საზოგადოებრივი
104.5 FM

ძიება თარიღის მიხედვით

მეცნიერება/ტექნოლოგიები
ფეისბუქ ლაივის ინოვაციური დამატებები - 3 ახალი ფუნქცია, რომელიც მალე გააქტიურდება
გამოქვეყნებულია: 2017-05-24 22:54:00
​ფეისბუქ ლაივი ნელ-ნელა ვითარდება და მომხმარებლებს ინოვაციურ განახლებებს სთავაზობს. პირველი დამატება, რომელსაც ფეისბუქ ლაივი შემოგვთავაზებს, პირდაპირ ეთერში ორი ადამიანის ჩართვა იქნება. თქვენ ძალიან მარტივად შეგეძლებათ მოიწვიოთ მეგობარი და ლაივში ერთად ჩაერთოთ. ბიზნეს და მედია გვერდებისთვის ეს ფუნქცია ძალიან მოსახერხებელი იქნება. ისინი განახლებული ლაივის საშუალებით შეძლებენ ჩაწერონ დისტანციური ინტერვიუები, ერთად წაიყვანონ გადაცემები და ასე შემდეგ. ​ვინც ფეისბუქის ლაივ ფუნქციას იყენებს, იცის რომ პირველი წუთის განმავლობაში აუდიტორიის მოზიდვაა საჭირო, ამიტომ მნიშვნელოვან ინფორმაციას თავიდანვე ვერ გააჟღერებთ. სწორედ ამიტომ, ფეისბუქი ლაივი დაანონსების საშუალებას მოგვცემს. მომხმარებლებს ლაივის დაწყებამდე რამდენიმე წუთით ადრე შეტყობინება მიუვათ, რომ მალე პირდაპირი ეთერი დაიწყება. 
წაკითხვა
გალაქტიკათა ისტორიის შესასწავლად, ყველა დროის უდიდესი სიმულაციები ჩატარდა
გამოქვეყნებულია: 2017-05-24 21:48:00
ათასობით პროცესორი, ტერაბაიტობით ინფორმაცია და კომპიუტერთან გატარებული თვეები — ამ ყველაფრის შედეგად, გერმანელმა მკვლევრებმა შექმნეს ირმის ნახტომის მსგავსი გალაქტიკების სიმულაციები, რომლებიც ისტორიაში ყველაზე დიდი და მაღალი რეზოლუციისაა. Auriga Project-ის ფარგლებში, დოქტორ რობერტ გრანდის ხელმძღვანელობით წარმართული კვლევა ჟურნალ Monthly Notices of the Royal Astronomical Society-ში გამოქვეყნდა. ჩვენი გალაქტიკა და სხვა გალაქტიკები ასტრონომებმა ტელესკოპებითა და სიმულაციებით შეისწავლეს; მიზანი იყო ერთად მოეყარათ თავი მათი სტრუქტურისა და ისტორიისათვის. ირმის ნახტომი და სხვა სპირალური გალაქტიკები ასობით ათას მილიონ ვარსკვლავს შეიცავს, ისევე როგორც უზარმაზარი ოდენობის გაზსა და მტვერს. სპირალური ფორმა საკმაოდ გავრცელებულია; ცენტრში მოთავსებულია მასიური შავი ხვრელი, რომელიც გარშემორტყმულია ბებერი ვარსკვლავების გროვებით; ცენტრიდან გარეთ მიემართება მკლავები და ხვეულები, სადაც თავს იყრის შედარებით ახალგაზრდა ვარსკვლავები, მაგალითად ჩვენი მზე.  ჩვენი გალაქტიკის მსგავსი სისტემების წარმოშობის საკითხი დღემდე რჩება კოსმოსის ისტორიის მთავარ კითხვად. უზარმაზარი მასშტაბები (ვარსკვლავები, გალაქტიკათა შემადგენელი ბლოკები, რომელთაგან თითოეული მასით დაახლოებით ტრილიონჯერ მცირეა მათი გალაქტიკის მთლიან წონასთან შედარებით), ასევე პროცესში ჩართული კომპლექსური ფიზიკა — ნებისმიერი კომპიუტერული მოდელისთვის უზარმაზარ გამოწვევას წარმოადგენს. გერმანიაში, Hornet-ისა და SuperMUC-ის სუპერკომპიუტერების, ასევე state-of-the-art code-ის გამოყენებით, რამდენიმე თვის განმავლობაში, ჯგუფმა წარმართა მაღალი გარჩევადობის 30 და ძალიან მაღალი გარჩევადობის 6 სიმულაცია. კოდი მოიცავს ამ დროისათვის არსებულ ერთ-ერთ ყველაზე მრავალმხრივ ფიზიკის მოდელებს. მათ შორისაა ისეთი ფენომენები, როგორებიცაა გრავიტაცია, ვარსკვლავების დაბადება, გაზის ჰიდროდინამიკა, სუპერნოვას აფეთქება და პირვალად ისტორიაში, იგი მოიცავდა მაგნიტურ ველებსაც, რომლებიც ვარსკვლავთშორის სივრცეში აღწევს.  სიმულაციაში ასევე იზრდებოდა შავი ხვრელები, ისინი ჭამდნენ მათ ირგვლივ არსებულ გაზს, უფრო დიდ გალაქტიკებში კი ენერგიასაც გამოყოფდნენ. დოქტორი გრანდი და მისი ჯგუფი სიმულაციების შედეგებით საოცრად კმაყოფილი დარჩა.  „Auriga Project-ის მთავარი სარგებელი ი
წაკითხვა
ასტროფიზიკოსებმა ირმის ნახტომის ანტიმატერიის წარმოშობის საიდუმლო ამოხსნეს
გამოქვეყნებულია: 2017-05-24 20:45:00
ასტროფიზიკოსთა საერთაშორისო ჯგუფმა ავსტრალიის ეროვნული უნივერსიტეტის ხელმძღვანელობით, ჩვენი გალაქტიკა ირმის ნახტომის ანტიმატერიის ძირითადი ნაწილის წარმომავლობა გაარკვია. ანტიმატერია არის მატერია, რომელიც ჩვეულებრივ მატერიასთან დაკავშირებული ანტინაწილაკებისაგან შედგება — ანტიმატერიისა და მატერიის შეხვედრის დროს, ისინი სწრაფად სპობენ ერთმანეთს და წარმოქმნის ენერგიის ჭავლს გამა-გამოსხივების სახით. ჯერ კიდევ 1970-იანი წლების დასაწყისიდან, მეცნიერებმა იციან, რომ ირმის ნახტომის შიდა ნაწილები გამა-გამოსხივების ძლიერი წყაროა, რაც ანტიმატერიის არსებობაზე მიუთითებს, მაგრამ ამ დრომდე არ არსებობდა მკაფიო ხედვა ანტიმატერიის წარმოშობასთან დაკავშირებით. დოქტორ რონალდ კროკერის განცხადებით, მკვლევართა ჯგუფმა დაამტკიცა, რომ ანტიმატერიის გამომწვევი მიზეზია სუსტ სუპერნოვათა აფეთქების სერია მილიონობით წლის მანძილზე, რომელთაგან თითოეული გამოწვეული იყო ორი თეთრი ჯუჯას შერწყმის შედეგად. თეთრი ჯუჯები მზეზე ორჯერ დიდი ვარსკვლავების ულტრაკომპაქტური ნარჩენებია.  „ჩვენმა კვლევამ სრულიად ახალი ცნობები მოგვაწოდა ირმის ნახტომის იმ ნაწილის შესახებ, სადაც ჩვენი გალაქტიკის ერთ-ერთი უძველესი ვარსკვლავები მდებარეობს“, — ამბობს დოქტორი კროკერი. მისივე თქმით, ანტიმატერიის წარმომქმნელი წყაროებიდან ჯგუფმა გამორიცხა ჩვენი გალაქტიკის ცენტრში არსებული სუპერმასიური შავი ხვრელი და ამ დრომდე იდუმალებით მოცული ბნელი მატერია. მისი განცხადებით, ანტიმატერია მომდინარეობს სისტემიდან, რომელშიც ორი თეთრი ჯუჯა ბინარულ სისტემას წარმოქმნის და ერთმანეთს ეჯახება. ამ ორს შორის უფრო პატარა ვარსკვლავი თავის მასას დიდს გადასცემს და სიცოცხლეს ასრულებს ჰელიუმის თეთრი ჯუჯას წარმოქმნით, დიდი ვარაკვლავი კი ნახშირბადითა და ჟანგბადით მდიდარ თეთრ ჯუჯად იქცევა. „ბინარული სისტემა უკდურესი დრამის ერთ-ერთი ფინალური მომენტია: იქიდან გამომდინარე, რომ თეთრი ჯუჯები ერთმანეთს უვლიან გარშემო, სისტემა ენერგიას კარგავს - წარმოიქმნება გრავიტაციული ტალღები, რაც საბოლოოდ მათ ერთმანეთთან უფრო და უფრო აახლოვებს“, — ამბობს დოქტორი კროკერი. მისივე განმარტებით, როდესაც ისინი ერთმანეთს ძალი
წაკითხვა
ადამიანი შესაძლოა ევროპაში წარმოიშვა და არა აფრიკაში - ახალი კვლევა
გამოქვეყნებულია: 2017-05-24 19:45:00
სამხრეთ ევროპაში აღმოჩენილი 7,2 მილიონი წლის ნამარხების შესწავლის შემდეგ, მეცნიერებს გაუჩნდათ მოსაზრება, რომ ადამიანები დიდ მაიმუნებს რამდენიმე ასეულ-ათასი წლით უფრო ადრე გამოეყვნენ, ვიდრე მიგვაჩნდა.  დნმ-ის ამინომჟავის ნარჩენების თანმიმდევრობის დადგენის წყალობით, უკვე ვიცით, რომ ადამიანები და შიმპანზეები ერთ დროს საერთო წინაპრისგან გაიყარნენ, თუმცა,  ამ ევოლუციური გამოთხოვების დროისა და ადგილის შესახებ მეცნიერებს შორის მწვავე დებატები მიმდინარეობს. ამჯერად, როგორც საერთაშორისო ჯგუფი აცხადებს, მათ მიაგნეს ახალ, ადამიანის საოცარ წინამორბედს, რომელიც ეჭვქვეშ აყენებს ყოველივე იმას, რასაც ვფიქრობდით, რომ ადამიანის ადრეული ევოლუციის შესახებ ვიცოდით. ახალ კვლევაში, მეცნიერებმა ხელახლა შეისწავლეს Graecopithecus freybergi — დიბუას ტაქსონომიის პატარა სახეობა, რომელიც თავდაპირველად  1944 წელს, საბერძნეთში აღმოჩენილი ქვედა ყბის ძვლის საფუძველზე აღწერეს. 2012 წელს, აღნიშნულ ძვალს ბულგარეთში აღმოჩენილი ნამარხი კბილიც შეემატა. კბილის ფესვებისა და შიდა სტრუქტურის მიკრო-კომოპიუტერული ტომოგრაფიისა და 3D რეკონსტრუქციის გამოყენებით, მეცნიერებმა აღმოაჩინეს თანამედროვე ადამიანებისა და მათი ადრეული წინაპრების დამახასიათებელი ნიშნები. მათი ვარაუდით, ეს აღმოჩენა Graecopithecus-ს ადგილს მიუჩენს ჰომინინთა კალათში — თანამედროვე ადამიანთა, გადაშენებულ ადამიანთა და ჩვენს ყველა არა-მაიმუნ წინაპართაგან მკაცრად დაცულ ევოლუციურ შტოში. თავდაპირველად ეს ნამარხი ჰომინიდის ეგონათ, რომელიც უფრო ფართო ჯგუფია და ადამიანთა გარდა მოიცავს შიმპანზეებს, გორილებს და ყველა თანამედროვე თუ გადაშენებულ დიდ მაიმუნებს. თუ Graecopithecus-ს ჩვენს ხაზზე გადმოვიტანთ, შესაძლოა მთლიანი ისტორია შეირყეს. „თუკი ის ნამდვილად ადამიანია, უნდა ყოფილიყო ადამიანის ჩვენთვის ცნობილი უძველესი წინაპარი, ამავე დროს პირველი, რომლის იდენტიფიკაციაც აფრიკის გარეთ მოხდა“, — უთხრა ScienceAlert-ს ტორონტოს უნივერსიტეტის მკვლევარმა დევიდ ბეგანმა. „დარვინის სტანდარტული მიდგომის მიხედვით, ადამიანისა და შიმპანზეს
წაკითხვა
რუსეთმა ორბიტაზე სამი საიდუმლო თანამგზავრი გაააქტიურა - ხომალდების დანიშნულება უცნობია
გამოქვეყნებულია: 2017-05-23 21:42:00
დედამიწის ორბიტაზე 2013 წელს გაგზავნილმა სამმა რუსულმა თანამგზავრმა მოძრაობა კვლავ დაიწყო. Daily Beast-ის ცნობით, დღემდე არავინ იცის თუ რა მიზნით გაუშვა რუსეთმა ეს ხომალდები. თითქმის ერთწლიანი უმოქმედობის შემდეგ, ერთ-ერთმა თანამგზავრმა გასულ თვეში ორბიტიდან რამდენიმე ასეული მეტრით გადაუხვია და 1200 მეტრზე მიუახლოვდა ჩინეთის ამინდის თანამგზავრის ნამსხვრევს, რომელიც ჩინეთმა 2007 წელს, თანამგზავრსაწინააღმდეგო ტესტის დროს გაანადგურა. მანევრი, რომელიც ძალზედ შთამბეჭდავია ასეთი პატარა კოსმოსური ხომალდისთვის, ძალიან ახლოსაა ორბიტულ სტანდარტებთან. დაზუსტებით არავინ იცის ამ თანამგზავრთა დანიშნულება, მაგრამ ზოგიერთი ექსპერტის აზრით, შესაძლოა ისინი „ტექნოლოგიური დემონსტრატორები“ ან „ორბიტული შეიარაღების წინამორბედნი“ იყვნენ.  თანამგზავრების კოდური სახელებია Kosmos-2491, Kosmos-2499 და Kosmos-2504. გასული სამი წლის მანძილზე, მათ რამდენიმე მანევრი შეასრულეს. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ შესაძლოა ისინი ე. წ. ინსპექტორი-თანამგზავრები იყოს, რომლებიც ასკანირებენ და განსაზღვრავენ სხვა კოსმოსურ ხომალდთა ორბიტებს. არც ისაა გამორიცხული, რომ ისინი მათთან ფიზიკურადაც ზემოქმედებდნენ შეკეთების, მოდიფიცირებისა თუ დემონტაჟის მიზნით. ასევე შესაძლებელია, ეს თანამგზავრები საბრძოლო დანიშნულებისაც იყოს. „სავარაუდოდ, შეიძლება მათი აღჭურვა ლაზრებით, ალბათ ასაფეთქებელი მოწყობილობებითაც კი“, — უთხრა 2015 წელს The Beast-ს ანატოლი ზაკმა — კოსმოსური ხომალდების დამოუკიდებელმა რუსმა ექსპერტმა. „თუკი რომელიმე მათგანი ძალიან ახლოს მივა სხვა სამხედრო თანამგზავრთან, სავარაუდოდ მისთვის რაიმე ზიანის მიყენებასაც შესძლებს“. 2012 წელს, აშშ-ის დაზვერვამ დაასრულა მოხსენება, რომელიც ეძღვნებოდა „აშშ-ის იმ თანამგზავრთა მზარდ მოწყვლადობას, რომლებიც წარმართავენ საიდუმლო სამხედრო კომუნიკაციებს, იუწყებიან მტრის მიერ გაშვებული რაკეტების შესახებ და ზუსტად განსაზღვრავენ სამიზნის კოორდინატებს“, — უთხრა Reuters-ს ანონიმურმა წყარომ. ამავე წყაროს ცნობით, მოხსენება შეიცავდა მრავალ გაფრთხილებას იმის თაობაზე, რომ ჩინეთს შეუძლია გაანადგუროს მაღალ ორბიტაზე მოძრავი თანამგზავრები. მიუხედავად მრავალი ეჭვისა, რუსეთის კოსმოსური სააგენტოს ხელმძღვანელმა ოლეგ ოსტაპენკომ 2014 წელს განაცხადა, რომ ეს თანამგზავრები რუსეთმა კოსმოსში მშვიდობიანი მიზნებისთვის გაუშვა. 
წაკითხვა
„უცხოპლანეტელთა მეგასტრუქტურის ვარსკვლავმა“ კვლავ ჩაბნელება დაიწყო - ასტრონომები სრულ მზადყოფნაში არიან
გამოქვეყნებულია: 2017-05-23 20:28:00
სამყაროს ყველაზე უცნაური ვარსკვლავი მოულოდნელად კვლავ გაეხვა იდუმალების საბურველში. როგორც მკვლევრები იუწყებიან, ვარსკვლავის შუქმა კვლავ ანომალიური ჩაბნელება დაიწყო, ზუსტად ისე, როგორც ორი წლის წინ, როდესაც მან თავის  არარეგულარული სინათლით მეცნიერები შეაცბუნა. როგორც ჩანს, ამჯერად აქტიური კვლევის მომსწრენი გავხდებით, რადგან რამდენიმე დღის წინ, ასტრონომებმა Twitter-ზე ყველას ამცნეს, რომ ამ ვარსკვლავს საკმაოდ დიდი ტელესკოპით შეისწავლიან, რის შედეგადაც ალბათ საბოლოოდ გაირკვევა თუ რა ხდება სინამდვილეში ვარსკვლავის თავს. „შემიძლია გითხრათ, რომ ყველა ტელესკოპი, რომელიც ამჟამად თავისუფალია და ეს შეუძლია, ამ ვარსკვლავისკენაა მიმართული“, — უთხრა The Verge-ს ტენესის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასტრონომმა მეტ მატერსპოფმა. „უცხოპლანეტელთა მეგასტრუქტურის ვარსკვლავი“, ოფიციალურად ცნობილი როგორც KIC 8462852 ან ტაბის ვარსკვლავი 2009 წელს აღმოაჩინეს; მდებარეობს გალაქტიკა ირმის ნახტომში, დედამიწიდან 1500 სინათლის წლის მანძილზე, გედისა და ქნარის თანავარსკვლავედების მიმართულებით.  2015 წლის ბოლოს, იელის უნივერსიტეტის მკვლევართა ჯგუფმა ტაბეთა ბოიაჯიანის ხელმძღვანელობით, რაღაც განსაკუთრებული შენიშნა — უცნაური შუქი ვარსკვლავის გარშემო, რისი ახსნაც არავის შეეძლო. შორეული ვარსკვლავების შესწავლის ერთ-ერთი საუკეთესო გზაა თვალყურის მიდევნება მათი სინათლისათვის — შუქის მცირე, პერიოდულ ჩაბნელებებს შეუძლია გამოავლინოს ვარსკვლავის ორბიტაზე მოძრავი ერთი ან რამდენიმე მოზრდილი ობიექტი. ასეთი ჩაბნელებები როგორც წესი, ძალიან მცირეა. ვარსკვლავების ნათება ტიპურად 1%-ზე ნაკლებით იკლებს ყოველ რამდენიმე დღეში, კვირასა თუ თვეში ერთხელ, რაც მის გარშემო მოძრავ პლანეტათა ზომაზეა დამოკიდებული. მაგრამ KIC 8462852-ს ახასიათებს მერყევი, 22%-მდე ჩაბნელება. რაც ყველაზე უცნაურია, როგორც ჩანს, მის ორბიტაზე პერიოდულად არაფერი მოძრაობს  — ფიქსირდება მხოლოდ არარეგულარული, სინათლის მბლო
წაკითხვა
საქართველოში „კინგსის“ გაზაფხულის სეზონის მათემატიკის საერთაშორისო ოლიმპიადის მეორე ტური გაიმართა
გამოქვეყნებულია: 2017-05-22 12:19:00
თბილისში, ტექნიკური უნივერსიტეტის მე-6 კორპუსში კინგსის გაზაფხულის სეზონის მათემატიკის საერთაშორისო ოლიმპიადის მეორე ტური გაიმართა. დედაქალაქის პარალელურად, ოლიმპიადა საქართველოს 37 ქალაქში ჩატარდა. მათემატიკის საერთაშორისო ოლიმპიადა სამოქალაქო განათლებასა და საზოგადოებრივი ცნობიერების ამაღლებას ეძღვნება. ოლიმპიადა ევროპის დღეების ფარგლებში ჩატარდა, მისი მთავარი მხარდამჭერია „საინფორმაციო ცენტრი ნატო-სა და ევროკავშირის შესახებ“.   საერთაშორისო ოლიმპიადის მეორე ტურის მონაწილეებს სპეციალური საჩუქრები გადაეცათ.  
წაკითხვა
NASA ევროპაზე გასაგზავნი მავალის ინსტრუმენტებისთვის კონკურსს გამოაცხადებს
გამოქვეყნებულია: 2017-05-21 23:10:00
NASA სამეცნიერო საზოგადოებას მოუწოდებს იფიქრონ, რა იქნება საუკეთესო ინსტრუმენტი, რომლითაც იუპიტერის მთვარე ევროპაზე გასაგზავნი მისია აღიჭურვება. რამდენიმე დღის წინ, NASA-მ სამეცნიერო საზოგადოებას ამცნო მოემზადონ დაგეგმილი კონკურსისთვის, რომლის ფარგლებშიც უნდა შეირჩეს საუკეთესო ინსტრუმენტი ევროპას მავალისათვის. მიუხედავად იმისა, რომ ევროპას მავალის მისია NASA-ს ჯერ არ დაუმტკიცებია, სააგენტოს პლანეტურ მეცნიერებათა დანაყოფმა 2017 წლისთვის უკვე მიიღო დაფინანსება პროცესის დასაწყებად. „ევროპას მავალის მისიის გული არის ზონდის დასმა ამ გაყინულ, საოცარ მთვარეზე, რათა მან გამოიკვლიოს პლანეტური სხეული, რომელზეც შესაძლოა სიცოცხლე ყვაოდეს“, — ამბობს თომას ზურბუხენი, NASA-ს სამეცნიერო მისიების დირექტორატის ასოცორებული ადმინისტრატორი. „გვსურს, სამეცნიერო საზოგადოება ამ შესაძლებლობისთვის მოვამზადოთ, რადგან NASA კარგად აცნობიერებს იმ უზარმაზარ სამუშაოს, რომელიც ამ მისიის განხორციელებისათვისაა საჭირო“. კონკურსის ფარგლებში შეთავაზებული კვლევები ორსაფეხურიანი შეჯიბრებითობის პრინციპით შეირჩევა, რათა შემდეგ დაფინანსდეს იმ ინსტრუმენტთა შექმნა, რომლებიც მისიის კონცეფციის შესაფერისი და საიმედო იქნება. პირველ ფაზაში სავარაუდოდ 10 პროექტი შეირჩევა, რომელთაგან თითოეულის ბიუჯეტი 1,5 $ მილიონი იქნება; მათი კვლევა მაქსიმუმ 12 თვეს გაგრძელდება. ეტაპის დასრულების შემდეგ, NASA შეარჩევს მისიის ფაზისათვის შესაფერის კონცეპტებს. კვლევები შეზღუდული იქნება მხოლოდ ქვემოთ ჩამოთვლილი სამეცნიერო მიზნების ფარგლებში, რომლებიც პრიორიტეტთა კლებადობის მიხედვითაა დალაგებული: • სიცოცხლის ძიება ევროპაზე • 
წაკითხვა
მოქალაქე ასტრონომმა ფოიერვერკის გალაქტიკაში სუპრნოვა აღმოაჩინა
გამოქვეყნებულია: 2017-05-21 21:37:00
2017 წლის 13 მაისს, იუტის უნივერსიტეტის ფიზიკისა და ასტრონომიის დეპარტამენტის პედაგოგმა, NASA-ს მზის სისტემის ელჩმა იუტაში, პატრიკ ვიგინსმა ღამის ცაზე რაღაც უცნაური შენიშნა. საკუთარი სახლიდან, ტელესკოპით იგი დედამიწიდან 22 მლნ სინათლის წლით დაშორებულ, გედის თანავარსკვლავედში მდებარე სპირალურ გალაქტიკა NGC 6946-ს, იგივე ფოიერვერკის გალაქტიკას აკვირდებოდა. მოულოდნელად მან კაშკაშა ლაქა შენიშნა, რომელიც მანამდე არ ჰქონდა შემჩნეული. მას შემდეგ, რაც პატრიკმა ახალი ხედი ამ გალაქტიკისთვის უფრო ადრე გადაღებულ ფოტოებს შეადარა, მიხვდა, რომ იგი ვარსკვლავის აფეთქების მომსწრე იყო; მან არც მეტი, არც ნაკლები, სუპერნოვა აღმოაჩინა.  14 მაისს, ვიგინსის აღმოჩენა დაადასტურა სუპერნოვათა ორმა მკვლევარმა — სუბო დონგმა პეკინის უნივერსიტეტიდან და კრისტოფ სტანეკმა ოჰაიოს უნივერსიტეტიდან. ზეახალს SN 2017eaw უწოდეს. ვარსკვლავის სუპერნოვად გადაქცევა კოსმოსის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი და შთამბეჭდავი ასტრონომიული მოვლენაა. სუპერნოვა მაშინ ხდება, როდესაც მასიური ვარსკვლავი კოლაფსირდება და ისე მძლავრად ფეთქდება, რომ მთელი გალაქტიკის გადანათებაც კი შეუძლია. ეს პროცესი შეიძლება ორი გზით მოხდეს: როდესაც შედარებით პატარა ვარსკვლავი საკუთარ ბირთვულ საწვავს ამოწურავს, ბირთვი ენერგიას კარგავს, რათა გაუძლოს დაუნდობელ გრავიტაციას, რომელიც ვარსკვლავს შიგნით ეწევა. თუკი დასუსტებული ვარსკვლავი მასას ახლომდებარე სხვა ვარსკვლავის ხარჯზე აინაზღაურებს, ბირთვი მაინც კოლაფსირდება უზარმაზარი გრავიტაციული ძალების ზემოქმედებით, რასაც I ტიპის სუპერნოვას უწოდებენ. როდესაც ჩვენს მზეზე გაცილებით მასიურ ვარსკვლავს ბირთვული საწვავი გამოელევა, ვარსკვლავის ბირთვი საკუთარი საოცარი გრავიტაციული ძალების გამო კოლაფსირდება და II ტიპის სუპერნოვად აფეთქდება. ორივე შემთხვევაში, სუპერნოვები განსაცვიფრებლად კაშკაშაა — იმდენად კაშკაშა, რომ მისი დანახვა ერთნაირად შეუძლიათ როგორც პროფესიონალ, ისე მოყვარულ ასტრონომებს მანამ, სანამ ის თანდათან დაკარგავენ ენერგიას და რამდენიმე თვეში, შუქი თანდათან ჩაქრება. SN 2017 II ტიპის სუპერნოვად კლასიფიცირდა. ეს ვიგინსის მიერ აღმოჩენილი უკვე მესამე სუპერნოვაა. 2015 წელს, მან აღმოაჩინა SN 2015Q დიდი დათვის თანავარსკვლავედში და 2014 წელს სუპერნოვა SN 2014G. გარდა ამისა, ვიგინსს აღმოჩენილი აქვს სხვა მრავალი ასტრონომიული მოვლენაც, მათ შორის, ასტეროიდი 2008 წელს. მიღებული აქვს ბევრი ჯილდო, მათ შორის NASA-ს უმაღლესი სამოქალაქო მედალი.  მომზადებულია phys.org-ის მიხედვით 
წაკითხვა
ასაკთან დაკავშირებული სიბრმავე მეცნიერებმა თვალებში ვირუსის შეყვანის შედეგად განკურნეს
გამოქვეყნებულია: 2017-05-20 20:59:00
მცირე, წინასწარი კვლევის შედეგად დადგინდა, რომ ასაკთან დაკავშირებული მაკულარული დეგენერაციის (AMD) მქონე პაციენტთა თვალებში ჩვეულებრივი, გაციების გამომწვევის მსგავსი ვირუსის შეყვანის შემდეგ, დაავადება არათუ შეჩერდა, არამედ უკან დაიხია. დღეისათვის, მაკულარული დეგენერაცია სიბრმავის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზია. შედეგების დასადასტურებლად საჭიროა მსგავსი პროცედურის ჩატარება პაციენტთა უფრო დიდ ჯგუფზე, თუმცა როგორც ადრეული ნიშნები მეტყველებს, სპეციალურად შექმნილი ვირუსის ერთ ინექციას შეუძლია ორგანიზმის იმუნური სისტემა აიძულოს პასუხი გასცეს მექანიზმს და მოასუფთაოს სითხე, რომელიც მხედველობის სამუდამო დაკარგვას განაპირობებს. კვლევა მერილენდის ჯონ ჰოპკინსის მედიცინის ცენტრის მკვლევრებმა წარმართეს. მათი სამიზნე იყო სისხლძარღვთა ენდოტელიალური ზრდის ფაქტორის (VEGF) ცილა, რომელიც ზეაქტიურია ასაკთან დაკავშირებული სველი მაკულარული დეგენერაციის მქონე პაციენტებში; ეს ამ დაავადების იშვიათი და უფრო მკაცრი ფორმაა, რომელიც რეტინის ქვეშ ახალი სისხლძარღვების ზრდას იწვევს, რაც თვალში სისხლისა და სითხის გაჟონვას განაპირობებს. დაგროვილი სითხე სამუდამოდ აზიანებს სინათლისადმი მგრძნობიარე რეტინის უჯრედებს, რაც თანდათანობით მათ სიკვდილს იწვევს, შედეგად კი ადამიანის თვალში ბრმა ლაქები რჩება. სველი AMD უვითარდება AMD-ით დაავადებულ ადამიანთა 10%-ს. სველი AMD-ის მკურნალობის მეთოდი ამჟამადაც არსებობს, მაგრამ იგი მოითხოვს ინექციას ყოველ ოთხ კვირაში ერთხელ და იმისათვის რომ პაციენტმა შედეგი იგრძნოს, ეს პროცედურა მან მთელი ცხოვრების მანძილზე უნდა იტაროს. მკურნალობის ამჟამინდელი მეთოდის გვერდით ეფექტებს შორისაა თვალის ინფექციები და ინფარქტის გაზრდილი რისკი. ჯონ ჰოპკინსის ცენტრის მკვლევართა ჯგუფის მიერ რამდენიმე პაციენტზე ჩატარებული კვლევის მიხედვით კი დადგინდა, რომ ზოგიერთ შემთხვევაში, მხოლოდ ერთი ინექციის შედეგად, დაავადება ჩერდება და ხშირად უკანაც იხევს. „ეს წინასწარი კვლევა მცირეა, მაგრამ იმედისმომცემი წინ გადადგმული ნაბიჯია ახალი მიდგომისკენ, რომელიც არა მხოლოდ შეამცირებს ექიმთან ვიზიტებსა და თვალში მუდმივად ნემსის კეთებასთან დაკავშირებულ შიშსა და დისკომფორტს, არამედ მოგვცემს გრძელვადიან შედეგს“, — ამბობს ჯგუფის ერთ-ერთი წევრი პიტერ კამპოჩიარო. კლინიკური ცდის პირველ ფაზაში AMD-ით დაავადებული, 50 წელს გადაცილებული 19 ადანმიანი მონაწილეობდა. 
წაკითხვა
მავალი Opportunity მარსის უძველესი ხეობის წარმოშობას იკვლევს
გამოქვეყნებულია: 2017-05-20 20:23:00
NASA-ს მარსმავალმა Opportunity-მ ორი წლით გახანგრძლივებული მისიის მთავარ დანიშნულების ადგილს მიაღწია — ვრცელი კრატერის შიდა კალთებს შორის წყლის მოქმედებით ამოკვეთილ უძველეს ხეობას. მავალმა „შეუპოვრობის ხეობას“ მაისის დასაწყისში მიაღწია და მაღალი გარჩევადობის ფოტოების გადაღებაც დაიწყო. „მეცნიერთა ჯგუფი მოხარულია, რომ მოგვეცა ამ ზონის ახლოდან ხილვის შესაძლებლობა, რათა საბოლოოდ განვსაზღვროთ ამ ხეობის წარმოშობის ისტორია“, — ამბობს Opportunity-ს პროექტის მეცნიერი მეტ გოლომბეკი. ჯერჯერობით არაა იდენტიფიცირებული ის პროცესები, რომელთა შედეგადაც, ინდევორის კრატერის რგოლში ეს ხეობა წარმოიქმნა. შესაძლებლობებს შორისაა: წყლის ნაკადი ან სულაც ნაშალთა ნაკადი, რომელშიც წყლის მცირე ოდენობამ გაპოხა ტალახისა და კენჭების ტურბულენტური ნაზავი; ასევე შესაძლებელია მშრალი პროცესებიც, მაგალითად ქარისმიერი ეროზია. ადგილზე არსებული მტკიცებულებებიდან გამომდინარე, Opportunity-ს მისიის მთავარი მიზანია განსაზღვროს თუ რომელი შესაძლებლობაა მართებული . ამ ხეობის ზედა დაბოლოებას წარმოადგენს კრატერის არშიის ჩაზნექილობაში არსებული ფართო ღრმული. არეალის კვლევის მიზნით, მავალის ჯგუფი ხეობისთვის ფოტოების გადაღებას ერთმანეთისგან დაშორებული ორი წერტილიდან გეგმავს.  მავალი Opportunity NASA-მ მარსზე 2004 წელს დასვა და ამჟამად, იგი 150-ე თვეს ატარებს წითელ პლანეტაზე. მისიის პირველი სამი თვის განმავლობაში, მავალმა ქანებში იპოვა მტკიცებულება, რომ მარსის ისტორიის ადრეულ დღეებში, პლანეტაზე მჟავე წყლის ნაკადები გაედინებოდა. მისიის 69-ე თვეს, Opportunity-მ გამოიკვლია ინდევორის კრატერის მიმდებარე ტერიტორია, სადაც კიდევ უფრო ძველი ქანებია მოშიშვლებული. კრატერის დიამეტრი 22 კილომეტრია.  Opportunity-ს მარსზე უკვე 44,7 კილომეტრი აქვს გავლილი. 
წაკითხვა
როგორი იქნება დედამიწა მილიარდი წლის შემდეგ
გამოქვეყნებულია: 2017-05-19 21:52:00
არავის არასდროს შუძლია დარწმუნებით იმის თქმა, რას მოგვიტანს მომავალი. თუმცა, ინტერნეტში ვრცელდება ახალი ვიდეო, რომელშიც სამეცნიერო პროგნოზებზე დაყრდნობითაა ნაჩვენები თუ როგორ შეიცვლება დედამიწა მომდევნო 1 მილიარდი წლის განმავლობაში. სინამდვილეში, ამ ცვლილებებს საკუთარი თვალით ჩვენგან ვერავინ იხილავს, მაგრამ წარმოიდგინეთ, რომ მოვა დრო, როდესაც ევერესტის მთა აღარ იქნება ჩვენი პლანეტის უმაღლესი წერტილი, მზე კი გაცილებით უფრო მცხუნვარე გახდება. Youtube-ის მომხმარებელ RealLifeLore-ის მიერ ატვირთულ 7-წუთიან ვიდეოს 2 დღეში 1,6 მილიონი მნახველი ჰყავდა. ინტერნეტ-მომხმარებლებს განსაკუთრებით მოეწონათ იდეა, რომლის მიხედვითაც, 2 მილიონი წლის შემდეგ, ადამიანები მოედებიან სხვადასხვა პლანეტებს, სადაც სრულიად განსხვავებულ სახეობებად ჩამოყალიბდებიან, თანაც ისე, რომ შესაძლოა ერთმანეთის არსებობის შესახებ აღარც კი იცოდნენ. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ჩვენ თავად გავხდებით უცხოპლანეტელები.  შესაძლოა ეს მოსაზრება ძალზედ გადამეტებულად ჟღერდეს, მაგრამ როდესაც ვფიქრობთ თუ როგორ შეიცვალა დედამიწა თუნდაც მას შემდეგ, რაც აფრიკაში ადამიანის უძველესი წინაპარი წარმოიშვა, ეს იდეა აღარც ისე სულელურად ჩანს. ჩვენი სახეობის არსებობის მანძილზე, უკვე ვიხილეთ ხმელეთის ხიდი ბერინგის სრუტეზე, რომელმაც ერთმანეთთან დააკავშირა აზია და ჩრდილოეთ ამერიკა, შემდეგ კი გაქრა; ვიხილეთ თუ როგორ დააბიჯეს ადამიანებმა მთვარის ზედაპირზე. მათთვის, ვისაც ვიდეოს ყურება არ შეუძლია ან არ სურს, გთავაზობთ რამდენიმე ფაქტს, რომელიც მომდევნო 1 მილიარდი წლის განმავლობაში დედამიწაზე მოხდება. 10 000 წ.  
წაკითხვა
იდუმალი ცივი ლაქა კოსმოსში - პარალელური სამყაროს შესაძლო მტკიცებულება
გამოქვეყნებულია: 2017-05-19 19:54:00
კოსმოსში აღმოჩენილი იდუმალებით მოცული ცივი ლაქა შესაძლოა პარალელური სამყაროს არსებობის მტკიცებულება იყოს. მეცნიერები დიდხანს ცდილობდნენ რაიმე ახსნა მოეძებნათ დიდი აფეთქების შედეგად დარჩენილ კოსმოსურ მიკროტალღურ ფონში არსებული ამ უცნაური, ბნელი არეალისათვის. მკვლევართა შორის გაჩნდა მრავალი ახსნა. ერთ-ერთი მთავარი მოსაზრების თანახმად, სინამდვილეში ეს შეიძლება პარალელური სამყარო იყოს. უფრო კონკრეტულად, ეს ზონა შეიძლება ორი განსხვავებული სამყაროს შედეგად იყოს წარმოქმნილი. გარდა ამისა, არც ისაა გამორიცხული, რომ ეს ლაქა მულტისამყაროს თეორიის პირველი მტკიცებულება გახდეს. ამ თეორიის მიხედვით, არსებობს მილიარდობით სხვა სამყაროც, რომელთა შორის ზოგიერთი შეიძლება ჩვენის მსგავსი იყოს და ჩვენი თვალთახედვის მიღმა იმალებოდეს. კოსმოსური მიკროტალღური ფონი მთლიან ცას ფარავს და შესაბამისად, მეცნიერებმა ამ რადიაციის გამოვლენა მთელი სამყაროს მასშტაბით შესძლეს. ის ძირითადად თანაბრადაა გადანაწილებული და ერთნაირი აქვს ტემპერატურაც, მაგრამ ეს ერთი, განსაკუთრებული ცივი ლაქა გამორჩეულია. დღემდე ყველაზე პოპულარული ახსნის მიხედვით, ის სუპერსიცარიელის შედეგია. თუმცა, მეცნიერთა განცხადებით, ის ადგილი, სადაც ეს ცივი ლაქა შეიმჩნევა, სინამდვილეში ვრცელი სივრცეა, რომელიც ჩვეულებრივ სავსეა. ამ ლაქისადმი მიძღვნილი ახალი, დეტალური კვლევის მიხედვით ირკვევა, რომ კოსმოლოგიისა და სამყაროს თანამედროვე  მოდელიდან გამომდინარე, შეუძლებელია ის ასეთი სიცარიელის შედეგი იყოს. ჯერ კიდევ შესაძლებელია, რომ ფიზიკის კანონთა შესაბამისად, რაღაც უცნაური ხდებოდეს, მაგრამ ასევე დასაშვებია ისიც, რომ ეს ლაქა ორი სამყაროს შეჯახების შედეგად იყოს გაჩენილი. „ჩვენ მიერ აღმოჩენილი სიცარიელეები ამ ცივ ლაქას კოსმოლოგიის სტანდარტით ვერ ხსნის“, — ამბობს დარემის უნივერსიტეტის მკვლევარი რუარი მაკენზი. „არსებობს შესაძლებლობა, რომ რაიმე არასტანდარტულმა მოდელმა მომავალში ეს ორი ერთმანეთთან დააკავშიროს, მაგრამ ჩვენი ამჟამინდელი ყველა მცდელობა წარუმატებელია“. მკვლევართა განცხადებით, არსებობს იმის ძალიან მცირე შანსიც, რომ ეს ცივი ლაქა შემთხვევით გაჩენილიყო, მაგრამ რაღაც ძალიან უცნაური მოვლენის შედეგად. „ეს იმას ნიშნავს, რომ ჩვენ ბოლომდე არ შეგვიძლია იმის გამორიცხვა, რომ ეს ლაქა სტანდარტული მოდელით ახსნადი ფლუქტუაციის გვერდის ავლით იყოს გაჩენილი. თუმცა, თუ ეს ასე არაა, ს
წაკითხვა
ანტარქტიდამ გამწვანება დაიწყო - გლობალური დათბობის წყალობით, კონტინენტი გეოლოგიურ წარსულში ბრუნდება
გამოქვეყნებულია: 2017-05-19 19:15:00
ანტარქტიდაზე მომუშავე მკვლევრებმა აღმოაჩინეს, რომ ყინულოვანი კონტინენტის ჩრდილოეთ ნახევარკუნძულის სანაპიროებზე სწრაფად იზრდება ხავსები, რაც კიდევ ერთხელ მეტყველებს პლანეტის ყველაზე ცივი და მოშორებული არეალების კლიმატის ცვლილებაზე.  თითქმის 50-წლოვანი დათბობის პროცესის შუაგულში, მეცნიერებმა აღმოაჩინეს ხავსების ორი სახეობა, რომლებმაც თითქოს უცბად იფეთქა; ერთ-ერთი ხავსი, რომელიც ძალიან ნელა, წელიწადში 1 მმ-ზე ნაკლებით იზრდებოდა, ახლა წელიწადში 3 მილიმეტრზე მეტი იზრდება. „ხალხი ფიქრობს, რომ ანტარქტიდა მთლიანად ყინულოვანი ადგილია, მაგრამ როგორც ჩვენმა კვლევებმა აჩვენა, ზოგიერთი ნაწილი ახლა მწვანეა და თანდათან უფრო მწვანდება“,  — ამბობს კვლევის ავტორი მეთიუ ემსბერი ექსეტერის უნივერსიტეტიდან. „ამ შორეული ეკოსისტემის შესახებ შესაძლოა ხალხი ფიქრობდეს, რომ ადამიანისგან ხელუხლებელია, მაგრამ სინამდვილეში, ის სწორედ ადამიანის საქმიანობის შედეგად გამოწვეულმა კლიმატის ცვლილებამ წარმოქმნა“. კვლევა ჟურნალ Current Biology-ში გამოქვეყნდა; ემსბერისთან ერთად, ავტორები არიან მისი კოლეგები კემბრიჯის უნივერსიტეტიდან, British Antarctic Survey-დან და დარემის უნივერსიტეტიდან. მცენარეული საფარი თანამედროვე ანტარქტიდის ტერიტორიის მხოლოდ 1%-ზე ნაკლებზეა წარმოდგენილი. ნახევარკუნძულის გარკვეულ ნაწილებზე, ანტარქტიკული ხავსები იმ გაყინულ ზედაპირზე იზრდება, რომელიც ზაფხულობით ნაწილობრივ ლხვება. ზაფხულში, ზედაპირის ხავსები თხელ ფენას წარმოქმნის, რომელიც ზამთარში ისევ იყინება. როდესაც ერთი ფენა სხვა ფენის ზემოთ ექცევა, ძველი ხავსები გაყინული ნიადაგის დაბლა რჩება, სადაც ტემპერატურა მათ შესანიშნავად ინახავს. ემსბერის თქმით, ასე ისინი „დროთა მანძილზე ცვლილებათა აღმწერებად“ იქცევიან. ანტარქტიდის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში, 640 კმ სიგრძის ტერიტორიაზე აღებულმა ნიმუშებმ
წაკითხვა
ემოჯის ახალი ნაკრები Google-ისგან
გამოქვეყნებულია: 2017-05-19 09:43:00
​​Google-მა ახალი ოპერაციული სისტემა Android O წარადგინა. გაზრდილი უსაფრთხოებისა და სისწრაფის გარდა, Google მომხმარებლებს ახალ ემოჯის ნაკრებს სთავაზობს. სტანდარტული ემოჯი ცერა თითს წააგავს. მედიის ცნობით, სიახლეზე Google-ი 18 თვის განმავლობაში მუშაობდა. ბეტა ვერსია ხელმისაწვდომი იქნება Nexus 5X-ის, Nexus 6P-ის, Nexus Player-ის, Pixel C-ს, Pixel-ისა და Pixel XL-ის მომხმარებლებისთვის. Android O-ს ოფიციალური განახლება ზაფხულის ბოლოს გამოვა.Google is redesigning its awful blob emoji for the new Android O https://t.co/0Fx44SQePM pic.twitter.com/T8L4qb1WIq— TNW (@TheNextWeb) May 18, 2017
წაკითხვა
NASA-მ დედამიწის გარშემო ადამიანის მიერ შექმნილი ბარიერი აღმოაჩინა
გამოქვეყნებულია: 2017-05-18 21:23:00
NASA-ს კოსმოსურმა ზონდებმა დააფიქსირეს მასიური, ადამიანის მიერ შექმნილი „ბარიერი“, რომელიც გარს აკრავს დედამიწას. როგორც ცდების შედეგად დადგინდა, მას გარკვეული ეფექტი აქვს კოსმოსურ ამინდზე, ჩვენი პლანეტის ატმოსფეროს მიღმა. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ ჩვენ არა მხოლოდ შევცვალეთ დედამიწა ასე სასტიკად, არამედ მეცნიერები საუბრობენ სრულიად ახალი გეოლოგიური ეპოქის შესახებ — ჩვენმა ქმედებებმა კოსმოსიც კი შეცვალა. კარგი ამბავი ისაა, რომ თავად პლანეტაზე ჩვენი გავლენისგან განსხვავებით, ჩვენ მიერ კოსმოსში წარმოქმნილი ეს ჰომოგენური ბუშტი სინამდვილეში ჩვენს სასარგებლოდ მოქმედებს. 2012 წელს, NASA-მ გაუშვა ორი კოსმოსური ზონდი, რომლებიც ერთმანეთთან ტანდემში დედამიწის ვან-ალენის რადიაციულ სარტყელში 3200 კმ/სთ სიჩქარით მოძრაობდნენ.  ჩვენს პლანეტას გარს აკრავს ორი ასეთი რადიაციული სარტყელი ( და მესამე დროებითი). შიდა სარტყელი დედამიწის ზედაპირიდან 9 600 კმ სიმაღლეზე, 640 კილომეტრზეა გადაჭიმული, ზედა სარტყელი კი პლანეტის ზედაპირიდან 13 500-58 000 კმ სიმაღლეზეა.  ახლახან, როცა იქ მოძრავი ზონდები აკვირდებოდნენ თუ როგორ იჭერდა დედამიწის მაგნიტური ველი დამუხტულ ნაწილაკებს, დააფიქსირეს რაღაც უცნაური — მზიდან წამოსული ამ სახიფათო ნაწილაკების განმუხტვა ხდებოდა გარკვეულ, დაბალი სიხშირის ბარიერში. კვლევის შედეგად, მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ გასული რამდენიმე ათწლეულის მანძილზე, ამ ბარიერმა ვან-ალენის სარტყელი დედამიწას კიდევ უფრო დააშორა და ამჟამად, რადიაციის ნაკადების ქვედა საზღვრები ჩვენგან იმაზე უფრო შორსაა, ვიდრე 1960-იან წლებში იყო. საინტერესოა, რა მოხდა, რა შეიცვალა? კომუნიკაციის გარკვეული ტიპი, რომელსაც ძალიან დაბალი სიხშირის (VLF) რადიოკომუნიკაციას უწოდებენ, ახლა ბევრად გავრცელებულია, ვიდრე 60-იან წლებში. NASA-ს ჯგუფი ადასტურებს, რომ ეს სიხშირე გავლენას ახდენს თუ როგორ და სად გადაადგილდნენ გარკვეული ნაწილაკები კოსმოსში. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, VLF-ის წყალობით, ახლა ჩვენ გვაქვს ანთროპოგენული (ადამიანის შექმნილი) კოსმოსური ამინდი. „მრავალი ექსპერიმენტისა და დაკვირვების შედეგად გავარკვიეთ, რომ შესაბამის პირობებში, რადიო-კუმუნიკაციების სიგნალები VLF-ის სიხშირულ დიაპაზონში გავლენას ახდენს დედამიწის გარშემო არსებულ მაღალენერგიული რადიაციის თვისებებზე“, — ამბობს ფილ ერიქსონი, ჯგუფის ერთ-ერთი მკვლევარი მასაჩუსეტსის ტექნოლ
წაკითხვა
იტალიაში სუპერვულკანი ამოფრქვევისთვის ემზადება - ექსპერტთა გაფრთხილება
გამოქვეყნებულია: 2017-05-18 19:45:00
თითქმის 500 წლის წინ, იტალიაში სუპერვულკანი ფლეგრეის მინდორი ამოიფრქვა. გამდნარი ქანები და კვამლის სქელი ჭავლები რვა დღის განმავლობაში იფრქვეოდა ატმოსფეროში. შედგეად, წარმოიქმნა მოზრდილი მთა. ამჯერად, ექსპერტები გვაფრთხილებენ, რომ ეს დიდი, ცეცხლოვანი ქვაბი შესაძლოა მზადაა კიდევ ერთი ამოფრქვევისთვის. აღსანიშნავია, რომ სწორედ ამ სუპერვულკანთანაა დაკავშირებული ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ამოფრქვევები პლანეტაზე.  „ფლეგრეის მინდვრების ნიადაგის ბზარებისა და გადაადგილების შესწავლის შემდეგ, ვფიქრობთ, რომ ის კრიტიკულ ეტაპს უახლოვდება, რომელშიც შემდგომი უწესრიგობა ამოფრქვევის შესაძლებლობას გაზრდის. ადგილობრივი ხელისუფლება აუცილებლად მზად უნდა იყოს ყველაფრისთვის“, — ამბობს მკვლევარი კრისტოფერ კილბარნი. შეიძლება იფიქროთ, რომ სუპერვულკანი ჩვეულებრივი ვულკანია, ოღონდ დიდი ზომის; თუმცა, სინამდვილეში ის გიგანტური ვულკანია, რომელიც თავის დროზე ხმელეთზე გაბრტყელდა და დატოვა ისეთი ვრცელი, ვულკანურად აქტიური მინდვრები, როგორიც იელოუსტონის ეროვნულ პარკშიცაა წარმოდგენილი. სუპერვულკანი წარმოიქმნება მაშინ, როდესაც ჩვეულებრივი ვულკანი იმდენად ბევრ მაგმას ამოაფრქვევს ცენტრიდან, რომ საკუთარ თავს ანგრევს და ტოვებს მხოლოდ ვრცელ კრატერულ ველს, რომელზეც უხვადაა გეიზერები, ორთქლიანი ღრმულები და გოგირდმჟავა. ფლეგრეის მინდვრები (იტალიურად „ცეცხლმოკიდებული მინდვრები“) განფენილია ნეაპოლის დასავლეთით, 100 კვადრატულ კილომეტრზე; მის ცენტრში მოთავსებულია მასიური, 12 კმ სიგანის კალდერა. ველი მოიცავს 24 კრატერსა და ფართო ვულკანურ ნაგებობებს, რომელთა უმეტესობაც ხმელთაშუა ზღვის ფსკერზე იმალება. 35 000 წლის წინ, ფლეგრეის მინდვრებზე დიდი ამოფრქვევა მოხდა, შემდეგი ამოფრქვევა 12 000 წლის წინ დაფიქსირდა, ბოლოს კი შედარებით მცირე — 1538 წელს. ეს ყველაფერი შედარებითია, რადგან ბოლო, „მცირე“ ამოფრქვევა 8 დღეს გრძელდებოდა და ირგვლივ გადმოინთხა იმდენი მასალა, რომ წარმოიქმნა სრულიად ახალი მთა — მონტე-ნუევო. 200 000 წლის წინ, ფლეგრეის მინდვრების წარმომქმნელი ვულკანური კოლაფსი იმდენად კატაკლიზმური იყო, რომ ზოგიერთი მკვლევრის ვარაუდით, ნეანდერტალების გადაშენებაც კი გამოიწვია. ამოფრქვევის დროს, ზედაპირზე გადმოინთხა 3,7 ტრილიონი ლიტრი გამდნარი ქანები, ატმოსფეროში დიდი ოდენობით გავრცელებულმა გოგირდმა კი გამოიწვია ე. წ. „ვულკანური ზ
წაკითხვა
დაუსახლებელი კუნძული შუაგულ წყნარ ოკეანეში - პლასტმასით ყველაზე დაბინძურებული ადგილი დედამიწაზე
გამოქვეყნებულია: 2017-05-17 22:28:00
წყნარი ოკეანის სამხრეთ ნაწილის შუაგულში, არის ერთი შორეული, დაუსახლებელი კუნძული, რომელიც უახლოესი დასახლებული ცენტრიდან 5000 კილომეტრითაა დაშორებული. ალბათ ფიქრობთ, რომ ეს იზოლირებული ნაკრძალი სრულიად ხელუხლებელი იქნება, მაგრამ ცდებით. კუნძული ჰენდერსონი, რომელიც იმდენად მოშორებულია დანარჩენი სამყაროსგან, რომ მხოლოდ მეცნიერები თუ სტუმრობენ ყოველ 5-10 წელიწადში ერთხელ — დიდი უბედურების ქვეშაა. კუნძულის სანაპიროებზე გამორიყულია მილიონობით პლასტიკური ნარჩენი. დაბინძურების დონე იმდენად მაღალია, რომ მსგავსი მასშტაბის შემთხვევა მეცნიერებს სხვაგან არსად უანახავთ. ტასმანიის უნივერსიტეტის საზღვაო ეკო-ტოქსიკოლოგის, ჯენიფერ ლევერსის ახალი კვლევის მიხედვით, კუნძულ ჰენდერსონის პლაჟების ყოველ კვადრატულ მეტრზე 671 პლასტიკური ნარჩენი გდია — დაბიბნძურების ყველაზე მაღალი სიმჭიდროვე მთელ მსოფლიოში. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ ამ კუნძულზე დაახლოებით 37,7 მილიონი პოლიეთილენის პარკი გდია. შედეგად, სრულიად დაუსახლებელი ჰენდერსონი, რომელიც თითქოს იდილიური, ხელუხლებელი ატოლი უნდა იყოს, მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე დაბინძურებული ადგილია. „კუნძულ ჰენდერსონის შემთხვევა გვიჩვენებს, რომ პლასტიკურ დაბინძურებას ვერსად გავექცევით, ოკეანეების ყველაზე მიყრუებულ ადგილებშიც კი“, — ამბობს ლევერსი. „ხუთ ადგილზე აღებული ნიმუშების მიხედვით ირკვევა, რომ კუნძულზე გამორიყულია 17 ტონა პლასტიკური ნარჩენი; თითოეულ პლაჟზე ყოველდღიურად 3570-ზე მეტი პლასტმასის ახალი ნარჩენი გამოირიყება“.  ჰენდერსონი უდიდესია პიტკერნის ოთხ კუნძულს შორის; ტერიტორია გაერთიანებული სამეფოს იურისდიქციაშია. მიუხედავად მდებარეობისა, კუნძულის პოზიცია მაგნიტივით იზიდავს მოტივტივე ნარჩენებს. ჰენდერსონი სამხრეთ წყნაროკეანურ წრეში მდებარეობს, რაც იმას ნიშნავს, რომ ოკეანის მბრუნავი დინებები ნარჩენებს ყველგან აგროვებს და ჰენდერსონისკენ მიაქვს.  მკვლევართა განცხადებით, ჰენდერსონის დაბინძურების მათეული შეფასება შესაძ
წაკითხვა
პროქსიმა b-ზე არამიწიერი სიცოცხლის არსებობა შესაძლებელია - ახალი კვლევა
გამოქვეყნებულია: 2017-05-17 19:43:00
მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ პროქსიმა b — მზის სისტემის უახლოესი, დედამიწის მსგავსი მეზობელი — ნამდვილად უნდა იყოს სიცოცხლისათვის ვარგისი. შედეგად, ჩნდება ახალი იმედი, რომ ჩვენს კოსმოსურ ზღურბლზე შესაფერისი პირობებია არამიწიერი სიცოცხლისათვის. პლანეტა გასულ წელს აღმოაჩინეს, რაც ნამდვილი შოკი იყო სამეცნიერო საზოგადოებისათვის. დადგინდა, რომ ახლად აღმოჩენილი პლანეტა თავის დედა-ვარსკვლავის სასიცოცხლო ზონაში მდებარეობს. ამჯერად კი, ახალი მოდელირების შედეგად ირკვევა, რომ პროქსიმა b-ზე სტაბილური კლიმატია, რაც პოტენციურად თავსებადია არამიწიერი სიცოცხლის ფორმებისათვის. გაერთიანებული სამეფოს ექსეტერის უნივერსიტეტის მკვლევართა მიერ წარმართული სიმულაციების მიხედვით, პროქსიმა b-ზე თხევადი წყალი შესაძლოა იყოს განსხვავებულ ორბიტულ კონფიგურაციათა დიაპაზონში, რაც იმაზეა დამოკიდებული, ზუსტად რა მარშრუტით მოძრაობს პლანეტა დედა-ვარსკვლავის გარშემო — ეს კი მეცნიერებს ჯერ არ გაურკვევიათ. შეგახსენებთ, რომ  პროქსიმა b ვარსკვლავ პროქსიმა კენტავრის გარშემო მოძრაობს, რომელიც დედამიწიდან 4,2 სინათლის წლის მანძილზე მდებარეობს. შედეგად, იგი ჩვენთან უახლოესი ვარსკვლავური სისტემაა.  პროქსიმა b-ს განსაკუთრებულ მნიშვნელობას მხოლოდ ასეთი სიახლოვეც სძენს. მეცნიერებს უკვე აქვთ ამბიციური გეგმაც, რომელიც ამ პლანეტის მონახულებას გულისხმობს. არის თუ არა სიცოცხლე პროქსიმა b-ზე, რა თქმა უნდა, გადაჭრით არავინ იცის. ამ ეტაპზე, ზუსტი პასუხის გაცემა არც მეცნიერთა საუკეთესო კვლევებს შეუძლია. ერთ-ერთი წინა კვლევის მიხედვით, პროქსიმა b შესაძლოა წყლით იყოს დაფარული, რაც მასზე სიცოცხლის არსებობის შანსებს ზრდის. თუმცა, შემდეგი კვლევების თანახმად, დედა-ვარსკვლავიდან მომდინარე კატასტროფულ ვარსკვლავურ ქარებს პლანეტაზე ყველანაირი სიცოცხლე უნდა მოესპო. ყველანაირი იმედი საბო
წაკითხვა
კურდღლის თანავარსკვლავედის გალაქტიკათა წყვილი - ჰაბლის ახალი კადრი
გამოქვეყნებულია: 2017-05-16 23:44:00
ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპის მიერ გადაღებულ ამ ფოტოზე ასახულია კურდღლის თანავარსკვლავედში მდებარე უჩვეულო გალაქტიკა IRAS 06076-2139. ჰაბლის კამერამ იგი დედამიწიდან 500 მილიონი სინათლის წლის მანძილზე გადაიღო. როგორც ჩანს, ეს განსაკუთრებული ობიექტი სინამდვილეში ორი სხვადასხვა გალაქტიკისგან შედგება, რომლებიც ერთმანეთისაკენ 2 მლნ კმ/სთ სიჩქარით მიჰქრიან. სავარაოდიდ, ეს სიჩქარე ძალიან მაღალია იმისათვის, რათა ისინი შეერწყან და ერთი გალაქტიკა წარმოქმნან. თუმცა, იქიდან გამომდინარე, რომ მათ შორის მანძილი ძალიან მცირეა — 20 000 სინათლის წელი, ახლოს ჩავლისას, გრავიტაციული ძალებით ისინი ერთმანეთს დაშლიან, შეიცვლება მათი სტრუქტურა და მასშტაბები.  მსგავსი გალაქტიკური ურთიერთქმედება ჰაბლს აქამდეც ბევრჯერ დაუფიქსირებია, რასაც ასტრონომები აქტიურად სწავლობენ. ურთიერთქმედი გალაქტიკების დამაინტრიგებელი მოქმედებები მრავალი ფორმით ვლინდება; ხშირია გალაქტიკური კანიბალიზმი და გალაქტიკათა შეჯახება. მსგავსი ბედი ელის ჩვენს გალატიკა ირმის ნახტომსაც, რომელიც დაახლოებით 4,5 მილიარდ წელიწადში მეზობელ ანდრომედას გალაქტიკას შეეჯახება. ეს პროცესი თითქმის უსაფრთხო იქნება: მიუხედავად იმისა, რომ თითოეულ გალაქტიკაში მილიარდობით ვარსკვლავია, მანძილი თითოეულ ვარსკვლავს შორის იმდენად დიდია, რომ ვარსკვლავების ერთმანეთთან შეჯახება თითქმის გამორიცხულია. 
წაკითხვა

უახლესი