საზოგადოებრივი
104.5 FM

ძიება თარიღის მიხედვით

მეცნიერება/ტექნოლოგიები
დაფიქსირებულია 11 სინათლის წლის მანძილიდან მომდინარე უცნაური სიგნალები
გამოქვეყნებულია: 2017-07-15 20:33:00
ასტრონომთა განცხადებით, დაფიქსირებულია უცნაური სიგნალები, რომლებიც დედამიწიდან 11 სინათლის წლის მანძილზე მდებარე პატარა, მკრთალი ვარსკვლავიდან მოდის.  მკვლევრებმა იდუმალი სიგნალები 12 მაისს, არესიბოს ობსერვატორიაში დააფიქსირეს. ეს უკანასკნელი, უზარმაზარი რადიოტელესკოპია პუერტო-რიკოში. რადიოსიგნალები ვარსკვლავ როს 128-დან მოდის. ეს ვარსკვლავი წითელი ჯუჯაა. მის გარშემო პლანეტათა არსებობის შესახებ, ჯერ არაფერია ცნობილი. არის მზეზე დაახლოებით 2800-ჯერ მკრთალი. პუერტო-რიკოს უნივერსიტეტის ასტრობიოლოგის, აბელ მენდესის განცხადებით, ვარსკვლავზე დაკვირვება 10 წუთი მიმდინარეობდა, რა დროსაც დაფიქსირდა „თითქმის პერიოდული“ სიგნალი. მენდესის თქმით, ძალიან ნაკლებ სავარაუდოა, რომ ეს სიგნალები არამიწიერ ცივილიზაციას ეკუთვნოდეს, მაგრამ იქვე შენიშნავს, რომ გამორიცხული არაფერია. „არამიწიერ ცივილიზაციათა ძებნის (SETI) ჯგუფს ამ სიგნალის შესახებ უკვე ვაცნობეთ“, — მისწერა მენდესმა გამოცემა Business Insider-ს იმეილზე.  არესიბოს ტელესკოპი კარგადაა ცნობილი თავის ძალისხმევით არამიწიერ ცივილიზაციათა ძიების საქმეში, თუმცა დიდებული წვლილი შეაქვს შორეულ გალაქტიკათა და ახლომდებარე ასტეროიდთა ძიებაშიც. მენდესი ფიქრობს, რომ დიდი ალბათობით, ეს სიგნალი რაღაც ისეთს ეკუთვნის, რაც ადამიანებმა გაუშვეს კოსმოსში, მაგალითად თანამგზავრს, რომელიც დედამიწიდან ათაოსბით კილომეტრის მანძილზეა წასული. „არესიბოს ხედვის არეალი საკმაოდ ვრცელია, ამიტომ, არის შესაძლებლობა, რომ სიგნალი მოდიოდეს არა ვარსკვლავიდან, არამედ სხვა ობიექტიდან, რომელიც მის ხაზზეა განლაგებული. იმ სიხშირეს, რომელიც ჩვენ დავაფიქსირეთ, ზოგიერთი საკომუნიკაციო თანამგზავრი გამოყოფს“, — ამბობს მენდესი. თუმცა, 12 ივლისის ბლოგ-პოსტში, მენდესი როს 128-ის საიდუმლოს შესახებ წერდა: „არასოდეს გვინახავს, თანამგზავრები მსგავს იმპულსებს გამოყოფდნენ“ და იქვე, სიგნალს „ძალიან განსაკუთრებულს“ უწოდებს. კიდევ ერთი შესაძლო ახსნაა ვარსკვლავურ აღგზნება ანუ ენერგიის ამოფრქვევა ვარსკვლავის ზედაპირიდან. მზიდან წამოსული ასეთი
წაკითხვა
აღდგომის კუნძულის იდუმალი ისტორია შესაძლოა ხელახლა დაიწეროს - ახალი არქეოლოგიური ანალიზის შედეგები
გამოქვეყნებულია: 2017-07-15 19:31:00
აღდგომის კუნძულის, იგივე რაპა-ნუის ისტორია შესაძლოა ხელახლა დაიწეროს. კუნძულის უძველესი ნაშთების ახალი კვლევა ეჭვქვეშ აყენებს გავრცელებულ მოსაზრებას, რომლის მიხედვითაც, იქ მაცხოვრებელმა ადამიანებმა უგუნურად გაანადგურეს თავიანთ იდილიური კუნძულის გარემო. როგორც ჩანს, რაპა-ნუის ხალხს შესაძლოა უფრო მრავალფეროვანი კვების რაციონი ჰქონდა და თავიანთ სამშობლოზე იმაზე უკეთაც ზრუნდავდნენ, ვიდრე მკვლევრებს აქამდე მიაჩნდათ. ამ მოსაზრების საფუძველს ახ. წ. 1400 წლით დათარიღებული ძვლებისა და მცენარეების ნიმუშთა ნახშირბადისა და აზოტის იზოტოპური ანალიზი იძლევა.  როდესაც 1722 წელს ევროპელები ამ კუნძულს მიადგნენ, იქ ძალიან მცირე მოსახლეობა დახვდათ.  ტრადიციული ნარატივის მიხედვით, უძველესი ცივილიზაცია ძალზე სწრაფად იყენებდა თავიანთ რესურსებს მთელი რამდენიმე საუკუნის მანძილზე, რის გამოც, შეუძლებელი გახდა დიდი რაოდენობით ადამიანის შენახვა. სოფლის მეურნეობის განვითარებისთვის, ხეები საკმაოდ სწრაფად იჩეხებოდა, რასაც შედეგად ის მოჰყვა, რომ ვეღარ აგებდნენ სათევზაო კანოეებს, ამას მოჰყვა ნიადაგის ეროზია, რამაც თავის მხრივ, შეუძლებელი გახადა სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მოყვანა — ეს ის ამბავია, რომელსაც აღდგომის კუნძულის შესახებ ხშირად მოისმენთ. თუმცა ახლა, არქეოლოგთა საერთაშორის ჯგუფი სულ სხვა ამბავს ჰყვება: მათი თქმით, აღდგომის კუნძულის ადამიანთა ნაშთები აჩვენებს, რომ რაპა-ნუის უძველესი ხალხის კვების რაციონის ცილების ნახევარი ზღვის წარმომავლობისაა — ეს მაჩვენებელი ბევრად უფრო მაღალია, ვიდრე აქამდე ეგონათ.  გარდა ამისა, ამ მიწაზე მოწეული და შეჭმული საკვები მოყვანილი უნდა იყოს ნოყიერ ნიადაგში, რაც იმაზე მეტყველებს, რომ ადგილობრივებს სოფლის მეურნეობის შესახებ იმაზე უფრო მეტი უნდა სცოდნოდათ, ვიდრე მათ აქამდე მივაწერდით.  სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ეს ნაშთები ჰყვება ამბავს, რომლის მიხედვითაც, აღდგომის კუნძულის ხალხმა შესძლო მორგებოდა გამწვავებულ გარემო პირობებს და გადარჩენილიყო, რაც ეჭვქვეშ აყენებს ეკოციდის საკმაოდ მიღებულ ნარატივს. 
წაკითხვა
მზე ძალიან ჰგავს სხვა ვარსკვლავებს - საიდუმლო ამოხსნილია
გამოქვეყნებულია: 2017-07-14 19:31:00
ჩვენი მზე საკმაოდ ჰგავს სხვა ვარსკვლავებს და ეს სულაც არაა ანომალია, რადგან მაქ აქვს მაგნიტური პოლუსები, რომლებიც ყოველ 11 წელიწადში გადაადგილდება, — აცხადებენ მეცნიერები. ჟურნალ Science-ში გამოქვეყნებული მოხსენება მიზნად ისახავს გადაჭრას დაპირისპირება იმასთან დაკავშირებით, არის თუ არა ჩვენი მშობლიური სისტემის ვარსკვლავი ისეთივე ციკლური, როგორც სხვა, ახლომდებარე მზის მსგავსი ვარსკვლავები. „ნათელი მოვფინეთ ფუნდამენტურ მექანიზმს, რომელიც განსაზღვრავს ამ ციკლების სიგრძეს, რაც საშუალებას გვაძლევს გრძელვადიან პრესპექტივაში განვსაზღვროთ თავად ეს ციკლი“, — უთხრა სააგენტო AFP-ს კვლევის ავტორმა, მონრეალის უნივერსიტეტის მკვლევარმა ანტუან სტრუგარეკმა. „აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია ვთქვათ, რომ მზის შემდეგი მაგნიტური ციკლი, რომელიც 10-20 წელში დაიწყება, განსაკუთრებით საინტერესო იქნება, რაც დაგვეხმარება სხვა მრავალ დეტალთა შორის ასევე გავიგოთ თუ რა სახის თანამგზავრების გაშვება იქნება ორბიტაზე ყველაზე ოპტიმალური“.  მზეზე აქტივობა, რომლის დროსაც იზრდება მზის ლაქები, რადიაციის დონე და მატერიის გამოტყორცნა, 11-წლიან ციკლებში მერყეობს. ამ ცვლილებებს მზის მაგნიტური ველი მართავს. მეცნიერებს დიდხანს სჯეროდათ, რომ ჩვენი მზე უჩვეულო იყო, რადგან მისი მაგნიტური ციკლები არ ემთხვეოდა მზის მსგავს სხვა ვარსკვლავებზე შემჩნეულ ციკლებს. აქედან გამომდინარე, მკვლევრებმა ვარსკვლავური მაგნიტური ველების მრავალი სიმულაცია წარმართეს და დაადგინეს, რომ მზის მაგნიტური ველი დამოკიდებულია მისი ბრუნვის მაჩვენებელსა და სიკაშკაშეზე, — ნათქვამია მოხსენებაში. მკვლევრებმა სიმულაციები შეადარეს ახლომდებარე მზის მსგავს ვარსკვლავთა ციკლებზე დაკვირვებებს და აღმოაჩინეს, რომ მზისა და მისი მსგავსი სხვა ვარასკვლავების ციკლების პერიოდები ერთი და იმავე პრინციპს მიჰყვება. „ეს კვლევა აჩვენებს, რომ 11-წლიანი ციკლი პრინციპული ციკლია მზის მსგავსი ყველა ვარსკვლავისთვის“, — ამბობს მკვლევარი ალან საჩა ბრუნი. მომზადებულია phys.org-ის მიხედვით 
წაკითხვა
NASA-ს განცხადებით, მარსზე ადამიანთა გაგზავნა ამ ბიუჯეტით შეუძლებელია
გამოქვეყნებულია: 2017-07-14 18:41:00
ბოლო პერიოდში NASA ბევრს საუბრობს მარსზე ადამიანთა გაგზავნის შესახებ და მუდმივად აქვეყნებს ამ გეგმაში შესულ განახლებებს. მიუხედავად ამისა, სამწუხაროდ, NASA-ს ადამიანთა კოსმოსში ფრენის განყოფილების ხელმძღვანელი, უილიამ გერტსენმაიერი სულ ახლახან აცხადებს, რომ  ამჟამინდელი ბიუჯეტით სააგენტო  ამ მიზანს ვერ განახორციელებს. „ვერ დავასახელებ ადამიანთა მარსზე გაგზავნის ზუსტ თარიღს და ამის მიზეზი სულ სხვა რამეშია. მიუხედავად 2%-იანი ზრდისა, ამ ბიუჯეტის პირობებში, ჩვენ არ გაგვაჩნია მარსის ზედაპირის სისტემები“, — აცხადებს გერტსენმაიერი. „ჩვენთვის უდიდეს გამოწვევად რჩება მარსზე დაშვება და დაჯდომა“. არსებითად, SLS რაკეტა და ხომალდი „ორიონი“ სააგენტოს ძალიან ძვირი უჯდება. შედეგად, NASA-მ ჯერ ვერ შესძლო დაეწყო მუშაობა ტექნიკაზე, რომელიც მარსზე დაეშვება ან იქიდან აფრინდება. NASA-ს შემდეგი ნაბიჯები დამოკიდებული იქნება დაფინანსებაზე. როგორც გერტსენმაიერი მიუთითებს, სააგენტო შესაძლოა დაინტერესდეს მთვარის კვლევის მისიით, რაც ბევრად უფრო ვრცელია, ვიდრე ამჟამინდელი გეგმა მთვარის ორბიტაზე ღრმა კოსმოსის კარიბჭის აშენების შესახებ. გარდა კოსმოსის სამომავლო კვლევებისათვის საჭირო გამშვები პუნქტის ფუნქციისა, ეს ჭიშკარი „მხარს უჭერს მთვარის ზედაპირის ვრცელ პროგრამას“, — ამბობს გერტსენმაიერი. წითელი პლანეტის ირგვლივ არსებული ჩვენი ოცნებებისდა საბედნიეროდ, პროცესში მხოლოდ NASA არაა ჩართული. მარსზე ადამიანების გაგზავნა ერთგვარი ერთობლივი ძალისხმევაა. NASA-ს მსგავსი სააგენტოები ნამდვილად არიან დამოკიდებულნი პოლიტიკურ მოწყალებაზე, განწყობებზე და ბიუჯეტურ შეზღუდვებზე, შესაბამისად, მათ მოქმედება შეუძლიათ მხოლოდ იმ ფარგლებში, რისი რესურსებიც წინასწარ აქვთ განსაზღვრული. ერთ-ერთი გზა, რითაც მათ გავლენის გაზრდა შეუძლიათ, კერძო კომპანიებთან თანამშრომლობაა. ამ თვეში, ელონ მასკმა განაცხადა, რომ სექტემბერში, საერთაშორისო ასტრონავტიკულ კონგრესზე (ავსტრალიაში) შესაძლოა განახლდეს მარსზე SpaceX-ის მისიის გეგმა. ამ დროისათვის, მარსის უპილოტი მისიისთვის მკაცრად განსაზღვრულ ბოლო ვადად SpaceX-ს 2018 წელი აქვს გამოცხადებული, 2025 წელი კი პილოტირებულ
წაკითხვა
როგორი იქნება დედამიწა, თუ ყველა ყინული გადნება [ანიმაცია]
გამოქვეყნებულია: 2017-07-13 22:40:00
2015 წელს, NASA-მ განაცხადა, რომ დედამიწის ოკეანეების დონე მოსალოდნელზე უფრო სწრაფად იწევს მაღლა. კოსმოსური სააგენტოს გათვლებით, მომდევნო ათწლეულებში ზღვის დონე სულ მცირე 90 სანტიმეტრით აიწევს. ეს მაჩვენებელი სრულიად საკმარისია, რათა მთელ მსოფლიოში, მილიონობით ადამიანი იძულებული გახდეს, შეიცვალოს საცხოვრებელი ადგილი. მაგრამ თუკი ეს ტენდენცია გაგრძელდა და მთლიანად გადნა დედამიწის პოლუსების ყინულოვანი საფარი და მყინვარები, ოკეანის დონემ გამაოგნებელი მაჩვენებლით, 65,8 მეტრით უნდა აიწიოს. საინტერესოა, სად წავა, ხმელეთის რომელ ადგილებს დაიკავებს ეს წყალი? გამოცემა Business Insider-მა შექმნა ანიმაციური რუკა, რომელიც ვირტუალურად გამოგზაურებთ და გაჩვენებთ, თუ როგორი იქნება დედამიწის თითოეული კონტინენტი ყინულის გადნობის შემდეგ. ვიდეო მართლაც შემზარავია. მოულოდნელი ნამდვილად არ იქნება იმ ზონების ბედი, რომლებიც პირველი მოექცევა წყალქვეშ — დაბალი კუნძულები და ისეთი ქალაქები, როგორიცაა ვენეცია. ერთი შეხედვით, ამით პლანეტა დიდად არ შეიცვლება. რაც შეეხება აზიას, სიტუაცია აქ ბევრად უფრო შემაძრწუნებელია — ოკეანის ქვეშ ექცევა ისეთი უზარმაზარო ქალაქები, როგორებიცაა კოლკატა (ყოფილი კალკუტა) და შანხაი (ერთად აღებული ორივე მათგანის მოსახლეობა 19 მილიონს აჭარბებს). საკმარისია იმის თქმაც, რომ ტერიტორიის დიდ ნაწილს დაკარგავს ამერიკის შეერთებული შტატებიც, რომელსაც ფლორიდასთან დამშვიდობება მოუწევს. ყველაზე შოკისმომგვრელი კი ისაა, რომ ეს რუკა არ წარმოადგენს ნაკლებად სავარაუდო მომავლის რაიმე სულელურ პროექციას. ეს ყველაფერი ალბათ ჩვენს სიცოცხლეში არ მოხდება, მაგრამ მეცნიერები რეგულარულად პროგნოზირებენ მომავალს, რომელშიც დედამიწაზე მუდმივი ყინულები აღარ იქნება. თუკი ატმოსფეროში დიდი ოდენობის ნახშირორჟანგი ავა, დედამიწის ზედაპირი მეტად გათბება და ზღვის დონის აწევა ალბათ ყველაზე ნაკლები თავის ტკივილი იქნება. პროგნოზების მიხედვით, დედამიწის საშუალო ტემპერატურა 26,6 გრადუს ცელსიუსს მიაღწევს, ამჟამინდელი 14,4 გრადუსის ნაცვლად, რაც მრავალ ცხოველსა თუ მცენარეს სრულიად მოსპობს. მიუხედავად იმისა, რომ შესაძლოა მსგავსი პროექციების შესა
წაკითხვა
მსოფლიო კიბოს სამკურნალო ახალი პრეპარატის მოლოდინშია - აშშ-ის წამლის ადმინისტრაციამ რეკომენდაცია უკვე გასცა
გამოქვეყნებულია: 2017-07-13 19:44:00
აშშ-ის საკვებისა და სამკურნალო პრეპარატების ადმინისტრაციის (FDA) მრჩეველთა კომიტეტმა კრიტიკულად მნიშვნელოვანი რეკომენდაცია გასცა კიბოს სამკურნალო ახალ პრეპარატზე. პრეპარატი CTL019 შვეიცარულ ფარმაცევტულმა კომპანია Novartis-ს ეკუთვნის და განკუთვნილია ბავშვთა მწვავე ლიმფობლასტური ლეიკემიის სამკურნალოდ. FDA-ს მრჩეველთა საბჭოს წევრებმა, მკურნალობის ამ მეთოდის სასარგებლოდ ხმა 10-0 მისცეს.  „ვფიქრობ, ეს ყველაზე ამაღელვებელი რამაა, რაც კი ოდესმე მინახავს ცხოვრებაში“, — განაცხადა კომიტეტის წვერმა, ონკოლოგმა, დოქტორმა ტიმ კრაიპმა, როდესაც ჰკითეს, თუ რატომ მისცა ხმა წამლის სასარგებლოდ. უაღრესად პერსონალურ მკურნალობის კურსს CAR T ლიმფოციტური თერაპია ეწოდება. იგი კიბოს იმუნოთერაპიის ერთ-ერთი ტიპია, კონკრეტულად კი თერაპია, რომელიც ადამიანის ორგანიზმის იმუნურ სისტემას აღკაზმავს, რათა მან კიბოს უჯრედები შეაჩეროს. T ლიმფოციტური თერაპიის ქიმერული ანტიგენის რეცეპტორისათვის, CAR-T მკურნალობის ფარგლებში,  ხდება ადამიანის საკუთარი უჯრედების აღება, სხეულიდან მათი გამოტანა,  ხელახლა გადაპროგრამირება, შემდეგ კი უჯრედების უკან, სხეულში დაბრუნება, სადაც მათ კიბოს უჯრედებზე  თავდასხმა შეუძლიათ. Novartis-ის თერაპია ერთ-ერთია სისხლის კიბოს მკურნალობის ორი უახლესი მეთოდიდან, რომლებიც მიმდინარე წლის დასასრულისთვის დამტკიცდება. FDA-ს შეუძლია მხედველობაში მიიღოს კომიტეტის რეკომენდაცია, მაგრამ ასევე შეუძლია, მასზე უარი თქვას. Bloomberg-ის ცნობით, შვეუიცარული კომპანია აშშ-ის საკვებისა და სამკურნალო პრეპარატების ადმინისტრაციის გადაწყვეტილებას ოქტომბრისთვის ელოდება. „კომიტეტის მიერ CTL019-ისათვის გაწეული რეკომენდაცია ძალიან გვაახლოებს ისტორიაში პირველ CAR T ლიმფოციტური თერაპიასთან იმ პაციენტთათვის, რომლებსაც ის ესაჭიროებათ“, — ამბობს კომპანია Novartis-ის აღმასრულებელი დირექტორი ბრუნო სტრიჯინი. შემდეგ თვეში, FDA-სგან პასუხს ელის შეჯიბრში ჩართული კიდევ ერთი კომპანია Kite Pharma. თებერვალში, კომპანიამ აღმოაჩინა, რომ მათი მეთოდის გამოყენების შემდეგ, 101 პაციენტის მკურნალობიდან შედეგი გამოიღო 36%-მა.  Novartis-ის პრეპარატის შემთხვევაში, მკურნალობამ დადებითი შედეგი აჩვენა პაციენტთა 83%-ში. მიუხედავად ამ ყველაფრისა, არსებობს რამდენიმე გამოწვევა, რომლის წინაშეც მკურნალობის ეს მეთოდი აღმოჩნდა:  ერთჯერადი მკურნალობა სულაც არ იქნება იაფი. ალბათ კომპანიები ფასს იმის მიხედ
წაკითხვა
ჯუნომ იუპიტერის მრისხანე თვალის გამაოგნებელი ფოტოები გამოაგზავნა
გამოქვეყნებულია: 2017-07-13 13:58:00
10 ივლისს, NASA-ს კოსმოსური ხომალდი ჯუნო 9000 კმ მანძილზე მიუახლოვდა იუპიტერის ერთ-ერთ საკულტო მახასიათებელს და ფოტოების გადაღებაც დაიწყო. სურათებს, რომლებიც NASA-მ რამდენიმე საათის წინ მიიღო, იუპიტერის გულშემატკივრები მოუთმენლად ელოდნენ. მგრგვინავი ქარიშხალი, რომელსაც დიდ წითელ ლაქას უწოდებენ, პლანეტის ღრუბლებში უკვე საუკუნეებია მძვინვარებს და მის შესახებ ჯერ კიდევ ბევრი რამ საიდუმლოებით მოცული რჩება. „დიდი წითელი ლაქა ერთნაირად აოცებს ყველა თაობის ადამიანს მთელ მსოფლიოში“, — ამბობს ჯუნოს მეცნიერი სკოტ ბოლტონი. „ამჯერად, ბოლოსდაბოლოს შევძელით და პირადად ვიხილავთ თუ როგორ გამოიყურება ეს შტორმი ახლოდან“. ლაქა პირველად 1665 წელს იტალიელმა ასტრონომმა ჯოვანი კასინიმ შენიშნა, თუმცა, 1830 წლამდე მას არც ერთი ასტრონომი აღარ იხსენიებს. შესაძლოა იგი რამდენიმე თაობას დაემალა ან უბრალოდ, სრულიად განსხვავებული ფორმა მიიღო. ყველა ვარიანტში, იუპიტერის მრისხანე წითელი თვალი ყურადღებას სწორედ ამ დროიდან იქცევს. ციფრები გამაოგნებელია. იგი ანტიციკლონია, რომელიც თავისუფალად გადაყლაპავდა დედამიწას. ყველაზე ვიწრო ადგილის სიგანე დაახლოებით 16 350 კილომეტრია; ქარების სიჩქარე 645 კმ/სთ-ს აღწევს. შტორმის ავბედითი ჟანგისფერი იერი მხოლოდ ერთ-ერთი საიდუმლოა, რომლის ამოხსნასაც მკვლევრები იმედოვნებენ. იუპიტერის ატმოსფეროს ზედა ნაწილი ძირითადად შედგება ამიაკის, ამონიუმის ჰიდროსულფიდისა და წყლისგან, მაგრამ ბოლომდე გარკვეული არაა თუ როგორ შედიან ეს ნივთიერებები რეაქციაში ერთმანეთთან ისე, რომ წითელ ან ნარინჯისფერ შეფერილობას იღებენ. ასევე საკითხავია, თუ როგორ ინარჩუნებს შტორმი ასეთ მძვინვარებას. როგორც წესი, აქ, დედამიწაზე, კონტრასტი სითხესა და მყარ ზედაპირს შორის, ასევე ჩვენი ატმსოფერო, მსგავს შტორმებს რამდენიმე დღეში ასუსტებს. 
წაკითხვა
ტიტანს საკმარისი ენერგია აქვს, რათა აშშ-ის ზომის კოლონია შეინახოს
გამოქვეყნებულია: 2017-07-12 22:01:00
თუკი გავბედავთ და ჩვენი მშობლიური პლანეტიდან კოსმოსში კოლონიების მშენებლობისათვის გავემართებით, ერთ-ერთი ძირითადი რესურსი, რაც ამ პროცესში დაგვჭირდება, არის ენერგია. როგორც ახალი კვლევა მეტყველებს, სატურნის უდიდეს მთვარეს — ტიტანს, ეს ენერგია უხვად აქვს.  მკვლევართა განცხადებით, რეალურად, ტიტანს აქვს საკმარისი ენერგორესურსები იმისათვის, რათა თავისუფლად ეყოს მაგალითად, აშშ-ის მოსახლეობას; მათ შორისაა ბირთვული ენერგია, მზის ენერგია, ქარისა და ჰიდროენერგია. მსგავს დასკვნამდე მისასვლელად, პლანეტურ მეცნიერებათა ინსტიტუტის მკვლევარმა ამანდა ჰენდრიქსმა და კალიფრონიის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის მკვლევარმა იუკ იუნგმა გამოიყენეს ყველა ის დეტალი, რაც ტიტანის შესახებ ვიცით და მათემატიკური გათვლები, რომლებიც დედამიწაზე არსებულის მსგავს ტექნოლოგიებს ეფუძნება. „იქიდან გამომდინარე, რომ რეაქტიული ძალის პრობლემა დაძლეულია, რაც ადამიანებს ძალიან დიდ მანძილზე სწრაფად მოგზაურობის საშუალებას აძლევს მნიშვნელოვანი რადიაციული საფრთხის გარეშე, სატურნის მთვარე ტიტანი ოპტიმალური ადგილია მზის სისტემაში,  დედამიწის მიღმა ადამიანთა დასახლებისათვის“, — წერენ მკვლევრები. ამ დასახლებას მოუწევს საკუთარი თავი თავადვე შეინახოს, რადგან ტიტანი დედამიწიდან 1,3 მილიარდი კილომეტრითაა დაშორებული. გარდა ამისა, მას ასევე აქვს პოტენციალი, რათა გამშვებ პუნქტად გამოვიყენოთ უფრო ღრმა კოსმოსის მისიებისათვის. ადრეულმა რობოტულმა მკვლევრებმა შესაძლოა ენერგიის წყაროდ ბირთვული ძალა და რადიოაქტიური დაშლა გამოიყენონ, რაც ალბათ ადამიანების შემთხვევაშიც გამართლებული იქნება, თუკი საკმარისი აღჭურვილობა გვექნება ამ მთვარეზე სადგურის გახსნისა და წიაღისეულის მოპოვებისათვის. ამ დროისათვის, ტიტანის გეოლოგია იდუმალებითაა მოცული, რის გამოც შეუძლებელია ბოლომდე დარწუმენებით იმის თქმა, რომ იქ ბირთვული ძალა იმუშავებს. დანამდვილებით ვიცით, რომ ტიტანი სავსეა მეთანის თხევადი ოკეანეეებით, რომლის გამოყენებაც შესაძლებელია როგორც რაკეტათა საწვავად, ისე ჰიდროელექტრული ძალის სახით.  ექსპერტებმა ტიტანზე მძლავრი მიქცევა-მოქცევები შენიშნეს, რაც სატურნის უზარმაზარი გრავიტაციითაა გამოწვეული. ყველა ეს მიქცევა-მოქცევა მიემართება პატარა არხში, რომელსაც სელდონ-ფრეტუმს ან კრაკენის ზღვის ყელს უწოდებენ. 
წაკითხვა
ხომალდი New Horizons-ი კოიპერის სარტყლის ყველაზე იდუმალი ობიექტის შესასწავლად ემზადება
გამოქვეყნებულია: 2017-07-12 20:38:00
NASA-ს კოსმოსური ზონდი New Horizons-ი, რომელმაც 2015 წელს პლუტონს გადაუფრინა და კაცობრიობა ამ ჯუჯა პლანეტის საუკეთესო ხედებით მოამარაგა, ამჟამად შეუპოვრად მიაპობს თვალუწვდენელ სივრცეს მზის სისტემის გარე მისადგომებში და ყინულოვან სხეულ MU69-თან პაემანზე მიეშურება. ხომალდს ამ სხეულამდე მისაღწევად კიდევ წელიწად-ნახევარი დასჭირდება. გადაფრენა 2018 წლის 31 დეკემბერს ან 2019 წლის 1 იანვარს შედგება, შესაბამისად, ზონდი ამჟამად ძირითადად უმოქმედოდაა, რათა ენერგია დაზოგოს.  მაგრამ ამავე დროს, დედამიწაზე მყოფი მეცნიერები შესაძლებლობის ფარგლებში ყველაფერს აკეთებენ, რათა რაც შეიძლება მეტი ინფორმაცია შეაგროვონ MU69-ს შესახებ, სანამ New Horizons-ი მასთან მიაღწევს.  MU69 მდებარეობს კოიპერის სარტყელში — ნეპტუნს გადაღმა რეგიონში, რომელიც სავსეა მოსრიალე პატარა სხეულებით. ეს რეგიონი მზიდან იმაზე 30-50-ჯერ მეტადაა დაშორებული, ვიდრე დედამიწა. გარკვეულწილად, წააგავს მარსისა და იუპიტერის ორბიტებს შორის არსებულ ასტეროიდთა სარტყელს. თუმცა, კოიპერის სარტყლის ობიექტები გაცილებით უფრო ყინულოვანია, ვიდრე მზესთან ახლოს მდებარე კლდოვანი ასტეროიდები. MU69-ის შესახებ ძალიან ცოტა რამაა ცნობილი. აღმოაჩინეს 2014 წელს, როდესაც ასტრონომებმა ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპი კოიპერის სარტყლისკენ მიმართეს, რათა პლუტონს გადაღმა ეპოვათ რაიმე საინტერესო, რომელსაც შემდეგ New Horizons-ი მიუახლოვდებოდა და უკეთესად შეისწავლიდა. მანამდე, ასტრონომებს MU69-ის საკმაოდ კარგად დანახვა მხოლოდ მაშინ შეუძლიათ, როდესაც ის შორს მდებარე რომელიმე ვარსკვლავის ფონზე ჩაივლის. ამ მოვლენის დროს, რომელსაც ვარსკვლავის დაბნელება ეწოდება, ვარსკვლავის შუქის ცვლილების გზით შესაძლებელია დადგინდეს MU69-ის ზომა და ასევე, არის თუ არა მის გარშემო კოსმოსური ნარჩენები, რომლებიც შესაძლოა საფრთხე იყოს New Horizons-ისთვის. პირველი ასეთი დაბნელება მიმდინარე წლის 3 ივნისს მოხდა. ამ დღეს, სამხრეთ აფრიკიდან და ავსტრალიიდან 50-ზე მეტი ტელესკოპი მიმართეს, რათა დაკვირვებოდნენ ამ ციცქნა ობიექტის თითქმის შეუმჩნეველ ჩრდილს. მიუხედავად იმისა, რომ დაბნელება მხოლოდ 2 წამს გრძელდებოდა, ამ მომენტში, ყველა ტელესკოპმა ერთად, MU69-ის გარშემო სივრცეს 100 000-ზე მეტი ფოტო გადაუღო. მიუხედავად იმისა, რომ უკანა ფონზე მდებარე ვარსკვკლავი ჩაბნელდა, ასტრონომებმა ვერ შესძლეს რაიმე სახის პირდაპირი დაკვირვება უშუალოდ MU69-ზე, რაც გვაფიქრებინებს, რომ ის გაცილებით უფრო პატ
წაკითხვა
ანტარქტიდას ლონდონზე ოთხჯერ დიდი აისბერგი მოსწყდა
გამოქვეყნებულია: 2017-07-12 17:01:00
ანტარქტიდის ყინულოვან საფარს კაცობრიობის ისტორიაში ერთ-ერთი უდიდესი აისბერგი მოსწყდა — ყინულის მასა ტრილიონ ტონას აღწევს.   ლარსენ C-ის შელფურ მყინვარზე არსებულ უზარმაზარ ნაპრალს მკვლევრები დიდი ხნის განმავლობაში აკვირდებოდნენ და საგანგაშო პროგნოზსაც აკეთებდნენ. საბოლოოდ, ნაპრალმა დაახლოებით ლონდონზე ოთხჯერ დიდი აისბერგის მოწყვეტა გამოიწვია. მეცნიერთა განცხადებით, ნაპრალის გზა ყინულზე საბოლოოდ დასრულდა და ოკეანეში 5800 კვადრატული კილომეტრის ზომის აისბერგი შეცურდა. გიგანტური ყინულის მოწყვეტამ ლარსენ C-ის შელფის ზომა დაახლოებით 12%-ით შეამცირა და სამუდამოდ შეცვალა ანტარქტიდის ნახევარკუნძულის ლანდშაფტი, — ამბობს ბრიტანეთის სუონსის უნივერსიტეტის მკვლევართა ჯგუფი. აისბერგი, რომელსაც სავარაუდოდ A68-ს დაარქმევენ, 11-12 ივლისს მოსწყდა.  მოწყვეტის საბოლოო ფაქტი Nasa-ს თანამგზავრმა Aqua MODIS-მა დააფიქსირა.  „ამ მოვლენას ჯერ კიდევ თვეების წინ ვპროგნოზირებდით და გაკვირვებულები ვიყავით, რამდენ ხანს იცავდა აისბერგს მოწყვეტისგან სულ რამდენიმე კილომეტრი, რომლითაც ის ძირითად ყინულოვან საფართან რჩებოდა მიბმული“, — ამბობს სუონსის უნივერსიტეტის პროფესორი ადრიან ლაკმენი.  მისივე თქმით, ისინი დაკვირვებას განაგრძობენ როგორც ლარსენ C-ის შელფის დარჩენილ ნაწილზე, ისე თავად მოწყვეტილ აისბერგზე.  „ეს აისბერგი ერთ-ერთი უდიდესია კაცობრიობის ისტორიაში და ძალიან ძნელია მისი სამომავლო პროგრესის განსაზღვრა. შესაძლოა ის ერთ მთლიან ყინულად დარჩეს, მაგრამ უფრო მეტად სავარაუდოა, რომ ფრაგმენტებად დაიშალოს“. „ზოგიერთი ყინული ამ ზონაში შესაძლოა ათწლეულების განმავლობაში დარჩეს, ნამსხვრევების ნაწილი კი ჩრდილოეთით, თბილ წყლებში გაიფანტოს“, — აცხადებს პროფესორი. მიუხედავად იმისა, რომ აისბერგი ტრილიონ ტონას იწონის, მოწყვეტამდე იგი უკვე წყალში იყო შეტივტივებული, შესაბამისად, ზღვის დონეზე უშუალო გავლენას ვერ მოახდენს. მკვლევართა განცხადებით, მოწყვე
წაკითხვა
ჩინეთში 5000 წლის წინანდელი გიგანტური ადამიანების ჩონჩხები აღმოაჩინეს
გამოქვეყნებულია: 2017-07-11 22:34:00
არქეოლოგების განსაცვიფრებელი აღმოჩენა ჩინეთში — სამარხები, რომლებშიც დაახლოებით 5000 წლის წინ დამარხულ გიგანტურ ადამიანთა ნაშთებს მიაგნეს.  სამხრეთ-აღმოსავლეთ ჩინეთში, შანდუნის პროვინციაში, აღმოჩენილია სულ მცირე ერთი მამრი ინდივიდი, რომლის სიმაღლე 1, 9 მეტრი უნდა ყოფილიყო, დანარჩენების სიმაღლე კი 1,8 მ.  „ეს ყველაფერი ძვლის სტრუქტურაზე დაყრდნობით დავადგინეთ. სიცოცხლეში იგი 1,9 მ სიმაღლის უნდა ყოფილიყო“, — უთხრა შანდუნის უნივერსიტეტის ისტორიისა და კულტურის სკოლის ხელმძღვანელმა ფანგ ჰუიმ ჩინეთის ახალი ამბების სახელმწიფო სააგენტო Xinhua-ს. შედარებისათვის, Xinhua-ს მონაცემებით, 2015 წელს, 18 წლის მამაკაცის საშუალო სიმაღლე ამ რეგიონში 1,73 მ იყო, ჩინეთის ეროვნული საშუალო მაჩვენებელი კი 1,72 მ-ს აღწევდა. როგორც ჩანს, იგივე ადგილას მცხოვრებ მამაკაცთა უდიდესი ნაწილი დღეს გაცილებით დაბალია, ვიდრე მათი უძველესი წინაპრები. მიუხედავად იმისა, რომ არ ვიცით თუ რა იყო შანდუნის მცხოვრებთა საშუალო სიმაღლე 5000 წლის წინ, მიჩნეულია, რომ ევროპელ მამაკაცთა საშუალო სიმაღლე ამავე პერიოდში 1,65 მეტრს აღწევდა. შესაბამისად, „გიგანტების“ სიმაღლე იმ დროისათვის მართლაც უჩვეულო იყო. ქალაქ ძინანის სიახლოვეს, სოფელ ძიაოძიაში, ფანგის ჯგუფი გათხრებს გასული წლიდან აწარმოებს. ამ დროისათვის, მათ უკვე გათხრილი აქვთ 250 საფლავი და 20 სამსხვერპლო ორმო, ასევე 104 სახლი. მკვლევართა აზრით, ეს ხალხი ლუშანის კულტურას მიეკუთვნებოდა. სახელი ლუშანის მთისგან ეწოდათ, რომელიც ჯანსაღი საკვებითა და გარემოთი უნდა ყოფილიყო გამორჩეული.  „იმ დროისათვის, ეს ხალხი უკვე ეწეოდა სოფლის მეურნეობას და ჰქონდათ მდიდარი და მრავალფეროვანი საკვები რესურსები, რამაც მათ აღნაგობაზეც იმოქმედა“, — უთხრა ფანგმა Xinhua-ს. „გიგანტების“ პროპორციის კიდევ ერთი გასაღები მათ უძველეს შემოგარენში იმალება. ყველაზე მაღალი მამაკაცები უფრო დიდ საფლავებში იყვნენ დამარხული, რაც შესაძლოა მათ განსაკუთრებულ, მაღალ სტატუსზე მიუთითებდეს; შესაბამისად, მათ წვდომა უნდა ჰქონოდათ კარგ საკვებზეც. გათხრების შედეგად აღმოჩენილი სახლების ნანგრევების გეგმა ასევე მიუთითებს, რომ განცალკევებული ყოფილა სამზარეულო და საძინებლები. გარდა ადამიანთა ძვლებისა და საც
წაკითხვა
ასტრონომებმა აფეთქებული ვარსკვლავის გულის 3D გამოსახულება შექმნეს
გამოქვეყნებულია: 2017-07-11 22:06:00
დაახლოებით 30 წლის წინ, ასტრონომები უიშვიათესი და უკიდურესად ძალადობრივი კოსმოსური მოვლენის მომსწრენი გახდნენ: ვარსკვლავის აფეთქება დედამიწიდან 168 000 სინათლის წლის მოშორებით, რომლის მხურვალების ინტენსიურობა 100 მილიონი მზისას უდრიდა. ეს ვარსკვლავური ამოფრქვევა, რომელსაც სუპერნოვა 1987A უწოდეს, იმდენად კაშკაშა იყო, რომ პირველი სუპერნოვა გახლდათ ბოლო 400 წლის მანძილზე, რომელიც შეუიარაღებელი თვალითაც ჩანდა. ამჯერად, პირველად ისტორიაში, მეცნიერებმა ღრმად ჩაიხედეს ამ აფეთქებული ვარსკვლავის გულში, სადაც ახალი კოსმოსური სხეულების ფორმირების მოლეკულური დასაწყისი გამოავლინეს. ჩილეში, ატაკამის ფართო მილიმეტრული/სუბმილიმეტრული ტელესკოპის (ALMA) გამოყენებით, მკვლევრებმა შესძლეს განესაზღვრათ და 3D რუკაზე დაეტანათ ახალი მოლეკულების სტრუქტურა, რომელიც სუპერნოვას აფეთქების შემდეგ ყალიბდება. შედეგად, გამოვლინდა ახალი ქიმიური ელემენტები, რომლებიც მანამდე ამ ვარსკვლავში არ ფიქსირდებოდა. „30 წლის წინ, როდესაც ეს სუპერნოვა აფეთქდა, ასტრონომებმა ძალიან ცოტა რამ იცოდნენ თუ რა ფორმებს იღებდა ვარსკვლავთშორისი სივრცე ამ მოვლენის შემდეგ, ასევე, როგორ ცივდებოდა თანდათან და წარმოქმნიდა ახალ მოლეკულებს აფეთქებული ვარსკვლავის სიცხე და მნათი ნარჩენები“, — ამბობს ვირჯინიის უნივერსიტეტის ასტრონომი რემი ინდებეტოუ. „ALMA-ს წყალობით, ბოლოსდაბოლოს შევძელით და დავინახეთ ცივი ვარსკვლავური მტვრის ფორმირება, გამოვავლინეთ მნიშვნელოვანი ცნობები თავად თავდაპირველი ვარსკვლავის შესახებ და ის გზები, რომლითაც სუპერნოვები წარმოქმნიან საბაზისო სამშენებლო ბლოკებს პლანეტებისათვის“. ბოლო დროს სუპერნოვები უფრო მათი გამანადგურებელი შედეგების წყალობითაა ცნობილი — იქიდან გამომდინარე, რომ ეს ვარსკვლავის აფეთქების სიგნალია, რომელსაც მის გარშემო ყველაფრის განადგურება შეუძლია. თუმცა, სუპერნოვა ასევე იწვევს ქიმიურ რეაქციებს, რომლებიც დასაბამს უდებენ კოსმოსურ მტვერს, რაც შემდეგ ახალ პლანეტათა და ვარსკვლავთა საძირკველს წარმოქმნის. SN 1987A-ს ბირთვზე მილიმეტრულ ტალღის სიგრძეში დაკვირვებისათვის — ინფრაწითელსა და რადიოსინათლეს შორის — ინდებეტოუს ჯგუფმა ALMA გამოიყენა. შედეგად, მიიღეს აფეთქებული ვარსკვლავის გულის უპრეცედენტო ხედი. ამ შედეგით, მათ შესძლეს სუპერნოვას სტრუქტურის გადატანა 3D-ში, გამოავლინეს მასში არსებული ახლად წარმოქმნილი მოლეკულები და მათი მდებარეობა, მათ
წაკითხვა
ნიკოლა ტესლა - რაზე ოცნებობდა გენიოსი, რომელმაც მსოფლიოს ელექტრიფიკაცია უბოძა
გამოქვეყნებულია: 2017-07-11 20:31:00
10 ივლისი ნიკოლა ტესლას დაბადების დღეა. სახელგანთქმული მეცნიერის დაბადებიდან 161 წელი შესრულდა. სერბი-ამერიკელი ინჟინრისა და ფიზიკოსის ცხოვრება მართლაც გამორჩეული იყო: ტესლას გარეშე, თქვენ ალბათ სახლში ელექტროენერგიაც არ გექნებოდათ და ამ წინადადებასაც ვერ წაიკითხავდით. სიცოცხლის 86 წლის მანძილზე, ტესლამ დააპატენტა 300-ზე მეტი გამოგონება, რომელთაც გზები მოუმზადეს ცვადლებად დენს (AC), ელექტროძრავებს, რადიოებს, ფლურესცენციულ ნათებებს, ლაზერებს, დისტანციურ მართვას და სხვა მრავალ ინოვაციას. ზოგიერთი მისი იდეა დღესაც კი უცნაურად ჩანს. მაგალითად, ერთხელ იგი აღწერდა სასიკვდილო გამოსხივებას და იქვე საუბრობდა „ძალის შეუღწეველ კედელზე“, რომლის მიზანიც უცხოური შეტევის დაბლოკვა და განადგურება უნდა ყოფილიყო. წარმოგიდგენთ ისტორიის ამ ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი და ექსცენტრიული გენიოსის გამორჩეული ცხოვრების მნიშვნელოვან დეტალებს. ნიკოლა ტესლა დაიბადა 1856 წლის 10 ივლისს, ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის სოფელ სმილიანში (თანამედროვე ხორვატია). მამამისი, მილუტინ ტესლა სერბი მართლმადიდებელი მღვდელი იყო, დედა — დიუკა მანდიჩი კი საყოფაცხოვრებო ნივთების გამომგონებელი.  კოლეჯში სწავლისას, ტესლა განსაკუთრებით გაიტაცა ფიზიკამ და მათემატიკამ, თუმცა სულ მალე, ელექტრობით მოიხიბლა. 1873 წელს სასწავლებლად შევიდა ავსტრიის ქალაქ გრაცის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში, შემდეგ კი პრაღის უნივერსიტეტში. 1881 წელს, ბუდაპეშტის ერთ-ერთ სატელეფონო კომპანიაში ინჟინრად დაიწყო მუშაობა. მეგობართან ერთად პარკში სეირნობისას, შექმნა ინდუქციური ძრავის კონცეპტი. 1883 წელს, სტრასბურგში ყოფნისას, მან ინდუქციური ძრავის პროტოტიპი ააგო (ელექტროძრავი, რომელიც ელექტრომაგნიტურ ინდუქციაზე მუშაობდა) და წარმატებითაც გატესტა. იმის გამო, რომ ევროპაში მისი გამოგონებით არავინ დაინტერესდა, ტესლა აშშ-ში, ნიუ-იორკში ჩავიდა ტომას ედისონთან სამუშაოდ. ტესლას ბავშვობის ერთი ოცნება ჰქონდა — ნიაგარის ჩანჩქერის ენერგიის გამოყენება. 1895 წელს მან დააპროექტა პირველი ჰიდროელექტროსადგური ჩანჩქერზე — დიდი გამარჯვება ცვალებადი დენისთვის. მოგვიანებით, ნიაგარის ჩანჩქერში მდ
წაკითხვა
რა პრობლემების წინაშეა ობსერვატორია - საჰაერო ტრასები აბასთუმნის ცაზე
გამოქვეყნებულია: 2017-07-10 23:03:00
​საქართველოს ასტროფიზიკური ობსერვატორიის ისტორია 1890 წლიდან იწყება. მშენებლობა 1932 წლიდან დაიწყო. ევროპაში საუკეთესო ცად აბასთუმნის ცა მიიჩნიეს და იქ პირველი ასტროფიზიკური ობსერვატორიაც ააშენეს. მას შემდეგ ბევრი არაფერი შეცვლილა. პირველი ტელესკოპი 1937 წელს, ხოლო ბოლო 1980 წელს დაიდგა. ეს ობსერვატორიის ტექნიკური განახლების შესახებ ბოლო სიახლეა. საქართველოს ობსერვატორია დღეს პრობლემის წინაშეა. მას ახალი ტელესკოპი სჭირდება. ამ ყველაფერს საჰაერო ტრასების პრობლემაც დაემატა. აბასთუმნის თავზე საერთაშორისო საჰაერო ტრასებია განლაგებული, რაც მეცნიერებს კვლევების ჩატარებაში უშლის ხელს. ქართული ასტრონომია რიგი პრობლემების წინაშეა, თუმცა ობსერვატორიის დირექტორს მაია თოდუას ამ პრობლემების მოგვარების იმედი აქვს. ევროპაში პირველი სამთო ობსერვატორიის შესახებ სწორედ მისი დირექტორი მაია თოდუა გვესაუბრება.​საქართველოს პირველი ობსერვატორიის ისტორია​საქართველოს პირველი ობსერვატორიის ისტორია 1890-იანი წლებიდან იწყება. იმ დროს აბასთუმანში იმყოფებოდა რუსეთის იმპერიის თავადი გიორგი რომანოვი. ის ასტრონომიის მოყვარული იყო. მან დაპატიჟა ცნობილი ასტრონომი სერგეი გლაზენაპი. ის ჩამოვიდა პეტერბურგიდან, ჩამოიტანა პატარა ტელესკოპი და დაიწყო დაკვირვება. მან აღმოაჩინა, რომ აბასთუმნის ცა ბევრად უფრო გამჭირვალე იყო, ვიდრე პეტერბურგის. ის აკვირდებოდა ორმაგ ვარსკვლავებს. როდესაც ტელესკოპი მიუშვირა ერთ-ერთ ორმაგ ვარსკვლავს, მან მოახერხა მათი გარჩევა. პეტერბურგში ის ერთ ვარსკვლავად ჩანდა, აბასთუმანში კი, ორივე ვარსკვლავი ცალ-ცალკე გამოჩნდა. ამ დროს გაჩნდა იდეა, რომ გაეშენებინათ ობსერვატორია. გიორგი რომანოვის დახმარებით დაიდგა პირველი კოშკი, სადაც ტელესკოპი განათავსეს. პირველი სამთო ობსერვატორია ევროპაში
წაკითხვა
მეცნიერებმა შექმნეს ბანანი, რომელიც ათიათასობით ადამიანის სიცოცხლეს გადაარჩენს
გამოქვეყნებულია: 2017-07-10 16:03:00
​მეცნიერებმა სპეციალური ბანანის ჯიში გამოიყვანეს, რომელიც ათიათასობით ადამიანის სიცოცხლეს გადაარჩენს.მეცნიერების ჯგუფმა ავსტრალიაში ისეთი ბანანის ჯიში გამოიყვანეს, რომელიც A ვიტამინითაა სავსე. ეს კი ნიშნავს იმას, რომ მსოფლიოში ამ ვიტამინის ნაკლებობის გამო გარდაცვლილ ადამიანთა რიცხვი მნიშვნელოვნად შემცირდება. ​ახალი ჯიშის ბანანის გამოსაყვანად, პაპუა-ახალ გვინეაში ნაპოვნი ბანანის გენი აიღეს და შედეგად ვიტამინებით გაჯერებული ოქროსფერი ბანანი მიიღეს. ვიტამინ A-ს, რომლითაც ახალი ბანანია გაჯერებული, მრავალი სასარგებლო ფუნქცია აქვს. ის ხელს უწყობს ზრდას, ორგანიზმის განვითარებას და იმუნური სისტემის გაძლიერებას. როგორც ცნობილია, ყოველწლიურად მსოფლიოში A ვიტამინის ნაკლებობის გამო 750 000 ბავშვი იღუპება. ბევრი ადამიანი კი, A ვიტამინის ნაკლებობის გამო უსინათლო ხდება. ​მეცნიერების თქმით, ახალი ბანანის გამოყვანა მნიშვნელოვანი მიღწევაა. ისინი იმედოვნებენ, რომ 2021 წლისათვის აღნიშნული ბანანის წარმოება დიდ მასშტაბებს მიაღწევს. აი, ასე გამოიყურება მოდიფიცირებული ბანანი:
წაკითხვა
მოძებნე უფასო Wi-Fi - ახალი ფუნქცია ფეისბუქისგან
გამოქვეყნებულია: 2017-07-10 15:27:00
ფეისბუქს ახალი ფუნქცია დაემატა - მოძებნე უფასო Wi-Fi თქვენი ადგილმდებარეობის მიხედვით. ახლა თავს კიდევ უფრო კომფორტულად იგრძნობთ, რადგან ფეისბუქის ახალი ფუნქცია ყველა იმ ლოკაციას ამოგვიგდებს, სადაც უფასო ინტერნეტის გამოყენების საშუალება გვაქვს. ​აღნიშნული ფუნქცია დღემდე მომხმარებლების მცირე ნაწილს ჰქონდა გააქტიურებული, დატესტვის შედეგად ახალი სერვისი ყველა მომხმარებლისათვის ხელმისაწვდომი გახდა. ​თუ გსურთ შეამოწმოთ არის თუ არა ახალი ფუნქცია თქვენს აპლიკაციაში, მენიუში მოძებნეთ - Find Wi-Fi. ფუნქციის ჩართვის შემდეგ, თქვენ გარშემო ყველა იმ ადგილის შესახებ მიიღებთ ინფორმაციას, სადაც უფასო Wi-Fi აქვთ.​ეს ფუნქცია ბიზნესისათვისაც მომგებიანია, ვინაიდან მათ ადგილი ჩვენს ფეისბუქზე გამოჩნდება და შესაბამისად ეს ამ ადგილების პოპულარიზაციაზეც აისახება. 
წაკითხვა
ევროპა და იაპონია პლანეტა მერკურიზე კოსმოსურ ხომალდს გზავნიან
გამოქვეყნებულია: 2017-07-08 22:02:00
ევროპის კოსმოსურმა სააგენტომ (ESA) და იაპონიის კოსმოსურმა სააგენტომ (JAXA) წარმოადგინეს ზონდი, რომელსაც ისინი 2018 წელს პლანეტა მერკურიზე გაგზავნიან. ხომალდის მთავარი მიზანი იქნება განსაზღვროს, თუ რატომ პატარავდება მზის სისტემის ისედაც ყველაზე პატარა პლანეტა დღითი დღე. გარდა ამისა, ზონდ BepiColombo-ს კიდევ ერთი დავალება იქნება მოძებნოს წყლის ყინული მერკურის პოლუსებსა და მის ვულკანებში, რაც მრავალ ახალ ცნობას მოგვცემს პლანეტის შემადგენლობისა და ევოლუციის შესახებ. „მერკური ყველაზე ნაკლებად შესწავლილი კლდოვანი პლანეტაა, მაგრამ არა იმიტომ, რომ იგი უინტერესოა, არამედ იმის გამო, რომ ეს საკმაოდ რთულია — ძნელია იქ მიღწევა და კიდევ უფრო რთულია იქ მუშაობა“, — ამბობს ESA-ს ხელმძღვანელი ალვარო ხიმენეს კანიეტე. მერკური დედამიწიდან 77 მილიონი კილომეტრის მანძილზე მდებარეობს, თუმცა მეცნიერთათვის ეს იმდენად არაა პრობლემა, რამდენადაც პლანეტის ძალიან თხელი ატმოსფერო, რაც საკმაოდ გაართულებს მერკურის ზედაპირზე ზონდის შენელებას დაშვებისას. მერკურის მისადგომებთან სვლის შენელების მიზნით, BepiColombo ორბიტაზე ცხრაჯერ შემოუვლის გარშემო დედამიწას, ორჯერ ვენერას, ექვსჯერ კი თავად მერკურის, რათა საკუთარი ენერგიის გარკვეული ნაწილი დახარჯოს. იმ დროისათვის, დაახლოებით 2025 წელს, როდესაც ზონდი მერკურის ორბიტაზე გავა, მას უკვე იმდენი მანძილი ექნება გავლილი, რომ მზის სისტემას 18,5-ჯერ შემოუვლიდა გარშემო. მას შემდეგ, რაც პლანეტაზე დაჯდება, BepiColombo-ს მოუწევს გადაურჩეს მერკურის ექსტრემალურ ტემპერატურას, რაც ღამით -170 °C-მდე ვარდება, დღისით კი +430 °C-ს აღწევს.  „ეს დაახლოებით იგივეა, კოსმოსური ხომალდი პიცის საცხობ ღუმელში ამუშაო“, — ამბობს BepiColombo-ს პროექტის მენეჯერი ულრიხ რაინინგჰაუსი. ორბიტაზე გასვლის შემდეგ, კოსმოსური ხომალდი ორ სხვადასხვა ზონდად გაიყოფა, რომელთაგან ერთი ESA-ს საკუთრებაა, მეორე კი JAXA-სი. ამის შემდეგ, უკვე შესაძლებელია ნამდვილი სამეცნიერო მუშაობის დაწყება. მერკურის წარსულში უკვე ესტუმრა ორი ზონდი: 1974 წელს მარინერ 10 და 2008 წელს Messenger-ი, რომელთაც ამ პლანეტის ამჟამად ჩვენს ხელთ არსებული საუკეთესო ფოტოები მოგვცეს. მერკურის ზედაპირის კვლევის შედეგად ირკვევა, რომ პლანეტა ტექტონიკურად აქტიურია და დღემდე განაგრძობს შეკუმშვას, რადგან მისი ბირთვი ცივდება. მეცნიერებს აინტერესებთ, გაარკვიონ ამ პროცესის მიზეზი. 
წაკითხვა
მექსიკაში, ტეოტიუაკანის მთვარის პირამიდის ქვეშ საიდუმლო გვირაბი აღმოაჩინეს
გამოქვეყნებულია: 2017-07-08 21:10:00
კომპიუტერული სკანირების ტექნოლოგიით, მექსიკაში, უძველეს ნაქალაქარ ტეოტიუაკანის მთვარის პირამიდის ქვეშ, არქეოლოგებმა დამალული გვირაბი აღმოაჩინეს. სწორი გვირაბი მიწისქვეშ 10 მეტრის სიღრმეზეა გათხრილი და მკვლევართა აზრით, წარმოადგენდა მიწისქვეშა სამყაროსკენ მიმავალ ბილიკს. შედეგად, ხელთ გვაქვს სრულიად ახალი ცნობები ტეოტიუაკანის ხალხის კულტურისა და რიტუალების შესახებ.  მექსიკის ანთროპოლოგიისა და ისტორიის ეროვნული ინსტიტუტის არქეოლოგებმა საიდუმლო გვირაბის საპოვნელად ელექტროტომოგრაფიის ტექნოლოგია გამოიყენეს, რომელსაც მიწისქვეშა სტრუქტურების დაფიქსირების უნარი აქვს. ამ ყველაფერს ის ამ სტრუქტურების ელექტრულ ნაკადთან შეწინააღმდეგების გზით ახერხებს. „ამ აღმოჩენამ უნდა დაადასტუროს, რომ ტეოტიუაკანის მცხოვრებნი მსხვილმასშტაბიან პირამიდებში ერთნაირ მოდელებს იყენებდნენ და მათი მიზანი მიწისქვეშა სამყაროსთან კავშირი იყო“, — უთხრა Associated Press-ს არქეოლოგმა ვერონიკა ორტეგამ. ტეოტიუაკანის ცივილიზაცია ამერიკაში ესპანელთა გამოჩენამდე ბევრად ადრე, ახ. წ. I-VIII საუკუნეებში ყვაოდა, მეხიკოდან 40 კილომეტრით ჩრდილოეთით. ამ ხალხის შესახებ ჯერ კიდევ მრავალი რამაა საიდუმლოებით მოცული; მაგალითად, რატომ გაქრა ეს საზოგადოება ასე უეცრად. მთვარის პირამიდის სიმაღლე 43 მეტრია და ნამდვილად არაა ნაქალაქარის ერთადერთი მონუმენტი: მის მეზობლად აღმართულია მზის პირამიდა და ფრთოსანი გველის ტაძარი. მსგავსი გვირაბები არქეოლოგებს უკვე აღმოჩენილი აქვთ ამ ორივე ნაგებობის ქვეშაც. მზის პირამიდის ქვეშ არსებული გვირაბი 1970-იან
წაკითხვა
ჩვენს გალაქტიკაში სავარაუდოდ 100 მლრდ არშემდგარი ვარსკვლავი იმალება
გამოქვეყნებულია: 2017-07-08 19:51:00
ასტრონომთა ვარაუდით, ირმის ნახტომი დაახლოებით ერთ ყავისფერ ჯუჯას შეიცავს ყოველ ორ სხვა ვარსკვლავზე. ეს ოდენობა სამჯერ აღემატება წინა შეფასებას და კიდევ უფრო აძლიერებს ჩვენს სურვილს, გავიგოთ, თუ სად იმალებიან ისინი ასე საგულდაგულოდ. ახალი კვლევა მზის სისტემის სამეზობლოში მდებარე ერთ-ერთ ვარსკვლავთგროვას დაეყრდნო, რაც გვაფიქრებინებს, რომ გალაქტიკის ჩვენი კუთხე საკმაოდ განსხვავდება ვარსკვლავთწარმომქმნელი რეგიონებისგან. 2012 წელს, ახლომდებარე ვარსკვლავთგროვებზე NASA-ს Wide-field Infrared Survey Explorer-ის (WISE) მიერ განხორციელებული დაკვირვებები მიუთითებდა, რომ ყოველ შვიდ ვარსკვლავზე ერთი ყავისფერი ჯუჯა მოდიოდა, რაც ბევრად ნაკლები იყო ასტრონომთა მიერ ნავარაუდევ 1:1 პროპორციაზე.  ვლევრებმა ასტრონომებმაეგები ძალზე ადრეულად მიიჩნიეს და ნადირობა ჩვენგან გაცილებით შორს დაიწყეს. შედეგად, ასტრონომთა საერთაშორისო ჯგუფმა აღმოაჩინა, რომ ჩვენი გალაქტიკა გაცილებით ბევრ ასეთ ბნელ მზეს შეიცავს, ვიდრე თავდაპირველად ჩანდა. კლასიფიკაციიც თვალსაზრისით, ყავისფერი ჯუჯები სადღაც მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავსა და პლანეტას შორის დგას — არ გააჩნიათ საკმარისი სიმკვრივე, რათა ბირთვული რეაქციები დაიწყონ. ყავისფერი ჯუჯები იმ ასტროფიზიკოსთა განსაკუთრებული ინტერესის საგანია, რომლებიც ვარსკვლავთა დაბადების პროცესს სწავლობენ. ეს „არშემდგარი ვარსკვლავები“ ისე კაშკაშად ვერ ანათებენ, როგორც მათი დიდი, უფრო წარმატებული და-ძმები, მაგრამ მათი მასა ხშირად იუპიტერისას 90-ჯერ აჭარბებს, ანუ მზის მასის 10%-ს აღწევს.  ამის გამო, ეს ვარსკვლავები საკმაოდ ძნელად შესამჩვენია და არსებობს მათზე ნადირობის გარკვეული ზღვარიც — ჩვენგან 1500 სინათლის წლის მიდამოები. მას შემდეგ, რაც ახლომდებარე ვარსკვლავთგროვაში უპრეცედენტო ოდენობის ყავისფერი ჯუჯა აღმოჩნდა, მკვლევრებმა ევროპის სამხრეთული ობსერვატორიის ჩილეში მდებარე ტელესკოპი Very Large Telescope-ი გა
წაკითხვა
აღმოჩენილია ნეანდერტალის დნმ, რომელიც ადამიანთა დაკარგულ მოდგმაზე მიუთითებს
გამოქვეყნებულია: 2017-07-07 22:48:00
სამხრეთ-დასავლეთ გერმანიის ერთ-ერთ მღვიმეში აღმოჩენილი მენჯის ძვლის სახით, მკვლევრებს ხელში ჩაუვარდათ ძლიერი მტკიცებულება, რომ ადამიანთა პატარა პოპულაცია აფრიკაში დარჩა და შემდეგ გაქრა, მსოფლიოს გარშემო ადამიანთა დიდ მიგრაციამდე დიდი ხნით ადრე. ამ იდუმალებით მოცული ადრეული მიგრაციის ნიშნები კარგად ჩანს აღმოჩენილი ნეანდრეტალის ფეხის ძვლის დნმ-ში, რომელიც მეტყველებს არა მხოლოდ ჰომინინთა ორი პოპულაციის შეხვედრაზე, არამედ ასევე შეიცავს ნიშნებსაც, რომ ნეანდერტალები იმაზე ბევრად უფრო მრავალფეროვანი იყვნენ, ვიდრე მიგვაჩნდა. გერმანიის მაქს პლანკის ადამიანის ისტორიის მეცნიერებათა ინსტიტუტისა და ტუბინგენის უნივერსიტეტის მკვლევართა ჯგუფმა მენჯის ძვლის მიტოქონდრიის დნმ გამოიყენა, რათა განესაზღვრა მისი ურთიერთობა ნეანდერტალებთან და თანამედროვე ადამიანებთან.  ნეანდერტალთა და ადამიანთა ისტორია ოდნავ გართულებულია. მაშ ასე, განვიხილოთ. ნეანდერტალები და ადამიანები ახლო ბიძაშვილებად მიიჩნევიან, ჰომო საპიენსისა ან მასთან ახლოს დაკავშირებული ჰომო ნეანდერტალისის სახეობის ქვეშ.  მიტოქონდრიები ჩვენი უჯრედების ბატარეებია, რომლებიც შეიცავს უჯრედის ბირთვის დნმ-ისგან გამოცალკევებულ და შექუჩებულ გენთა წყებას. იქიდან გამომდინარე, რომ მიტოქონდრიული დნმ მუტაციას საკმაოდ პროგნოზირებადი გზით განიცდის, შეგვიძლია შევისწავლოთ და განვსაზღვროთ მისი მუტაცია, რათა უკეთესად შევიტყოთ როდის იყო ის უკანასკნელად საერთო ორი პოპულაციისთვის. ჩვენს მიტოქონდრიულ გენებს შორის არსებული სხვაობა გვაფიქრებინებს, რომ ჩვენს საერთო წინაპარს დაახლოებით 400 000 წლის წინ ვიზიარებდით, განსხვავებით წინა კვლევისა, რომლის მიხედვითაც, ორ სახეობას შორის გახლეჩვა დაახლოებით 800 000 წლის წინ უნდა მომხდარიყო. ადამიანთა ბიძაშვილების კიდევ ერთი ჯგუფი, ე. წ. დენისოვანები, ნეანდერტალთა ჯგუფს დაახლოებით 400 000-450 000 წლის წინ გამოეყო, მანამ, სანამ ისინი დედამიწაზე ხეტიალს დაიწყებდნენ. აღსანიშნავია, რომ დენისოვანების უჯრედის ბირთვის დნმ ნეანდერტალების დნმ-ს უფრო ემთხვეოდა, ვიდრე ჩვენსას. ეს კი საკმაოდ მნიშვნელოვანი დეტალია, რადგან დენისოვანები სავარაუდოდ ნეანდერტალთა პოპულაციას გამოეყვნენ. თუმცა, უფრო მსგავსი მიტოქონდრიები აქვთ ნეანდერტალებსა და თანამედროვე ადამიანებს.  ესპანეთის ერთ-ერთ მღვიმეში აღმოჩენილი ნეანდერტალის ძვლები 430 000 წლის წინანდელია, რაც გვაფიქრებინებს, რომ მათმა წინაპრებმა აფრი
წაკითხვა

უახლესი