საზოგადოებრივი
104.5 FM

ძიება თარიღის მიხედვით

მეცნიერება/ტექნოლოგიები
მეცნიერთა აზრით, დედამიწის ბირთვის „ნაკლული ელემენტი“ აღმოჩენილია
გამოქვეყნებულია: 2017-01-12 19:47:00
საყოველთაოდ ცნობილი ფაქტია, რომ დედამიწის ყველაზე შიდა ნაწილი ძირითადად რკინისგან შედგება (დაახლოებით 85 პროცენტი). ნიკელის წილი დაახლოებით 10%-ია. დანარჩენი 5% კი შედარებით საიდუმლოდ რჩება.იაპონელ მკვლევართა ჯგუფი უკვე ათწლეულებია ამ ნაკლულ ელემენტს ეძებს და როგორც ახლა აცხადებენ, მათ ის საბოლოოდ იპოვეს — როგორც ჩანს, ეს 5% ძირითადად სილიციუმია. ამის შესახებ BBC იუწყება.აღმოჩენის შედეგები იაპონელებმა სან-ფრანციკსოში, ამერიკის გეოფიზიკოსთა კავშირის შეხვედრაზე წარმოადგინეს.დედამიწის ბირთვი პლანეტის ზედაპირიდან 3 000 კმ სიღრმეზე მდებარეობს და მისი რადიუსი დაახლოებით 1200 კილომეტრია.იქიდან გამომდინარე, რომ იგი ასე ღრმადაა, შეუძლებელია პირდაპირი ტესტების ჩატარება და შემადგენელი ელემენტების ზუსტად განსაზღვრა. (შედარებისათვის, მსოფლიოს ყველაზე ღრმა მაღარო 4 კილომეტრია).ნაკლული ელემენტის პრეტენდენტად სილიციუმი ცოტა ხნის წინაც დასახელდა.მეცნიერებმა იციან, რომ ეს უნდა იყოს შედარებით მსუბუქი ელემენტი, შესაბამისად, მახასიათებლებიდან და მეტალებთან ბმების წარმოქმნის თვისებიდან გამომდინარე, ეჭვები სილიციუმზე მრავალგზის გამოითქვა. გაბურღვის ნაცვლად, ტოჰოკუს უნივსერსიტეტის მკვლევართა ჯგუფმა გადაწყვიტა ლაბორატორიაში შეექმნა მინიატურული დედამიწა — თავისი ქერქით, მანტიითა და ბირთვით. თავდაპირველად, მათ შექმნეს რკინა-ნიკელის შენადნობი და შეურიეს სილიციუმს, შემდეგ მოათავსეს უზარმაზარი წნევისა და ტემპერატურის (6000 გრადუსი ცელსიუსი) ქვეშ, ზუსტად იმ გარემოში, რაც დედამიწის ბირთვშია.ეს პირობები დაემთხვა დედამიწის ბირთვის სეისმურ მონაცემებს — სეისმური ტალღებისგან მიღებულ ინფორმაციას, რომელიც პლანეტის ცენტრის სიახლოვიდან მომდინარეობს.ექსპერიმენტმა ჯგუფს საკმარისი მტკიცებულება მისცა იმისათვის, რათა იფიქრონ, რომ დედამიწის ბირთვის „ნაკლული ელემენტი“ სწორედ სილიციუმია.„ეს რთული ექსპერიმენტები ნამდვილად ამაღელვებელია, რადგან მათ შესწევთ უნარი გაგვიხსნან ფანჯარა დედამიწის ინტერიერისკენ,  თუ როგორი იყო ის 4,5 მილიარდი წლის წინ, როდესაც პირველად წარმოიქმნა, როცა ბირთვმა დედამიწის კლდოვანი ნაწილებისგან განცალკევება დაიწყო“, — უთხრა BBC news-ს კემბრიჯის უნივერსიტეტის მინერალების ფიზიკის
წაკითხვა
უიშვიათესი ბუნებრივი ფენომენი მდინარე მიჩიგანში - წრიულად მოძრავი ყინულის დისკო
გამოქვეყნებულია: 2017-01-12 19:15:00
მიჩიგანის შტატში, ადგილობრივი მაცხოვრებლები მდინარე მიჩგანში წარმოქმნილი უიშვიათესი ბუნებრივი ფენომენის მომსწრენი გახდნენ — იდეალურად მრგვალი ყინულის დისკო, რომელიც მდინარეში ბრუნავს. ერთ-ერთმა მაცხოვრებელმა ფენომენი კამერით გადაიღო. მდინარეებში შენიშნულ წრიულ, მბრუნავი ყინულების ფენომენს მეცნიერები ათწლეულების მანძილზე იკვლევდნენ.ყველაზე გავრცელებული ახნის თანახმად, ცივი, მჭიდრო ჰაერი კონტაქტში შედის მდინარეში არსებული წყლის წრიულად მოძრავ მასასთან და წარმოქმნის ბუნებრივ მორევს — მოძრავ წრეს.წყარო: mlive.com
წაკითხვა
„უცხოპლანეტელთა მეგასტრუქტურის“ ვარსკვლავს შესაძლოა სინამდვილეში პლანეტა ჰქონდეს გადაყლაპული
გამოქვეყნებულია: 2017-01-11 23:16:00
უკვე წელიწადზე მეტია, მეცნიერთათვის გამოცანად იქცა ვარსკვლავ KIC 8462852-დან მომდინარე სინათლის უცნაური ცვალებადობა — რაღაც იმდენად უჩვეულო, რომლის მსგავსიც აქამდე არასოდეს გვინახავს; ერთ-ერთმა ასტრონომმა იდეაც კი წამოაყენა, რომ შესაძლოა ჩაბნელებების მიზეზი არამიწიერი ცივილიზაციის მიერ შექმნილი მეგასტრუქტურა იყოს, რომელიც ვარსკვლავის გარშემოა განთავსებული. ამჯერად, როდესაც ფართო სამეცნიერო საზოგადოებაში უკვე რამდენიმე ჰიპოთეზამ განიცადა მარცხი, მაგიდაზე ახალი ახსნა დაიდო, რომლის მიხედვითაც, ყველაფრის მიზეზი ვარსკვლავის მიერ შეჭმული პლანეტის ნარჩენებია.კოლუმბიის უნივერსიტეტის მკვლევართა აზრით, არსებობის გარკვეულ ეტაპზე, KIC 8462852-მა პლანეტა გადაყლაპა და ის მბჟუტავი შუქი, რომელსაც ჩვენ ვხედავთ, განპირობებულია ამ პლანეტის ან მისი მთვარეების ნარჩენებით, რომლებიც დროგამოშვებით ბლოკავენ ვარსკვლავის სინათლეს.ამ მოსაზრებას შეუძლია ახსნას როგორც უცაბედი, წყვეტილი ჩაბნელებები, ისე ვარსკვლავის შუქის უფრო თანდათანობითი ჩაბნელება, რაც 1890-1989 წლებშია დაფიქსირებული.როგორც გასული წლის სტატიებშიც ვიუწყებოდით, როდესაც პლანეტა ვარსკვლავის გარშემო მოძრაობს, ვარსკვლავის ნათება პერიოდულად 1%-მდე მცირდება, მაგრამ KIC 8462852-ს, რომელიც ტაბის ვარსკვლავის სახელითაცაა ცნობილი, 22%-მდე ჩაბნელებები ახასიათებს.ასეთმა უზარმაზარმა შეუსაბამობამ მეცნიერებს უცაბედად აფიქრებინა, რომ ვარსკვლავის გარშემო რაღაც ძალიან, ძალიან დიდი ბრუნავდა.კოლუმბიის უნივერსიტეტის მკვლევართა ჯგუფის განცხადებით, თუკი KIC 8462852-მა მართლაც შთანთქა პლანეტა, გამოყოფილი ენერგია გამოიწვევდა სიკაშკაშის უეცარ მატებას, შესაბამისად, რასაც ჩვენ ახლა ვხედავთ, ეს შესაძლოა KIC 8462852-ის თანდათანობით ნორმალურ მდგომარეობაში დაბრუნება იყოს, რასაც თან ახლავს პლანეტის კლდოვანი ნარჩენები.მკვლევართა ვარაუდით, ვარსკვლავისა და პლანეტის შეჯახება შესაძლოა 10 000 წლის წინ მომხდარიყო, თუმცა ბოლო ჩაბნელება იმაზე მეტყველებს, რომ KIC 8462852 შეიძლება ახლა ი
წაკითხვა
ახალი თეორია, რომელიც მთვარის წარმოშობის შესახებ აქამდე არსებულ ყველა ჰიპოთეზას ეჭვქვეშ აყენებს
გამოქვეყნებულია: 2017-01-11 19:48:00
მთვარის წარმოშობის შესახებ ამჟამად არსებული წამყვანი ჰიპოთეზის მიხედვით, იგი წარმოიქმნა ძალიან ადრეული ეტაპის დედამიწასთან მარსის ზომის პლანეტის შეჯახების შედეგად.ისრაელის ვაიცმანის მეცნიერებათა ინსტიტუტის ახალი კვლევა აყენებს ჰიპოთეზას, რომლის მიხედვითაც, მთვარე შესაძლოა სინამდვილეში წარმოიქმნა დიდი შეჯახებების სერიების და არა ერთი გიგანტური შეჯახების შედეგად.კვლევა, რომელიც Nature Geoscience-ში გამოქვეყნდა, ხსნის თუ რატომ შედგება მთვარე ძირითადად უფრო დედამიწის მსგავსი ნივთიერებებისგან და არა ჩვენი და იმ სხვა იდუმალი პლანეტის ელემენტთა ნაზავისგან.უფროსმა მკვლევარმა, დოქტორმა რალუკა რუფუმ და მისმა კოლეგებმა წარმართეს გარკვეული მათემატიკური სიმულაციები, რათა გაერკვიათ თუ რა მოხდებოდა 4,5 მილიარდი წლის წინ, ახლად წარმოქმნილ დედამიწასთან მსხვილი პლანეტური სხეულის შეჯახების შემთხვევაში.ამ ტესტების მიხედვით, შეჯახების შედეგად დედამიწასა შემჯახებელ სხეულებს სწყდებოდა დისკები, თუმცა ისინი ძირითადად დედამიწისეული ნივთიერებებისგან შედგებოდა. კვლევის შედეგების მიხედვით, მთვარის წარმოსაქმნელად 20 ასეთი შეჯახება იყო საჭირო. როგორც რუფუმ Business Insider-ს განუცხადა, ყველაზე მეტად სავარაუდოა, რომ მთვარე შეიქმნა მრავალი პატარა შეჯახების შედეგად, რადგან ეს უფრო ორგანული პროცესია.„მრავალი შეჯახების სცენარი მთვარის ფორმაციის უფრო „ბუნებრივი“ გზაა“, — ამბობს რუფუ.„მზის სისტემის ადრეულ ეტაპზე შეჯახებები ძალიან ხშირად ხდებოდა. შესაბამისად, უფრო ბუნებრივია, რომ მთვარე წარმოიქმნა რამდენიმე შეჯახების და არა ერთი კონკრეტული შეჯახების შედეგად“.რუფუს განცხადებით, ამჟამად არსებული წამყვანი თეორია რეალურად ვერ ხსნის თუ რატომ ჰგავს ასე ძალიან მთვარის ქანები დედამიწსას.ჯგუფის ვარაუდით, მზის სისტემის ადრეულ ეტაპზე ძალიან ხშირი იყო მთვარის წარმომქმნელი შეჯახებები ადრეულ დედამიწას, იგივე პროტოდედამიწასა და ირგვლივ მოსრიალე სხვა დიდ სხეულებს შორის.შესაბამისად, მსგავსი მოვლენები ესადაგება მზის სისტემის სხვა პლანეტებსა და მთვარეებსაც.„წარსულში მომხდარი შეჯახებე
წაკითხვა
უშხამო ობობამ მოზრდილი გველი მოკლა და შეჭამა - პირველი ფაქტი მეცნიერთათვის
გამოქვეყნებულია: 2017-01-11 19:14:00
მეცნიერებმა გამოაქვეყნეს ამ დრომდე პირველი ცნობილი შემთხვევა, როდესაც გარეული ტარანტულა გველს კლავს და ჭამს.მიუხედავად იმისა, რომ ობობების მიერ გველის მოკვლის ფაქტები წარსულშიც მრავლადაა დაფიქსირებული, ეს შემთხვევა იმითაა განსაკუთრებული, რომ ტარანტულის ამ სახეობას შხამი არ აქვს, რაც იმას ნიშნავს, რომ ობობამ გველი მხოლოდ საკუთარი ეშვებით დაიმორჩილა.ეს საზარელი შემთხვევა ბრაზილიაში, სანტა-მარიას ფედერალური უნივერსიტეტის სტუდენტმა ლეონარდუ მალტა ბურჟისმა დააფიქსირა.კვლევითი პროექტის ფარგლებში, ტარანტულებზე დაკვირვებას ბურჟისი და მისი კოლეგები სამხრეთ ბრაზილიაში, სერა-დუ-კავერის რეგიონში აწარმოებდნენ, როდესაც ქვის ქვეშ შენიშნეს Grammostola quirogai-ს სახეობის ტარანტულა, რომელიც გველს ჭამდა.ალმადენის მიწის გველი (Erythrolamprus almadensis) სიგრძეში 40 სმ იყო, საკმაოდ დიდი იმისათვის, რომ ტარანტულასთან ბრძოლაში არ დამარცხებულიყო.თუმცა, ეს არ გახლდათ ამ სისხლიანი ორთაბრძოლის ერთადერთი უცნაურობა.როგორც ბორჟისმა Live Science-ს განუცხადა, არ არსებობს არანაირი მეცნიერული მტკიცებულება, რომ ტარანტულის ამ სახეობას რაიმე სახის შხამი ჰქონდეს, რომლითაც გველს მოკლავდა.ეს კი იმას ნიშნავს, რომ ობობას მხოლოდ საკუთარი, 2-სანტიმეტრიანი ღონიერი ეშვების იმედი ჰქონია.აღსანიშნავია, რომ შხამი არ აქვს არც ალმადენის მიწის გველს, შესაბამისად, ბრძოლა მხოლოდ კუნთების იმედად წარმართულა, რომელშიც ობობას დამაჯერებელი გამარჯვება მოუპოვებია.როგორც წესი, ნორმალურ შემთხვევებში, როცა ობობა გველს ამარცხებს, ეს მხოლოდ შხამის წყალობით ხდება. მკვლევართა ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ტარანტულის მიერ გველის მოკვლისა და შეჭმის ფაქტები ადრეც არის დაფიქსირებული, თუმცა მხოლოდ ტყვეობაში ან ექსპერიმენტის ფარგლებში.ეს უპრეცედენტო შემთხვევა სავარაუდოდ გამოწვეულია გველის არასწორ ადგილას მოხვედრით არასწორ დროს, როდესაც მშიერ ტარანტულას ხელში კარგი საკბილო ჩაუვარდა.
წაკითხვა
ქართველების ინოვაციური პროექტი - დარგე ხე მსოფლიოს სხვადასხვა წერტილში
გამოქვეყნებულია: 2017-01-11 14:11:00
Treepex - ეს ახალი აპლიკაციაა, რომლის მეშვეობითაც მსოფლიოს სხვადასხვა ადგილას ხის დარგვა შეგიძლიათ. პროექტი ქართველების StartUp იდეაა. ბაჩო ხაჩიძე და ლაშა კვანტალიანი პროექტის შექმნაზე დიდი ხანია მუშაობენ. მართალია, ამ სფეროში დიდი ხანია არიან, თუმცა განსხვავებული და ინოვაციური პროექტის შექმნა Treepex-მდე არ უცდიათ.Android და IOS აპლიკაცია და დამატებით, ვებგვერდი მომხმარებელს საშუალებას აძლევს მსოფლიოს რამდენიმე წერტილში, სხვადასხვა სახეობის ხე დარგონ და მისი გაზრდის პროცესსაც დააკვირდნენ. ხის ღირებულება 7 დოლარიდან იწყება და მისი დარგვა ბორჯომის პარკიდან დაწყებული ამაზონის ტყის ჩათვლით შეგიძლიათ.ბაჩო კვანტალიანი: Treepex-ზე მუშაობა დაახლოებით ერთი წლის წინ დავიწყეთ, მე და ჩემმა მეგობარმა, ლაშა კვანტალიანმა. ამ სფეროში საკმაოდ დიდი ხანია ვართ და გადავწყვიტეთ მეტი ინოვაციურობა. შესაბამისად, ახალი ტექნოლოგიების გამოყენებით მსოფლიო პროდუქტის შექმნა განვიზრახეთ. თავიდან განსხვავებული კონცეფცია იყო. “სტარტაპებში” მიღებულია კონცეფციის ცვლა. თავიდან განვავითარეთ საპილოტე ვერსია, შემდეგ მივიღეთ მომხმარებლისგან “ფიდბექი” და საბოლოოდ, მივიღეთ პროდუქტი Treepex, რომელსაც მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში უკვე ჰყავს საკუთარი მომხმარებელი. ახლა ვაპირებთ ტარგეტირება მოვახდინოთ, აშშ-ის, დიდი ბრიტანეთის და გერმანიის ბაზარზე.ბაჩო ხაჩიზე წელს აშშ-ის ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ აქსელატორში ჩაირიცხა, სადაც საკუთარ პროექტს კიდევ უფრო მეტად განავითარებს.ბაჩო ხაჩიძე: წელს ჩავირიცხე მსოფლიოში ერთ-ერთ საუკეთესო აქსელატორში, ნიუ იორკში, სადაც აქსელაციის პროგრამა იწყება 1 მარტიდან და ისედაც, Treepex  ნიუ იორკში გადაგვაქვს, რათა ამერიკულ ბაზარს შევთავაზოთ ჩვენი პროდუქტი. აქსელატორი გეხმარება ე.წ. ნეთვორქინგში, რაც ძლიერ როლს თამაშობს პროექტის წარმატებაში.- სად შეგვიძლია ვნახოთ თქვენი აპლიკაცია და როგორ შეიძლება მისი გამოყენება?&
წაკითხვა
NASA-მ პლუტონზე გიგანტური, 500 მ სიმაღლის ყინულის სვეტები აღმოაჩინა
გამოქვეყნებულია: 2017-01-10 21:52:00
NASA-ს კოსმოსურ ზონდ New Horizons-ს თითქმის ათი წელი დასჭირდა, რომ 2015 წელს პლუტონამდე მიეღწია და ჯუჯა პლანეტის თავზე ისტორიული გადაფრენა განეხორციელებინა. სხვა მრავალ ფენომენთან ერთად, ხომალდმა იქ ყინულის განსაცვიფრებელი სვეტები აღმოაჩინა, რომლებიც ცაში 500 მეტრის სიმაღლეზეა აღმართული.ეს პირველი შემთხვევაა, როდესაც მსგავსი ფენომენი მზის სისტემაში დედამიწის გარდა კიდევ სადმე დაფიქსირდა. ამჟამად, ამ ქედების ანალიზის შედეგად დადგინდა მათი წარმომქმნელი ატმოსფერული პროცესები.განსხვავებული, დასერილი რელიფეი, რომელსაც ფოტოზე ხედავთ, New Horizons-მა 2015 წლის ივლისში, პლუტონის ტარტარუს-დორსას რეგიონის თავზე გადაფრენისას გადაიღო. ფოტოზე გამოსახულ ამ ქედებს პენიტენტესს უწოდებენ და მათი ხილვა დედამიწაზე შესაძლებელია ზღვის დონიდან დიდ სიმაღლეებზე. ეს გახლავთ კოშკის ან დანის პირის ფორმის გამოწრთობილი თოვლი ან ყინული; როგორც წესი, ისინი ერთადაა ჩამწკრივებული და დახრილია მზის სხივების მიმართულებით.პენიტენტესები ატაკამის უდაბნოში, ჩილე. ფოტო:  ESO/B. Tafreshiკანადის იორკის უნივერსიტეტის ინჟინრის, ჯონ მურისის ხელმძღვანელობით წარმართული კვლევის წყალობით გამოვლიდა პირველი მტკიცებულება, რომ ასეთი სვეტები სადღაც კიდევაა, დედამიწის მიღმა.როდესაც NASA-მ პირველად გააანალიზა New Horizons-ის მიერ გამოგზავნილი სვეტების ფოტოები, მკვლევრები ცოტა დაიბნენ, რადგან არ იცოდნენ, რა ეწოდებინათ მსგავსი ფორმაციებისთვის.მკვლევართა ცოდნის ნაკლებობა თქვენთვის გასაკვირი აღარ იქნება, როდესაც მხედველობაში მიიღებთ იმ ფაქტს, რომ პლუტონის ყინულის კოშკების სიმაღლე 500 მეტრია — დედამიწისეულ ვერსიებზე რამდენიმე ასეულჯერ მაღალი; როგორც წესი, დედამიწაზე ისინი საშუალოდ 1 მეტრი სიმაღლისაა.  როდესაც მურისმა და მისმა გუნდმა პლუტონის ატ
წაკითხვა
პატაგონიაში კარტოფილისა და პომიდვრის ნათესავი 52 მლნ წლის ნამარხი მცენარე აღმოაჩინეს
გამოქვეყნებულია: 2017-01-10 19:53:00
პატაგონიაში, მკვლევრებმა აღმოაჩინეს მცენარის ნაყოფის ორი ნამარხი, რომლებიც დაახლოებით 52 მილიონი წლით თარიღდება.ეს ნამარხები შესაძლოა გადამწყვეტი აღმოჩნდეს დღეისათვის ყველაზე გავრცელებული მცენარეების განვითარების გზის შესასწავლად, მათ შორის კარტოფილისა და პომიდვრის. შესაძლოა  ისიც აღმოჩნდეს, რომ მათი გენეტიკური ისტორია იმაზე ბევრად დიდი იყოს, ვიდრე აქამდე მიგვაჩნდა.ნამარხი ნაყოფი ძაღლყურძენასებრთა ოჯახის კენკრაა, რომელიც ისეთ პოპულარულ სახეობებს აერთიანებს, როგორებიცაა კარტოფილი, პომიდორი, წიწაკა და თამბაქო.მიუხედავად იმისა, რომ ეს მცენარეები დღეისათვის მთელს მსოფლიოშია გავრცელებული, მათი ადრეული ისტორია საიდუმლოებით მოცული რჩება, აღმოჩენილია მხოლოდ რამდენიმე ნამარხი თესლი. შესაბამისად, ამ დრომდე არ არსებობდა არანაირი მოსაზრება მათი წარმომავლობისა და წარმოშობის შესახებ.თუმცა, ახლად აღმოჩენილმა ნამარხებმა შესაძლოა ზოგიერთი ნაპრალი ამოავსოს. ეს არის ლამპრისებრი ხილი,  რომელთა კენკრა ჩენჩოს ბუშტშია მოქცეული და მიეკუთვნება ფიზალისის გვარს. ახლოსაა მექსიკური სამზარეულოს მთავარ პროდუქტთან — მცენარე ტომატილიოსთან. „ეს ნამარხები ერთი სახისაა. სიფრიფანა ჩენჩოთი დაფარული ლამპრისებრი ხილის ნამარხების პოვნა უიშვიათესია“, — ამბობს პენსილვანიის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მკვლევარი მონიკა კარვალიუ.„ეს ნამარხები გვიჩვენებს, რომ ამ მცენარეთა ოჯახის ევოლუციური ისტორია ბევრად უფრო დიდია, ვიდრე აქამდე მიგვაჩნდა, განსაკუთრებით სამხრეთ ამერიკაში. ეს აღმოჩენა მოგვცემს მნიშვნელოვან მითითებებს ოჯახის დივერსიფიკაციის განსაზღვრისთვის“.კენკრის ეს ორი ნამარხი არგენტინის პატაგონიაში, ჩუბუტის პროვინციაში აღმოაჩინეს, რომელიც ზომიერი წვიმის ტყეებით იყო დაფარული მაშინ, როდესაც ეს მცენარე გაიზარდა, 52 მილიონი წლის წინ.მიმდებარე არეალში მკვლევართა ჯგუფმა კიდევ 6000 სხვა მცენარის ნამარხი იპოვა, თუმცა ფიზალისის გვარს მხოლოდ ეს ორი მიეკუთვნება; აღსანიშნა
წაკითხვა
სუნთქვისშემკვრელი ფოტო - მარსიდან გადაღებული დედამიწა და მთვარე
გამოქვეყნებულია: 2017-01-10 00:21:00
ეს წარმოუდგენელი ფოტო, რომელიც მარსის ორბიტაზე მოძრავმა NASA-ს თანამგზავრმა Mars Reconnaissance Orbiter-მა გადაიღო, მარსიდან დანახულ ჩვენს პლანეტას  არა მხოლოდ კონტინენტების დონის დეტალებში ასახავს, არამედ წარმოაჩენს დედამიწისა და მისი ბუნებრივი თანამგზავრის — მთვარის შედარებით ზომებსაც. ფოტო დედამიწიდან 205 მილიონი კილომეტრის მანძილიდან, Mars Reconnaissance Orbiter-ის კამერა HiRISE-მა გადაიღო.გამოსახულება იმდენად სუფთაა, რომ შეგიძლიათ დაინახოთ დედამიწის კონტინენტებიც კი — ავსტრალია ცენტრში, მოწითალოდ, სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზია კი სურათის თავში, მარცხნივ. ფსკერზე, თეთრი კაშკაშა ლაქა ანტარქტიდაა, სხვა თეთრი ლაქები კი ღრუბლები. ფოტო აერთიანებს 2016 წლის 20 ნოემბერს გადაღებულ ორ სხვადასხვა ექსპოზიციას. ოდნავ მომატებულია სიკაშკაშე, რადგან შედარებით კაშკაშა დედამიწის ფონზე მთვარეც შესაბამისად გამოჩენილიყო. თუმცა არ მოტყუვდეთ — ამ სურათზე დედამიწა და მთვარე ერთმანეთთან საოცრად ახლოს ჩანს, რადგან იმ დროსათვის, მარსის ხედვის წერტილიდან მთვარე დედამიწის უკან იყო მოქცეული, შესაბამისად, ისინი ერთმანეთთან იმაზე უფრო ახლოს ჩანს, ვიდრე სინამდვილეშია.სინამდვილეში კი მანძილი ჩვენს პლანეტასა და მის მთვარეს შორის დედამიწის 30 დიამეტრს შეადგენს, ანუ  384 400 კილოემტრს.ეს მანძილი სრულიად საკმარისია იმისათვის, რათა დედამიწასა და მთვარეს შორის მზის სისტემის ყველა პლანეტა ჩაეტიოს, როგორც ეს ქვემოთ მოცემულ ფოტოზეა: როგორ ციცქნადაც არ უნდა გამოიყურებოდეს ჩვენი მთვარე ამ ფოტოზე, სინამდვილეში იგი მზის სისტემაში მეხუთე უდიდესი მთვარეა, ხოლო უდიდესი ბუნებრივი თანამგზავრია მასპინძელი პლანეტის ზომებთან შედარებით. (უფრო დიდია პლუტონის მთვარე
წაკითხვა
NASA-მ მთვარის ზედაპირს მაღლა მტვრის ტივტივის საიდუმლო ამოხსნა
გამოქვეყნებულია: 2017-01-09 22:59:00
NASA-ს მეცნიერებმა გაარკვიეს თუ რატომ დაცურავს მთვარის მტვერი ზედაპირიდან რამდენიმე სანტიმეტრის სიმაღლეზე, მიუხედავად იმ ფაქტისა, რომ მთვარეზე არც ქარია და არც წყლის ნაკადი, რათა მტვერი ზედაპირს მაღლა აიტანოს.ეს აღმოჩენა არა მხოლოდ იმას ხნის თუ რატომ მოძრაობს მთვარის მტვრის ნაწილაკები საკმაოდ დიდ მანძილზე, არამედ ასევე აღწერს თუ რა პროცესები ხდება მრავალ უჰაერო გარემოში, მათ შორის სატურნის რგოლებში.„ამ ახალმა მოდელმა ამოხსნა მტვრის დამუხტვისა და ტრანსპორტირების ფუნდამენტური მექანიზმი, რაც მეცნიერთათვის ათწლეულების განმავლობაში საიდუმლოდ რჩებოდა“, — ამბობს NASA-ს მკვლევარი ხუ ვანგი. ამ მოხტუნავე ნაწილაკების შესახებ მეცნიერებმა თითქმის ხუთი ათწლეულია, რაც იციან. თუმცა, მათ ახლა უკვე შეუძლიათ ახსნან მთვარის უცნაური, „ჰორიზონტული ნათება“ — ფენომენი, რომელიც პირველად NASA-ს „აპოლოს“ მისიის ასტრონავტებმა შენიშნეს 1960-იან წლებში. როდესაც „აპოლოს“ მისია მთვარის ორბიტაზე, მის ბნელ მხარეს მოძრაობდა, ასტრონავტებმა მზის ჩასვლის შემდეგ ჰორიზონტზე უკიდურესად კაშკაშა თაღი შენიშნეს.1994 წელს, ამ ფენომენის ეს მომაჯადოებელი ფოტო NASA-ს ხომალდმა კლემანტინმა გადაიღო:იგიე მოვლენა, რაც „აპოლოს“ ასტრონავტებმა 1960-იან წლებში მთვარის გარშემო იხილეს, მოგვიანებით ასევე დააფისირეს სატურნის რგოლებთან და ასტეროიდ ეროსის კრატერებში.„ქარის ან წყლის ნაკადის გარეშე ხდება მტვრის ტრანსპორტირება საკმაოდ ვრცელ რეგიონებში“, — ამბობს NASA. „მეცნიერები დარწმუნებულნი არიან, რომ ეს კოსმოსური დაკვირვებები შეიძლება აიხსნას ელექტროსტატიკური მტვრის პროცესებით, თუმცა, ამ დრომდე არ არსებობდა ამ ახსნის მხარდამჭერი კვლევა“.იმის გასარკვევად, იყო თუ არა ეს ნაწილაკები მთვარის ზედაპირს მაღლა ჩამოკიდებული ელექტროსტატიკური ძალების გავლენით, ვანგმა და მისმა ჯგუფმა ლაბორატორიულ ექსპერიმენტს მიმართა, რათა ეხილა თუ რას მოიმოქმედებდა მიკრონის ზომის მტვრის ნაწილაკები, როდესაც მათ ულტრაისფერი რადიაციით ან ელექტრულად დამუხტული გაზებით (პლაზმა)
წაკითხვა
მზის სისტემისკენ ვარსკვლავი მოემართება, რომელმაც შესაძლოა დედამიწისკენ მილიონობით ასტეროიდი ისროლოს
გამოქვეყნებულია: 2017-01-08 23:19:00
მკვლევართათვის უკვე დიდი ხანია ცნობილია, რომ ვარსკვლავი სახელად გლიზე 710 ჩვენი მზის სისტემისკენ მოემართება; მეცნიერები ამჟამად აქტიურად მუშაობენ, რათა განსაზღვრონ თუ ზუსტად როდის მოვა იგი ჩვენთან ახლოს.ეს ვარსკვლავი გველის თანავარსკვლავედში, დედამიწიდან 64 სინათლის წლის მოშორებით მდებარეობს და კოსმოსში 52 000 კმ/სთ სიჩქარით მოძრაობს. გლიზე 710 ზომით ჩვენი მზის ნახევარია. ჟურნალ Astronomy & Astrophysics-ში გამოქვეყნებული დოკუმენტის თანახმად, იგი დედამიწასთან 1,35 მილიონი წლის შემდეგ მოაღწევს. და როდესაც ის მოვა, ვარსკვლავი შესაძლოა დედამიწას 77 სინათლის დღის მანძილზე მოუახლოვდეს. ერთი სინათლის დღე ის მანძილია, რასაც სინათლე ერთი დღის განმავლობაში გაივლის, რაც 26 მილიარდი კილომეტრის ეკვივალენტია. როგორც ამ დროისთვის მკვლევართათვის ცნობილია, გლიზე 710 პირდაპირ დედამიწას არ შეეჯახება, თუმცა ჩაივლის ორტის ღრუბელში — მზის სისტემის უკიდურეს გარსში, რომელიც ტრილიონობით ყინულის ობიექტს შეიცავს.  მიუხედავად იმისა, რომ 77 სინათლის დღე შედარებით უსაფრთხო მანძილად ჟღერს, უსწრაფესად მქროლავმა ვარსკვლავმა შესაძლოა ღრუბელი გაარღვიოს და იქ არსებული ყინულის ობიექტები და კომეტები მზის სისტემის ყოველი მიმართულებით ისროლოს. არც ისაა გამორიცხული, რომ რომელიმე მათგანი შემდეგ დედამიწას შეეჯახოს.„გლიზე 710 კომეტათა ნაკადის პროვოცირებას მოახდენს, რაც წელიწადში დაახლოებით ათ კომეტას ნიშნავს, ეს პროცესი კი 3-4 მილიონ წელს გაგრძელდება“, — წერენ კვლევის ავტორები. პოლონეთის ადამ მიცკევიჩის უნივერსიტეტის მკვლევართა ჯგუფმა კვლევისათვის ევროპის კოსმოსური სააგენტოს კოსმოსური ობსერვატორია „გაიას“ მონაცემები გამოიყენა.ეს ახალი კოსმოსური ობსერვატორია ყველა დროის ყველაზე დიდი და ზუსტი 3D კოსმოსური კატალოგის შექმნის პროცესშია, რომელიც უკვე მოიცავს დაახლოებით 1 მილიარდ ასტრონომიულ ობიექტს, რაც იმას ნიშნავს, რომ ეს მონაცემები ათჯერ უფრო ზუსტია წინასთან შედარებით.აღსანიშნავია, რომ კატალოგის
წაკითხვა
ჩინეთში მსოფლიოში ყველაზე მაღალი ხიდი გაიხსნა - ვიდეო
გამოქვეყნებულია: 2017-01-08 22:03:00
სამხრეთ-დასავლეთ ჩინეთში, მსოფლიოში ყველაზე მაღალი ხიდი გაიხსნა. დუგეს ხიდი ხეობის თავზე, 565 მეტრ სიმაღლეზე მდებარეობს.ხიდის სიგრძე 1341 მეტრია. მშენებლობამ სამ წელიწადს გასტანა და ჩინეთის ხელისუფლებას 144 $ მილიონი დაუჯდა. ჩინეთის ცენტრალური ტელევიზიის ცნობით, ეს ხიდი ორ საათამდე შეამცირებს მგზავრობის დროს გუიჯოუს პროვინციის ქალაქ ლიუპანშუისა და იუნანის პროვინციის ქალაქ ხუანვეის შორის; ამჟამინდელი გზის გავლას ხუთი საათი ესაჭიროება. ხიდი გადებულია მდინარე ნიჟუზე. შედარებისათვის, მისი სიმაღლე ეიფელის კოშკზე ორჯერ მეტია.ახალმა ხიდმა სტატუსი ჩამოართვა მსოფლიოში აქამდე ყველაზე მაღალ ხიდს მდინარე სიდუზე, რომელიც ასევე ჩინეთში მდებარეობს. მისი სიმაღლე 500 მეტრია.თავად საკუთარი სტრუქტურის და არა იმის ხიდსა და მიწის ზედაპირს შორის სიმაღლის მიხედვით — დღეისათვის მსოფლიოში უმაღლეს ხიდად საფრანგეთში მდებარე მიიოს ვიადუკი ითვლება, რომლის სიმაღლეც 343 მეტრია. ამ ხიდის მშენებლობამაც, სამ წელიწადს გასტანა და 394 € მილიონი დაჯდა.მომზადებულია ScienceAlert-ის მიხედვით
წაკითხვა
სომეხმა ასტრონომებმა ახალგაზრდა ვარსკვლავურ ობიექტში ძლიერი ანთება დააფიქსირეს
გამოქვეყნებულია: 2017-01-07 23:41:00
სომხეთის ბიურაკანის ასტროფიზიკური ობსერვატორიის ასტრონომებმა ახალგაზრდა ვარსკვლავური ობიექტის მძლავრი ანთება დააფიქსირეს; ობიექტს UKIDSS-J185318.36+012454.5 ეწოდება. ახლად აღმოჩენილმა მოვლენამ შესაძლოა მკვლევრებს მნიშვნელოვანი ცნობები მიაწოდოს ახალგაზრდა ვარსკვლავების ცვალებადი ამოფრქვევადობის შესახებ. სომეხმა მეცნიერებმა თავიანთ აღმოჩენის შესახებ 30 დეკემბერს, arXiv.org-ზე გამოაქვეყნეს.UKIDSS-J185318.36+012454.5 მდებარეობს წყარო IRAS 18507+0121-ის მიდამოებში და სავარაუდოდ მიეკუთვნება მასიურ ვარსკვლავთწარმომქმნელ რეგიონს, რომელიც GAL 034.4+00.23 HII რეგიონთანაა დაკავშირებული. ობიექტი დედამიწიდან მინიმუმ 5000 სინათლის წლის მოშორებით მდებარეობს და მის სამეზობლოში მრავლადაა მასიური პროტოვარსკვლავები, რომელთა ასაკიც მხოლოდ 100 000 წელია, ბევრია დაახლოებით 1 მლნ წლის ასაკის დაბალმასიური ვარსკვლავიც. ვარსკვლავური ობიექტი საშუალო მასის 100 000 წელზე ნაკლები ასაკის ახალგაზრდა ვარსკვლავურ ობიექტად კლასიფიცირდა.ცოტა ხნის წინ, ვარსკვლავთწარმომქმნელ რეგიონებში ანთებების მტკიცებულების საპოვნელად, მკვლევართა ჯგუფმა ელენა ნიკოღოსიანის ხელმძღვანელობით, დაამუშავა ჰავაიზე მდებარე გაერთიანებული სამეფოს ინფრაწითელი ტელესკოპის (UKIRT) მონაცემები და ფოტომასალა. მათ გამოიყენეს ტელესკოპის ინფრაწითელი და სუბმილიმეტრული საარქივო მასალა, რის შედეგადაც დადგინდა, რომ UKIDSS-J185318.36+012454.5-ში ანთება 2004-2006 წლებში მოხდა.„UKIRT-ის გალაქტიკური გეგმის გამოკვლევა გამოირჩევა სიღრმითა და კარგი კოსმოსური რეზოლუციით. გარდა ამისა, ძალიან სასარგებლო ინფორმაციით უზრუნველყოფს ვარსკვლავთწარმომქმნელი რეგიონებით დაინტერესებულ მკვლევრებს. კერძოდ, UKIDSS-J185318.36+012454.5-ის ანთების აღმოჩენისას, UKIRT-ის მონაცემები ინფორმაციის ძირითადი წყარო იყო“, — უთხრა ელენა ნიკოღოსიანმა Phys.org-ს. დოკუმენტის მიხედვით, დაფიქსირებული ანთების სიკაშკაშის ამპლიტუდა ხუთ მაგნიტუდაზე ნაკლებია. ობიექტი სიკაშკაშის ამ დონეს 2014 წლამდე ინარჩუნებდა. ამ შედეგებმა მეცნიერებს შესაძლებლობა მისცა მოეხდინათ UKIDSS-J185318.36+012454.5-ის რეკლასიფიკაცია შერეული მახასიათებლების ამოფრქვევად ცვალებად ობიექტად. ნიკოღოსიანი ყურადღებას ამახვილებს კვლევის მნიშვნელობაზე. 
წაკითხვა
ანტარქტიდას უზარმაზარი, დელავერის შტატის ზომის აისბერგი სწყდება
გამოქვეყნებულია: 2017-01-07 21:36:00
მეცნიერთა განცხადებით, ანტარქტიდაზე, ყინულის შელფ ლარსენ C-ზე მოწყვეტის პირასაა უზარმაზარი აისბერგი, რომელიც დელავერის შტატის ზომისაა, მანჰეტენზე 100-ჯერ დიდი.დეკემბრის ბოლოს, მოულოდნელად, 18 კმ-მდე გაიზარდა ნელა პროგრესირებადი ნაპრალი. როგორც დაკვირვებები აჩვენებს, 5000 კვადრატული კილომეტრი ფართობის აისბერგს მოწყვეტისგან მხოლოდ 20 კმ-იანი მონაკვეთი იცავს.გაფართოვდა ნაპრალის სიგანეც; 2011 წელს იგი მხოლოდ 50 მეტრს შეადგენდა, ამჟამად კი 500 მეტრს.„სასწაული იქნება თუ აისბერგი უახლოეს თვეებში არ მოსწყდა, მაგრამ ვფიქრობ, ეს გარდაუვალია“, — ამბობს პროფესორი ადრიან ლაკმენი.  როდესაც ყინული აისბერგის სახით მოსწყდება, იგი ერთ-ერთი უდიდესი იქნება პლანეტაზე ჩვენთვის ცნობილ ათ უდიდეს მსგავს მოვლენას შორის. ლარსენ C-ს ყინულის შელფი ანტარქტიდის მეოთხე უდიდესი ყინულის შელფია და გადამწყვეტ როლს თამაშობს კონტინენტის ყინულის მოცულობის შენარჩუნებაში.ყინულის სისქე დაახლოებით 350 მეტრია და ოკეანეში დასავლეთ ანტარქტიდასთან ტივტივებს. იგი ერთგვარი შემაკავებლის როლს ასრულებს მყინვარებისათვის, რათა ისინი ოკეანეში არ ჩავიდეს. იმის გამო, რომ ყინულის შელფი უკვე ოკეანეში ტივტივებს, ლარსენ C-ის დნობა არ გამოიწვევს ზღვის დონის პირდაპირ მომატებას.თუმცა, მკვლევრებს უფრო მეტად აშინებს ის ფაქტი, რომ უზარმაზარი აისბერგი პატარ-პატარა აისბერგებად დანაწევრდება.შეშფოთების მიზეზი მეცნიერებს ნამდვილად აქვთ, რადგან უკვე ჩამონგრეულია ყინულის ორი შელფი — ლარსენ A 1995 წელს და ლარსენ B 2002 წელს. ამ ყინულთა დაშლის შემდეგ, დრამატულად აჩქარდა მათ მიღმა მდებარე მყინვარები, რაც ოკეანეში უზარმაზარი მოცულობის ყინულის შესვლითა და ზღვის დონის მატებით დასრულდა.გამოთვლილია, რომ თუკი ლარსენ C-ის შელფზე ამჟამად არსებული ყინულოვანი საფარი მთლიანად შევა ზღვაში, პლანეტის ოკეანის დონე 10 სანტიმეტრით აიწევს.ამ მიზეზის გამო,  ლარსენ C-ზე წარმოქმნილი ნაპრალის ზრდას მეცნიერები წლების მანძილზე აკვირდებიან.
წაკითხვა
16-წლის გოგონას საშვილოსნოდან მინიატურული ტვინი და თავის ქალა ამოკვეთეს
გამოქვეყნებულია: 2017-01-07 19:38:00
იაპონელმა ქირურგებმა მოზარდს საკვერცხედან ამოკვეთეს თმები, ძვალი და ციცქნა, არასწორად განვითარებული ტვინი.Neuropathology-ში გამოქვეყნებული დოკუმენტის თანახმად, ჩვეულებრივი ოპერაცია უცნაურად დასრულდა — მოზარდს მუცლის ღრუდან ამოკვეთეს 10-სანტიმეტრიანი „მონსტრი“. 16-წლის მდედრობითი სქესის პაციენტისთვის ჭიანაწლავის ამოჭრის დროს, იაპონელმა ქირურგებმა მის ერთ-ერთ საკვერცხეზე განვითარებული სიმსივნური წარმონაქმნი შენიშნეს.ექიმებმა ამ წარმონაქმნის შიგნით ნამდვილი კოშმარი აღმოაჩინეს — თმა, ძვალი და... ციცქნა, არასწორად განვითარებული ტვინი. ამ სიმსივნის ტექნიკური სახელწოდებაა მომწიფებული კისტოზური ტერატომა. სიტყვა „ტერატომა“, ძველბერძნული სიტყვა ტერატოსიდან მომდინარეობს, რაც მონსტრს ნიშნავს.ტერატომა ვითარდება მაშინ, როდესაც უჯრედების მასა სხვადასხვა ტიპის ქსოვილებად იზრდება, მათ შორის ძვლებად, ნერვებად, თმად და კბილადაც კი. როგორც წესი, ისინი კეთილთვისებიანი სიმსივნეებია და გარსშემორტყმულია კაფსულით, რაც მათ შედარებით ადვილად ამოსაკვეთს ხდის.ნებისმიერი სხვა კიბოს მსგავსად, ტერატომაც მაშინ ვითარდება, როდესაც დარღვეულია უჯრედების ზრდის მაკონტროლებელი ნორმალური სიგნალები.იაპონელი გოგონას შემთხვევაში, ეს იყო განუვითარებელი კვერცხუჯრედი მის საშვილოსნოში, რომელიც ყველანაირ სიგნალს უგულებელყოფდა.ახალმა უჯრედებმა არა მხოლოდ გაყო გოგონას კვერცხუჯრედი, არამედ მიიღო ტვინის მაგვარი, ღეროსა და ნათხემის სტრუქტურის ფორმა, რომელიც დაიფარა თმის ფოლიკულებითა და ძვლის თხელი ფენით.მიჩნეულია, რომ საკვერცხის სიმსი
წაკითხვა
NASA ზონდს გაგზავნის მეტალის უცნაურ ასტეროიდზე
გამოქვეყნებულია: 2017-01-06 23:09:00
NASA-მ მწვანე შუქი აუნთო გეგმას მეტალის უცნაურ ასტეროიდ 16 ფსიქეზე ზონდის გაგზავნასთან დაკავშირებით. მკვლევართა აზრით, ეს ასტეროიდი შესაძლოა უძველესი პლანეტის ბირთვი იყოს, რომელმაც თავდაპირველი ზედაპირი და გარე ქერქი დაკარგა.იუპიტერსა და მარსს შორის, ასტეორიდთა სარტყელში მდებარე 16 ფსიქე ჩვენს მზის სისტემაში სხვა არაფერს ჰგავს, ეს კი იმას ნიშნავს, რომ შესაძლოა მან მკვლევრებს მრავალი ინფორმაცია მიაწოდოს იმასთან დაკავშირებით თუ როგორ წარმოიქმნა ადრეული პლანეტები მზის გარშემო.მისიის პროექტი, რომელიც 2015 წელს არიზონის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჯგუფმა წამოაყენა პლანეტური მეცნიერის, ლინდი ელკინს-ტანტონის ხელმძღვანელობით, NASA-მ მხოლოდ ახლა დაადასტურა, რაც იმას ნიშნავს, რომ ფსიქეს ზონდმა შესაძლოა კოსმოსური სტარტი უკვე 2023 წელს აიღოს.„ეს არის შესაძლებლობა გამოვიკვლიოთ სრულიად ახალი ტიპის სამყარო — არა კლდის ან ყინულის, არამედ მეტალის. 16 ფსიქე ამ სახის ერთადერთი ცნობილი ობიექტია მზის სისტემაში. გარდა ამისა, ეს გახლავთ ერთადერთი გზა, რომ ადამიანებმა ოდესმე მოვინახულოთ ბირთვი. შიდა სივრცეს გარე კოსმოსში გამზაგვრების გზით შევისწავლით“, — აცხადებს ლინდი ელკინს-ტანტონი.  სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ამ მისიამ, ჩვენი პლანეტის ათასობით კილომეტრის სიღრმეზე გაბურღვის გარეშე შესაძლოა გვითხრას თუ როგორია დედამიწის გული.16 ფსიქეს შესახებ 1852 წლიდან ვიცით, მაგრამ ეს პირველი შემთხვევაა, როდესაც მისი ახლოდან ნახვის შესაძლებლობა გვეძლევა. ასტეროიდის დიამეტრი 200 კილომეტრზე მეტია და ძირითადად რკინისა და ნიკელისგან შედგება.მეცნიერთა აზრით, 16 ფსიქე ერთ დროს მარსის ზომის პლანეტა უნდა ყოფილიყო, თუმცა მზის სისტემის სხვა ობიექტებთან მძლავრ შეჯახებათა სერიების შემდეგ, მან დიდი ნაწილი დაკარგა და დარჩა მხოლოდ ბირთვი.გარდა ამისა, სავარაუდოდ იგი მზის სისტემის ძალიან ადრეულ დღეებში წარმოიქმნა, მზის დაბადებიდან მხოლოდ 10 მილიონი წლის შემდეგ. შესაბამისად, ასტეროიდი შესაძლოა ინახავდეს ინფორმაციას იმასთან დაკავშირებით, თუ როგორ წარმოიქმნა პლანეტები და ჩამოყალიბდა მათი შრეები 4 მილიარდზე მეტი წლის წინ.მარსთან ჩავლის შემდეგ, ავტომატიზებული ზონდი ფსიქე მეტალის ასტეროიდს 2030 წლისთვის მიაღწევს. მის ორბიტაზე ზონდი 20 თვის განმავლობაში იმოძრავებს, გადაიღებს ფოტოებს, განსაზღვრავს მის შემადგენლობას, ასევე მისი მაგნიტური ველის სიძლიერესა და გრავიტაციას. ფსიქეს მისია იმითაცაა ამაღელვებელი, რომ ამ ასტეროიდის შესახებ ამჟამად ძალიან ცოტა რამ ვი
წაკითხვა
პანდორას გალაქტიკათგროვაში დიდი ოდენობით ახალი ულტრა-დიფუზიური გალაქტიკა აღმოაჩინეს
გამოქვეყნებულია: 2017-01-06 01:07:00
მასიურ გალაქტიკათგროვა აბელ 2744-ში (ასევე ცნობილი, როგორც პანდორას გროვა), ასტრონომებმა 76 ახალი, ულტრა-დიფუზიური გალაქტიკა აღმოაჩინეს. შედეგად, განახლდა ამ გროვაში არსებულ გალაქტიკათა ამჟამინდელი აღნუსხვა. ეს ფაქტი შესაძლოა მეცნიერებს დაეხმაროს ულტრა-დიფუზიური გალაქტიკების ბუნების უკეთ შესწავლაში. ულტრა-დიფუზიური გალაქტიკები უკიდურესად დაბალი სიმკვრივის გალაქტიკებია. მათ შორის უდიდესი ირმის ნახტომის ზომისაა, თუმცა შეიცავს ჩვენს გალაქტიკაში არსებულ ვარსკვლავთა ოდენობის მხოლოდ ერთ პროცენტს. მათი იდუმალება ჯერ კიდევ ამოუხსნელი რჩება მეცნიერთათვის — ცდილობენ გაარკვიონ თუ რატომ არ „გლეჯს“ ამ სუსტ, მაგრამ მსხვილ გალაქტიკებს მასპინძელი გროვის გრავიტაციული ველი. გარდა ამისა, უცნობია მათი რომელი ნაწილებია „არშემდგარი“ კაშკაშა გალაქტიკები, „გაბერილი ჯუჯები“ ან სხვა ფენომენები. აბელ 2744 გიგანტური გალაქტიკათგროვაა, რომელიც 4 მილიარდი სინათლის წლის მოშორებით, მოქანდაკის თანავარსკვლავედის მიმართულებით მდებარეობს. იგი ამ დრომდე ცნობილი ერთ-ერთი ყველაზე მასიური და დარღვეული გალაქტიკათგროვაა. მაღალია მისი გროვისშიდა  სინათლე და ვარსკვლავთა პოპულაცია, შეიცავს კაშკაშა კალაქტიკებსაც, რაც მას ბრწყინვალე ადგილად აქცევს ულტრა-დიფუზიური გალაქტიკების საძიებლად.სწორედ ამის გამო იკვლევს აბელ 2744-ს ტორონტოს უნივერსიტეტის მკვლევართა ჯგუფი სტივენ ჯენსენსის ხელმძღვანელობით; ისინი ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპის პროგრამა Frontier Fields-დან (FF) მიღებულ მონაცემებს იყენებენ.  FF ცნობილია გალაქტიკათგროვებისა და გრავიტაციული ლინზირების დღემდე არსებულ ყველაზე ღრმა ფოტოთა გადაღებით. FF-ის მონაცემების ანალიზის შედეგად, ასტრონომებმა ამ უზარმაზარ გალაქტიკათგროვაში დიდი ოდენობით ახალი ულტრა-დიფუზიური გალაქტიკა აღმოაჩინეს.საერთო ჯამში, ჯგუფმა აღმოაჩინა 76 ახალი ულტრა-დიფუზიური გალაქტიკა — 41 მათგანი გროვის ველში, 35 კი პარალელურ ველში. მათ ასევე დაიანგარიშეს აბელ 2744-ში არსებულ ულტრა-დიფუზიურ გალაქტიკათა საერთო რაოდენობა. როგორც დოკუმენტი იუწყება, იმის გათვალისწინებით, რომ დაკვირვებები გალაქტიკათგროვის მხოლოდ მცირე მონაკვეთზე ხორციელდებოდა,  აბელ 2744-ში სულ 2 100 ულტრა-დიფუზიური გალაქტიკა უნდა იყოს. მკვლევრები შენიშნავენ, რომ ეს რიცხვი 10-ჯერ მეტია სხვა, მსგავს გრო
წაკითხვა
ასტრონომებმა იდუმალებით მოცული რადიოსიგნალების წყარო ბოლოსდაბოლოს იპოვეს
გამოქვეყნებულია: 2017-01-05 23:14:00
ღრმა კოსმოსიდან მომდინარე იდუმალებით მოცული სიგნალების წყარო ბოლოსდაბოლოს დადგენილია. სწრაფი რადიოიმპულსები, იგივე FRB, აქამდე მხოლოდ 18-ჯერ არის დაფიქსირებული და მეცნიერთათვის გამოცანად იქცა 2007 წლიდან, როდესაც იგი აღმოაჩნეს. FRB ძლევამოსილი, მაგრამ ძალიან მოკლე რადიოტალღებია, გრძელდება მხოლოდ მილიწამები  და აქვს იმდენივე ენერგია, რაც 500 მილიონ მზეს ექნებოდა. არავინ იცის, საიდან მოდის ისინი და რა შეიძლება იყოს მათი წყარო, რამაც გააჩინა მრავალი სპეკულაცია, დაწყებული უზარმაზარი ვარსკვლავით, შავი ხვრელიდან გამოტყორცნილი მატერიით და უცხოპლანეტელებით დამთავრებული.პირველად FRB 2007 წელს, ავსტრალიის პარკსის ტელესკოპმა დააფიქსირა. მას შემდეგ გამოვლინდა კიდევ 17 მსგავსი სიგნალი, თუმცა მხოლოდ ერთი მათგანი აღმოჩნდა განმეორებადი ხასიათის.განმეორებად იმპულსებს მეცნიერები ექვსი თვის განმავლობაში სწავლობდნენ, რის შედეგადაც მათ ცაზე მისი ზუსტი პოზიცია იპოვეს. მკვლევართა თქმით, გაირკვა, რომ ტალღები 3 მილიარდი სინათლის წლით დაშორებული მკრთალი, ჯუჯა გალაქტიკიდან მომდინარეობს.სიგნალების წყაროს FRB 121102 უწოდეს და იგი ატაკამის უდაბნოში მდებარე ტელესკოპმა Very Large Array-მ აღმოაჩინა. ეს გახლავთ მრავალანტენიანი რადიოტელესკოპი, რომელიც აშშ-ის ეროვნულ სამეცნიერო ფონდს ეკუთვნის.მკვლევართა ჯგუფის წევრი, მონრეალის მაკ-გილის უნივერსიტეტიდან, დოქტორი შრიჰარშ ტენდულკარი აცხადებს:„მანამ, სანამ FRB-ების წყარომდე მანძილი გვეცოდინებოდა, არსებობდა ვარაუდები, რომ ისინი შესაძლოა უშუალოდ ირმის ნახტომში ან მის სიახლოვეს იღებდა სათავეს. ეს მოსაზრება არ დადასტურდა, მინიმუმ ოთხი FRB-ის შემთხვევაში მაინც“.ამ იდუმალებით მოცულ ამბავს ისიც ემატებოდა, რომ FRB-ს თან ახლდა უწყვეტი, მუდმივად სუსტი რადიოგამოსხივების ნაკადი.მოგვიანებით დადგინდა, რომ ორი გამოსხივების წყარო დაახლოებით 100 წინათლის წლის მანძილზე მდებარეობდა.„ვფიქრობთ, რომ FRB-ებისა და ამ უწყვეტი ტალღების წყარო ან ერთი ობიექტია, ან როგორღაც არიან ერთმანეთთან ფიზიკური კავშირში“, — ამბობს ჯგუფის წევრი, ნიდერლანდელი მკვლევარი დო
წაკითხვა
მარსის კრატერის თვალწარმტაცი, ფერად-ფერადი კალთები - ფოტო
გამოქვეყნებულია: 2017-01-05 19:15:00
ხშირად, დარტყმითი კრატერები მარსის ციცაბო კალთებზე ზედაპირქვეშა ნივთიერებებს აშიშვლებს. წითელ პლანეტაზე არსებულ ფერდობებზე ხშრად ხდება კლდეების ჩამონგრევა და ნამსხვრევების ზვავები, რაც ზედაპირს ასუფთავებს და წარმოაჩენს მრავალფერ ტონებს, მოცემული ფოტოს მსგავსად, რომელიც NASA-ს Mars Reconnaissance Orbiter-მა გადაიღო; სურათზე ასახულია სხვადასხვა ტიპის კლდეები. კრატერის თავზე, კაშკაშა მოწითალო ნივთიერებები მარსის მტვრის საფარია. ნივთიერებათა გრძელი ზოლები წარმოქმნილია დაღმა მოძრაობის შედეგად. ფერდობზე ასევე წარმოჩენილია ძირითად ქანთა სხვადასხვა სახეობა, რომლებიც ფენა-ფენა დაწყობილ სხვა დეპოზიტებთანაა შერეული. მსგავსი ლანდშაფტი მარსის მთიანეთისათვის ძალზე დამახასიათებელია — ლავის ნაკადები და წყლის მოქმედების შედეგად დამალულ დეპოზიტთა ფენები, რომლებიც შემდეგ არეულ-დარეული და მოშიშვლებულია მრავალი დარტყმითი მოვლენის შედეგად.  მომზადებულია Phys.org-ის მიხედვით ფოტო: NASA/JPL/University of Arizona
წაკითხვა
მეცნიერებმა დედობისთვის საუკეთესო ასაკი გამოავლინეს
გამოქვეყნებულია: 2017-01-04 19:33:00
აღზარდო შვილი, ეს ცხოვრების საუკეთესო გამოწვევა, რომელსაც თავის დადებითი და უარყოფითი მხარეები აქვს. მნიშვნელოვანია, რა ასაკში გადაწყვეტთ დედობას, რადგან ასაკი ასეთ შემთხვევებში გადამწყვეტ მნიშვნელობას თამაშობს. და მაინც, რა ასაკია ყველაზე კარგი დედობისთვის? მეცნიერებმა ახალი კვლევა ჩაატარეს და დაადგინეს, რომ დედობა ყველაზე კარგი 35 წლის შემდეგაა.ქალები 30-40 წლის ასაკში უფრო რეალიზებულები არიან და იციან რა უნდათ, ასევე, მომწიფებულებიც არიან და მზად არიან დედობისათვის. აქამდე, ითვლებოდა რომ დედობა 35 წლის შემდეგ რისკებთან იყო დაკავშირებული. თუმცა, მეცნიერებმა დაადგინეს რომ 35 წლის შემდეგ დედობას, უფრო მეტი ბენეფიტი აქვს.35 წლის შემდეგ მშობიარობა სიცოცხლის ხანგრძლივობას ზრდის. სამხრეთ კალიფორნიის უნივერსიტეტის კვლევებმა აჩვენა რომ დედობა 35 წლის შემდეგ, მშობლის გონებრივ შესაძლებლობებსაც აუმჯობესებს.მკვლევარებმა ტესტი 830 ქალს ჩაუტარეს. ისინი დაგეგმვაში, ვიზუალურ აღქმაში, სიტყვიერ მეხსიერებაში, კონცეტრაციასა და ყურადღების მოკრებაში გამოსცადეს. მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ იმ დედებს, რომლებმაც ბავშვი 24 წლის შემდეგ გააჩინეს, უფრო მეტი გონებრივი შესაძლებლობები, პრობლემების გადაწყვეტის მოქნილი სისტემა და გაუმჯობესებული ვერბალური უნარები აქვთ. ეს უნარები უფრო ნაკლებად აქვთ განვითარებული იმ ქალებს, ვინც ბავშვი 15-24 წლის ასაკში გააჩინეს. ხოლო იმ ქალებს, ვინც ბავშვი 35 წლის შემდეგ გააჩინეს, ამ ყველა ღირსებასთან ერთად, უფრო კარგი ვერბალური მეხსიერება და გაუმჯობესებული შემეცნების უნარები აქვთ. 
წაკითხვა

უახლესი