საზოგადოებრივი
104.5 FM

ძიება თარიღის მიხედვით

მეცნიერება/ტექნოლოგიები
ანტარქტიდის სისხლის ჩანჩქერის უძველესი საიდუმლო ამოხსნილია
გამოქვეყნებულია: 2017-04-29 20:58:00
1911 წელს, ანტარქტიკის მკვლევრებმა აღმოაჩინეს კლდე, რომელიც სისხლისფერი წყლით იყო დასვრილი. პირველი, რაც გაიფიქრეს — გამომწვევ მიზეზად წითელი ფერის წყალმცენარე ჩათვალეს. ამის შემდეგ, ეს ადგილი მთელ მსოფლიოში სწრაფად გახდა ცნობილი „სისხლის ჩანჩქერის“ სახელით, თუმცა როგორც გაირკვა, არც სისხლი იყო რამეში დანმაშავე და არც წყალმცენარე.  სინამდვილეში, წითელი ჩანჩქერის მთავარი მიზეზია კლდის ნელი გაჟღენთვა რკინით მდიდარი მლაშე წყლით, რომელიც ჰაერთან კონტაქტისას იჟანგება. წყალი იმდენად მლაშეა, რომ რეალურად, მარილის ხსნარია. ახლახან, გეოლოგებმა საბოლოოდ განსაზღვრეს თუ საიდან მოედინება ასეთი მლაშე წყალი.  ალასკა-ფეირბენკსის უნივერსიტეტის მკვლევართა ჯგუფმა, სპეციალური კვლევის შედეგად დაადგინა, რომ წითელი მარილხსნარის ბილიკი სათავეს სულ მცირე 1,5 მილიონი წლის ასაკის მყინვარის ქვეშ იღებს. სისხლის ჩანჩქერი მდებარეობს ტეილორის მყინვარის ჩრდილოეთით, რომელიც 100 კმ სიგრძეზეა გადაჭიმული ტრანსარქტიკულ მთებში. მილიონობით წლის წინ, როდესაც ტეილორის მყინვარი ყინულოვან კონტინენტზე ფართოვდებოდა, ყინულისა და თოვლის უთვალავი ფენის ქვეშ პატარა, მლაშე ტბა ჩაიჭირა. მარილიანი წყალი უფრო და უფრო კონცენტრირებული გახდა, სანამ მარილის ხსნარმა სიმლაშის იმ დონეს არ მიაღწია, რომ მხოლოდ გარკვეულ ტემპერატურაზე გაყინულიყო.  მყინვარსი ქვეშ მოქცეულმა მლაშე ტბამ ფსკერის ნიადაგს გამოაცალა რკინა, რის გამოც, გარეთ გამოსვლისას წყალი იჟანგება და მოწითალო ფერს იღებს. თუმცა, წყლის გარესამყაროსკენ მომავალი ეს გზა ამ დრომდე იდუმალებით მოცული რჩებოდა.  იმის გასარკვევად თუ საიდან მოდიოდა მლაშე წყალი და როგორ გამოდიოდა მყინვარის ნაპრალებიდან, ჯგუფმა რადარული მეთოდი — რადიო-ექო ზონდირება (RES) გამოიყენა, რასაც ხშირად მიმართავენ მყინვართა შესასწავლად. ჯგუფმა რადარის ანტენები მყინვარზე ბადის ფორმით განათავსა, რის შედეგადაც ყინულის ქვეშ არსებული მკაფიო სურათი მიიღო. აღმოჩნდა, რომ ტეილორის მყინვარი ნაპრალთა მთელ ქსელს მალავდა, საიდანაც უზარმაზარი წნევის წყალობით, მარილწყალი ყინულში ამოდის. ჯგუფმა მიაგნო 300 მეტრი სიგრძის ბილიკს, რომელშიც ჰერმეტიზებული არხებიდან მარილწყალი ჩაედინება, საბოლოოდ კი სისხლის ჩანჩქერის მწვერვალთან მიდის. მათი აღმოჩენა ბოლოს და ბოლოს ნათელს ჰფენს თუ როგორ შეუძლია თხევად წყალს, ძლიერ მარილიანსაც კი, გაედინოს უკიდურესად ცივ მყინვარზე. რაც არ უნდა პარადოქსულად
წაკითხვა
ჰაბლის ახალი ნანადირევი - კაშკაშა ხვლიკი-ვარსკვლავი
გამოქვეყნებულია: 2017-04-29 19:36:00
კოსმოსის წიაღში, ერთი ობიექტი ხშირად ჩრდილავს მეორეს. ახლახან, NASA/ESA-ს ჰაბლის კოსმოსურმა ტელესკოპმა გალაქტიკა NGC 7250 გადაიღო. მიუხედავად იმისა, რომ ვარსკვლავთწარმომქმნელი პროცესის ნაკადებისა და სუპერნოვათა აფეთქებების წყალობით თავადაც საუცხოოა — ეს გალაქტიკა სრულიად დაჩრდილული ჩანს მის გევრდით მოკიაფე საოცრად კაშკაშა ვარსკვლავის ფონზე. ჰაბლის ფოტოზე ასახული ეს კაშკაშა ობიექტი ნაკლებად შესწავლილი ვარსკვლავი TYC 3203-450-1-ია, რომელიც ხვლიკის თანავარსკვლავედში მდებარეობს. ეს ვარსკვლავი ჩვენთან ბევრად უფრო ახლოსაა, ვიდრე მის ფონზე ასახული გალაქტიკა. მხოლოდ ამ გზით შეუძლია ნორმალურ ვარსკვლავს სიკაშკაშით მთელ გალაქტიკას გადააჭარბოს, რომელიც მილიონობით ვარსკვლავისგან შედგება. შორეულ ობიექტთა მკვლევარი ასტრონომები ასეთ ვარსკვლავებს „წინა პლანის ვარსკვლავებს“ უწოდებენ. შეიძლება გაგიკვირდეთ, მაგრამ მათი აღმოჩენა ასტრონომებს ხშირას სულაც არ აბედნიერებს, რადგან მათი კაშკაშა სინათლე აბინძურებს იმ უფრო შორეულ და საინტერესო ობიექტთა მკრთალ შუქს, რომელთა შესწავლაც მათ უფრო მეტად სურთ. ამ შემთხვევაში, TYC 3203-450-1 ჩვენთან მილიონჯერ უფრო ახლოსაა, ვიდრე გალქტიკა NGC 7250, რომელიც დედამიწიდან 45 მილიონი სინათლის წლითაა დაშორებული. თუკი ეს ვარსკვლავი იგივე მანძილზე იქნებოდა, რაზეც NGC 7250, სავარაუდოდ იგი ამ ფოტოზე არც კი გამოჩნდებოდა. მომზადებულია nasa.gov-ის მიხედვით 
წაკითხვა
ფოტო: ყვავილივით გადაშლილი ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპი
გამოქვეყნებულია: 2017-04-29 21:41:00
გაზაფხულია და ახლახან გამოქვეყნებულ ფოტოზე, NASA-ს ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპის ძირითადი სარკე გაზაფხულზე გაფურჩქნილი ყვავილივით გამოიყურება.  ფოტო NASA-ს გოდარდის კოსმოსურ ფრენათა ცენტრში, მერილენდშია გადაღებული და ასახავს NASA-ს ტექნიკოსებს, რომელთაც ტელესკოპი ამწეს საშუალებით სუფთა ოთახში გადააქვთ. გაშვების შემდეგ, ოქროს 18 სეგმენტისგან შემდგარი სარკე ინფრაწითელ დიაპაზონში გადაიღებს იმ პირველ გალაქტიკებს, რომლებიც ადრეულ სამყაროში წარმოიქმნა. გარდა ამისა, ტელესკოპი ღრმად შეიხედება მტვრისა და გაზის ღრუბლებში, სადაც ამჟამად აქტიურად მიმდინარეობს ვარსკვლავებისა და პლანეტური სისტემების წარმოქმნის პროცესი. ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპი NASA-ს ჰაბლის კომსოსური ტელესკოპის მემკვიდრეა. იგი ყველაზე ძლევამოსილი ტელესკოპი იქნება, რაც კი ოდესმე აუგია კაცობრიობას. ვები საერთაშორისო პროექტია, რომელსაც ახორციელებენ NASA და მისი პარტნიორები — ევროპის კოსმოსური სააგენტო (ESA) და კანადის კოსმოსური სააგენტო. წყარო: www.nasa.gov/webb  
წაკითხვა

უახლესი