ რობოტებს კომპლექსური ქირურგიული ოპერაციების ჩატარება შეუძლიათ. თავის ტვინის მოწყვლად ზონებში, რობოტი კომპიუტერული ტომოგრაფიიდან მიღებული მონაცემებით ხელმძღვანელობს . კომპიუტერული ტომოგრაფია რობოტის პროგრამას საჭირო ნერვებისა თუ ვენების ადგილმდებარეობას უჩვენებს.  „მას ისე ვაპროგრამებთ, რომ შეუძლია ძვალი უსაფრთხოდ გახვრიტოს მხოლოდ კომპიუტერული ტომგრაფიის კრიტერიუმით“, — უთხრა CNN-ს ჯგუფის წამყვანმა ნეიროქირურგმა უილიამ ქუდველმა. გარდა იმისა, რომ მსგავს მანქანებს მრავალი სიცოცხლის გადარჩენის უნარი აქვს, დაზოგავს ფულსაც. ხანმოკლე ოპერაცია ამცირებს ქირურგიული ჩარევის დანახარჯებს. კიდევ ერთი სარგებელი კი ისაა, რომ მცირდება პაციენტის ანესთეზიის ქვეშ ყოფნის დროც, რასაც ხშირად თან ახლავს გარკვეული გართულებები.  მომზადებულია futurism.com-ის მიხედვით    
წაკითხვა
გალაქტიკური ქარები ახალი ვარსკვლავების დაბადების პროცესს ანელებს
გამოქვეყნებულია: 2017-05-09 22:49:00
მეცნიერებმა შექმნეს კომპიუტერული სიმულაცია,  რომელიც დიდი აფეთქებიდან სულ მალე განვითარებული მოვლენებს ასახავს. მათი მიზანი იყო უკეთ გაერკვიათ თუ როგორ წარმოიქმნება დღეს ახალი ვარსკვლავები. მკვლევრებმა იმ მასიური აფეთქებების ამ დრომდე ყველაზე სუფთა სურათი შეადგინეს, რომლებიც აკონტროლებდა გალაქტიკების წარმოქმნას, მათ შორის ჩვენი გალაქტიკისას და რომლებიც დღემდე ახდენს გავლენას ვარსკვლავთწარმომქმნელ პროცესზე.  აღმოჩენები ადასტურებს დიდი ხნის თეორიას სუპერნოვას თვალწარმტაცი აფეთქების გვერდითი ეფექტების შესახებ. ასევე არკვევს თუ როგორ ანელებს ეს მოვლენა ფორმაციის პროცესს. აფეთქების ტალღები ედინბურგელი მეცნიერების განცხადებით, სუპერნოვა ქარის უმძლავრეს ნაკადს იწვევს, რომელიც განვითარებად გალაქტიკებში ანელებს ახალი ვარსკვლავების დაბადებისათვის საჭირო გაზის ღვრის მაჩვენებელს. დიდი აფეთქების შემდეგ ბნელი მატერიის,  წყალბადისა და ჰელიუმის წარმოქმნის სიმულაციების წარსამართად, მკვლევართა ჯგუფმა სუპერკომპიუტერი გამოიყენა. ყველა ეს ელემენტი გალაქტიკათა ძირითადი შემადგენელი ნაწილია. ამის შემდეგ, მიღებული მონაცემები გალაქტიკათა გარშემო არსებულ წყალბადის ოდენობას შეადარეს. გალაქტიკებს გარეთ, მკვლევრებმა მოსალოდნელზე მეტი ოდენობის წყალბადი შენიშნეს, რამაც მათ აფიქრებინა, რომ სუპერნოვების შედეგად წარმოქმნილი მძლავრი ქარები გალაქტიკებში გაზის დინებას ანელებს.  შავი ხვრელის გავლენა სიმულაციების შედეგად, წყალბადის ხელახლა წარმოქმნა შეუძლებელი აღმოჩნდა იმ უმრავლეს მასიურ გალაქტიკათა გარშემო, რომლებიც შეიცავენ კვაზარებს — ყველაზე ენერგიულ ობიექტებს მთელ სამყაროში. ჯგუფის ვარაუდით, ვარსკვლავთწარმოქმნის პროცესზე შესაძლოა კვაზარებს უფრო მეტი გავლენა აქვთ, ვიდრე სუპერნოვებს, რადგან ისინი წარმოქმნიან შავი ხვრელების მიერ მოხმარებული გაზის უზარმაზარ ჭავლებს. კვლევა ერთობლივად წარმართეს კემბრიჯისა და ნოტინგჰემის უნივერსიტეტთა მეცნიერებმ
წაკითხვა
სტივენ ჰოკინგი - კაცობრიობას დედამიწის დასატოვებლად მხოლოდ 100 წელი აქვს
გამოქვეყნებულია: 2017-05-09 22:02:00
გასული წლის ბოლოს, სტივენ ჰოკინგმა დედამიწას 1000-წლიანი წამზომი ჩაურთო. თუმცა ახლა, ეს პერიოდი მას 100 წლამდე ჩამოჰყავს. სახელგანთქმული ფიზიკოსის ვარაუდით, კაცობრიობას მხოლოდ ერთი საუკუნე აქვს დედამიწის დასატოვებლად და მულტიპლანეტურ სახეობად გადასაქცევად. დედამიწიდან გაქცევა გასულ საუკუნეში, კაცობრიობამ მრავალი რევოლუციური ტექნოლოგია შექმნა. ვისწავლეთ ფრენა (სულ მცირე, თვითმფრინავის დახმარებით), ავაგეთ უზარმაზარი მანქანები, დავამარცხეთ მრავალი დაავადება, შევქმენით კომპიუტერები, ინტერნეტი და ჭკვიანი მოწყობილობები. მაგრამ ამავე დროს, დიდი წვლილი შევიტანეთ განადგურებაშიც: მრავალი ომი, მათ შორის ორი მსოფლიო ომი, უფრო ბოლო დროს კი — ადამიანები კლიმატის ცვლილების გამომწვევი მიზეზი გახდნენ. ამ ყველაფრის შემდეგ, ცნობილი ფიზიკოსი სტივენ ჰოკინგი ფიქრობს, რომ მხოლოდ 100 წელი დაგვრჩა საშინელ დღემდე, რომლის დადგომამდეც დედამიწა დიდი ხნით ადრე უნდა დავტოვოთ. ეს პირველი შემთხვევა არაა, როდესაც ჰოკინგი აპოკალიფსს წინასწარმეტყველებს. ბოლო წლებში, იგი გვაფრთხილებდა თუ როგორ მოუღებდა ბოლოს კაცობრიობას სუპერ-ხელოვნური ინტელექტი და რამდენად საშიში იქნებოდა ჩვენთვის არამიწიერ ცივილიზიასთან კონტაქტი. ამის შემდეგ, გასული წლის ნოემბერში, ჰოკინგმა განაცხადა, რომ დედამიწის დასატოვებლად 1000 წელი გვქონდა დარჩენილი. ამჯერად, ის ამ პერიოდს 100 წლამდე ამცირებს, რითაც მიგვანიშნებს თუ რამდენად ცუდი იყო გასული ექვსი თვე, რომ 1000 წელიწადი დრამატულად, 900 წლით შეემცირებინა. ჰოკინგის ბოლო, აპოკალიფსური გაფრთხილების დეტალები წარმოდგენილი იქნება BBC-ის ახალ დოკუმენტურ ფილმში Expedition New Earth, რომელიც 15 ივნისს გამოვა. ფილმში ჰოკინგი გვთავაზობს, რომ გადარჩენის მიზნით, მომდევნო საუკუნის განმავლობაში, ადამიანი  აუცილებლად უნდა გახდეს მულტიპლანეტური სახეობა.  ჩვენი დღეები დათვლილია &l
წაკითხვა
არქტიკის ყინულების დნობის შემთხვევაში, შესაძლოა უძველესმა მომაკვდინებელმა ვირუსებმა გაიღვიძოს
გამოქვეყნებულია: 2017-05-09 19:50:00
დედამიწის ყინულების მასობრივ დნობას, ერთ დღესაც შესაძლოა უძველესი ვირუსების გაცოცხლება მოჰყვეს. არქტიკულ წრეში რამდენიმე ათწლეულის მანძილზე მომუშავე მეცნიერებმა შენიშნეს რამდენიმე მასიური ვირუსი, რომლებმაც შეიძლება ხელახლა გაიღვიძონ, თუკი გადნება მრავალწლოვანი მზრალობა, რომელსაც ეს ვირუსები საგულდაგულოდ ჰყავს „დაპატიმრებული“. 2015 წელს, მკვლევრებმა ციმბირში აღმოაჩინეს Mollivirus sibericum — 30 000 წლის მონსტრი ვირუსი, რომელმაც ლაბორატორიული ექსპერიმენტის დროს წარმატებით დააინფიცირა ამება. დაახლოებით ათი წლით ადრე, მეცნიერებმა აღმოაჩინეს პირველი მიმივირუსი — 1200-გენიანი სახეობა, რომელიც ტრადიციულ ვირუსებზე ორჯერ ფართოა; იგი დამარხული იყო რუსეთის ტუნდრის გაყინული ნიადაგის ფენების ქვეშ (შედარებისათვის — აივ ინფექციას მხოლოდ 9 გენი აქვს). ბოლო დროს, ზოგიერთი მეცნიერი ვარაუდობს, რომ ეს უზარმაზარი ვირუსები შესაძლოა გათბეს, გაიქცეს და მრავალი ადამიანი დაასნეულოს. მოვლენები თითქოს 1990-იანების საშინელებათა ფილმის სცენარს წააგავს. თუმცა, ჯერ ყველაფერი არც ისე საგანგაშოდაა. New York Times-ის სამეცნიერო მიმომხილველის, კარლ ციმერის მიხედვით, იმის ალბათობა, რომ ზოგიერთი ეს ვირუსი გათავისუფლდება და ადამიანებს დააინფიცირებს, დამოკიდებულია იმაზე თუ რა ვიცით ჩვენ ვირუსებისა და მათ მიერ გამოწვეული დაავადებების შესახებ. ცოტა ხნის წინ, ციმერმა გამოსცა წიგნი A Planet of Viruses. „ამ კონკრეტულმა ვირუსმა დააინფიცირა ამება. შესაბამისად, თუ თქვენ ამება ხართ, დიახ, ნამდვილად უნდა გქონოდათ შიშის საფუძველი“, — უთხრა ციმერმა Business Insider-ს. „ციმბირის გაყინული ნიადაგებიდან ადამიანის პათოგენები ჯერ არ ამოხეთქილა. ეს არ ნიშნავს იმას, რომ ვირუსები არ გამოჩნდება, მაგრამ მრავალი ვირუსი ცოცხალ ცხოველებშიც ცირკულირებს. ვფიქრობ, ამ გაყინულ ვირუსებს არც თუ ისე დიდი ყურადღება უნდა მივაქციოთ“. ციმერის განცხადებით, ამ მასიურ ვირუსთა დიდი ნაწილი ლაბორატორიაში, არქტიკული
წაკითხვა
აღმოჩენილია სატურნის მასის ორი ახალი ეგზოპლანეტა
გამოქვეყნებულია: 2017-05-08 19:17:00
ასტრონომთა საერთაშორისო ჯგუფმა, შორეული ვარსკვლავის გარშემო მოძრავი ორი ახალი გიგანტური პლანეტა აღმოაჩინა. სავარაუდოდ, პლანეტები სატურნის მასისაა და M-ტიპის ჯუჯა ვარსკვლავს ე. წ. თოვლის ხაზს შიგნით უვლიან გარს.  აღმოჩენა მიკროლინზირების მეთოდით, ჩილესა და ახალ ზელანდიაში მდებარე ტელესკოპების საშუალებით გაკეთდა. კვლევის მთავარი მიზანი გვიანდელი ტიპის ვარსკვლავებთან პლანეტათა წარმოქმნის პროცესზე დაკვირვება იყო. გრავიტაციული მიკროლინზირება ფასდაუდებელი მეთოდია იმ ახალ ეგზოპლანეტათა აღმოსაჩენად, რომლებიც თავიანთ დედა-ვარსკვლავის გარშემო შედარებით ახლოს მოძრაობენ. ეს ტექნიკა მგრძნობიარეა ე. წ. „თოვლის ხაზს“ მიღმა მოძრავი დაბალმასიანი პლანეტების მიმართ, რომლებიც ძირითადად შედარებით სუსტი, M-ტიპის ჯუჯა ან ყავისფერი ჯუჯა ვარსკვლავების გარშემო მოძრაობენ. თოვლის ხაზი პროტოპლანეტური დისკის ის ზონაა, სადაც წყლის ყინულს კონდენსაცია შეუძლია და სადაც გაზის გიგანტი პლანეტები წარმოიქმნება. აქედან გამომდინარე, ამ რეგიონში ეგზოპლანეტათა გადანაწილების შესწავლა მეცნიერებს მნიშვნელოვან ცნობებს აწვდის პლანეტათა ფორმაციასთან დაკავშირებით. ახლად აღმოჩენილ პლანეტებს ტექნიკურ სახელად OGLE-2013-BLG-0132b და OGLE-2013-BLG-1721b ეწოდა. ორივე მათგანი, სავარაუდოდ, მიეკუთვნება სუბ-იუპიტერის მასის პლანეტებს. კვლევის მიხედვით, OGLE-2013-BLG-0132b-ს 0,29 იუპიტერის მასა აქვს და დედა-ვარსკვლავის გარშემო 3,6 ასტრონომიული ერთეულის მანძილიდან ბრუნავს. ამ ვარსკვლავის მასა 0,54 მზის მასას უდრის და ჩვენგან 25 000 სინათლის წლითაა დაშორებული. მეორე პლანეტის — OGLE-2013-BLG-172-ის მასა 0,64 იუპიტერის მასის ტოლია და მასპინძელი ვარსკვლავიდან 2,6 ასტრონომიული ერთეულის მანძილითაა დაშორებული. მომზადებულია Phys.org-ის მიხედვით  
წაკითხვა
როგორ წარმოიქმნა დედამიწის ქერქი - ახალი თეორია
გამოქვეყნებულია: 2017-05-06 16:46:00
დედამიწის კონტინენტური ქერქის 90%-ზე მეტი სილიციუმით მდიდარი მინერალებისგან შედგება, მაგალითად მინდვრის შპატებისა და კვარცისგან. საიდან მოვიდა სილიციუმით მდიდარი ეს ნივთერებები? შესაძელებელია თუ არა, რომ ის გასაღები იყოს სხვა პლანეტებზე სიცოცხლის საძიებლად? სტანდარტული თეორიის მიხედვით, ადრეული დედამიწის ქერქის ყველა ინგრედიენტი ვულკანური აქტივობის შედეგად წარმოიქმნა. თუმცა ახლახან, კანადის მაკგილის უნივერსიტეტის დედამიწის მეცნიერებმა, დონ ბეიკერმა და კასანდრა სოფინიომ ახალი თეორია ჩამოაყალიბეს, რომლის მიხედვითაც, ამ ნივთიერებათა ზოგიერთი ქიმიური შემადგენელი ადრეული დედამიწის ზედაპირზე ორთქლით გაჯერებული ატმოსფეროდან მოხვდა, რომელიც იმ პერიოდში ბატონობდა. პირველ რიგში, გავიხსენოთ ცოტა რამ უძველესი გეოქიმიური ისტორიიდან: მეცნიერები დარწმუნებულნი არიან, რომ დაახლოებით 4,5 მილიარდი წლის წინ, პროტოდედამიწას შეეჯახა მარსის ზომის პლანეტოიდი, რომელმაც დედამიწა გაადნო და მაგმის ოკეანედ აქცია. ამ ზემოქმედების ფონზე — რომელმაც საკმარისი ნარჩენებიც წარმოქმნა მთვარის დაბადებისთვის — დედამიწის ზედაპირი თანდათან გაცივდა და საბოლოოდ, მეტნაკლებად მყარი გახდა. ბეიკერის ახალი თეორია, სტანდარტულის მსგავსად, სწორედ ასეთ წინაპირობას ეფუძნება. შეჯახების შემდეგ, ატმოსფერო გაჯერდა მაღალი ტემპერატურის ორთქლით, რომელმაც დედამიწის უშუალო ზედაპირის ქანები დაშალა — „ზუსტად ისე, როგორც შაქარი იშლება ყავაში“, — განმარტავს ბეიკერი. სწორედ ამ ფაქტიდან იღებს დასაბამს ახალი თეორია. „ამ დაშლილმა მინერალებმა ატმოსფეროს ზედა ფენებს მიაღწია და გაცივდა, შემდეგ კი, ჯერ კიდევ დედამიწის ზედაპირზე დაშლილ სილიკატებს, განცალკევება და დედამიწაზე უკან ჩამოცვენა უნდა დაეწყო, რასაც ჩვენ სილიკატების წვიმას ვუწოდებთ“. ამ თეორიის შესამოწმებლად, ბეიკერმა და თანაავტორმა — კასანდრა სოფინიომ თვეები გაატარეს ლაბორატორიულ ექსპერიმენტებში, რომლის ფარგლებშიც მოახდინეს ადრეული დედამიწის ორთქლიანი გარემოს იმიტაცია. აირში, 1550 გრადუს ცელსიუს ტემპერატურაზე, მათ გააცხელეს დედამიწის სილიკატებისა და წყლის ნარევი, შედეგად კი მიიღეს ფხვნილი. ამ ფხვნილის მცირე ნაწილი, წყალთან ერთად, ოქროს პალადიუმის კაფსულაში ჩაკეტეს, შემდეგ მოათავსეს წნევის დანადგარში და გააცხელეს 700 გრადუს ცელსიუსზე, დედამიწის ზედაპირზე 100-ჯერ მეტი წნევის პირობებში, რათა მოეხდინათ დედამიწის ისეთი ატმოსფეროს სიმულირება, როგორიც ის პლანეტოიდის შეჯახებიდან 1 მილიონი წლის შემდეგ იყო. თითოეული ექსპერიმენტის შემდეგ, ნიმუშები სწრაფად იწრთობოდა და მაღალი ტემპერატურის ორთქლის პირობებში დაშლილ ნივთიერებებს ანალიზი უტარდებ
წაკითხვა
რა ვიცით სინამდვილეში სინათლის სიჩქარის შესახებ?
გამოქვეყნებულია: 2017-05-06 15:59:00
ვაკუუმში, სინათლე 299 792 კმ/წმ სიჩქარით მოძრაობს. ეს ციფრი ძალიან დიდი ჩანს იმ სიჩქარის ფონზე, რაც ჩვენ აქ, დედამიწაზე ვიცით. თუმცა, სამყაროს გრანდიოზულ მასშტაბებთან შედარებით, ეს მაინც საკმაოდ ნელია.  მაგალითად, სინათლის სიჩქარით მოძრაობის შემთხვევაში, მზიდან იუპიტერამდე მისაღწევად 45 წუთი დაგჭირდებოდათ. აინშტაინის ფარდობითობის სპეციალური თეორიის მიხედვით, რაც უფრო ვუახლოვდებით სინათლის სიჩქარეს, დრო ნელდება. ნიშნავს თუ არა ეს იმას, რომ თუკი სინათლის სიჩქარეს განვავითარებთ, დრო გაჩერდება? და რას ნიშნავს ეს? ამ თეორიის მიხედვით, თუ სინათლის სიჩქარეს გადავაჭარბებთ, დრომ უკუსვლა უნდა დაიწყოს. არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ არაფერს, რასაც მასა აქვს, არ შეუძლია სინათლის სიჩქარის მიღწევა, რადგან როგორც კი ამ სიჩქარეს რაღაც უახლოვდება — იზრდება ინერცია, რაც ვერ მოხდება თუკი ამ რაიმეს მასა აქვს, რადგან ეს მასა მას შეანელებს. ალტერნატიულად, რაღაცას, რასაც მასა სრულიად არ აქვს, შეუძლია იმოძრაოს მხოლოდ სინათლის სიჩქარით. რა მოძრაობს სინათლის სიჩქარით? ფოტონები — ნაწილეკები, რომლებსაც მასა არ გააჩნიათ. სხვა შესაძლებლობა ზოგიერთი ფიზიკოსის აზრით, შესაძლოა არსებობდეს სხვა კოსმოსური ფაქტორიც, რომელსაც სინათლის სიჩქარეზე გავლენა შეუძლია: ვაკუუმის კვანტური ფლუქტუაცია. ამ თეორიის მიხედვით, სამყაროს ე. წ. ცარიელი სივრცე სინამდვილეში სულაც არაა ცარიელი — იქ გაბნეულია ნაწილაკები, რომლებიც მუდმივად იცვლებიან არსებობიდან არარსებობის მდგომარეობაში. აქედან გამომდინარე, კვანტურ ფლუქტუაციას სინათლის სიჩქარის შენელება შეუძლია. მიუხედავად ამისა, ეს თეორია ჯერ კიდევ საკამათოა და პასუხს ვერ სცემს ძირითად კითხვებსაც კი: რა ხდება, თუ სინათლის სიჩქარე ისეთი არაა, როგორიც ის ჩვენ ვიცით? რა ხდება თუ ის უსასრულოა? ეს კი გადაჭრიდა ყველა პრობლემას, რადგან ამ შემთხვევაში, არაფერი ი
წაკითხვა
კასინიმ სატურნის რგოლებს შორის დიდი სიცარიელე აღმოაჩინა
გამოქვეყნებულია: 2017-05-06 14:15:00
NASA-ს უპილოტო კოსმოსური ხომალდი „კასინი“ სატურნსა და მის რგოლებს შორის არსებულ ვრცელ, აქამდე შეუსწავლელ სივრცეში უკვე ორჯერ ჩაეშვა და ძალიან ბევრი რამეც აღმოაჩინა. მეცნიერები გაკვირვებულნი დარჩნენ, როდესაც შეიტყვეს, რომ ამ სივრცეში არაფერი, კოსმოსური მტვერიც კი არაა. „როგორც ჩანს, სატურნსა და მის სახელგანთქმულ რგოლებს შორის ერთი დიდი სიცარიელეა“, — ამბობს კასინის პროექტის მენეჯერი ეარლ მაიზი. თავად რგოლები ყინულისა და კოსმოსური ნარჩენების სწრაფად მოძრავი ნაწილაკებისაგან შედგება. 6,7 მ სიმაღლის ხომალდი კასინი 1997 წელს გაუშვეს, სატურნს კი 2004 წელს მიაღწია. პლანეტასა და მის რგოლებს შორის კასინი პირველად 26 აპრილს ჩაეშვა, მეორედ 2 მაისს, 124 000 კმ/სთ სიჩქარით. სატურნის ატმოსფეროს ზედა ნაწილსა და რგოლებს შორის მანძილი 2400 კილომეტრია. როგორც დაგეგმილია, კასინი პლანეტასა და რგოლებს შორის სულ 22-ჯერ ჩაეშვება, 15 სექტემბერს კი სატურნის ატმოსფეროში შეიჭრება და მეტეორის მსგავსად დაიწვება.  კასინი 20-წლიანი პროექტია, რომელიც ერთობლივად განახროციელეს NASA-მ, ევროპის კოსმოსურმა სააგენტომ და იტალიის კოსმოსურმა სააგენტომ. მომზადებულია phys.org-ის მიხედვით  
წაკითხვა
პერსევსის გალაქტიკათგროვაში ირმის ნახტომზე ორჯერ დიდი, ცხელი გაზის ტალღა აღმოაჩინეს
გამოქვეყნებულია: 2017-05-05 22:54:00
მეცნიერებმა აღმოაჩინეს უკიდურესად ცხელი გაზის უზარმაზარი ტალღა, რომელიც პერსევსის გალაქტიკათგროვის ახლომახლოს ბზღრიალებს. ტალღა მართლაც გიგანტურია.  გადაჭიმულია დაახლოებით 200 000 სინათლის წლის მანძილზე, რაც თითქმის ორჯერ აღემატება ჩვენს ირმის ნახტომს. მკვლევართა აზრით, ეს უდიდესი ტალღაა, რაც კი ოდესმე აღმოუჩენიათ დაკვირვებად სამყაროში და სავარაუდოდ,  უკვე მილიარდობით წელიწადია, რაც ის კოსმოსში მოძრაობს.   ტალღა კელვინ-ჰელმჰოლცის ტალღის მსგავსია და მაშინ წარმოიქმნება, როდესაც ორი ნაკადი ერთმანეთის მიმართ განსხვავებული სიჩქარით მოძრაობს. ამის ყველაზე ნაცნობი მაგალითია ტალღები, რომლებიც პლაჟებზე საკუთარ თავს ეჯახება ოკეანის ზედაპირზე ქარის ქროლვის გამო. აღმოჩენილია, რომ კელვინ-ჰელმჰოლცის ტალღები ჩვენს ატმოსფეროშიც პულსირებს. ისინი დაფიქსირებულია სხვა პლანეტებზე და მზის ზედაპირზეც კი. NASA-ს ჩანდრას რენტგენული გამოსხივების ობსერვატორიის მონაცემების გამოყენებით, მკვლევრებმა ამჯერად ამ ტალღების ამ დრომდე უდიდესი და ყველაზე მასიური ნიმუში იპოვეს. პერსევსის გალაქტიკათგროვა ჩვენგან 240 მილიონი სინათლის წლის მანძილზე, პერსევსის თანავარსკვლავედის მიმართულებით მდებარეობს. გროვა სიგანეში 11 მილიონი სინათლის წელია და შედგება მრავალი გალაქტიკისაგან, რომელთაც გარს აკრავს მცხუნვარე გაზის ღრუბელი; ეს გაზი იმდენად ცხელია, რომ მხოლოდ რენტგენულ დიაპაზონში ვარვარებს. პერსევსის გროვის რენტგენული სურათების შესწავლისას, მკვლევრებმა რაღაც ზედმეტი, უცნაური „უბის“ ფორმის მახასიათებელი შენიშნეს, რომლის წარმოშობაც გაურკვეველი ჩანდა. თავდაპირველად იფიქრეს, რომ ეს რაღაც შესაძლოა რეგიონში არსებული შავი ხვრელის მიზეზით ყოფილიყო გამოწვეული, მაგრამ როდესაც NASA-ს ჩანდრას რენტგენული გამოსხივების ობსერვატორიის მონაცემები, რადიოდაკვირვებები და კომპიუტერული სიმულაციები შეჯერეს, მივიდნენ დასკვნამდე, რომ ეს „უბის“ ფორმა სინამდვილეში გიგანტური ტალღა იყო. „ვფიქრობთ, რომ უბის ფორმის მახასია
წაკითხვა
მზის სისტემის 17 თვალწარმტაცი ფოტო
გამოქვეყნებულია: 2017-05-05 22:23:00
გასული რამენიმე წლის მანძილზე, ადამინთა მიერ შექმნილმა ტექნოლოგიებმა მზის სისტემის კვლევა ისე განავრცო, ვიდრე ოდესმე.  წარმოგიდგენთ ამ პერიოდში გადაღებულ რამდენიმე ყველაზე შთამბეჭდავ ფოტოს: ფოტო ამოღებულია NASA-ს ვიდეოდან „კასინის დიდი ფინალი“; ასახულია კოსმოსური ხომალდი „კასინი“, რომელიც სატურნსა და მის რგოლებს შორის ეშვება. კასინი 1997 წელს გაუშვეს, სატურნს კი 2004 წელს მიაღწია.                                                                                         NASA/JPL-Caltech via AP
წაკითხვა
აინშტაინის წერილი მარი კიურის: ყურადღება არ მიაქციოთ მოძულეებს
გამოქვეყნებულია: 2017-05-05 21:22:00
1911 წლის ნოემბერში, მარი სკლადოვსკა-კიურიმ ნობელის პრემია მიიღო ქიმიის დარგში. ნობელის პირველი პრემია კიურიმ 1903 წელს ფიზიკაში მიენიჭა. ახალი პრემია კი იმას ნიშნავდა, რომ კიური პირველი ადამიანი გახდა, რომელმაც ნობელი ორჯერ მიიღო; ამავე დროს ერთადერთი ადამიანი მსოფლიოში, რომელმაც ეს აღიარება მეცნიერების ორ სხვადასხვა დარგში ჰპოვა. მისი გასაოცარი სამეცნიერო საქმიანობის შესახებ ყველა საუბრობდა; როგორც ჩანს, ბევრი მისი პირადი ცხოვრები ქექვითაც იყო დაკავებული. 1906 წელს მარის ქმარი, პიერ კიური გარდაიცვალა. ორი წლის შემდეგ, მან რომანტიკული ურთიერთობა გააბა ფიზიკოს პოლ ლანჟევენთან, რომელიც პიერის სადოქტორო სტუდენტი იყო. მიუხედავად იმისა, რომ ლანჟევენი ცოლს გაეყარა, ისინი ოფიციალურად მაინც ქორწინებაში რჩებოდნენ. მარისთან ურთიერთობამ პოლს ოჯახში პრობლემები შეუქმნა, მაგრამ ეს არაფერი იყო იმასთან შედარებით, რა მითქმა-მოთქმაც ლანჟევენის ირგვლივ საზოგადოებაში აგორდა. 1911 წლის შემოდგომაზე, კიური, ლანჟევენი და კიდევ 20 სხვა მეცნიერი ბრიუსელში, ელიტურ კონფერენციაზე მიიწვიეს. ამ პერიოდში, კიურისა და ლანჟევენის სასიყვარულო წერილები ლანჟევენის ცოლმა მედიის წარმომადგენლებს გადასცა, რომელმაც მარია კიური ოჯახის დამანგრეველ ეშმაკად აღწერა. კონფერენციის შემდეგ, საფრანგეთში, შინ დაბრუნებულ კიურის სახლთან შეკრებილი ბრბო დახვდა, რომელიც მის 7 და 14 წლის ქალიშვილებს აშინებდა. სკანდალის ჩაცხრობამდე, მარი შვილებთან ერთად მეგობართან გადასახლდა.  ალბერტ აინშტაინი, რომელმაც მარი კიური ბრიუსელის კონფერენციაზე გაიცნო, მედიის საქციელმა აღაშფოთა. აინშტაინმა ახალი მეგობრისთვის წერილის მიწერა გადაწყვიტა. 5000 სხვა პირად დოკუმენტთან ერთად, ეს წერილი რამდენიმე წლის წინ, პროექტ Digital Einstein Papers-ის ფარგლებში გამოქვეყნდა. „ღრმად პატივცემულ ქალბატონ კიურის: არ დამცინოთ იმის გამო, რომ რაიმე გონივრულის თქმის გარეშე გწერთ, მაგრამ ძალიან განრისხებული ვარ თქვენდამი საზოგადოების მოპყრობით, ეს გრძნობა აუცილებლად უნდა გამომეხატა. დარწმუნებული ვარ, რომ ეს ბრბო გეზიზღებათ, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი გეპირფერებიან და თითქოს პატივს გცემენ ან ცდილობენ საზოგადოების ყურადღება მიიპყრონ.  
წაკითხვა
როდის და როგორ მიაწვდის SpaceX-ი დედამიწის ყველა მცხოვრებს ინტერნეტს
გამოქვეყნებულია: 2017-05-05 19:51:00
ის ფაქტი, რომ თქვენ ახლა ამ სტატიას კითხულობთ, ნიშნავს იმას, რომ ერთ-ერთი ხართ მსოფლიოს იმ 3,77 მილიარდი ადამიანიდან, რომელთაც ინტერნეტთან წვდომა აქვთ. მიუხედავად იმისა, რომ ეს უკვე კარგი ციფრია, მსოფლიო მოსახლეობის ნახევარზე მეტს, დაახლოებით 3 მილიარდ ადამიანს, ინტერნეტი ჯერჯერობით არ აქვს. საბედნიეროდ, ამჟამად აქტიურ ფაზაშია რამდენიმე პროგრამა, რათა ინტერნეტი დედამიწის უშორეს წერტილებსაც მიეწოდოს; ამიერიდან, მათ შორის ერთ-ერთია კომპანია SpaceX. გასული წლის ნოემბერში, ელონ მასკის კომპანიამ აშშ-ის კომუნიკაციების ფედერალურ კომისიაში აპლიკაცია შეავსო, რომლის მიხედვითაც, იგი გეგმავს შექმნას მაღალსიჩქარიანი ინტერნეტის მსოფლიო ქსელი. გუშინ, აშშ-ის სენატში, ფართოხაზოვანი ინფრასტრუქტურის მოსმენაზე, SpaceX-მა ეს გეგმა დაადასტურა. „SpaceX გეგმავს აშშ-ისა და მთელი მსოფლიოს მასშტაბით, მომხმარებლებს მიაწოდოს მაღალსიჩქარიანი, საიმედო ფართოხაზოვანი სერვისი ყველა იმ რეგიონს, რომელთაც უკვე აქვთ ან არ აქვთ ინტერნეტი“, — განმარტავს SpaceX-ის წარმომადგენელი პატრისია კუპერი. SpaceX-ი აშშ-სა და მსოფლიოს დანარჩენ ნაწილში ინტერნეტის სიჩქარისა და ზოგადი ჩართულობის გაზრდას 2019-2024 წლებში, დედამიწის ორბიტაზე 4,425 თანამგზავრის გაყვანით გეგმავს. თანამგზავრებს ორბიტაზე კომპანიის მრავალჯერადი გამოყენების რაკეტა Falcon 9-ით გაიტანენ. ცოტა ხნის წინ, გაერო-მ ინტერნეტთან წვდომა ადამიანის ძირითად უფლებად აღიარა; იმის გამო, რომ იგი გვერდს უვლის პლანეტის შორეულ ადგილებში ინტერნეტის მიწოდებასთან დაკავშირებული პრობლემების მოგვარებას, SpaceX-ის მცდელობა უზარმაზარი ნაბიჯი იქნება იმ ძალისხმევის სისრულეში მოსაყვანად, რათა მსოფლიოს ყველა მოქალაქემ ამ უფლებით ისარგებლოს. „სასოფლო და ძნელად მისაწვდომ არეალებში ინტერნეტის მიწოდება დედაქალაქებს ხშირად ძალიან ძვირი უჯდებათ“, — ამბობს კუპერი. უნდა აღინიშნოს, რომ ელონ მასკის კომპანია ერთადერთი არაა, რომელიც გლობალური ინტერნეტჩართულობის გაუმჯობესებაზე მუშაობს. დედამიწის ყველაზე შორეული კუთხეებისათვის ინტერნეტის მისაწოდებლად Facebook-ი მზის ენერგიაზე მომუშავე დრონებს იყენებს;  AT&T-ს სურს მოსახლეობას wifi არსებული ელექტროგადამცემი ხაზების საშუალებით მიაწოდოს. ამ მხრივ აქტიურობას იწყებენ მთავრობებიც. მაგალითად, ნიუ-ი
წაკითხვა
გალაქტიკა მაგელანის პატარა ღრუბელს რეკორდული, 1,6 გიგაპიქსელიანი ფოტო გადაუღეს
გამოქვეყნებულია: 2017-05-04 22:31:00
მაგელანის პატარა ღრუბელი ჯუჯა გალაქტიკაა, გაცილებით პატარა, ვიდრე მისი ტყუპი — მაგელანის დიდი ღრუბელი. ისინი ჩვენი გალაქტიკის ერთ-ერთი უახლოესი მეზობელი არიან, ჩვენგან 200 000 სინათლის წლის მანძილზე, 12-ჯერ უფრო ახლოს, ვიდრე სახელგანთქმული ანდრომედას გალაქტიკა. ერთმანეთთან და ირმის ნახტომთან ურთიერთქმედების გამო, მათ განსაკუთრებული ფორმები აქვთ.  ორივე გალაქტიკა ირმის ნახტომს გარს უვლის ყოველ 1500 მილიონ წელიწადში ერთხელ, ერთმანეთის გარსშემოვლას კი 900 მლნ წელს ანდომებენ. დედამიწასთან შედარებითი სიახლოვის გამო, მაგელანის ღრუბლები იდეალური კანიდატებია ვარსკვლავთწარმომქმნელი პროცესის შესასწავლად. ბნელი ღურბლებისა და ვარსკვლავთშორის მტვრის გამო, ოპტიკურ ტელესკოპებს ამ გალაქტიკებში მიმდინარე პროცესების სუფთა ხედების გადაღება უჭირთ. მიუხედავად ამისა, ევროპის კოსმოსურ სააგენტო ჩვენი მეზობლების წარმოუდგენელ ფოტოს აქვეყნებს, რომელზეც მთავარი აქცენტი მაგელანის პატარა ღრუბელზეა გამახვილებული. ასტრონომებმა 1,6 გიგაპიქსელიანი ფოტო ევროპის კოსმოსური სააგენტოს ტელესკოპ VISTA-ს (Visible and Infrared Survey Telescope) ინფრაწითელი შესაძლებლობების წყალობით მიიღეს. ეს გახლავთ რეკორდული — ყველაზე დიდი ინფრაწითელი ფოტო, რაც კი ოდესმე გადაუღიათ მაგელანის პატარა ღრუბლისათვის. VISTA-ს წყალობით, ასტრონომებს ახლა უკვე აქვთ შესაძლებლობა იხილონ მეზობელი გალაქტიკის უთვალავი ვარსკვლავი ბევრად უფრო სუფთად, ვიდრე ოდესმე. ეს გალაქტიკა მილიონობით ვარსკვლავს მოიცავს. მიუხედავად იმისა, რომ ასტრონომთათვის ცნობილია ამ გალაქტიკებში ვარსკვლავთწარმოქმნის ისტორიისა და გადანაწილების კომპლექსურობის შესახებ, სუფთა დაკვირვებების ერთ-ერთი უდიდესი დაბრკოლება ვარსკვლავთშორისი მტვერია. სრული რეზოლუციის ფოტო შეგ
წაკითხვა
ასტრონომის აზრით, უნდა ვეძიოთ დიდი ხნის წინ გამქრალი, გონიერი არამიწიერი სიცოცხლის კვალი
გამოქვეყნებულია: 2017-05-04 21:47:00
პენსილვანიის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასტრონომიის პროფესორმა ჯეისონ რაიტმა arXiv-ზე ახალი სამეცნიერო ნაშრომის წინასწარი ვერსია ატვირთა. კვლევა ეხება შესაძლო გამქრალ არამიწიერ სიცოცხლეს, განსაკუთრებით მის გონიერ ფორმებს. ვეძებთ თუ არა მათ სათანადოდ? — სვამს კითხვას რაიტი. საკმარისია თუ არა ჩვენი ძალისხმევა კოსმოსში მოხეტიალე იმ არამიწიერი სიცოცხლის ფორმების (ტექნოხელწერა) საძიებლად, რომლებიც შესაძლოა ახლა გამქრალნი იყვნენ, მაგრამ არსებობის დამამტკიცებელი ნიშნები აქვე, ჩვენს მზის სისტემაში ჰქონდეთ დატოვებული? — აქ ყველაფერი უფრო ახლოსაა, ვიდრე უახლოესი ვარსკვლავური სისტემა, შენიშნავს იგი. უფრო ნათელი რომ იყოს, გეტყვით, რომ როგორც ზოგიერთი მედიასაშუალება ამ პროფესორს მცდარად მიაწერს ხოლმე, რაიტი სულაც არაა დარწმუნებული, რომ არსებობს რაიმე მტკიცებულება, რომელიც მსგავსი სიცოცხლის ფორმების ერთ დროს არსებობას დაადასტურებდა. სანაცვლოდ, იგი უბრალოდ გვთავაზობს, რომ არამიწიერი სიცოცხლის ფორმების ძიებისას, ჩვენი ვალია მხედველობაში მივიღოთ ის აზრიც, რომ შესაძლოა ისინი ერთ დროს სადღაც, ახლომახლოს არსებობდნენ, მაგრამ შემდეგ, რაღაც მიზეზის გამო, მშობლიური სივრცე დატოვეს ან გადაშენდნენ. იგი ასევე შენიშნავს, რომ ამჟამინდელ კვლევათა უმეტესობა დედამიწის მიღმა სიცოცხლის ძიებისას ფოკუსირებულია მხოლოდ ბიოხელწერის პოვნაზე — აღმოაჩინოს მტკიცებულება, რომ არამიწიერი სიცოცხლე, თუნდაც მიკრობები, სადმე დღესაც ყვავის. ფილების ტექტონიკისა თუ ამინდის გამო, გამქრალი არამიწიერი სიცოცხლის მტკიცებულებების პოვნა დედამიწაზე სავარაუდოდ ძალიან რთული ან საერთოდ შეუძლებელი იქნება თუ მხედველობაში მივიღებთ მილიონობით წლის თაიმლაინს, — შენიშნავს რაიტი. თუმცა, მზის სისტემის სხვა სხეულებს აქვთ უნარი, რომ მონაცემები ძალიან დიდხანს შეინახონ, ძირითადად ზედაპირქვეშა მახასიათებლების წყალობით, რომლებიც მას მეტეორების დარტყმის ან მზის რადიაციისგან დაიცავს; ასეთ მაგალითებად შეიძლება მივიჩნიოთ ასტეროიდები ან მთვარეები, რომლებიც, თუკი უცხოპლანეტელები ოდესმე უკვე ესტუმრნენ მზის სისტემას — მათთვის თავშესაფარიც იქნებოდა და კონფიდენციალურობის გარანტიც. მისი თქმით, ტექნოხელწერა საკმაოდ მრავალმხრივი ფორმების შეიძლება იყოს — მაგალითად ბურღვის შედეგად ამოღებული ნივთიერებები, რომლებიც ბუნებრივად ვერ წარმოიქმნებოდა. რაიტი ვარაუდობს, რომ ზოგიერთი კვლევის ვალია აუცილებლად ეძებოს ტექნოხელწერები როგორც ჩვენს მშობლიურ პლანეტაზე, ისე ყველა იმ პლანეტაზე, ეგზოპლანეტაზე, მთვარესა თუ სხვა კოსმოსურ სხეულებზე, რომელთაც ჩვენ ვსწავლობთ და რომლებსაც მსგავსი მტკიცებულებების შენარჩუნების პოტენციალი აქვთ. მომზადებულია Phys
წაკითხვა
NASA კასინის პირველი ჩაშვებისას გადაღებულ ვიდეოს აქვეყნებს
გამოქვეყნებულია: 2017-05-04 19:33:00
NASA ახალ ვიდეოს აქვეყნებს, რომელიც ფოტოებისგანაა აწყობილი და ასახავს ხომალდ „კასინის“ 26 აპრილის პირველ ჩაშვებას სატურნსა და მის რგოლებს შორის. ფილმი შედგება ხომალდის ერთსაათიანი დაკვირვებისგან, რომელიც მან პლანეტის სამხრეთის მიმართულებით მოძრაობისას აწარმოა. ფილმი იწყება სატურნის ჩრდილოეთ პოლუსზე არსებული მორევის ქარიშხლის ხედით, შემდეგ კი მიემართება ექვსკუთხედის ფორმის მორევის კიდეებისაკენ და მის მიღმა. „გაკვირვებული დავრჩი ექვსკუთხედის გარე საზღვრებზე და თვალის ფორმის პოლარული ქარიშხლის გასწვრივ ამდენი მკვეთრი კიდის ხილვით“, — ამბობს კასინის ფოტოგრაფიის ჯგუფის წევრი კუნიო საიანაგი. ფილმის დასასრულს, კამერა ბრუნავს, რადგან ამ დროს ხომალდმა ორიენტაცია შეიცვალა და თეფშის ფორმის 4-მეტრიანი ანტენა მოძრაობის მიმართულებით მიმართა. ეს ანტენა ფარის როლს ასრულებდა, რათა კასინის მგრძნობიარე ინსტრუმენტები შემხვედრი ნაწილაკების შეჯახებისაგან დაეცვა. კადრების გადაღებისას, კასინი სატურნის ღრუბლების თავზე 72 400 კმ-დან 6 700 კმ სიმაღლემდე ჩაეშვა. ამ დროს, ატმოსფეროს მცირე მახასიათებელთა გარჩევადობა თითო პიქსელზე 8,7 კმ-დან 810 მეტრამდე შეიცვალა. „პირველი ჩაშვების ფოტოები დიდებული აღმოჩნდა, მაგრამ შეზღუდული იყო კამერის პარამეტრები. ვგეგმავთ, ცვლილებები შევიტანოთ 28 ივნისის ჩაშვებისთვის, რათა ბევრად უკეთესი სურათები მივიღოთ“, — აღნიშნავს კასინის ფოტოგრაფიის ჯგუფის წევრი ენდრიუ ინგერსოლი. 
წაკითხვა
Facebook-ის კომენტარებს რეაქციები დაემატა
გამოქვეყნებულია: 2017-05-04 01:10:00
სოციალურ ქსელ Facebook-ს კიდევ ერთი ახალი ფუნქცია დაემატა — მომხმარებელთა მიერ პოსტებზე დატოვებულ კომენტარებზე რეაქციების დაფიქსირება უკვე შესაძლებელია.  ამიერიდან, Facebook-ის მომხმარებლებს სტანდარტული „მოწონების“ ნაცვლად, შესაძლებლობა აქვთ უკვე კომენტარებზე დააფიქსირონ ექვსი სხვადასხვა რეაქცია, რომლებიც აქამდე მხოლოდ პოსტებისთვის იყო ხელმისაწვდომი: Like, Love, Haha, Wow, Sad, Angry. როგორც Facebook-ის ქართველი მომხმარებლების კომენტარებიდან ირკვევა, ახალი ფუნქცია ზოგიერთ მათგანთან ჯერჯერობით არ ჩანს.  აღსანიშნავია, რომ ტესტირების მიზნით, Facebook-ი ახალ ფუნქციებს თავდაპირველად შეზღუდული რაოდენობის მომხმარებლებს ურთავს, გამართლების შემთხვევაში კი მასობრივად უშვებს გამოყენებაში.  პოსტებზე რეაქციების დაფიქსირების ფუნქცია Facebook-მა 2016 წლის თებერვალში დაამატა. ცოტა ხნის წინ, რეაქციებისა და Dislike-ის ფუნქცია დაემატა სოციალური ქსელის მესენჯერის პლატფორმასაც.   
წაკითხვა
შხამიან ტბაში აღმოჩენილი სოკო ანტიბიოტიკებისადმი რეზისტენტულ ბაქტერიებს კლავს
გამოქვეყნებულია: 2017-05-03 23:48:00
მონტანის შტატის ერთ-ერთი ძლიერ ტოქსიკური მაღაროდან, მკვლევრებმა სოკოს ორი სხვადასხვა სახეობა ამოიღეს და ლაბორატორიაში შეისწავლეს. შედეგები მოულოდნელი აღმოჩნდა — მათი სინთეზური შემადგენლობა ანტიბიოტიკებისადმი რეზისტენტულ MRSA-ს ოთხ შტამს კლავს. აქამდე უცნობი ეს შემადგენლობა ანტიბიოტიკთა ჩვენთვის ცნობილ კლასს წააგავს ყველაფრით, გარდა ოთხი ძირითადი დეტალისა — გზა, რომლითაც ის ბაქტერიას კლავს, განსხვავდება ყველაფრისგან, რაც კი მეცნიერებს აქამდე აღურიცხავთ; უკვე დასტურდება მისი ეფექტიანობა იმ ტკიპების წინააღმდეგ, რომლებიც ციმბირის წყლულსა და სტრეპტოკოკულ ფარინგიტს იწვევს.  სოკოს ორი სახეობა ბერკლი-პიტის მაღაროში იპოვეს 540 მ სიღრმის მიტოვებულ, სპილენძის ყოფილ მაღაროში, რომელიც ამჟამად შხამიანი, ლიმონის წვენივით მჟავე წყლითაა სავსე, ზედაპირზე კი დარიშხანის ფენა ტივტივებს. ტოქსიკური ნარჩენების ეს უმოქმედო მღვიმე იმდენად სახიფათოა, რომ ერთგავრი სასიკვდილო ხაფანგია გადამფრენი თოვლის ბატებისთვის. რამდენიმე თვის წინ, თოვლის შტორმს გაქცეული ათასობით ბატი იძულებული გახდა, თავი ამ ტბისთვის შეეფარებინა. ყველა მათგანი დაიხოცა. თუმცა, როგორც ჩანს, ყველაფერი როდი ხდება ბერკლი-პიტის მაღაროს მსხვერპლი. აღმოჩნდა, რომ იქ სოკოებისა და ბაქტერიების გარკვეული სახეობები ყვავის. მონტანის უნივერსიტეტის ქიმიკოსებმა, ანდრეა სტიერლემ და დონალდ სტიერლემ ამ ექსტრემოფილების შემადგენლობის ანალიზი მოახდინეს. მათ გამოავლინეს კიბოს მოკვლის თვისებების მქონე სოკოები და ორგანიზმები, რომელთაც ანთების და დაბერების საწინააღმდეგო თვისებების მქონე მოლეკულების სინთეზი შეუძლიათ. ამჯერად, მათ გადაწყვიტეს გაერკვიათ თუ რა მოხდებოდა Penicillium-ის სახეობის ორი სოკოს ერთად კულტივირებისას; აღმოჩნდა, რომ ექვსი დღის შემდეგ, ამ უცნაურმა სოკოებმა ურთიერთქმედება დაიწყეს და წარმოქმნეს სრულიად ახალი შემადგენლობა, რომელსაც ცალ-ცალკე არც ერთი მათგანი არ შეიცავდა. შემადგენლობის მოლეკულური სტრუქტურა საკმაოდ ჰგავდა მაკროლიდების სახელით ცნობილ ანტიბიოტიკთა კლასს. როდესაც მკვლევრები დააკვირდნენ თუ როგორ შეუტია ერთ-ერთმა შემადგენლობამ რამდენიმე მავნე ბაქტერიას, შედეგი ისეთი აღმოჩნდა, როგორიც მათ მანამდე არასოდეს ეხილათ. „კვლევის შედეგად დადგინდა, რომ სხვა მაკროლიდი ანტიბი
წაკითხვა
ანტარქტიდის ყინულის შელფის უდიდესი ნაპრალი ორად გაიყო
გამოქვეყნებულია: 2017-05-03 21:45:00
მკვლევართა ვარაუდით, მალე, ანტარქტიკაში ყინულოვან შელფს მსოფლიოში უდიდესი აისბერგის მოსწყდება. დრამატული საფეხური კიდევ უფრო მოახლოვდა, რადგან ყინულის 180 კილომეტრიანი ბზარი მოულოდნელად ორად გაიყო. ანტარქტიდაზე, ლერსენ C-ის ყინულის შელფზე მასიური ნაპრალის ნელ განვითარებას მეცნიერები ათწლეულების მანძილზე აკვირდებოდნენ. თუმცა, ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში, მოვლენები სწრაფად განვითარდა და ნაპრალი ორ დამოუიკიდებელ ნაწილად გაიყო; მეორე, დამატებითი ტოტი დღეში 15 კმ-ით იზრდება. „წინა ნაპრალი დიდი აქტივობით არ გამოირჩეოდა, მაგრამ ახალი სულ სხვაგვარად იქცევა. მდებარეობს წინა ბზარიდან 10 კმ-ით უკან და ყინულის სათავისკენ მიემართება“, — ამბობს გეოლოგი ანდრეა ლაკმენი.  5000 კვადრატული კილომეტრის ფართობის ყინულის ნაჭერს მხოლოდ 20 კმ-იანი მონაკვეთი აკავებს უედელის ზღვაში შეცურებისგან. როდესაც ეს მოხდება, ეს იქნება ყინულის მესამე უდიდესი დანაკარგი ანტარქტიკაში. შედარებისათვის — აისბერგის დელავერის შტატის ზომის იქნება. მიუხედავად იმისა, რომ ნაპრალის ძირითადი შტო შედარებით სტაბილურობას ინარჩუნებდა, იანვარში, სამ კვირის მანძილზე მისმა სიგრძემ 10 კმ-ით მოიმატა.  ლაკმენის თქმით, აისბერგის მოწყვეტის შემდეგ, შედეგები ლარსენ  C-ის ყინულის შელფის დანარჩენი ნაწილისთვის დრამატული იქნება. მსგავსი დანაკარგი თანდათანობით გამოიწვევს ლარსენ  C-ის მთლიანი შელფის კოლაფსს. „ეს მოვლენა ფუნდამენტურად შეცვლის ანტარქტისიდ ნახევარკუნძულის ლანდშაფტს“. 
წაკითხვა
TRAPPIST-1-ის სისტემაში სიცოცხლე თავისუფლად მოხვდებოდა ერთი პლანეტიდან მეორეზე
გამოქვეყნებულია: 2017-05-02 23:31:00
ცოტა ხნის წინ, NASA-მ ახალი ვარსკვლავური სისტემის აღმოჩენის შესახებ გვამცნო. სისტემაში შვიდი პლანეტაა, რომელთაგან სამზე შესაძლოა სიცოცხლისათვის ხელსაყრელი პირობები იყოს. ამ ყველაფერმა, ჩიკაგოს უნივერსიტეტის მკვლევარ სებასტიან კრიჯტს უბიძგა ეფიქრა: თუკი ერთ-ერთ ამ პლანეტაზე სიცოცხლე იქნებოდა, შეეძლო თუ არა კოსმოსურ ნარჩენებს ის სხვა პლანეტაზეც გადაეტანა? Astrophysical Journal Letters-ში გამოქვეყნებულ კვლევაში კრიჯტი და მისი კოლეგები ჩიკაგოს უნივერსიტეტიდან, ასკვნიან, რომ ახლახან აღმოჩენილ TRAPPIST-1-ის სისტემაში თავისუფლად შეუძლია მოგზაურობა სიცოცხლის ისეთ ფორმებს, როგორებიცაა ბაქტერია ან ერთუჯრედიანი ორგანიზმები. შეგახსენებთ, რომ TRAPPIST-1-ის უჩვეულო ვარსკვლავური სისტემა ამაღელვებელი ახალი ადგილია მზის სისტემაში, სადაც შეგვიძლია არამიწიერი სიცოცხლე ვეძებოთ. „როგორც ჩანს, TRAPPIST-1-ის სისტემაში, მოსაზღვრე პლანეტებს შორის ხშირად უნდა ხდებოდეს ნივთიერებათა გაცვლა-გამოცვლა. თუკი რომელიმე ეს ნივთიერება სიცოცხლეს შეიცავს, სრულებით შესაძლებელია, რომ ის ერთი პლანეტიდან მეორეზე მოხვდეს“, — ამბობს კვლევის ხელმძღვანელი კრიჯტი. იმისათვის, რომ მსგავსი სცენარი განვითარდეს, ერთ-ერთ პლანეტას უნდა დაეცეს ასტეროიდი ან კომეტა და შედეგად, კოსმოსში საკმარისი ნარჩენები განიფანტოს იმისათვის, რათა სიცოცხლის ფორმების გარკვეულმა ნაწილმა კოსმოსში მოგზაურობას გაუძლოს. მატერია იმდენად სწრაფად უნდა ამოიტყორცნოს, რომ პლანეტის გრავიტაცია დაძლიოს, მაგრამ არც იმდენად სწრაფად, რომ სიცოცხლის ფორმა განადგურდეს; მგზავრობის მანძილი კი შედარებით მცირე უნდა იყოს, რათა სიცოცლის ფორმა გადარჩეს. TRAPPIST-1-ისათვის მკვლევრებმა რამდენიმე სიმულაცია წარმართეს და დაასკვნეს, რომ ამ პროცესს 10 წელზე ნაკლები უნდა დასჭირდეს. შედეგების მიხედვით, პლანეტებს შორის გადაადგილებული მასა საკმარისად დიდი უნდა იყოს იმისათვის, რომ გაუძლოს მოგზაურობისას შემხვედრ ზედმეტ რადიაციას, მეორე პლანეტის ატმოსფეროში შესვლისას კი სიცხე მხოლოდ ის უნდა იყოს, რასაც მეორე კოსმოსური სიჩქარე გამოწივევდა. „იქიდან გამომდინარე, რომ ერთმანეთთან მჭიდროდ ჩაწყობილ პლანეტურ სისტემებს ბოლო დროს ძალიან ხშირად ვპოულობთ, ეს კვლევა აზრს შეგვაცვლევინებს სასიცოცხლო ზონის პლანეტების აღმოჩენისა და მათ შორის სისოცხლის ტრანსფერის შესახებ, არა მხოლოდ TRAPPIST-1-ის სისტემაში, არამედ ყველგან. პლანეტათა სისტემას უნდა შევხედოთ როგორც ერთ მთლიანობას, მათი ურთიერთქმედების მიხედვით და არა როგორც ცალკეულ, ინდივიდუალურ პლანეტებს“, — ამბობს კვლევის თან
წაკითხვა

უახლესი