საზოგადოებრივი
104.5 FM

ძიება თარიღის მიხედვით

მეცნიერება/ტექნოლოგიები
2021 წლისთვის მარსზე 4 მავალი იქნება - ESA-ს ExoMars-მა დაფინანსება მიიღო
გამოქვეყნებულია: 2016-12-06 19:56:00
ევროპის კოსმოსურმა სააგენტომ  (ESA) 2020 წლის მარსმავალ ExoMars-ისთვის სრული დაფინანსება მიიღო, რაც იმას ნიშნავს, რომ ახალი ათწლეულის დასაწყისისთვის, კაცობრიობას მარსზე უკვე ოთხი მავალი ეყოლება — NASA-ს Curiosity, Opportunity (თუ იმ დროისთვის კიდევ მუშაობდა) და ზემოთ აღნიშნული ExoMars-ი. დაფინანსების გადაწყვეტილება გასულ პარასკევს ESA-ს მინისტთა საბჭომ მიიღო. მინისტრები შეთანხმდნენ, რომ პროექტს დამატებითი 436€ მილიონი გამოუყონ,  რაც საჭიროა, რათა ყველაფერი დროულად, მავალის გაშვებამდე, 2020 წლის ივლისამდე მოესწროს. მარსზე მისი დაშვება კი 2021 წლის დასაწყისისთვისაა დაგეგმილი.„ბევრი გამოწვევის, სირთულისა და 2016 წლის ღირსშესანიშნავი მომენტების შემდეგ, ეს უდიდესი დახმარება და ბრწყინვალე შედეგია ევროპის კოსმოსური კვლევებისთვის“, — უთხრა Nature-ს ESA-ს ExoMars-ის პროექტის მენეჯერმა დონ მაკ-კოიმ. ოქტომბერში, მავალ „სკიაპარელის“ მიერ განცდილი მარცხის შემდეგ, პროექტის დაფინანსება ეჭვქვეშ იდგა. ამ მავალის მთავარი მიზანი იყო გაეტესტა ის ძირითადი ტექნოლოგიები, რომლებიც 2020 წლის მისიაში უნდა გამოეყენებინათ, თუმცა, მავალმა კრახი კანიცადა და მარსის ზედაპირს შეეჯახა. ეს მისია კარგი გაკვეთილი აღმოჩნდა ESA-სთვის.340€ მილიონი ESA-ს წევრმა სახელმწიფოებმა გაიღეს, დანარჩენი თანხა კი ESA-მ საკუთარი სხვა მისიებიდან მოიძია.მომზადებულია Nature-ის მიხედვით
წაკითხვა
„ჰაბლმა“ ულამაზესი, აწეწილ-დაწეწილი გალაქტიკა დააფიქსირა
გამოქვეყნებულია: 2016-12-05 23:57:00
ახალი დაკვირვებების დროს, ჰაბლის კოსმოსურმა ტელესკოპმა დედამიწიდან 150 მილიონი სინათლის წლის მანძილზე მდებარე გალაქტიკა NGC 4696-ის გარშემო გაზის ზოლების კომპლექსური სტრუქტურა დააფიქსირა.ამ გალაქტიკის გარშემო გაზის სისხლისფერი, ზოლისებრი ნაფლეთები 15 წლის წინ აღმოაჩინეს. ამჯერად კი იგი დეტალურად შეისწავლა საერთაშორისო ჯგუფმა, კემბრიჯის უნივერსიტეტის ასტრონომთა ხელმძღვანელობით. ულვაშების სიგრძე 30 000 სინათლის წელია, სისქე კი 200 სინათლის წელი; მათი სიმჭიდროვე 10-ჯერ აღემატება გარშემო არსებული გაზისას. საცეცების მსგავსი კომპლექსური სტრუქტურის წარმოქმნაში მთავარი „დამნაშავე“ გალაქტიკის ცენტრში მდებარე სუპერმასიური შავი ხვრელია. იგი გალაქტიკის შიდა ნაწილებს ენერგიით ტბორავს, ცივი გაზი კი რადიაციის წნევით გარეთ გამოიტყორცნება.ძაფების საერთო მასა 1,6 მილიონი მზის მასას უდრის და თუ მხედველობაში მივიღებთ გაზის გაზრდილ სიმჭიდროვესაც, იქ აქტიურად უნდა მიდიოდეს ახალი ვარსკვლავების დაბადების პროცესი, თუმცა მეცნიერებს ეს ჯერჯერობით არ შეუნიშნავთ.მტვრის ეს გასაოცარი ბილიკები მხოლოდ ამ გალაქტიკის ექსკლუზივი არ არის, ასტრონომებს ის სხვაგანაც აქვთ შენიშნული, მაგრამ ახლად გადაღებული სურათები აბსოლუტურად სულისშემკვრელი აღმოჩნდა. მტვრის ბილიკები როგორც წესი, გალაქტიკათა შერწყმის შემდეგ რჩება არტეფაქტების სახით, ძირითადად ორი სპირალური გალაქტიკის შერწყმის შემდეგ, რის შედეგადაც ერთი ელიფსური გალაქტიკა წარმოიქმნება.NGC 4696 კენტავრის გროვის ცენტრალური და უდიდესი გალაქტიკაა. ეს გროვა ასობით გალაქტიკას მოიცავს. მომზადებულია iflscience.com-ის მიხედვით
წაკითხვა
რამდენად რეალურია სიცოცხლის შანსი პლუტონზე?
გამოქვეყნებულია: 2016-12-04 00:22:00
როდესაც დედამიწის მიღმა სიცოცხლის შესაძლო არსებობის საკითხი დგება, იმავე წუთს, მზერას ყველა მარსისა და ევროპასკენ აპყრობს. თუმცა, ახალი ორგანიზმები შესაძლოა მზის სისტემის კიდეზეც იმალებოდნენ.ბოლოდრინდელი ანალიზები ჯუჯა პლანეტა პლუტონის გაყინული ზედაპირის ქვეშ თხევადი ოკეანის არსებობაზე მიუთითებს, რაც იმას ნიშნავს, რომ შესაძლოა იქ სიცოცხლეც იყოს, მაგრამ არა იმ სახით, როგორიც ჩვენთვისაა ცნობილი. ამ კვირაში, პლუტონის შესახებ Nature-შ გამოქვეყნებული ოთხი კვლევიდან ორის ავტორია სენტ-ლუისის ვაშინგტონის უნივერსიტეტის პროფესორი უილიამ მაკ-კინონი. მისი მტკიცებით, ჯუჯა პლანეტის ბლანტ ოკეანეში შესაძლოა მიკროორგანიზმები ცოცხლობდნენ.„ჩემი აზრით, იქ, სიღრმეში, საკმაოდ ტოქსიკური, ძალიან ცივი, მლაშე, ამიაკით ძალზე მდიდარი, თითქმის სიროფის სახის ოკეანეა. ფაქტია, რომ ამიაკის არსებობა ზონდმა New Horizons-მა დაადასტურა როგორც პლუტონის დიდ მთვარეზე — ქარონზე, ისე მის კიდევ ერთ, პატარა მთვარეზე. თითქმის დარწმუნებული ვარ, რომ ამიაკი პლუტონის შიგნითაცაა“, — აღნიშნავს განცხადებაში მაკ-კინონი.  წინა კვლევებში მან უკვე აჩვენა, რომ ჯუჯა პლანეტის ზედაპირზე არსებულ აზოტის ყინულზე მოქმედი ძალები გამუდმებით უცვლიან იერსახეს ისეთ რეგიონებს, როგორებიცაა სპუტნიკ-პლანიტია და სახელგანთქმული პლუტონის გული. როგორც მაკ-კინონის ბოლო დოკუმენტშია აღნიშნული, პლუტონის ორიენტაციასა და გრავიტაციაზე დაყრდნობით ნათელი ხდება, რომ ოკეანე გადაჭიმული უნდა იყოს 950 კმ-ზე, სისქე კი 80 კმ-ს უნდა აღწევდეს.ოკეანე წარმოქმნილია შორეულ წარსულში მომხდარი შეჯახების წყალობით, რის შედეგადაც მისთვის საჭირო სივრცე წარმოიქმნა, რომელიც შემდეგ ამოივსო. თუმცა, თუ იქ მხოლოდ წყალი იქნებოდა, ის უმალ გაიყინებოდა, ამიტომ საჭირო იყო განსხვავებული შემადგენლობა.„პლუტონის შიდა ნაწილებში ოკეანის არსებობის შესახებ გამოთქმული ყველა მოსაზრება დამაჯერებელია, თუმცა მხოლოდ დასკვნებად რჩება, ხელთ არ გვაქვს პირდაპირი გამოვლინება. თუკი ჩვენ მისი არსებობის დამტკიცებ
წაკითხვა
ბრიტანეთში, პლანეტა დედამიწა II-ს მეტი ახალგაზრდა უყურებს, ვიდრე X ფაქტორს
გამოქვეყნებულია: 2016-12-02 23:24:00
როგორც BBC იუწყება, ახალგაზრდების დიდი ნაწილი უფრო მეტად უყურებს დევიდ ეტენბოროს პლანეტა დედამიწა II-ის ახალ სერიებს, ვიდრე  X ფაქტორს.„როგორც მითხრეს, მოსალოდნელზე მეტი ახალგაზრდა გვიყურებს. ეს ჩემთვის უზომოდ სასიამოვნოა“, — უთხრა ეტენბორომ TheTimes-ს.  ცნობისათვის, გაერთიანებულ სამეფოში, BBC-ს ეთერში უკვე გავიდა პლანეტა დედამიწა II-ის სამი ეპიზოდი.ყველაზე მეტად ყურებადი აღმოჩნდა მეორე ეპიზოდი, რომელიც მთებს ეხებოდა. მას 16-35 წლის ასაკის 1,8 მილიონი ადამიანი უყურებდა, X ფაქტორს კი, რომელიც ზუსტად იგივე საეთერო დროს ITV-ს ეთერში გადის, 1,4 მლნ ახალგაზრდა.აღნიშნულ ციფრებს BBC ასახელებს, რასაც ITV-ც ეთანხმება.ფილმის ასეთი წარმატება სულაც არაა გასაკვირი თუ თქვენ მისი კადრები ნანახი გაქვთ.პირველი ეპიზოდის ერთ-ერთ მომენტს, რომელშიც ასახულია თუ როგორ გაურბის გალაპაგოსის კუნძულების იგუანა გველების არმიას, ინტერნეტში 2,4 მლნ ნახვა აქვს.ფილმის გადაღებისას გამოყენებულია უახლესი ტექნოლოგიები, აღებულია ცხოველთა ძალიან ახლო ხედები.საუნდტრეკის ავტორია ჰანს ციმერი. 
წაკითხვა
სასიცოცხლო ზონაში მდებარე ეგზოპლანეტა, რომლის ორბიტული პერიოდი 18-წამიანი სიზუსტით გაზომეს
გამოქვეყნებულია: 2016-12-02 22:31:00
იაპონიის ეროვნული ასტრონომიული ობსერვატორიის მკვლევრებმა ეგზოპლანეტა K2-3d-ის ორბიტული პერიოდი უკიდურესად ზედმიწევნით, 18-წამიანი სიზუსტით გაზომეს. ამა თუ იმ პლანეტის მახასიათებლების განსაზღვრა გადამწყვეტად მნიშვნელოვანია შემდეგში მასზე სიცოცხლის ნიშნების საძიებლად. K2-3d დედა ვარსკვლავთის წინ  გავლის პროცესში აღმოაჩინეს. დაგეგმილია მისი ატმოსფეროს შესწავლაც, რაც მეცნიერებს მნიშვნელოვან ინფორმაციას მისცემს პლანეტაზე სიცოცხლის შესაძლო არსებობასთან დაკავშირებით. ეგზოპლანეტა კეპლერის კოსმოსურმა ტელესკოპმა აღმოაჩინა, რომელიც მას ორჯერ დააკვირდა და ჩაიწერა მახასიათებლები.მონაცემების უკეთ შესასწავლად, იაპონელმა მეცნიერებმა MuSCAT-ის ინსტრუმენტი გამოიყენეს, რომელიც მაღალი სიზუსტის მისაღწევად სამ სხვადასხვა ტალღის სიგრძეს იყენებს. ტრანზიტის დროის განსასაზღვრად, ჯგუფი პლანეტის რამდენიმე ტრანზიტს დააკვირდა.K2-3d-ზე განხორციელებული ახალი დაკვირვებების შესახებ Astrophysical Journal-ში გამოქვეყნდა. პლანეტის მასა დედამიწის მასაზე 1,5-ჯერ მეტია და თავის ვარსკვლავს 44,556 დღეში ერთხელ უვლის გარს. შესაბამისად, პლანეტა ვარსკვლავთან საკმაოდ ახლოსაა, თუმცა ეს ვარსკვლავი ზომით ჩვენი მზის ნახევარია და აქვს ბევრად ნაკლები სიკაშკაშე, შედეგად,  K2-3d სასიცოცხლო ზონაში მდებარეობს.აღსანიშნავია, რომ პლანეტა K2-3d დედამიწასთან შედარებით ახლოს, 150 სინათლის წლის მანძილზე მდებარეობს. მისი ზომიდან და მდებარეობიდან გამომდინარე, იგი სავარაუდოდ სიცოცხლის ერთ-ერთი კანდიდატია და ჩინებული სამიზნე შემდგომი კვლევებისთვის.მომზადებულია iflscience.com-ის მიხედვით
წაკითხვა
6000 წლის წინ, საჰარის უდაბნოს ადგილას ტროპიკები იყო - რა მოხდა შემდეგ?
გამოქვეყნებულია: 2016-12-01 23:19:00
არც თუ ისე შორეულ წარსულში, 6000 წლის წინ, საჰარის ვრცელი უდაბნო მცენარეულობით იყო დაფარული, უხვად მოდიოდა ნალექიც, თუმცა, მსოფლიო ამინდის უეცარმა ცვლილებამ მცენარეულობით დაფარული რეგიონი დედამიწის ერთ-ერთ უმშრალეს ადგილად აქცია. ტეხასის  A&M უნივერსიტეტის მკვლევრები აქტიურად ცდილობენ გაარკვიონ კლიმატის ასეთი ტრანსფორმაციის მიზეზები. ატმოსფერული მეცნიერებების ასოცირებულმა პროფესორმა რობერტ კორტიმ და მისმა კოლეგამ იელის უნივერსიტეტიდან, უილიამ ბუსმა თავიანთი ნაშრომი Nature Geoscience-ში გამოაქვეყნეს.ორმა მკვლევარმა ჰოლოცენის ეპოქის ნალექების ნიმუშები შეადარეს ამჟამინდელ ინტერტროპიკული, გარდამავალი ზონის ნიმუშებს; ამ რეგიონისათვის დღეს დამახასიათებელია ხშირი ტროპიკული წვიმები. კომპიუტერული მოდელებისა და სხვა მონაცემების გამოყენებით, მკვლევრებმა მიაგნეს კავშირებს ათასობით წლის წინანდელ ნალექთა ნიმუშებთან.„ტროპიკული წვიმის ზონები მიბმულია იმ ყველაფერთან, რაც დანარჩენ მსოფლიოში ხდება ჰედლის ცირკულაციის გზით, თუმცა ამ მეთოდით ცვლილებების წინასწარმეტყველება შეუძლებელია,  რადგან მოვლენათა ჯაჭვი საკმაოდ კომპლექსურია. თუმცა ეს ნამდვილად არის მიზნისკენ გადადგმული ნაბიჯი“, — განმარტავს კორტი. ჰედლის ცირკულაცია ტროპიკული ატმოსფერული ცირკულაციაა, რომელიც ეკვატორთან ახლოს მიმდინარეობს. იგი დაკავშირებულია სუბტროპიკულ ქარებთან, ტროპიკულ წვიმის ზონებთან, გავლენას ახდენს მკაცრი შტრომების პოზიციაზე, ქარიშხლებზე და ჰაერის ნაკადებზე. სუბტროპიკებში გადასვლის შემდეგ, იგი უდაბნოს მსგავს პირობებს წარმოშობს. დედამიწის მშრალი რეგიონების უმეტესობა მდებარეობს ჰედლის ცირკულაციის დაღმასვლის ქვეშ მოქცეულ არეალებში.„დანამდვილებით ვიცით, რომ ის ტერიტორია, სადაც ახლა საჰარის უდაბნოა განფენილი, 6000 წლის წინ წვიმიანი ადგილი იყო“, — ამბობს კორტი.  „საიდუმლოებითაა მოცული თუ როგორ გადაადგილდა ტროპიკული წვიმის ზონა ეკვატორიდან ასე შორს, ჩრდილოეთით. ჩვენი აღმოჩენები აჩვენებს, რომ პლანეტის გარკვეულ ადგილში, ნალექებს დიდი მიგრაცია შეუძლია, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ თავად ზონა დიდად არ გადაადგილდება სხვაგან“.კორტის სჯერა, რომ კვლევის შედეგად მიღებულმა მონაცემებმა შესაძლოა უზრუნველყოს უკეთესი გზები მსოფლიოში ნალექების სქემის სამომავლო ქცევის განსაზღვრისთვის.„მივედით დასკვნამდე, რომ დედამიწის ორბიტის ცვლილებები, რის გამოც 6000 წლის წინ ნალექებმა აფრიკაში ჩრდილოეთით წაინაცვლა, არ იყო საკმარისი, რათა შეენარ
წაკითხვა
NASA-ს ხომალდი „კასინი“ სატურნის რგოლებთან უპრეცედენტო მანევრების შესრულებას იწყებს
გამოქვეყნებულია: 2016-12-01 21:52:00
სატურნის ორბიტაზე მოძრავმ  NASA-ს კოსმოსურმა ხომალდმა უპრეცედენტო მისია დაიწყო, რომლის ფარგლებშიც, მან პლანეტის რგოლებს შორის უნდა ისრიალოს. სამშაბათს, ზონდმა „კასინიმ“ გრავიტაციული წაშველება სატურნის უდიდესი მთვარის, ტიტანისგან მიიღო. შედეგად, კოსმოსურმა ხომალდმა გეზი სატურნის მთავარი, გარე რგოლებისკენ აიღო, სადაც მომდევნო ხუთ თვეს დაჰყოფს.ამ ახალი თავგადასავლის პირველი ორბიტა ოთხშაბათს ღამით დაიწყო. კვირას, ამოქმედდება „კასინის“ ძრავი და ხომალდი პირველად გადაკვეთს პლანეტის ერთ-ერთ რგოლს. 20 წლის წინ გაშვებული „კასინი“ ყოველ შვიდ დღეში ერთხელ რგოლების გარე კიდესთან ჩაეშვება. აპრილში ხომალდი მსგავს მანევრს 20-ჯერ შეასრულებს და დააკვირდება პლანეტის მრავალ მინი-მთვარეს და რგოლებისა და გაზის ნაწილაკების ნიმუშებსაც აიღებს.ეს „კასინის“ ბოლო „ვაშა“ იქნება სუიციდის წინ. 2017 წლის სექტემბერში ხომალდი სამარადისოდ ჩაყვინთავს სატურნში.სატურნს ხუთი ძირითადი და მრავალი მცირე რგოლი აქვს, რომლებიც ყინულისა და კლდეების ნამსხვრევებისგან შედგება. პირველი რგოლები 1610 წელს გალილეო გალილეიმ აღმოაჩინა. თავდაპირველად, „კასინი“ მეტეორების მიერ წარმოქმნილ სუსტ რგოლებს გადაკვეთს. მარტსა და აპრილში, ხომალდი სარისკო მანევრებს განახორციელებს უფრო მტკიცე  F რგოლთან.F რგოლი სატურნის ყველაზე გარე, ძირითადი რგოლია, რომელიც მუდმივად იცვლება. მისი სიგანე 800 კილომეტრია.„კასინი“ F რგოლს ყველაზე ახლოს, 7800 კმ მანძილზე მიუახლოვდება.გარდა ამისა, სასიკვდილო ჩაყვინთვამდე ცოტა ხნით ადრე, ხომალდი სატურნის ღრუბლების თავზე 90 000 კმ სიმაღლეზე გადაიფრენს.  „კასინი“ 1997 წელს ფლორიდიდან, კანავერალიდან გაუშვეს. 2004 წელს იგი სატურნის ორბიტაზე გავიდა. 2005 წელს მან მასზე მიმაგრებული ხოლამდი European Huygens-ი გაუშვა, რომლის მიზანიც სატურნის უდიდეს მთვარეზე — ტიტანზე დაჯდომა იყო. 2 მილიარდ მილზე მეტი მანძილის გავლის შემდეგ, „კასინის“ საწვავის მარაგი ეწურება, რომელიც მას 2017 წლის სექტემბრამდე ეყოფა, რის შემდეგაც იგი სამარადისოდ ჩაეშვება უშუალოდ სატურნში. მომზადებულია phys.org-ის მიხედვით
წაკითხვა
პერიოდულ ცხრილს ოთხი ახალი ელემენტი დაემატა - იაპონიუმი, მოსკოვიუმი, ტენესიუმი და ოგანესონი
გამოქვეყნებულია: 2016-12-01 19:12:00
ქიმიურ ელემენტთა პერიოდულ ცხრილს ოთხი ახალი ელემენტი დაემატა, მათ შორის, ისტორიაში პირველად, იაპონელ მეცნიერთა მიერ აღმოჩენილი ელემენტი „ნიჰინიუმი“.113-ე ელემენტი ძალიან მაღალი რადიოაქტიურობით ხასიათდება, აქვს უკიდურესად მცირე ნახევრადდაშლის პერიოდი. მას სახელად „ნიჰონიუმი“ უწოდეს, რადგან იაპონურად „ნიჰონი“ იაპონიას ნიშნავს.„ეს პირველი შემთხვევაა, როცა ელემენტს იაპონური სახელი ეწოდა“, — ამბობს კოსუკე მორიტა, ჯგუფის ხელმძღვანელი, რომელმაც ელემენტი შექმნა. პერიოდულ ცხრილში ქიმიური ელემენტები დალაგებულია მათი ატომური ნომრის მიხედვით.ზოგიერთი ელემენტი, მაგალითად წყალბადი, ნახშირბადი და მაგნიუმი ბუნებაში მოიპოვება, ზოგიერთი კი, მათ შორის ნიჰონიუმიც, სიმბოლოთი Nh , ლაბორატორიებში სინთეზის გზით მიიღება.104-ე ელემენტის შემდეგ არსებული ემენემტები, ლაბორატორიული ექსპერიმენტების შედეგადაა მიღებული.თეორიული და გამოყენებითი ქიმიის საერთაშორისო კავშირის სტანდარტის მიხედვით, ახლად აღმოჩენილ ელემენტს უნდა ეწოდოს ადგილის, გეოგრაფიული რეგიონის ან მეცნიერის სახელი.გარდა ამისა, ცხრილს დაემატა რუს და ამერიკელ მეცნიერთა ჯგუფის მიერ აღმოჩენილი 115-ე ელემენტი, რომელსაც რუსეთის დედაქალაქის პატივსაცემად, მოსკოვიუმი უწოდეს (სიმბოლო Mc), რადგან კვლევის ძირითადი ნაწილი მოსკოვში მიმდინარეობდა. იგივე მიზეზით, აშშ-ის ტენესის შტატის პატივსაცემად, 117-ე ელემენტს ტენესინი უწოდეს (სიმბოლო Ts).118-ე ელემენტს ოგანესონი ეწოდა (სიმბოლო Og) სომხური წარმოშობის რუსი ბირთვული ფიზიკოსის, 83 წლის იური ოგანესიანის პატივსაცემად, იმ დიდი წვლილისათვის, რომელიც მას ელემენტთა კვლევაში მიუძღვის.თეორიული და გამოყენებითი ქიმიის საერთაშორისო კავშირის განცხადებით, სახელები 5-თვიანი განხილვის შემდეგ, უკვე ოფიციალურად დამტკიცდა.ბოლო აღმოჩენების წყალობით, ბოლომდე შეივსო პერიოდული ცხრილის მეშვიდე რიგი.წყარო: phys.org
წაკითხვა
Android-ის ახალმა ვირუსმა Google-ის მილიონზე მეტი ანგარიში გატეხა
გამოქვეყნებულია: 2016-12-01 18:22:00
უსაფრთხოების მკვლევართა განცხადებით, ვირუსულმა პროგრამამ ანდროიდ-სმარტფონებში Google-ის მილიონზე მეტი ანგარიში გატეხა.  როგორც კომპანია Check Point Software Technologies-ის განცხადებაშია ნათქვამი, ვირუს Gooligan-ის სამიზნე Android 4.0 და 5.0-ზე მომუშავე მოწყობილობები გახდნენ. ამჟამად, ანდროიდის ეს ვერსიები Google-ის საოპერაციი სისტემით აღჭურვილი მობილური მოწყობილობების 74%-ზეა დაყენებული.ვირუსს შეუძლია გატეხოს ელ-ფოსტის მისამართი და შეაღწიოს მოწყობილობაში შენახულ მონაცემებში, მათ შორის Gmail-ში, Google Photos-ში, Google Docs-სა და სხვა სერვისებში.„Google-ის მილიონზე მეტი ანგარიშის დეტალების მოპარვა ძალიან საგანგაშოა და კიბერ-თავდასხმის ახალ ნაბიჯს წარმოადგენს“, — ამბობს Check Point-ის მობილური პროდუქტების ხელმძღვანელი მაიკლ შაულოვი. „ჩვენ მომსწრენი ვართ ჰაკერთა სტრატეგიის ცვლილებისა. მათი მთავარი სამიზნე ამჟამად მობილური მოწყობილობებია, რათა ხელში ჩაიგდონ მათში შენახული სენსიტიური მონაცემები“.Check Point-ის განცხადებით, მკვლევრებმა Gooligan-ის კოდი აპლიკაციაში გასულ წელს აღმოაჩინეს, მისი ახალი ვარიანტი კი 2016 წლის აგვისტოში გამოჩნდა, რომელიც დღეში  13 000 მოწყობილობას აზიანებდა. ამ მოწყობილობათა 57 პროცენტი აზიაშია, 9 პროცენტი კი ევროპაში.„ვირუსი მოქმედებას მაშინ იწყებს, როდესაც მომხმარებელი მოწყვლად ანდროიდ-მოწყობილობაზე ჩამოტვირთავს და დააინსტალირებს ინფიცირებულ აპლიკაციას, ანდა დაკლიკავს შეტყობინების სახით მისულ დავირუსებულ ბმულებზე“, — აღნიშნულია კომპანიის განცხადებაში.Check Point-ის თქმით, ვიუსის დეტალების შესახებ მათ დაუყოვნებლივ აცნობეს Google-ს, რომელმაც მომხმარებელთა დაცვის მიზნით, შესაბამისი ზომების მიღების პირობა დადო. 
წაკითხვა
მეცნიერებმა ბირთვული ნარჩენებისგან ალმასის სუპერ-ეფექტიანი ბატარეები შექმნეს
გამოქვეყნებულია: 2016-11-30 21:49:00
მეცნიერებმა განსაზღვრეს თუ როგორ უნდა იქნეს გამოყენებული ბირთვული ნარჩენები ენეგრიის წყაროდ, კონკრეტულად, როგორ უნდა გარდაიქმნას რადიოაქტიური გაზი ხელოვნურ ალმასებად, რომელთა გამოყენებაც ბატარეებად იქნება შესაძლებელი.ამ ბრილიანტებმა, რომელთაც საკუთარი ელექტროდენის გამომუშავება შეუძლიათ, მათი შემადგენელი დიდ ხნის ნახევრადდაშლის პერიოდის მქონე რადიოაქტიური ნივთიერებების წყალობით, შესაძლებელია წარმოქმნას კვების წყარო, რომელიც ათასობით წლის მანძილზე იმუშავებს.„პროცესში საჭირო არაა მოძრავი ნაწილების ჩართვა, არც გამოსხივება გამოიყოფა, არ მოითხოვს არც შენარჩუნებას, უბრალოდ იწარმოება პირდაპირი ელექტროენერგია“, — ამბობს ბრისტოლის უნივერსიტეტის გეოქიმიკოსი ტომ სკოტი.„ალმასებს შიგნით რადიოაქტიური ნივთიერებების ჰერმეტიზაციით, ბირთვული ნარჩენების ყბადაღებულ პრობლემას ჩვენ გადაწყვეტა მოვუძებნეთ ატომურ ბატარეებში და შესაბამისად, სუფთა ენერგიის გრძელვადიან მომარაგებაში“.სკოტმა და მისმა ჯგუფმა ალმასის ბატარეის პროტოტიპი წარმოადგინა, რომელიც რადიაციის წყაროდ ნიკელის არასტაბილურ იზოტოპს (ნიკელ-63) იყენებს.ნიკელ-63-ის ნახევრადდაშლის პერიოდი დაახლოებით 100 წელია, რაც იმას ნიშნავს, რომ მკვლევართა მიერ შექმნილი პროტოტიპული მოწყობილობა 100 წლის მანძილზე საკუთარი „მუხტების“ მხოლოდ 50%-ს დახარჯავს.თუმცა, მკვლევართა თქმით, ისინი ენერგიის უკეთეს წყაროზე აპირებენ მუშაობას — ბრიტანეთის მასიური ბირთვული ნარჩენების მარაგზე. მაგნოქსის ტიპის ბირთვული რეაქტორების პირველი თაობა გაერთიანებულ სამეფოში 1950-1970-იან წლებში მუშაობდა და ბირთვული რეაქციების დასახმარებლად გრაფიტის ბლოკებს იყენებდა.ამ პროცესის დროს, რადიოაქტიური გახდა თავად გრაფიტის ბლოკები — წარმოიქმნა ნახშირბადის არამდგრადი იზოტოპი ნახშირბად-14.ბირთვული ენერგიის ათწლეულების მანძილზე წარმოების შემდეგ, მანგოქსის ბოლო რეაქტორები ხმარებიდან 2015 წელს ამოიღეს, თუმცა დარჩა აურაცხელი ნარჩენი პროდუქტი, მათ შორის 95 000 ტონა გრაფიტის ბლოკი, რასაც უსაფრთხოდ შენახვა და მონიტორინგი სჭირდება, რადგან ის რადიოაქტიურია. ნახშირბად-14-ის ნახევრადდაშლის პერიოდი 5 730 წელია.ეს კი იმას ნიშნავს, რომ საჭიროა ამ ნარჩენების წარმოუდგენლად დიდი ხნის მანძილზე უსაფრთხოდ შენახვა, თუმცა, როგორც ახლა აღმოჩნდა, ამ ნივთიერებებისგან შესაძლებელია საოცრად დიდხანს
წაკითხვა
ასტრონომებმა მზის მსგავს ვარსკვლავთან „ცხელი იუპიტერის“ ტიპის ეგზოპლანეტა აღმოაჩინეს
გამოქვეყნებულია: 2016-11-30 19:15:00
შორეულ, მზის მსგავს ვარსკვლავთან, დედამიწიდან 1800 სინათლის წლის მოშორებით, ასტრონომებმა ე. წ. „ცხელი იუპიტერის“ ტიპის ეგზოპლანეტა აღმოაჩინეს. ახლი პლანეტა სახელად EPIC 220504338b, NASA-ს კეპლერის მისია K2-ის ფარგლებში იპოვეს. აღმოჩენის შესახებ დოკუმენტი 23 ნოემბერს, arXiv.org-ზე გამოქვეყნდა.K2-მა EPIC 220504338b პირველად როგორც პლანეტის კანდიდატი, 2016 წლის ზაფხულში შენიშნა. იმისათვის, რომ დაემტკიცებინათ იყო თუ არა იგი მართლაც პლანეტა, მკვლევართა ჯგუფმა ჩილეს კათოლიკური უნივერსიტეტის მკვლევრის, ნესტორ ესპინოსას ხელმძღვანელობით, გამოიყენა ჩილეში მდებარე ლა-სილიის ობსერვატორიაში განთავსებული ევროპის კოსომოსური სააგენტოს ხელსაწყოები - Fibre-fed, Extended Range და ეშელის სპექტროგრაფი (FEROS).შედეგად დადგინდა, რომ EPIC 220504338b არის მკვრივი, „ცხელი იუპიტერის“ ტიპის პლანეტა, რომელიც მეტალით მდიდარი, მზის მსგავსი ვარსკვლავის გარშემო ბრუნავს.ე. წ. „ცხელი იუპიტერები“, როგორიც EPIC 220504338b-ია, გაზის გიგანტი პლანეტებია, მზის სისტემის უდიდესი პლანეტის მსგავსი მახასიათებლებით, რომელთა ორბიტული პერიოდიც 10 დღეზე ნაკლებია. იქიდან გამომდინარე, რომ ისინი თავიანთ დედა-ვარსკვლავთან საკმაოდ ახლოს მოძრაობენ, მათი ზედაპირის ტემპერატურა ძალიან მაღალია.კვლევის მიხედვით, EPIC 220504338b იუპიტერზე დაახლოებით 10%-ით პატარაა, თუმცა 30%-ით უფრო მასიური. ეს ეგზოპლანეტა მზის მსგავსი, მაგრამ 6 მილიარდი წლის ასაკის ვარსკვლავის გარეშე ერთ სრულ შემოვლას 5,8 დღეში ანდომებს. აღსანიშნავია, რომ  2,1 გრ/სმ3 სიმჭიდროვით და 1 160 კელვინის ტოლი ეკვილიბრუმის ტემპერატურით, ეს პლანეტა ერთ-ერთი ყველაზე მკვრივი „ცხელი იუპიტერია“.შემადგენელი მძიმე ელემენტების შემცველობის წყალობით, მკვლევრებმა განსაზღვრეს ახლად აღმოჩენილი პლანეტის მასაც, რაც მინიმუმ 110 დედამიწის მასას უნდა შეადგენდეს.გარდა ამისა, მკლევართა ჯგუფმა ასევე განსაზღრა ამ პლანეტის დედა-ვარსკვლავის, EPIC 220504338-ის ძირითადი პარამეტრები. როგორც დაკვირვებები მიუთითებს, ამ ვარსკვლავის მასა ჩვენი მზის მასის ტოლია, რადიუსი კი 1,05 მზის რადიუსი. თუმცა, იგი 23%-ით მკივრივია, ვიდრე მზე.მიუხედავად ამისა,  EPIC 220504338-ის მეტალიანობა ძალიან მაღალია, რითაც იგი მზისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება. საბოლოო ჯამში, ეს ვარსკვლავი კლასიფიცირდა როგორც მეტალით ოდნავ მდიდარი მზის ანალოგი.მომზადებულია phys.org-ის მიხედვით
წაკითხვა
სიმართლე ანტარქტიდაზე აღმოჩენილი იდუმალი „პირამიდის“ შესახებ
გამოქვეყნებულია: 2016-11-30 18:14:00
ინტერნეტში ვრცელდება შეთქმულების ახალი თეორია, რომლის მიხედვითაც, Google Earth-ის წყალობით, ანტარქტიდაზე იდუმალი პირამიდა შენიშნეს. სინამდვილეში, ეს არის მთა. კოსნპირაციონისტები უკვე მრავალი წელია ავრცელებენ ამბებს, რომლის მიხედვითაც, დედამიწის სამხრეთ პოლუსთან მრავალი პირამიდაა. მათ მიერ პირამიდად შეარცხული ობიექტი სინამდვილეში აკას მთაა, რომელიც 1910-1913 წლებში ანტარქტიდის ბრიტანულმა ექსპედიციამ აღმოაჩინა. კონსპირაციონისტებს შორის საკმაოდ პოპულარულია მოსაზრება, რომ ვითომ ეს „პირამიდა“ არამიწიერ ცივილიზაციათა მიერაა აშენებული.ამჯერად, შეთქმულების თეორიის მიმდევართა ახალ სამიზნედ ანტარქტიდის კიდევ ერთი მთა იქცა.„პირამიდის ფორმის სტრუქტურები მრავლადაა ელსუორთის ქედზე, რომელიც 400 კმ-ზე მეტ სიგრძეზეა გადაჭიმული. კლდოვანი მწვერვალები ყინულებს ზემოთაა ამოშვერილი. თუ კარგად დააკვირდებით, დაინახავთ, რომ ისინი აშკარად კლდოვანი ქანებისგან შედგება. ის, რომ ამ კონკრეტულ მთას ასეთი ფორმა აქვს, აბსოლუტურად შემთხვევითია“, — აცხადებს პოტსდამის დედამიწის მეცნიერებების კვლევითი ცენტრის გეოლოგი მიტჩ დარსი. „ეს არ არის რაიმე განსაკუთრებული ფორმის მთა, ესაა ნუნატაკი — თხელ ყინულსაფარში ამოშვერილი იზოლირებული კლდოვანი მწვერვალი. მართალია, პირამიდას წაგავს, თუმცა ეს სულაც არ ნიშნავს იმას, რომ იგი ადამიანის აშენებულია“. წყარო: iflscience.com
წაკითხვა
დედამიწის ზედაპირიდან 1000 კმ სიღრმეში შესაძლოა წყალი იყოს
გამოქვეყნებულია: 2016-11-29 23:23:00
ახალი კვლევის მიხედვით, დედამიწის ზედაპირიდან 1000 კმ სიღრმეზე შესაძლოა წყალი იყოს.მსგავს დასკვამდე ილინოისის ევანსტონის ჩრდილო-დასავლეთ უნივერსიტეტის მკვლევარი სტივ იაკობსონი და მისი კოლეგები მივიდნენ. მათი ნაშრომი Lithos-ში გამოქვეყნდა.ბრაზილიაში, ჟუინის მუნიციპალიტეტში, მდინარე სან-ლუისის სიახლოვეს იპოვეს გარკვეული ნაკლის მქონე ალმასი, რომელიც 90 მლნ წლის წინ, ვულკანის მოქმედების შედეგადაა წარმოქმნილი.ალმასის ანალიზისას, მის ქიმიურ შემადგენლობაში ჰიდროქსილის ჯგუფის იონები იპოვეს, რომლებსაც როგორც წესი, წყლის მოლეკულა წარმოქმნის. გარდა ამისა, მიაკვლიეს მეტალების ნიშნებსაც, რომლებიც სავარაუდოდ დედამიწის მანტიის ქვედა ფენებს ეკუთვნის.ალმასის ნაკლოვანება ძირითადად გამოწვეული იყო ფეროპერიკლასით — რკინისა და მაგნიუმის ოქსიდის ნაზავით, რომელთაც ისეთ ცხელ და მაღალი წნევის პირობებში, როგორიც დედამიწის მანტიის ქვედა შრეა — შეუძლიათ შთანთქონ სხვა მეტალები, მაგალითად ალუმინი და ტიტანი.  მკვლევართა აზრით, ეს მეტალები ალმასში მისი ფორმაციისას, დედამიწის ზედაპირისკენ მომავალ გზაზე გამოცალკევდნენ. აქედან გამომდინარე, მათ შეძლეს განესაზღვრათ ის სიღრმე, რომელზეც ალმასი წარმოიქმნა. აღმოჩნდა, რომ ეს სიღრმე 1000 კილომეტრია, სადაც სავარაუდოდ უნდა იყოს წყალიც. „ეს პლანეტაზე წყლის ყველაზე ღრმა ცირკულაციის მტკიცებულებაა. მთავარი კი ის არის, რომ წყლის ცირკულაცია დედამიწაზე იმაზე დიდია, ვიდრე ოდესმე ვიფიქრებდით, წყალი მანტიის სიღრმეშიც კი აღწევს“, — უთხრა იაკობსონმა  New Scientist-ს.  ეს პირველი შემთხვევა არ გახლავთ, როცა მეცნიერები წყლის არსებობას დედამიწის ზედაპირიდან ძალიან დიდ სიღრმეზეც ვარაუდობენ, თუმცა ეს ამის პირველი დიდი მტკიცებულებაა.მაგრამ ნაკლებ სავარაუდოა, რომ ეს წყალი იქ ვრცელი, მიწისქვეშა ოკეანის სახით იყოს. იაკობსონის სიტყვებით, წყალი იქ დაახლოებით ისეა, როგორც „რძე ნამცხვარში“. სხვა სიტყვებით, წყალი ქანების შემცველობაში შედის.თუმცა პრობლემურია ამ წყლის წარმომავლობის გარკვევა. ჯერჯერობით, მეცნიერებმა დაზუსტებით არ იციან იყო თუ არა დედამი
წაკითხვა
ცოცხალ უჯრედებში ნახშირბად-სილიციუმის ბმები წარმოიქმნა - პირველად ისტორიაში
გამოქვეყნებულია: 2016-11-29 21:55:00
მეცნიერებმა წარმართეს პროცესი, რომლის დროსაც ცოცხალ უჯრედებში წარმოიქმნა ნახშირბად-სილიციუმის ბმები, რითაც პირველად დაამტკიცეს, რომ სიცოცხლის ბლოკების შესაქმნელად, ბუნებას შეუძლია ინკორპორირდეს სილიციუმთან — დედამიწაზე ერთ-ერთ ყველაზე გავრცელებულ ელემენტთან.მიუხედავად იმისა, რომ ქიმიკოსებს ნახშირბად-სილიციუმის ბმები აქამდეც მრავალჯერ აქვთ შექმნილი, მაგალითად საღებავებისა თუ ნახევრადგამტარებისა და ტელევიზორის ეკრანებისათვის, მათ ჯერ არასდროს დაუფიქსირებიათ, რომ მსგავსი შემთხვევა ბუნებაში, თავისთავად მომხდარიყო. შესაბამისად, ეს ახალი უჯრედები დაგვეხმარება უფრო მეტი გავიგოთ სილიციუმზე დაფუძნებული შესაძლო სიცოცხლის შესახებ სამყაროს მასშტაბით.  ჟანგბადის შემდეგ, სილიციუმი მეორე ყველაზე გავრცელებული ელემენტია დედამიწის ქერქში. მას ჯერჯერობით აქამდე არაფერი „გაუკეთებია“ ბიოლოგიურ სიცოცხლესთან მიმართებაში.მეცნიერთათვის დღემდე გამოცანად რჩება თუ რატომ არ ჩართულა არასდროს სილიციუმი დედამიწაზე მიმდინარე არც ერთი სახის ბიოქიმიურ პროცესში. თეორიულად, სილიციუმზე დაფუძნებულ სიცოცხლეს ჩვენს პლანეტაზე ისევე ადვილად შეეძლო ჩამოყალიბებულიყო, როგორც ამჟამინდელ — ნახშირბადზე დაფუძნებულ სიცოცხლის ფორმას. გარდა იმისა, რომ ნახშირბადიც და სილიციუმიც ორივე უხვადაა დედამიწის ქერქში, მათ ძალიან მსგავსი ქიმიური შემადგენლობაც აქვთ.ნახშირბადისა და სილიციუმისათვის დამახასიათებელი ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი საერთო თვისებაა მათი უნარი, ერთდროულად წარმოქმნან ოთხატომიანი ბმები. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ მათ შეუძლიათ ერთმანეთს მოლეკულების გრძელი ჯაჭვით დაუკავშირნენ და წარმოქმნან სიცოცხლის ბაზისი, რომელსაც ჩვენ ცილებისა და დნმ-ის სახელით ვიცნობთ.ჯერჯერობით, სილიციუმზე დაფუძნებული სიცოცხლე ადამიანს სამყაროს მასშტაბით არსად აღმოუჩენია.„არ არსებობს არც ერთი ცოცხალი ორგანიზმი, რომელიც ერთად იყენებდეს ნახშირბად-სილიციუმის ბმებს, მიუხედავად იმისა, რომ სილიციუმი ასე უხვადაა, ყველგან ჩვენ გარშემო, კლდეებში, პლაჟებზე და ა. შ.“, — ამბობს ერთ-ერთი მკვლევარი ჯენიფერ კანი. უფრო ნათელი რომ იყოს, კანმა და მისმა ჯგუფმა დიდი როლი ითამაშეს, რათა ნახშირბად-სილიციუმის ბმები ცოცხალ უჯრედებში მიეღოთ, რაც ნამდვილად არაა ადვილი საქმე.როგორც მათმა ექსპერიმენტმა დაამტკიცა, შესაბამის პირობებში, ასეთ ბმებს ბუნებაშიც შეუძლიათ წარმოქმნა.მკვლევრებმა პროცესი ისლანდიის ცხელ წყაროებში მობინადრე ბ
წაკითხვა
მეცნიერებმა ზღვის ფსკერზე დედამიწის უდიდესი ნაპრალი აღმოაჩინეს
გამოქვეყნებულია: 2016-11-29 19:31:00
მეცნიერები დედამიწაზე არსებული უდიდესი, მოშიშვლებული ნაპრალის აღმოჩენის შესახებ იუწყებიან. აღმოსავლეთ ინდონეზიაში, ბანდის ზღვის ფსკერზე აღმოჩენილი სიბრტყის მასიური ნაპრალი გადაჭიმულია სახელგანთქმულ ცეცხლოვან სარტყელამდე —  ფეთქებად რეგიონამდე, სადაც მსოფლიო მიწისძვრების დაახლოებით 90% და ვულკანური ამოფრქვევების 75% ხდება. თითქმის ერთი საუკუნეა, რაც მეცნიერებმა იციან ვებერის უფსკრულის შესახებ — მასიური ნაპრალი ინდონეზიის მოლუკის კუნძულების სიახლოვეს, რომელიც წარმოქმნის დედამიწის უღრმეს წერტილს თხრილის გარეშე.თუმცა, დღემდე არავინ იცოდა თუ როგორ წარმოიქმნა იგი.სიტუაციაში გასარკვევად, ავსტრალიის ეროვნული უნივერსიტეტისა და ლონდონის როიალ-ჰოლოვეის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა ბანდის ზღვის რეგიონის ფსკერის რუკები დაამუშავეს.მათ აღმოაჩნეს, რომ ზღვის ფსკერის ქანებში გარღვეული იყო ასობით სწორი, პარალელური ფრიალო კლდე.ზღვის ფსკერის სიმულაციებმა აჩვენა, რომ დედამიწის ქერქის მასიურ, ზომით ბელგიაზე დიდი მონაკვეთზე, ოკეანის ფილებში გარღვეული იყო მასიური ნაპრალი, რომელიც წარმოქმნის ოკეანის ფსკერის ღრმა დეპრესიას.როგორც ჩანს, ეს არის დედამიწის უდიდესი, სიბრტყის მოშიშვლებული ნაპრალი, რომელსაც მეცნიერებმა „ბანდის განცალკევება“ უწოდეს.დედამიწის ქერქში ორი ძირითადი სახის ნაპრალი წარმოიქმნება: სიბრტყის ნაპრალი, რომელიც არის გაბრტყელებული ზედაპირის მქონე ნაპრალი და მეორე — ხაზოვანი ნაპრალი, რომელიც წარმოადგენს სიბრტყის ნაპრალებისა და მიწის ზედაპირის გადაკვეთებს. როგორც ჯგუფის მიერ ჩატარებულმა სიმულაციებმა აჩვენა, ბანდის სიბრტყის ნაპრალი ზღვის ფსკერის რღვევის შედეგადაა წარმოქმნილი და 60 000 კვადრატულ კილომეტრ ფართობს მოიცავს.თუმცა, ეს ყველაფერი მხოლოდ სიმულაციად რჩებოდა და ნაპრალის არსებობის შესახებ დანამდვილებით საუბარი მხოლოდ მას შემდეგ შეიძლებოდა, როდესაც მეცნიერები მას საკუთარი თვალით, ბუნებაში იხილავდნენ.ამის შემდეგ, წყნარო ოკეანის კიდეებზე, აღმოსავლეთ ინდონეზიაში ცურვისას, მკვლევართა ჯგუფმა წყალში ამოიცნო რელიეფის მრ
წაკითხვა
საოცარი პლანეტური სისტემა ვარსკვლავთან, რომელიც ძალიან ჰგავს ჩვენს მზეს
გამოქვეყნებულია: 2016-11-28 23:15:00
კეპლერ-11 და მის გარშემო მოძრავი ექვსი პლანეტა ერთ-ერთი ყველაზე უჩვეულოა ჩვენ მიერ აღმოჩენილ პლანეტურ სისტემებს შორის. ახალმა ანალიზებმა ეჭვქვეშ დააყენა თეორია, რომლის მიხედვითაც, ეს პლანეტები დედამიწის მსგავსი კლდოვანი ობიექტებისა და გაზის გიგანტების ერთგვარ ჰიბრიდებად ითვლებოდა. სანაცვლოდ, მათ დედამიწის მსგავსთა კლასში გადაინაცვლეს. კიდევ ერთი, რაც ახალი მონაცემების საფუძველზე აშკარავდება არის ის, რომ ეს პლანეტები სავარაუდოდ მზის მსგავსი ვარსკვლავის ირგვლივ ბრუნავს.მიუხედავად იმისა, რომ კეპლერის კოსმოსურ ტელესკოპს მზის სისტემის მსგავსი მრავალი სხვა სისტემა აქვს აღმოჩენილი, კეპლერ-11-ის სისტემა მათ შორის გამორჩეულია. ამ ვარსკვლავის გარშემო მეცნიერთა მიერ იდენტიფიცირებული ყველა პლანეტა საკმაოდ ცხელია და სიცოცხლისთვის არახელსაყრელი, თუმცა ეს ექვსი პლანეტა თავიანთ ვარსკვლავთან იმდენად ახლოს ბრუნავს, რომ ეჭვქვეშ აყენებს ჩვენს მოსაზრებას პლანეტათა ფორმაციასთან დაკავშირებით. ასტრონომები განაგრძობენ დებატებს იმასთან დაკავშირებით, თუ რამდენადაა შესაძლებელი ერთნამეთთან ასე  ახლოს მდებარე პლანეტების გადარჩენა გრძელვადიან პერსპექტივაში.ახალი კვლევის მიხედვით ნათელი ხდება, რომ კელპერ-11 ზუსტად იდენტურია იმისა, როგორიც ჩვენი მზე ერთი მილიარდი წლის წინ იყო, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ უჩვეულო სისტემები მხოლოდ უცნარ ვარსკვლავებთან არ გვხვდება. სანაცვლოდ აღმოჩნდა, რომ მზის მსგავს ვარსკვლავებს შესაძლოა ჩვენგან სრულებით განსხვავებული პლანეტური სისტემები ჰქონდეთ.ისევე როგორც კეპლერის ტელესკოპის ყველა სხვა აღმოჩენა, კეპლერ-11-ის პლანეტებიც დედა-ვარსკვლავიდან მომდინარე შუქის ჩაბნელების გზითაა აღმოჩენილი, როდესაც ვარსკვლავის გარშემო მოძრაობისას, პლანეტები დედამიწასა და ვარსკვლავს შორის ექცევიან. ხუთი პლანეტა თავიანთ ვარსკლვლავის გარშემო იმაზე უფრო ახლო მანძილში მოძრაობს, ვიდრე მერკური მზესთან, ერთი პლანეტა კი ოდნავ უფრო მოშრებით.იმ შემთხვევაში თუ კეპლერ-11 წითელი ჯუჯა იქნებოდა, პლანეტებისათვის ეს მანძილი საკმარისი იქნებოდა წყლის არსებობისა და ალბათ სისოცხლის მხარდასაჭერადაც. მეცნიერთა ძირითადი ინტერესი ამ სისტემისადმი გამომდინარეობს ამდენი პლანეტის ერთმანეთთან ასე ახლოს მდებარეობიდან, რამაც შესაძლოა მათ ბევრი ინფორმაცია მიაწოდოს პლანეტათა ფორმირების გზების შესახებ, ასევე, შესაძლებელია თუ არა მსგავსი სისტემების არსებობა სხვაგან.კეპლერ-11-ს ჩიკაგოს უნივერსიტეტის დამამათავრებელი კურსის სტუდენტი მეგან ბედელი იკვლევდა. მისმა ნაშრომმა უარყო წინა კატეგორიზაცია, რომლის მიხევითაც, ეს იყო ბებერი, დაბალი სიმკვრივის ვარსკვლავი. აღმოჩნდა, რომ კეპლერ-11 ძალიან ჰგავს ჩვენს მზეს ზომით, მასითა და შემადგენლობით, თუმცა გაცილებით ახალგაზრდაა.თა
წაკითხვა
რა გახდა მარსმავალ „სკიაპარელის“ მარცხის კონკრეტული მიზეზი?
გამოქვეყნებულია: 2016-11-28 21:15:00
რა შეემთხვა გასულ თვეში, ევროპის კოსმოსური სააგენტოს მარსმავალ „სკიაპარელის“? — მონაცემების შესწავლის შემდეგ, სააგენტო განცხადებას ავრცელებს. როგორც ირკვევა, 19 ოქტომბერს, „სკიაპარელი“ წარმატებით შევიდა მარსის ატმოსფეროში, გახსნა პარაშუტი, მოიცილა სიცხისგან დამცავი ფარი, რის შემდეგაც, წითელი პლანეტის ზედაპირზე უსაფრთხოდ დაჯდომის მიზნით, ძრავებიც აამოქმედა.ყველაფერი თითქოს გეგმის მიხედვით მიდიოდა. მავალმა პარაშუტი მარსის ზედაპირიდან 12 კმ სიმაღლეზე გახსნა, როდესაც ის 1730 კმ/სთ სიჩქარით მოძრაობდა, სიცხისგან დამცავი ფარი კი 7,8 კმ სიმაღლეზე მოიშორა.მაგრამ ამის შემდეგ, ყველაფერი საბედისწეროდ წარიმართა. ინსტრუმენტმა, რომელიც მავალის მოძრაობას ზომავდა, როტაცია 1 წამით უფრო ხანგრძლივად აღნუსხა, ვიდრე მოსალოდნელი იყო.ეს გაუთვალისწინებელი ფაქტი კი საკამრისი აღოჩნდა, რათა მწყობრიდან გამოსულიყო სანავიგაციო სისტემა. მიღებული მცდარი ინფორმაციის საფუძველზე, მავალმა ჩათვალა, რომ ზედაპირთან უკვე ახლოს იმყოფებოდა, როდესაც სინამდვილეში, მიწის ზედაპირიდან ის 3,7 კმ-ით იყო დაშორებული. ამის შედეგი კი ის აღმოჩნდა, რომ მავალმა დაუყოვნებლივ მოიშორა პარაშუტი და უკანა ფარი, ჩართო ძრავები და დასაჯდომი ინსტრუმენტები, თითქოს უკვე ხმელეთზე ყოფილიყო დამჯდარი. შედეგად, ის თავისუფალი ვარდნის რეჟიმში გადავიდა და საბოლოოდ, წითელი პლანეტის ზედაპირს 300 კმ/სთ სიჩქარით დაასკდა, რასაც მისი წამიერი განადგურება მოჰყვა.„ეს ჩვენი ტექნიკური გამოძიების ძალიან ადრეული დასკვნაა. სრულ სურათს 2017 წლის დასაწყისში, გარე, დამოუკიდებელი საბჭო დადებს“, — ამბობს ევროპის კოსმოსური სააგენტოს კოსმოსური ფრენებისა და რობოტული კვლევების დირექტორი დევიდ პარკერი. მიუხედავად მარცხისა,  ევროპის კოსმოსური სააგენტო მიღებული გამოცდილებით საკმაოდ პოზიტიურადაა განწყობილი, რადგან მიაჩნია, რომ ეს მას სასიცოცხლო მონაცემებს მისცემს სამომავლოდ, 2021 წელს ExoMars-ის შემდეგი მავალის დასმისთვის. სასიხარულო კი ისაა, რომ Trace Gas Orbiter-ი, რომელმაც „სკიაპარელი“ მარსისკენ წაიღო, წარმატებით გავიდა წითელი პლანეტის ორბიტაზე და პირველი სამეცნიერო დაკვირვებებიც განახორციელა; მისი სრული სამეცნიერო ოპერირების დაწყება 2018 წლის მარტიდანაა დაგეგმილი.„სკიაპ
წაკითხვა
მოზარდმა გოგონებმა აფრიკის პირველი კერძო კოსმოსური თანამგზავრი ააგეს
გამოქვეყნებულია: 2016-11-28 19:26:00
მომავალი წლის მაისში, აფრიკა ისტორიაში პირველ საკუთარ კერძო თანამგზავრს გაუშვებს, რომლის მიზანიც კონტინენტის ამინდზე დაკვირვება იქნება.სხვა კერძო თანამგზავრებისგან განსხვავებით, ეს თანამგზავრი ძირითადად 14-მა მოზარდმა გოგონამ ააგო უმაღლესი სკოლის მეცნიერების, ტექნოლოგიების, ინჟინერიისა და მათემატიკის boot camp-ის ფარგლებში.სტუდენტების მიერ თანამგზავრისთვის დაპროექტებული მარგი ტვირთი დედამიწის პოლუსების გარშემო იმოძრავებს მონიტორინგს გაუწევს აფრიკის კონტინენტის ზედაპირს.თანამგზავრი დღეში ორჯერ გადმოგზავნის დეტალურ თერმულ მონაცემებს, რითაც დიდ წვლილს შეიტანს ბუნებრივ კატაკლიზმთა პრევენციაში და რეგიონის საკვების უსაფრთხოების გაუმჯობესებაში. თავის მხრივ თანამგზავრი, სამხრეთ აფრიკის Meta Economic Development Organisation-მა  (MEDO) შეიძინა. მისი მარგი ტვირთის დაპროექტებისას სტუდენტებს კეიპის ნახევარკუნძულის ტექნოლოგიური უნივერსიტეტის ინჟინრები წვრთნიდნენ.სწავლების ფარგლებში, გოგონებმა დააპროგრამეს და ამინდის საჰაერო ბუშტების საშუალებით გაუშვეს პატარა თანამგზავრი  CricketSat-ი.ამის შემდეგ, ისინი თანამგზავრის მარგი ტვირთის პროგრამირებაზე გადაერთვნენ, რომელსაც შესაძლებლობა ექნება შეაგროვოს თერმული ფოტო-მონაცემები და გამოავლინოს თუ სადაა მოსალოდნელი გვალვები ან წყალდიდობა.თუ ყველაფერი გეგმის მიხედვით წარიმართა, თანამგზავრი 2017 წლის მაისში გაეშვება და ის პირველი იქნება, რომელსაც დედამიწის ორბიტაზე აფრიკული კერძო კომპანია გაუშვებს.ჯგუფს ასევე სურს მათ პროექტში ნამიბიელი, მალაველი, კენიელი და რუანდელი გოგონებიც ჩაერთონ.მომზადებულია CNN-ის მიხედვით
წაკითხვა
მარსზე აღმოჩენილი ყინულის დეპოზიტები ზემო ტბაზე მეტ წყალს შეიცავს
გამოქვეყნებულია: 2016-11-27 00:13:00
NASA-ს Mars Reconnaissance Orbiter-მა (MRO), წითელი პლანეტის უტოპია-პლანიტიის რეგიონში, შთამბეჭდავი ოდენობის ყინულის მიწისქვეშა დეპოზიტები აღმოაჩინა. მკვლევართა შეფასებით, ის მეტ წყალს შეიცავს, ვიდრე ზემო ტბა — ჩრდილოეთ ამერიკის დიდ ტბებს შორის უდიდესი. იტალიაში დამზადებულ რადარ SHARAD-ის საშუალებით, ჯგუფს შესაძლებლობა ჰქონდა განესაზღვრა, რომ დეპოზიტების სისქე 80-170 მეტრია და გაწოლილია მიწის ზედაპირიდან 10 მეტრის სიღრმეზე. კვლევის შედეგები  Geophysical Research Letters-ში გამოქვეყნდა.მიჩნეულია, რომ ეს დეპოზიტები მარსის წყლის სრული მარაგის 1%-ზე ნაკლებია, მაგრამ მისი შთამბეჭდავი მახასიათებლები და შუა განედზე, ერთ ადგილას განსაკუთრებით დიდი ოდენობის კონცენტრაცია ამ რეგიონს იდეალურ სამიზნეს ხდის შემდგომი კვლევებისთვის.„ეს დეპოზიტები სავარაუდოდ უფრო მეტად ადვილად მისადგომია, ვიდრე მარსის წყლის ყინულის დანარჩენი ნაწილი, რადგან ის შედარებით დაბალ განედზე, ბრტყელ, გლუვ არეალშია განთავსებული, სადაც კოსმოსური ხომალდის დასმა გაცილებით ადვილი იქნება, ვიდრე სხვა რეგიონებში“, — აღნიშნავს განცხადებაში კვლევის თანაავტორი ტეხასის უნივერსიტეტიდან, ჯეკ ჰოლტი. უტოპია-პლანიტიის აუზის ფართობი ნიუ-მექსიკოს ფართობს აღემატება, მისი დიამეტრი 3300 კილომეტრია. შედარებით დაბალ განედზე მსგავსი ვრცელი რეზერვუარის წარმოქმნა მარსის ღერძის მერყევი ქცევის შედეგია.„ეს დეპოზიტები სავარაუდოდ თოვლის შედეგად ჩამოყალიბდა, რომელიც შემდეგ გაიყინა და მტვერს შეერია. ეს ყველაფერი მარსის ისტორიის იმ ეტაპზე უნდა მომხდარიყო, როცა პლანეტის ღერძი უფრო დახრილი იყო, ვიდრე დღესაა“, — ამბობს უფროსი მკვლევარი კასი სტუურმანი. მარსის ღერძული დახრილობა ამჟამად 25 გრადუსია, რითაც ახლოსაა დედამიწის 23,5 გრადუსთან. თუმცა ჩვენი პლანეტის ღერძისგან განსხვავებით, მარსის ღერძი 120 000 წლიანი ციკლით 0-დან 60 გრადუსამდე შუალედში იცვლება. პლანეტის საიდუმლოებით მოცულ წარსულში, უტოპია-პლანიტია შესაძლოა იქ ყოფილიყო, სადაც ახლა ჩრდილოეთ პოლუსია. „ვიცით, რომ წარსულში მარსს ტბებისა და მდინარეების ჩამოყალიბებისათვის საჭირო წყალი ჰქონდა, მაგრამ სად გაქრა? — უმეტესი ნაწილი პლანეტიდან მის ატმოსფეროში გაიფანტა. თუმცა საკმარისი ოდენობის დარჩა მიწისქვეშ, ყინულის სახით, რომლის შესწავლაც ჩვენ ასე ძალიან გვსურს“, — აღნიშნავს NASA-ს მკვლევარი ლესლი ტამპარი.
წაკითხვა
ირმის ნახტომის ცენტრში სრულიად ახალი ტიპის ვარსკვლავები აღმოაჩინეს
გამოქვეყნებულია: 2016-11-26 19:25:00
ასტრონომებმა ირმის ნახტომის ცენტრში ვარსკვლავთა ახალი ოჯახი აღმოაჩინეს. ისინი განსაკუთრებით დიდი ოდენობის აზოტს შეიცს.გარდა იმისა, რომ ეს ახალი ვარსკვლავები გააღრმავებს ჩვენს ცოდნას იმასთან დაკავშირებით თუ რა არის განფენილი ჩვენი გალაქტიკის გულის სიახლოვეს, მათ შესაძლოა ასევე ნათელი მოჰფინონ სფეროსებრ გროვებს — ვარსკვლავთა უცნაურ ჯგუფს, რომლებიც გალაქტიკის ცენტრს უვლიან გარშემო და წარმოქმნილნი არიან ირმის ნახტომის დაბადებისას, 13,2 მილიარდი წლის წინ. „ეს ძალიან ამაღელვებელი აღმოჩენაა, რომელიც დაგვეხმარება პასუხი გავცეთ ისეთ მომაჯადოებელ კითხვებს, როგორებიცაა — თუ როგორია ირმის ნახტომის შიდა რეგიონების ვარსკვლავების ბუნება, როგორ წარმოიქმნება სფეროსებრი გროვები და რა როლი ითამაშეს მათ ირმის ნახტომის წარმოშობის ადრეულ ეტაპზე, რისი გავრცობაც შემდეგ სხვა გალაქტიკების წარმოშობაზეც შეგვეძლება“, — ამბობს უფროსი მკვლევარი ლივერპულის ჯონ მურის უნივერსიტეტიდან, რიკარდო შიავონი.  აღმოჩენა პროექტ Apache Point Observatory Galactic Evolution Experiment (APOGEE)-ის ფარგლებში მოხდა, რომელიც ასობით ათასი ვარსკვლავის ინფრაწითელ მონაცემებს აკვირდება.როგორც წესი, ჩვენი გალაქტიკის ცენტრის გარშემო არსებული ვარსკვლავები მტვრითაა დაბინდული, მაგრამ შიავონმა და მისმა ჯგუფმა ვარსკვლავთა ინფრაწითელი სიგნალების მეშვეობით შესძლო გამოევლინა, რომ იქ საკმაოდ ბევრი, აზოტით მდიდარი ვარსკვლავია, ისეთი, რომელთა პოვნასაც ისინი სრულებით არ მოელოდნენ. „ირმის ნახტომის ცენტრი სუსტადაა შესწავლილი, რადგან მას ჩვენსა და ამ რეგიონს შორის მდებარე მტვერი ბლოკავს. ინფრაწითელში დაკვირვების შედეგად, რომელსაც მტვერი ნაკლებად შთანთქავს, ვიდრე ხილვად სინათლეს, APOGEE-მა გალაქტიკის ცენტრის დანახვა უკეთ შესძლო, ვიდრე სხვა ჯგუფებმა“, — ამბობს შიავონი. იქიდან გამომდინარე, რომ ახლად აღმოჩენილი „აზოტმდიდარი“  (N-rich) ვარსკვლავები უფრო მეტ აზოტს შეიცავს, ვიდრე მათ გარშემო არსებული სხვა ვარსკვლავები, ჯგუფის ვარაუდით, ისინი შესაძლოა ჩამოყალიბდა სფეროსებრი გროვების ნარჩენებისგან — მილიონობით ვარსკვლავის გიგანტური ჯგუფი, რომელიც ირმის ნახტომის ადრეულ დღეებში წარმოიქმნა და მოგვიანებით განადგურდა. „ჩვენი დაკვირვებებიდან გამომდინარე, განვსაზღვრეთ ათასობით ვარსკვლავის ქიმიური შემადგენლობა, რომელთა შორის შევნიშნეთ იმ ვარსკვლავების მნიშვნელოვანი ოდენობა, რომლებიც აზოტის ძალიან მაღალი შემცველობის გამო, საკმაოდ განსხვავდებოდნენ გალაქტიკის შიდა რეგიონებში არსებული სხვა ვარსკვლავებისგან“, — განმარტავს
წაკითხვა

უახლესი