საზოგადოებრივი
104.5 FM

ძიება თარიღის მიხედვით

მეცნიერება/ტექნოლოგიები
მეცნიერები 50 წლის წინ გადაშენებული კასპიური ვეფხვის სახეობის აღდგენას აპირებენ
გამოქვეყნებულია: 2017-01-20 22:59:00
კასპიური ვეფხვები ერთ-ერთი უდიდესი კატები იყვნენ, რომელთაც ოდესმე უარსებიათ დედამიწაზე, თუმცა, 1960-იან წლებში ეს სახეობა გადაშენდა. ამჟამად, ზოგიერთ მეცნიერს მათი ხელახლა დაბრუნება სურს.Biological Conservation-ში გამოქვეყნებული ახალი კვლევა აყალიბებს მკვლევართა გეგმას, რომლის მიხედვითაც, ამ სახეობის ხელახლა შექმნა შესაძლებელია მისი ქვესახეობის — ციმბირული ვეფხვის გამოყენებით, რომელიც გენეტიკურად კასპიური ვეფხვის მსგავსია. როგორც ავტორები დოკუმენტში წერენ, „ციმბირული ვეფხვის ფენოტიპი ამტკიცებს, რომ მას შეუძლია მშრალ გარემო პირობებთან შეგუება“.სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, მათ მიაჩნიათ, რომ რუსეთის არყის ტყეებში მაცხოვრებელი დიდი კატები შესაძლოა ძალიან კარგად შეეგუონ ცენტრალური აზიის გარემოს, სადაც უნდა მოხდეს მათი ხელახლა ჩამოყალიბება.კასპიური ვეფხვი ბინადრობდა თურქეთში, ცენტრალური აზიის უმეტეს ნაწილში, ირანში, ერაყში და ჩრდილო-დასავლეთ ჩინეთში.მეოცე საუკუნის შუა წლებში, ნადირობის, საცხოვრებელი ტერიტორიების დაკარგვისა და საკვების ნაკლებობის გამო, სახეობა ამოწყდა.1930-იანი წლების საბჭოთა კავშირში, ჯილდოვდებოდა კასპიური ვეფხვის მოწამვლა და ხაფანგში გაბმა. შემდეგში, საბჭოთა საირიგაციო პროექტებმა მოსპო ტყეები და ლერწმიანი ადგილები, რაც ვეფხვების ძირითად საცხოვრებელს წარმოადგენდა. ამ ყველაფერს შედეგად კასპიური ვეფხვის გადაშენება მოჰყვა.ახალი ადგილების შერჩევისას ჯგუფმა მხედველობაში მიიღო ამჟამად იქ მაცხოვრებელ ადამიანთა მიერ გამოყენებული მიწის ოდენობა და აღმოაჩინა, რომ ყველაზე იმედისმომცემი ადგილიებია მდინარე ილის დელტა და  ბალხაშის ტბის სამხრეთ სანაპირო, საერთო ჯამში 7 000 კვადრატული კილომეტრი ფართობის ტეროტორია. ამ არეალში ვეფხვის ძირითადი საკვები იქნება ტახი, ბუხარის ირემი და შველი. შედეგად, მეცნიერთა განცხადებით, საჭიროა ამ სახეობათა ხელშეწყობაც, რათა მათ „მდგრად“ დონეს მიაღწიონ, რასაც ათწლეულზე მეტი დასჭირდება.კვლევის მიხედვით, დაახლოებით 40 ვეფხვის გამოყვანის შემთხვევაში, 50 წლის შემდეგ მათმა ოდენობამ შესაძლოა 100-ს მიაღწიოს. რა თქმა უნდა, ეს დიდი ციფრი არაა, მაგრამ თუ გავითვალისწინებთ იმ ფაქტს, რომ ველურ ბუნებაში ამჟამად მხოლოდ 500 ერთეული ციმბირული ვეფხვიღაა დარჩენილი, ალბათ ეს მნიშვნელოვანი ნამატი იქნება.„სასიცოცხლოა, რომ ამ არეალში გარეულ ჩლიქოსანთა პოპულაციის აღორძინება მოხდეს. მხოლოდ ამ პროცესს 5-15 წელი დასჭირდება“, —
წაკითხვა
ასტრონომები ეგზოპლანეტა ვოლფ 1061c-ზე სიცოცხლის ნიშნებს ეძებენ
გამოქვეყნებულია: 2017-01-20 23:51:00
არის თუ არა ვინმე დედამიწის მიღმა? კითხვამ, არიან თუ არა დედამიწელები მარტონი მთელ უკიდეგანო სამყაროში, ერთნაირად ჩააგდო საგონებელში ყველა, ბიოლოგებიდან და ფიზიკოსებიდან დაწყებული, ფილოსოფოსებითა და კინომწარმოებლებით დამთავრებული. ეს კითხვა მთავარი მამოძრავებელი ძალა აღმოჩნდა სან-ფრანცისკოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასტრონომის, სტივენ კეინისთვისაც, რომელიც ეგზოპლანეტებს იკვლევს — დედამიწის მიღმა, სხვა ვარსკვლავურ სისტემებში არსებულ პლანეტებს. კეინი, რომელიც მსოფლიოში ერთ-ერთი წამყვანი „პლანეტებზე მონადირეა“, მთავარ ძალისხმევას „სასიცოცხლო ზონების“ აღმოჩენას ახმარს — არეალებს, სადაც წყალს პლანეტის ზედაპირზე თხევად მდგომარეობაში არსებობა შეუძლია, თუკი იქ საკმარისი ატმოსფერული წნევაა. კეინმა და მისმა ჯგუფმა, რომელშიც ასევე შედის ასტრონომი მირანდა უოტერსი, გამოიკვლია დედამიწიდან 14 სინათლის წლის მანძილზე მდებარე პლანეტური სისტემის სიცოცხლისთვის ვარგისი ზონა.  კვლევა Astrophysical Journal-ში გამოქვეყნდება სათაურით „ვოლფ 1061-ის პლანეტური სისტემის დახასიათება“. „ვოლფ 1061-ის პლანეტური სისტემა მნიშვნელოვანია, რადგან ის საკმაოდ ახლოს მდებარეობს და იძლევა იმის შესაძლებლობებს, რომ შევისწავლოთ არის თუ არა იქ სიცოცხლე“, — ამბობს კეინი. თუმცა, დედამიწასთან ვოლფ 1061-ის სიახლოვე ერთადერთი ფაქტორი არაა, რამაც იგი კეინისა და მისი ჯგუფისათვის მიმზიდველ ობიექტად აქცია. ამ ეტაპზე, ჩვენთვის ცნობილია, რომ ამ ვარსკვლავის გარშემო სამი პლანეტა ბრუნავს, რომელთაგან ერთ-ერთი, ვოლფ  1061c კლდოვანი პლანეტაა და მთლიანად მოქცეულია სასიცოცხლო ზონაში. ტენესის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მკვლევრებთან თანამშრომლობის შედეგად, მათ დედა-ვარსკვლავის გარშემოწერილობის გაზომვა შესძლეს, ასევე მოახერხეს იმ მანძილის განსაზღვრა, რომლითაც პლანეტაა მისგან დაშორებული — ეს ფაქტორი კი გადამწყვეტია სიცოცხლის არსებობისათვის. როდესაც მეცნიერები ამა თუ იმ პლანეტაზე სიცოცხლის ნიშნებს ეძებენ, ისინი ძირითადად აკვირდებიან ისეთ პლანეტებს, რომლელთაც დედამიწის იდენტური მახასიათებლები აქვს, — ამბობს კეინი. ასეთ პლანეტებზე კი სიცოცხლისათვის აუცილებელი ყველა პირობაა შექმნილი. მარტივად რომ ვთქვათ, პლანეტა დედა-ვარსკვლავთან არც ძალიან ახლოს უნდა იყოს და არც შორს. ახლოს მდებარე პლანეტა ზედმეტად ცხელი იქნება, შორს მდებარე კი ცივი და შესაბამისად, წყალი გაიყინება, როგორც ეს მარსზე ხდება, — აღნიშნავს კეინი. საპირისპიროდ, როდესაც თბილ პლანეტაზე შესაძლებელია „გაპარული სათბურის ეფექტის“ მოხდენა, სიცხე ატმოსფეროში „იჭედება“. მეცნიერები დარწმუნებულნი არიან, რომ სწორედ ეს პროცესი
წაკითხვა
რუსეთი მარსზე მაიმუნების გაგზავნას გეგმავს
გამოქვეყნებულია: 2017-01-20 19:35:00
სოჭის სამედიცინო პრიმატოლოგიის კვლევითმა ინსტიტუტმა მარსზე გასაგზავნად მაიმუნების მომზადება დაიწყო. ინსტიტუტის დირექტორ სერგეი ორლოვზე დაყრდნობით, ამის შესახებ „ინტერფაქსი“ იუწყება.ორლოვის განცხადებით, უწონადობასა და კოსმოსურ რადიაციასთან შესაგუებელ წვრთნებს მაკაკები დუბნის ბირთვული ფიზიკის ცენტრში გადიან. მისივე თქმით, სოჭის ინსტიტუტმა კვლევისათვის შესაბამისი გრანტიც მიიღო. კოსმოსში ცხოველი პირველად საბჭოთა კავშირმა გაუშვა 1957 წლის 3 ნოემბერს, ლაიკის ჯიშის ძაღლი, ხომალდ „სპუტნიკ-2“-ით. ძაღლი ფრენის დროს გადახურებისგან მოკვდა. თუმცა, წარმატებული აღმოჩნდა კიდევ ორი საბჭოთა ძაღლის — სტრელკას და ბელკას კოსმოსური მოგზაურობა 1960 წლის 19 აგვისტოს. ისინი პირველი ცხოველები იყვნენ, რომლებმაც წარმატებული ორბიტული ფრენა განახორციელეს და უკან, დედამიწაზე უვნებელნი დაბრუნდნენ. 2013 წელს, ირანმა კოსმოსში მაიმუნი გაუშვა. ეს გახლდათ სამზადისი 2021 წლისთვის, როდესაც ირანი პირველად აპირებს კოსმოსში ადამიანის გაგზავნას.წყარო: Interfax.com
წაკითხვა

უახლესი