საზოგადოებრივი
104.5 FM

ძიება თარიღის მიხედვით

მეცნიერება/ტექნოლოგიები
აღმოჩენილია პირველი ულტრა-კომპაქტური ჯუჯა გალაქტიკა NGC 5044 ჯგუფში
გამოქვეყნებულია: 2017-02-28 20:13:00
არგენტინის ლა-პლატის ეროვნული უნივერსიტეტის ასტრონომთა ჯგუფმა პირველი ულტრა-კომპაქტური ჯუჯა გალაქტიკა აღმოაჩინა გალაქტიკათა ჯგუფ  NGC 5044 -ში. ჩვენგან 11 მილიონი სინათლის წლის მანძილზე მდებარე NGC 5044 ადრეული ტიპის მასიური ელიფსური გაკლაქტიკაა, რომელიც ამავე სახელწოდების ჯგუფის ცენტრშია განთავსებული. ჯგუფი დაახლოებით 150 წევრს შეიცავს, რომელთა დიდი ნაწილი ჯუჯა გალაქტიკებია. ულტრა-კომპაქტური ჯუჯა გალაქტიკები ძალიან კომპაქტური გალაქტიკებია ძალიან ბევრი ვარსკვლავით — თითოეული მათგანი დაახლოებით 100 მილიონ ვარსკვლავს შეიცავს. წარმოადგენენ გარდამავალ სტადიას სფეროსებს გროვებსა და ჯუჯა გალაქტიკებს შორის. მეცნიერები იმედოვნებენ, რომ ეს ულტრა-კომპაქტური ვარსკვლავური სისტემები მათ ბევრ ცნობას მიაწვდის სამყაროში არსებული გალაქტიკების ფორმაციისა და ევოლუციის შესახებ. სწორედ ამ მიზნით აკვირდებოდა არგენტინელ მკვლევართა ჯგუფი ჩილეში მდებარე ტელესკოპებიდან  NGC 5044-ს. მათ მართლაც გადაიღეს საკმაოდ ღრმა ფოტოები, რომელთა საფუძველზეც, საბოლოოდ დადგინდა NGC 5044 გროვაში ულტრა-კომპაქტური ჯუჯა გალაქტიკის არსებობა.როგორც ამ გალაქტიკის რადიალური სიჩქარი და კუთხური სიახლოვე მიუთითებს, ეს ობიექტი დაკავშირებულია გალაქტიკა NGC 5044-თან. ახლად აღმოჩენილ ულტრა-კომპაქტურ გალაქტიკას NGC 5044-UCD1 უწოდეს.მკვლევრებამ დაადგინეს, რომ NGC 5044-UCD1-ის მეტალიანობა შეესაბამება ქალწულისა და ღუმელის თანავარსკვლავედებში მდებარე სხვა ულტრა-კომპაქტური ჯუჯა გალაქტიკების მეტალიანობის მაჩვენებლებს. გარდა ამისა, მკვლევრებმა შეისწავლეს ამ გალაქტიკაში მიმდინარე ვარსკვლავთწარმოქმნის ისტორიაც, რის შემდეგაც აღმოჩნდა, რომ ამ ობიექტის ასაკი დაახლოებით 11,7 მილიარდი წელია.მიუხედავად იმისა, რომ ულტრა-კომპაქტური ჯუჯა გალაქტიკების წარმომავლობა ამ დრომდე დავის საგანია, ყველაზე უფრო დამაჯერებელი ჰიპოთეზის მიხედვით, ისინი ჯუჯა გალაქტიკების მასიური ვარსკვლათგროვები ან გრავიტაციულად დაფლეთილი ბირთვებია. მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ NGC 5044-UCD1 შესაძლოა უჩვეულოდ მასიური სფეროსებრი გროვა იყოს. როგორც ისინი შენიშნავენ, ობიექტის სიკაშკაშე კლასიუკრ სფეროსებრ გროვათა სიკაშკაშეზე მაღალია. გარდა ამისა, ირკვევა ისიც, რომ NGC 5044-UCD1-ში საკმაოდ სწრაფად მიმდინარეობს ვარსკვლავთწარმოქმნის პროცესი, რაც ასევე დამახასიათებელია სფეროსებრი გროვებისათვის.„ყველა მტკიცებულება მიუთითებს იმაზე, რომ NGC 5044-UCD1 მიეკუთვნება NGC 5044 სისტემის უჩვეულოდ მასიურ სფეროსებრ გროვას“, — წერია დოკუმენტში.
წაკითხვა
ციმბირის „ქვესკნელის კარიბჭე“ საგანგაშო მაჩვენებლით იზრდება
გამოქვეყნებულია: 2017-02-27 22:10:00
საიდუმლოს აღარ წარმოადგენს, რომ ციმბირის მრავალწლოვან მზრალობას ბოლო დროს მხოლოდ თხელი ყინულიღა დარჩა. გარემო პირობები იმდენად იცვლება, რომ უზარმაზარი ხვრელები ჩნდება უბრალოდ არსაიდან, ზოგიერთ ადგილას კი ტუნდრა პირდაპირ ადამიანთა ფეხქვეშ, ბატუტივით ხტუნაობს. თუმცა, როგორც ახალმა კვლევამ აჩვენა, რეგიონის უდიდესი კრატერი, რომელსაც ადგილობრივი იაკუტიელი ხალხი „ქვესკნელის კარიბჭეს“ უწოდებს, იმდენად სწრაფად იზრდება, რომ დღის სინათლეზე გამოდის დიდი ხნის წინ დამარხული ტყეები, გვამები და კლიმატის ისტორიული, 200 000-წლოვანი ჩანაწერები. ბატაგაიკის კრატერით ცნობილ ფორმაციას ოფიციალურად თერმოკარსტი ეწოდება. მთელი ციმბირის მასშტაბით, ბოლო წლებში არაერთი მსგავსი თერმოკარსტი გამოჩნდა, მაგრამ მკვლევართა აზრით, ბატაგაიკა შესაძლოა რეგიონის ანომალია იყოს, რომელიც რეგიონის დედაქალაქ იაკუტსკიდან დაახლოებით 660 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს.კრატერის სიგრძე 1 კილომეტრია, სიღრმე კი 86 მეტრი. იგი უდიდესია ამ სახის კრატერებს შორის, რომელიც სულ უფრო და უფრო იზრდება.გასულ წელს, გერმანიის ალფრედ ვეგენერის ინსტიტუტის მეცნიერის, ფრანკ გიუნტერის მიერ წარმოდგენილმა კვლევამ აჩვენა, რომ კრატერის მთავარი კედელი გასული ათწლეულის დაკვირვებების პერიოდში წელიწადში 10 მეტრით იზრდებოდა. შედარებით თბილ წლებში კი ზრდის მაჩვენებელი წელიწადში 30 მეტრს აღწევდა.ჯგუფის ვარაუდით, ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში ტემპერატურის მატებასთან ერთად, კრატერის გვერდითი კედელი უახლოეს თვეებში მეზობელ ხეობას მიაღწევს, რაც მიწის კიდევ უფრო დიდ ჩანგრევას გამოიწვევს. „ბოლო წლების დაკვირვებები ცხადყოფს, რომ კრატერი გამუდმებით იზრ
წაკითხვა
ვიკიპედიაში რობოტებს შორის დაუსრულებელი ომები მიმდინარეობს
გამოქვეყნებულია: 2017-02-27 19:19:00
ვიკიპედია, მეხუთე ყველაზე პოპულარული საიტი მსოფლიოში, უკვე 40 მილიონ სტატიას შეიცავს. შესაძლოა არ იცოდეთ, რომ ვიკიპედიის მთელი უფასო ინფორმაციის მიღმა, ცივი კიბერ-ომი მიმდინარეობს.როგორც ვიკიპედიის ისტორიის პირველი 10 წლის ანალიზები აჩვენებს, ვიკიპედიას არედაქტირებს ხელოვნურ ინტელექტზე მომუშავე სპეციალური ალგორითმის ავტომატიზებული პროგრამული უზრუნვეყლოფის „ბოტების“ დიდი ოდენობა. სტატიების რედაქტირებისას ისინი ჩართულნი არიან ერთმანეთთან დაუსრულებელ პაექრობაში, მუდმივად აუქმებენ ერთმანეთის რედაქტირებებს. „ბოტებს შორის მიმდინარე ომი შესაძლოა ადამიანებს შორის მიმდინარე ომზე ბევრად შეუპოვარი იყოს. ადამიანები, როგორც წესი, რამდენიმე დღის შემდეგ წყნარდებიან, მაგრამ ბოტებს შორის შესაძლოა ეს წლობით არ მოხდეს“, — უთხრა  The Guardian-ს ოქსფორდის უნივერსიტეტის მკვლევარმა ტაჰა იასერიმ.იასერიმ და მისმა კოლეგებმა 2001-2010 წლებში, ვიკიპედიაში განხორციელებული რედაქტირებები შეისწავლეს. მიუხედავად იმისა, რომ ვებსაიტის ადრეულ წლებში ბოტების აქტივობათა მოცულობა დაბალი იყო, რაოდენობა საგრძნობლად გაიზარდა პლატფორმისა და ბოტების ტექნოლოგიების მომწიფებასთან ერთად. 2014 წლის მონაცემებით, ვიკიპედიის ყველა ენის განყოფილებათა რედაქტირებების 15% ბოტებზე მოდის, მიუხედავად იმისა, რომ თავად ეს ალგორითმი ვიკიპედიის რედაქტორთა მხოლოდ 0,1%-ს შეადგენს.ვიკიპედიაში ბოტები ძირითადად რუტინულ სამუშაოს ასრულებენ. მათ შორის, აუქმებენ ჩადენილ ვანდალიზმს, ასწორებენ მართლწერას, აკეთებენ ბმულებს და ავტომატურად ახდენენ ახალი კონტენტის იმპორტს.ბოტების კეთილი მიზნებისთვის იქმნება. მხარს უჭერენ და თანამშრომლობენ ადამიან ვიკიპედიელებთან, მაგრამ კეთილმოსურნეობა საკუთარ თავს ყოველთვის არ ესადაგება.ვიკიპედიაში განსაკუთრებით აქტიურია ორი ბოტი — Xqbot და Darknessbot, რომლებიც ერთმანეთს 3600-ზე მეტ სტატიაში შეეჯახნენ.2009-2010 წლებში, Xqbot-მა გააუქმა Darknessbot-ის 2000-ზე მეტი ცვლილება. თუმცა, Darknessbot-მა 1700 მათგანი კვლავ უკან დააბრუნა.კიდევ ერთი ეპიკური შეჯახების დროს, ერთმანეთის 1000-ზე მ
წაკითხვა
კომოდოს ვარანის სისხლი შესაძლოა ანტიბიოტიკებისადმი რეზისტენტულობის დამარცხებაში დაგვეხმაროს
გამოქვეყნებულია: 2017-02-25 18:56:00
მკვლევართა დასკვნით, კომოდოს ვარანის სისხლში არსებულ ცილების ფრაგმენტებს ანტიმიკრობული თვისებები აქვს, რაც მას ტოქსიკურ ბაქტერიასთან შეწინააღმდეგებაში ეხმარება, შესაბამისად, მათი გამოყენებით შესაძლებელია შეიქმნას ახალი მედიკამენტი, რომელიც ანტიბიოტიკებისადმი რეზისტენტულობას შეებრძოლება. კომოდოს ვარანი მსოფლიოში უდიდესი ხვლიკია, რომელიც სიგრძეში 3 მეტრამდე იზრდება და 70 კგ-მდე იწონის. ბინადრობს ინდონეზიის ხუთ პატარა კუნძულზე; მასიური ზომისა და ბასრი კბილების წყალობით, ისინი ნადირობენ ისეთ დიდ არსებებზეც კი, როგორიცაა წყლის ბუფალო, თუმცა, არსებობს კიდევ ერთი მიზეზი, რის გამოც ვარანის ნაკბენი განსაკუთრებით სახიფათოა.როგორც წინა კვლევის შედეგად დადგინდა, კომოდის ვარანის (Varanus komodoensis) პირის ღრუში 57 სახის საშიში ბაქტერია ბინადრობს.ამ ბაქტერიათა წარმომავლობა ბოლომდე ცნობილი არაა. მიიჩნეოდა, რომ კომოდოს ვარანებში ისინი ჩამდინარე წყლების სმისას ხვდებოდნენ.ამჯერად, მკვლევრებმა დაადგინეს თუ როგორ გახდნენ ეს ხვლიკები რეზისტენტულნი მათ პირში მობინადრე ძალიან სასიკვდილო ბაქტერიების მიმართ.ჯორჯ მეისონის უნივერსიტეტის მკვლევართა ჯგუფმა კომოდოს ვარანების სისხლის ნიმუშები აიღო და ანალიზების შედეგად ეცადა ეპოვნა ე. წ.  კათიონური ანტიმიკრობული პეფტიდების კვალი.ცილის ამ ფრაგმენტებს თითქმის ყველა ცოცხალი არსება წარმოქმნის და იგი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს თანდაყოლილ იმუნურ სისტემაში. 2015 წელს, მკვლევართა ერთ-ერთმა ჯგუფმა პეფტიდები ალიგატორების სისხლშიც აღმოაჩინა.„ის თქვენი იმუნური სისტემის ნაწილია, რომელიც სიცოცხლეს გინარჩუნებთ ორი ან სამი კვირის მანძილზე, სანამ თქვენ ბაქტერიული ინფექციის ანტისხეულებს გამოიმუშავებთ“, — აღნიშნა ბიოქიმიკოსმა მონიკ ვან ჰოეკმა. „ის თქვენი გენერალიზებული იმუნური პასუხია დანარჩენი მსოფლიოსადმი“.ლაბორატორიაში შემუშავებული ტექნიკის წყალობით, ჰიდროგელისგან დამზადებული უარყოფითად დამუხტული ნანონაწილაკები სისხლის ნიმუშებში ფეპტიდების დასაჭერად გამოიყენეს; ანალიზების შედეგად, მოხდა 48 პოტენციური  კათიონური ანტიმიკრობული პეფტიდის იდენტიფიცირება.48-დან 47 პეფტიდი ჰისტონური ცილებიდან მომდინარეობდა, რომლებიც ანტიმიკრობული თვისებებითაა ცნობილი.ამის შემდეგ, ჯგუფმა მოახდინა 8 პეფტიდის სინთეზი და გასინჯა განსაკუთრებით საშიში ორი სახის ბაქტერიის წინააღ
წაკითხვა
მარსს შესაძლოა სატურნის მსგავსი რგოლები გაუჩნდეს
გამოქვეყნებულია: 2017-02-24 19:45:00
მზის სისტემაში რგოლებიანი პლანეტა სულ ოთხია: იუპიტერი, სატურნი, ურანი და ნეპტუნი. თუმცა, მომავალში შესაძლოა კიდევ ერთი ასეთი პლანეტა ვიხილოთ. მოსალოდნელია, რომ მათ რიცხვს ერთ მშვენიერ დღეს მარსიც შეემტება, როდესაც მისი ბუნებრივი თანამგზავრი, ფობოსი თანდათანობით დაიშლება და მტვრისა და კენჭების ჰალოდ გადაიქცევა. როგორც ახალი კვლევა აჩვენებს, მარსის ორივე მთვარემ უკვე წარმოქმნა მტვრის კუდი, რომელიც მომავალში წითელი პლანეტის რგოლებად იქცევა.ინდოეთის ფიზიკის კვლევითი ლაბორატორიის ჯგუფმა მოახდინა მტვრის იმ მოცულობის მოდელირება, რომელსაც მარსის ორ მთვარეს მეტეორიტები გააცლიან. ჯერ კიდევ საიდუმლოებით რჩება მოცული მარსის ორი ხორკლიანი, კარტოფილის ფორმის მთვარის — ფობოსისა და დეიმოსის წარმომავლობა, თუმცა მათი სიმჭიდროვისა და არეკვლის უნარიდან გამომდინარე, მეცნიერებს მიაჩნიათ, რომ ისინი ჩაჭერილი ასტროიდებია. მიუხედავად მათი წარმომავლობისა, მარსთან უფრო ახლოს მდებარე ფობოსი წარმოადგენს რამდენიმე ათასი მილიონი წლის ქვას, რომელსაც მარსის გრავიტაციული ძალა თანდათან დაშლის და კენჭების გროვად აქცევს. ამჟამად, ფობოსის ორბიტა ყოველ საუკუნეში 2 მეტრით მცირდება, რაც თანამგზავრს საბოლოო დასასრულამდე მიიყვანს.თუკი ფობოსი საკმარისად მყარი დარჩება, 22 კმ სიგანის სხეული მარსის მტვრიან ზედაპირს შეასკდება, ნაცვლად გედის მომხიბვლელი, აპოკალიფსური სიმღერისა. თუ მან საკმარისი ზომა ვერ შეინარჩუნა, ფობოსის კლდოვანი ნამსხვრევები და მტვერი პლანეტის გარშემო გრძელ ორბიტაზე გადაიჭიმება და საბოლოოდ წარმოქმნის რგოლს. მიუხედავად იმისა, რომ მარსს ამჟამად ეს ლამაზი მახასიათებელი ჯერ არ გააჩნია, წითელი პლანეტის ორბიტაზე უკვე მოძრაობს მტვრის გარკვეული წილი.2015 წელს, მარსის ატმოსფეროსა და აქროლადობის ევოლუციის შემსწავლელმა თანამგზავრმა (MAVEN) წითელი პლანეტის ზედაპირიდან 150-300 კმ სიმაღლეზე დააფიქსირა გაფანტული ღრუბლის ნაწილაკები; მას შემდეგ მკვლევართა ჯგუფი ცდილობდა გაერკვია რამდენად იყო ის მთვარეებისეული წარმოშობის.მათ ერთმანეთს შეადარეს MAVEN-დან მიღებული მონაცემები და მოდელები, რომლებიც აფასებდა მარსსა და მის ორ მთვარეზე მეტეორიტთა დაცემის სიხშირეს.იმ არგუმენტით, რომ უფრო მსუბუქ ნაწილაკებს მზის ქარები შორს სტყორცნის, მკვლევრები ვარაუდობენ, რომ მარსის ორბიტაზე, ამ ნაწილაკების საკმაოდ მოზრდილი დიდმა ოდენობამ უნდა მოიყაროს თავი, ფობოსისა და დეიმოსის კუდების სახით.&
წაკითხვა
NASA-მ ერთი ვარსკვლავის ორბიტაზე დედამიწის ზომის შვიდი პლანეტა აღმოაჩინა
განახლებულია: 2017-02-23 20:55:00
„ნასამ’’ დედამიწის მსგავსი შვიდი ახალი პლანეტის აღმოჩენის შესახებ განაცხადა. შვიდივე პლანეტა ერთი ვარსკვლავის ორბიტაზე მოძრაობს. მეცნიერების ვარაუდით, 7-დან სამ პლანეტაზე, შესაძლოა, არსებობდეს წყალი და ისეთივე გარემო პირობები, როგორც დედამიწაზე, რაც სიცოცხლის არსებობის ალბათობასაც ზრდის, თუმცა ეს პლანეტები იმდენად შორს არის დედამიწიდან, რომ მეცნიერების ვარაუდის გადამოწმება შეუძლებელია . 
წაკითხვა
მომართეთ თქვენი რადიომიმღები: ვარსკვლავების დაბადებისას გალაქტიკები მღერიან
გამოქვეყნებულია: 2017-02-23 19:55:00
კანარის ასტროფიზიკის ინსტიტუტის მკვლევართა ჯგუფმა, გალაქტიკებში ვარსკვლავთა წარმოქმნის მაჩვენებლის განსაზღრის ყველაზე ზუსტი გზა აღმოაჩინა; ამისათვის მათ 1-10 გიგაჰერც სიხშირულ დიაპაზონში მათ მიერ გამოყოფილი რადიოგამოსხივება გამოიყენეს. თითქმის ყველა შუქი, რომელსაც ჩვენ სამყაროში ვხედავთ, მომდინარეობს ვარსკვლავებიდან, რომლებიც ვარსკვალავთშორის სივრცეში არსებულ გაზის მჭირდო ღრუბლებში წარმოიშვნენ. მათი ფორმირების მაჩვენებელი დამოკიდებულია გალაქტიკებში არსებულ გაზის მარაგსა და ვარსკვალავთშორისი სივრცის ფიზიკურ პირობებზე, რომლებიც ვარსკვლავების წარმოქმნასთან ერთად იცვლება. აქედან გამომდინარე, ვარსკვლავების ფორმირების მაჩვენებლის განსაზღვრა გადამწყვეტია გალაქტიკების წარმოქმნისა და ევოლუციის შესასწავლად. ამ დრომდე, ვარსკვლავების დაბადების მაჩვენებლის განსასაზღვრად, სხვადასხვა ტალღის სიგრძეში მრავალი დაკვირვება ჩატარდა, რომელთაგან თითოეულს გააჩნდა როგორც უპირატესობა, ისე ნაკლი. ყველაზე ხშირად, ამ მაჩვენებლის გამოსათვლელად მიმართავენ ხილულ სინათლესა და ულტრაისფერ გამოსხივებას, თუმცა მათ ნაწილობრივ შთანთქავს ვარსკვლავთშორისი მტვერი.  ამ ფაქტმა მკვლევრები აიძულა ჰიბრიდული მეთოდისთვის მიემართათ, რაც ორ ან მეტ განსხვავებულ გამოსიხვებას აერთიანებს, მათ შორის ინფრაწითელს, რომელსაც შეუძლია შეასწოროს მტვრის შთანთქვა. თუმცა, ამ მეთოდის გამოყენება ხშირად არასაიმედოა, რადგან საქმეში შეიძლება ჩაერიოს და არასწორად წარმართოს სხვა ისეთი წყაროები და მექანიზმები, რომლებიც მასიური ვარსკვლავების წარმოშობასთან კავშირში არ არის.ამჯერად, საერთაშორისო მკლვევართა ჯგუფმა, რომელსაც კანარის ასტროფიზიკის ინსტიტუტის ასტროფიზიკოსი ფატემე ტაბატაბაეი უძღვებოდა, ჩაატარა გალაქტიკებში სპექტრული ენერგიის გადანაწილების დეტალური ანალიზი და პირველად ისტორიაში, შესძლო განესაზღვრა ის ენერგია, რომელსაც ისინი 1-10 გიგაჰერც სიხშირულ დიაპაზონში გამოყოფენ და რომელიც შეგვიძლია გამოვიყენოთ მათი ვარსკვლავების ფორმირების მაჩვენებლის გასაგებად.„ჩვენ რადიოგამოსხივება გამოვიყენეთ იმიტომ, რომ წინა კვლევებში მჭიდრო ურთიერთქმდება გამოვლინდა რადიო და ინფრაწითელ გამოსხივებებს შორის, რომელიც მაგნიტუდის ოთხ რიგზე მეტ დიაპაზონს მოცავს“, — აცხადებენ მკვლევრები. ამ ურთიერთქმედების ასახსნელად, საჭირო იყო უფრო დეტალური კვლევები, რათა გარკვეულიყო ენერგიის წყაროები და პროცესები, რომლებიც ამ გალაქტიკებში რადიოგამოსხივებას გამოყოფდნენ. „მკვლევართა ჯგუფმა გადავწყვიტეთ, რომ გალაქტიკათა შესწავლა წარგვემართა KINGFISH-ის (Key Insights on Nearby Galaxies: a Far-Infrared Survey with Herschel) ნიმუშებით, რადიოსიხშირეთა მთელ სერიებში“, — ამბობს მაქს პლანკის ასტრონომიის ინსტიტუტის მკვლევარი ევა შინერერი. საბოლოო ნიმუში მოიცავს ძალიან განსხვავებული მახასიათე
წაკითხვა
თსუ სტუდენტებისთვის საგრანტო კონკურსს აცხადებს
გამოქვეყნებულია: 2017-02-23 16:21:00
თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორმა საზოგადოებას რამდენიმე სიახლე გააცნო. უნივერსიტეტში გამოცხადდა საგრანტო კონკურსი, რომელიც სტუდენტურ პროექტებს დააფინანსებს. პროექტის წარდგენა უკვე შეუძლიათ აქტიური სტატუსის მქონე სტუდენტს ან სტუდენტთა ჯგუფს. დაფინანსდება სამეცნიერო და კულტურულ-სპორტული მიმართულებები. უნივერსიტეტში ასევე ამოქმედდა სტუდენტური ომბუდსმენის ინსტიტუტი, რომლის მიზანიც ადმინისტრაციასა და სტუდენტებს შორის წარმოქმნილი კონფლიქტების მედიაცია იქნება. მიმდინარე წელს იგეგმება ახალი სტუდენტური საცხოვრებლის ექსპლუატაციაც. 
წაკითხვა
ეპიდემია, რომელიც შესაძლოა აცტეკების ცივილიზაციის დამხობის მიზეზი გახდა
გამოქვეყნებულია: 2017-02-22 21:30:00
1519 წელს, როდესაც ესპანელები მექსიკას მიადგნენ, ადგილობრივი მოსახლეობა დაახლოებით 25 მილიონ ადამიანს ითვლიდა. ერთი საუკუნის შემდეგ, დარჩა მხოლოდ 1 მილიონი კაცი, რისი ძირითადი მიზეზიც ოკეანისგაღმიდან მოტანილი დაავადებების აფეთქება იყო.მიუხედავად მრავალი ვერსიისა, ამ დრომდე უცნობი რჩებოდა ის ზუსტი დაავადებები,  რომლებმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს აცტეკთა საზოგადოების კოლაფსში. თუმცა ამჯერად, მეცნიერებმა წარმოადგინეს ერთ-ერთი ყველაზე საშინელი ეპიდემიების ბაქტერიათა დნმ-ის პირველი მტკიცებულება; როგორც ირკვევა, ყველაფრის მიზეზი შესაძლოა სალმონელას მომაკვდინებელი ეპიდემია გახდა.აცტეკების ცივილიზაციის დაცემა მრავალი მომაჯადოებელი ამბის წყარო გახდა და როგორც საყოველთაოდ მიიჩნეოდა, პროცესში ჩართული იყო სხვადასხვა ფაქტორი — ძირითადად ესპანელთა ძალების მისვლა, რასაც ადგილობრივ მოსახლეობაში რამდენიმე ევროპული დაავადების აფეთქება მოჰყვა.ეპიდემიათა აფეთქებებს შორის ყველაზე უარესი კოკოლიცტლის სახელითაა ცნობილი, რაც აცტეკთა ენა ნაუატლიზე „შავ ჭირს“ ნიშნავს.ცნობილია, რომ 1545-1550 წლებს შორის მიმდინარე კოკოლიცტლის დროს ადგილობრივი მოსახლეობის 80% დაიღუპა. „1545 წლის კოკოლიცტლის ეპიდემია ახალი სამყაროს ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე გამანადგურებელ ეპიდემიადაა მიჩნეული“, — წერია მაქს პლანკის ადამიანის ისტორიის ინსტიტუტის მიერ გამოქვეყნებულ კვლევაში.აქამდე მეცნიერები ვარაუდობდნენ, რომ მძვინვარებდა წითელას, ყვავილისა და ტიფის ეპიდემიები. 2002 წელს გამოქვეყნებული კვლევა კი ვარაუდობდა, რომ სიკვდილიანობის ძირითადი მიზეზი იყო ვირუსული ჰემორაგიული ცხელება, რასაც კიდევ უფრო ამწვავებდა გვალვა.მაგრამ აქამდე, არც ერთი ეს ჰიპოთეზა დნმ-ის მტკიცებულების დონეზე არ დადასტურებულა.ამჯერად, მაქს პლანკის ინსტიტუტის მკვლევრებმა წარმოადგინეს მტკიცებულება, რომლის მიხედვითაც, აფეთქების მიზეზი სინამდვილეში შესაძლოა ყოფილიყო სალმონელას პრიმიტიული და მომაკვდინებელი ფორმა.აცტეკთა ეპიდემიების მიზეზების გარკვევის მცდელობისას, მკვლევრებმა შეისწავლეს სამხრეთ მექსიკაში, ოახაკის შტატის მაღალმთიანეთში არსებული სამარხები, რომლებშიც დიდი ძალისხმევის შედეგად, 29 ჩონჩხს კბილებიდან დნმ აუღეს; გაირკვა, რომ 24 მათგანი 1545-1550 წლებში მძვინვარე ეპიდემიების შედეგად იყო დაღუპული.ჯგუ
წაკითხვა
რა აღმოაჩინა NASA-მ? პრესკონფერენცია, რომელსაც მთელი მსოფლიო ელოდა, დასრულდა
გამოქვეყნებულია: 2017-02-22 23:08:00
როგორც გატყობინებდით, NASA-მ რამდენიმე დღის წინ სპეციალური პრესკონფერენცია დააანონსა, რომელსაც თითქმის მთელი მსოფლიო ელოდა. როგორც სააგენტო იუწყებოდა, მათ მზის სისტემის გარეთ მნიშვნელოვანი აღმოჩენა ჰქონდათ გაკეთებული. კონფერენცია დღეს, 22 თებერვალს, თბილისის დროით 22:00 საათზე დაიწყო და რამდენიმე წუთის წინ დასრულდა.მაშ ასე, რა აღმოაჩინა ამერიკის კოსმოსურმა სააგენტომ?NASA-ს სპიცერის კოსმოსური ტელესკოპის გამოყენებით, მეცნიერებმა ჩვენგან 40 სინათლის წლის დაშორებით მდებარე ვარსკვლავური სისტემა TRAPPIST-1 აღმოაჩინეს, რომლის გარშემოც 7 კლდოვანი პლანეტა ბრუნავს. მეცნიერთა შეფასებით, სამი მათგანი სასიცოცხლო ზონაში იმყოფება და შესაბამისად, თხევადი წყალიც არსებობს, რაც სიცოცხლის არსებობის წინაპირობაა. სასიცოცხლო ზონა არის რეგიონი ვარსკვლავის გარშემო, სადაც ტემპერატურა საკმარისია თხევადი წყლის არსებობისთვის — ანუ არც ძალიან ცივა, რომ გაიყინოს და არც ძალიან ცხელა, რომ აორთქლდეს. სისტემაში მდებარე ერთ-ერთი პლანეტა გრავიტაციულადაა ჩაჭერილი თავის დედა-ვარსკვლავთან, რაც იმას ნიშნავს, რომ ის სულ ერთი სახით უყურებს მნათობს, ზუსტად ისე, როგორც მთვარე უყურებს მუდამ ერთი მხარით დედამიწას. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ გრავიტაციულად ჩაჭერილი პლანეტების ზედაპირზე ტემპერატურული სხვაობები ძალიან დიდია, რის გამოც წარმოიქმნება საოცარი ქარები.სპიცერის კოსმოსურმა ტელესკოპმა აღმოჩენისთვის ტრანზიტული მეთოდი გამოიყენა — როდესაც პლანეტა ვარსკვლავსა და და
წაკითხვა
ახალი აღმოჩენები მზის სისტემის მიღმა - NASA სპეციალურ პრესკონფერენციას გამართავს
განახლებულია: 2017-02-21 22:08:00
ხვალ, 22 თებერვალს, ნიუ-იორკის დროით 13:00 საათზე, NASA სპეციალურ პრესკონფერენციას გამართავს, რომელზეც წარმოადგენს ახალ აღმოჩენებს მზის სისტემის მიღმა არსებული ვარსკვლავების გარშემო მოძრავი პლანეტების, ანუ ეგზოპლანეტების შესახებ.  დამატებით დეტალებს NASA ჯერჯერობით არ აკონკრეტებს. მთელი სამყაროს მასშტაბით, მზის სისტემის მიღმა, ეგზოპლანეტები სიცოცხლის არსებობის მთავარი იმედია. უკვე აღმოჩენილია მრავალი ეგზოპლანეტა, რომლებიც საკმაოდ ჰგვანან დედამიწას და შესაძლოა უხვად ჰქონდეთ სიცოცხლისათვის აუცილებელი ელემენტებიც. ახალ ეგზოპლანეტათა აღმოჩენა ბოლო დროს განსაკუთრებით გახშირდა.პრესკონფერენცია პირდაპირ ეთერში გადაიცემა NASA TV-ზე და სააგენტოს ვებგვერდზე.წყარო: nasa.gov
წაკითხვა
აღმოჩენილია ცხელი „სუპერ-დედამიწა“ და 60 სხვა პლანეტა - არამიწიერი სიცოცხლის შანსები იზრდება
განახლებულია: 2017-02-21 21:47:00
ბოლო წლებში, ასტრონომებმა 60 ახალი პლანეტა აღმოაჩინეს, რაც კიდევ უფრო ზრდის იმის შანსს, რომ რომელიმე მათგანზე შესაძლოა სიცოცხლე იყოს.გარდა ამისა, ასტრონომთა საერთაშორისო ჯგუფმა კიდევ 54 სხვა პოტენციური პლანეტა იპოვა, რაც იმას ნიშნავს, რომ სულ აღმოჩენილია 114 ახალი ეგზოპლანეტა.მკვლევართა განცხადებით, ზოგიერთი მათგანი შესაძლოა დედამიწას ჰგავდეს და იქ სიცოცხლეც ყვაოდეს.მათ შორის ერთ-ერთი ეგზოპლანეტა Gliese 411-b, ცხელი „სუპერ-დედამიწაა“, კლდოვანი ზედაპირით. იგი მზიდან მეოთხე უახლოესი ვარსკვლავის გარშემო ბრუნავს. შედეგად, კიდევ უფრო ძლიერდება მოსაზრება, რომ მზის სიახლოვეს მდებარე ყველა ვარსკვლავს მის გარშემო მოძრავი საკუთარი პლანეტები ჰყავს, რომელთაგან ზოგიერთი შესაძლოა დედამიწის მსგავსი იყოს და სიცოცხლისათვის აუცილებელი პირობებიც არსებობდეს.აღმოჩენა ეყრდნობა 1600 ვარსკვლავზე 61 000 ინდივიდუალურ დაკვირვებას, რასაც ამერიკელი ასტრონომები 20 წლის მანძილზე წარმართავდნენ ჰავაიზე მდებარე ტელესკოპ Keck-I-ის გამოყენებით.დაკვირვებები კვლევა Lick–Carnegie Exoplanet Survey-ის ნაწილი იყო, რომელიც 1996 წელს ასტრონომებმა — სტივ ვოგტმა, ჯოფრი მერსიმ და პოლ ბატლერმა დაიწყეს. პროექტში ჩართული ერთადერთი ევროპელი მეცნიერი, დოქტორი ტუმოი, რომელიც მონაცემების ანალიზს ხელმძღვანელობდა, აღნიშნავს: „მომაჯადოებელია იმაზე ფიქრი, რომ როდესაც უახლოეს ვარსკვლავებს ვუყურებთ, დიდი ალბათობით, ყველა მათგანს ჰყავს პლანეტები, რომლებიც მათ გარშემო მოძრაობენ“.„ეს რაღაც ისეთია, რაშიც ასტრონომები დარწმუნებულნი არ იყვნენ, ხუთი წლის წინაც კი“.„გარდა ამისა, ეს ახალი პლანეტები გვეხმარება უკეთ გავერკვეთ პლანეტური სისტემების ფორმირების პროცესში და ავარჩიოთ საინტერესო სამიზნეები, რომელთაც მომავალში პირდაპირ გადავუღებთ ფოტოებს“.„ეს დოკუმენტი და მონაცემები ჩემი, როგორც ასტრონომის მოღვაწეობის მიღწევების ერთ-ერთი გვირგვინია“, — ამბობს დოქტორი ბატლერი.ჯგუფის ნაშრომი The Astrophysical Journal-ში გამოქვეყნდება.მომზადებულია The Independent-ის მიხედვით
წაკითხვა
მარტში შესაძლოა წითელი iPhone 7 და iPhone 7 Plus გამოვიდეს
გამოქვეყნებულია: 2017-02-21 19:14:00
უცხოური მედიის ინფორმაციით, შესაძლოა კომპანია Apple-მა მარტის თვეში წითელი iPhone 7 და iPhone 7 Plus გამოუშვას. ანონსი კომპანიის გამოფენაზე გაკეთდება, რომელიც მარტშია დაგეგმილი. წითელი "აიფონის" შესახებ სტატია იაპონელმა ბლოგერმაც გამოაქვენა. მისი ინფორმაციით, წითელი iPhone 7 ბაზარზე მარტის ბოლოს გამოჩნდება.დღემდე iPhone-ის რამდენიმე ფერს ვიცნობდით. ესენია შავი, ვერცხლისფერი, ოქროსფერი და ვარდისფერი.უცხოური მედია იმავე წყაროზე დაყრდნობით გვიყვება რომ, კომპანია ასევე გეგმავს გაანახლოს iPhone SE​ და მას 128 გიგაბაიტის მახსოვრობა მიანიჭოს.​კომპანია Apple-ის გამოფენა მარტის თვეშია დაგეგმილი, სადაც iPad-ის ახალ ვერსიებსაც წარადგენენ.
წაკითხვა
პლუტონს შესაძლოა პლანეტის სტატუსი დაუბრუნდეს - პლანეტის განსაზღვრების ახალი ვარიანტი
გამოქვეყნებულია: 2017-02-20 21:46:00
NASA-ს მეცნიერებმა გამოაქვეყნეს მანიფესტი, რომელიც პლანეტის ახალ განსაზღვრებას გვთავაზობს. თუკი ეს დოკუმენტი დამტკიცდა, მზის სისტემას მყისიერად დაემატება 100-ზე მეტი ახალი პლანეტა, მათ შორის პლუტონი და ჩვენი მთვარეც.მთავარი ცვლილება, რომლის დამტკიცებასაც ჯგუფი იმედოვნებს, არის ის, რომ აუცილებელი აღარაა მზის სისტემის სხეულები მზის გარშემო მოძრაობდნენ, რათა პლანეტებად ჩაითვალონ. მეცნიერთა თქმით, მხედველობაში უნდა მივიღოთ მათი შინაგანი ფიზიკური მახასიათებლები და არა მათი ურთიერთქმედება ვარსკვლავებთან.„იმისათვის, რათა შევინარჩუნოთ როგორც მეცნიერული კლასიფიკაციის ხმა, ისე ხალხის ინტუიცია, ჩვენ წარმოვადგენთ პლანეტის განსაზღვრებას, რომელიც გეოფიზიკას ეფუძნება. იგი უფრო მეტად უსვამს ხაზს სხეულის შინაგან ფიზიკურ მახასიათებლებს, ვიდრე მის გარეგან, ორბიტულ მახასიათებლებს“, — განმარტავენ მკვლევრები.ჯგუფის ხელმძღვანელია ალან სტერნი, NASA-ს პლუტონთან გაგზავნილი მისია New Horizons-ის ძირითადი მკვლევარი. 2015 წელს, პირველად ისტორიაში, ამ მისიამ კამათის საგნად ქცეულ ჯუჯა პლანეტას გადაუფრინა.პლუტონი ჯუჯა პლანეტად 2006 წლის აგვისტოში „ჩამოქვეითდა“, მას შემდეგ, რაც კალიფორნიის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის ასტრონომმა მაიკ ბრაუნმა პლანეტათა განსაზღვრების ახალი ვერსია წარმოადგინა.პლანეტათა ეს განსაზღვრება დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა, რომელიც მსგავს საკითხებს აკონტროლებს. განსაზღვრებაში ვკითხულობთ:„ციური სხეული, რომელიც მზის გარშემო მოძრაობს და აქვს საკმარისი მასა საკუთარი გრავიტაციისთვის, რათა დაძლიოს მტკიცე სხეულთა ძალები ისე, რომ მიაღწიოს ჰიდროსტატიკური ეკვილიბრუმის ფორმას და რომელსაც მზის გარშემო ორბიტისას გაწმენდილი აქვს სამეზობლო“.იმის გამო, რომ პლუტონს ორბიტაზე სამეზობლო ჯერ არ აქვს მოსუფთავებული, ამ განმარტების მიხედვით, მან პლანეტის სტატუსი დაკარგა.სტერნი, რომელსაც პლუტონისადმი აშკარად დიდი სიყვარული აქვს, უძღვება მისიას, რომელმაც პირველად გვანახა მისი გულის ფორმის მახასიათებელი. პლუტონის „ჩამოქვეითებას“ თავის დროზე მან აბსურდი უწოდა.
წაკითხვა
როგორ ეძებდა ჩერჩილი არამიწიერ სიცოცხლეს - პოლიტიკოსის დღემდე უცნობი ნაშრომი
გამოქვეყნებულია: 2017-02-18 20:50:00
ომის კორესპონდენტი, სახელმწიფო მოღვაწე, ასტრონომი. ვარსკვლავებზე დაკვირვება შესაძლოა სულაც არაა ის საქმიანობა, რომლითაც უინსტონ ჩერჩილი კარგად გვახსოვს, მაგრამ ახლახან, 60 წლის შემდეგ,  გამოქვეყნდა მის მიერ დაწერილი ტრაქტატი არამიწიერი სიცოცხლის შესახებ, საიდანაც კარგად ირკვევა ჩერჩილის მეცნიერული ალღო. როგორც ნაწერიდან ირკვევა, იმ პერიოდში, როდესაც „ბრიტანელი ბულდოგი“ დიდ ბრიტანეთს მართავდა და პარალელურად მოკავშირეებს მეორე მსოფლიო ომში გამარჯვებაში ეხმარებოდა, იგი ერთ-ერთი პირველი იყო, ვინც ვარაუდობდა სამყაროში ისეთი რეგიონების არსებობის შესახებ, სადაც შესაძლოა სიცოცხლე ყოფილიყო.რამდენიმე დღის წინ, სამეცნიერო ჟურნალ Nature-ში დღის სინათლე იხილა ჩერჩილის ესემ „ვართ თუ არა მარტონი სამყაროში“? „არ ვარ საკმარისად დარწმუნებული იმაში, რათა ვიფიქრო, რომ ჩემი მზე ერთადერთია, რომელსაც პლანეტების ოჯახი ჰყავს“, — წერს ჩერჩილი დოკუმენტში, რომელიც გასულ წელს, ასტროფიზიკოსმა მარიო ლივიომ მისურიში, ფულტონის ჩერჩილის მუზეუმში წარმოადგინა.„უნდა არსებობდეს სხვა მრავალი პლანეტა, რომელთაც საკმარისი ზომა ექნებათ იმისათვის, რათა წყალი და ატმოსფერო შეინარჩუნონ და თავიანთ მშობელი მზისგან საკმარისი მანძილით იყვნენ დაშორებულნი იმისათვის, რომ იქ ხელსაყრელი ტემპერატურაც იყოს“, — წერს ჩერჩილი. ამ უკანასკნელს ამჟამად ვარსკვლავის „სასიცოცხლო ზონა“ ეწოდება.განმარტებისათვის, „სასიცოცხლო ზონა“  — პლანეტა თავისი ვარსკვლავის გარშემო იმ მანძილიდან მოძრაობს, რომ წყალი სიცხისგან არ აორთქლდეს და საკმარისად ახლოსაა იმისათვის, რათა არ გაიყინოს და თხევადი დარჩეს. წყალი სიცოცხლისათვის უმთავრეს ნივთიერებად მიიჩნევა.ლივიოს თქმით, ჩერჩილმა ეს ჩანაწერი პირველად 1939 წელს გააკეთა, როდესაც ევროპა ომის ზღვარზე იყო, შემდეგ კი 1950-იანი წლების ბოლოს ჩაასწორა, როდესაც სამხრეთ საფრანგეთის ერთ-ერთ სოფელში თავის გამომცემელს სტუმრობდა.როგორც ირკვევა, ჩერჩილის ნაშრომი არასოდეს გამოქვეყნებულა ან გამხდარა სამეცნიერო ან აკადემიური განხილვის საგანი.„ყველაზე გასაოცარი მისი აზროვნებაა; პრობლემის შესახებ ის მეცნიერის მსგავსდ ფიქრობდა“, — უთხრა სააგენტო AFP-ს ლივიომ. 
წაკითხვა
აღმოჩენილია „ორსული“ რეპტილიის ნამარხი - პირველი ცოცხლადმშობი დინოზავრი
გამოქვეყნებულია: 2017-02-17 20:50:00
ყოველი ახლად აღმოჩენილი ნამარხი კიდევ ერთი ახალი შესაძლებლობაა წარსულში არსებულ ქმნილებათა შესახებ მეტი ინფორმაციის მისაღებად. თუმცა, გაცილებით საინტერესოა ზღვის „ორსული“ ქმნილების ნამარხის აღმოჩენა, რომლის ემბრიონიც კვერცხში არ იყო მოთავსებული.მეცნიერთა აზრით, თევზისმჭამელი რეპტილია დინოცეფალოზავრი, რომელიც ოკეანეებში 245 მილიონი წლის წინ დაცურავდა, ცოცხლადმშობი იყო და არ დებდა კვერცხებს, როგორც აქამდე მიიჩნეოდა.დინოცეფალოზავრს — დინოზავრების ნათესავს და ფრინველთა და ნიანგთა შორეულ წინაპარს, ჰქონდა გრძელი, მოხდენილი კისერი და სიგრძეში 4-მეტრამდე იზრდებოდა. ხშირად მას ე. წ. ლოხ-ნესის ურჩხულთან აკავშირებენ.  ჩინეთში, აშშ-ში, გაერთიანებულ სამეფოსა და ავსტრალიაში ჩატარებული კვლევების მიხედვით, ეს არის პირველი ხერხემლიანი არქოზავრისებრთა უფრო დიდი ჯგუფიდან, რომელიც ცოცხლადმშობი აღმოჩნდა — უნარი, დაბადოს ცოცხალი პატარა, ძუძუმწოვრების მსგავსად.„დიდებულია იხილო ასეთი მნიშვნელოვანი წინგადადგმული ნაბიჯი ერთ-ერთი ძირითადი ჯგუფის არსებათა ევოლუციის შესწავლაში; ნამარხი ჩინეთის მინდვრებში ვიპოვეთ“, — ამბობს ჯგუფის ერთ-ერთი წევრი, ბრისტოლის უნივერსიტეტის მკვლევარი მაიკ ბენტონი. ემბრიონი სახით დედის თავისკენ იყო მიმართული, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ის ნამდვილად ჩვილი დინოცეფალოზავრია და არა დედის მიერ შეჭმული მსხვერპლი; ამ შემთხვევაში, რეპტილია პირველ რიგში მსხვერპლის თავს შეჭამდა.ასევე შეინიშნება ემბრიონის დახვეული პოზა, რაც ხერხემლიანთა ემბრიონთათვის არის დამახასიათებელი; ჩონჩხის გარშემო ვერ მიაგნეს კვერცხის ნაჭუჭებს.მიუხედავად იმისა, რომ ნამარხის შიგნით აღმოჩენილი ემბრიონი საკმაოდ პატარაა —დაახლოებით ნახევერი მეტრი, ყველაფერი — მათ შორის წაგრძელებული კიდურები და კისერი აშკარად იმაზე მიუთითებს, რომ იგი ნამდვილად დინოცეფალოზავრია.როგორც მკვლევრებმა  BBC News-ს განუცხადეს, მათ არ შეუძლიათ იმის გამოირცხვა, რომ თავდაპირველად იქ კვერცხის ნაჭუჭებიც ყოფილიყო, მაგრამ ეს ნაკლებად სავარაუდო ჩანს. მათივე თქმით, ეს აღმოჩენა გზას უხსნის სხვა ნამარხთა უფრო დეტალურ ანალიზებს და სხვა ემბრიონთა ძიებას.არქოზავრისებრთა ჯგუფი ათასობით სახეობას მოიცავს, მათ შორის ნიანგებსა და ფრინველებს; ყველა მათგანი კვერცხისმდებელია.მეცნიერთა ვარაუდით, ამ ხერხემლიანების
წაკითხვა
დედამიწის ახალი კონტინენტი - „ზელანდია“
გამოქვეყნებულია: 2017-02-16 21:43:00
ბავშვები ხშირად ფიქრობენ, რომ არსებობს შვიდი კონტინენტი: აფრიკა, აზია, ევროპა, ანტარქტიდა, ავსტრალია, ჩრდილოეთ ამერიკა და სამხრეთ ამერიკა.გეოლოგები, რომლებიც მხოლოდ ქანებს აკვირდებიან, ევროპას და აზიას ერთ სუპერკონტინენტად მიიჩნევენ და შედეგად, რჩება ექვსი გეოლოგიური კონტინენტი.თუმცა, დედამიწის ქერქის ახალი კვლევის მიხედვით, არსებობს მეშვიდე გეოლოგიური კონტინენტიც, სახელად „ზელანდია“, რომელიც ათასწლეულების განმავლობაში დამალული რჩება.აღნიშნული კვლევის უკან მდგომი 11 მეცნიერის მტკიცებით, ახალი ზელანდია და ახალი კალედონია უბრალოდ კუნძულთა ჯაჭვი არაა.სანაცვლოდ, ორივე მათგანი მიეკუთვნება ერთ, 4,9 მილიონი კვადრატული კილომეტრის ფართობის კონტინენტურ ბლოკს, რომელიც ავსტრალიისგან სრულიად გამოცალკევებულია.„ეს აღმოჩენა უცბად არ მომხდარა, აქამდე თანდათანობით მივედით. ჯერ კიდევ ათი წლის წინ, არ გქვონდა საკმარისი მონაცემები, რათა ეს დოკუმენტი გამოგვექვეყნებინა“, —წერენ კვლევის ავტორები ამერიკის გეოლოგიურ საზოგადოების ჟურნალ GSA Today-ში.თერთმეტი მკვლევრიდან ათი ახალი კონტინენტის ქვეყნებში მოქმედ ორგანიზაციებსა თუ კომპანიებში მუშაობს, ერთი კი ავსტრალიის უნივერსიტეტში.სხვა გეოლოგები თითქმის სრულად ეთანხმებიან მკვლევართა ჯგუფს კონტინენტის ზომასთან დაკავშირებით, — ამბობს სანტა-ბარბარას კალიფორნიის უნივერსიტეტის გეოფიზიკოსი ბრიუს ლუიენდიკი.„ეს ხალხი დედამიწის შემსწავლელი ა-კლასის მეცნიერები არიან. ვფიქრობ, მათ საფუძვლიანი მტკიცებულებები აქვთ, რათა ასე იფიქრონ“, — უთხრა ლუიენდიკმა Business Insider-ს.რატომ არის ზელანდია თითქმის ახალი კონტინენტი?
წაკითხვა
რა სიჩქარით მოძრაობს მზე გალაქტიკის ცენტრის გარშემო და რა მანძილით ვართ დაშორებული სუპერმასიური შავი ხვრელიდან?
გამოქვეყნებულია: 2017-02-16 19:43:00
„გაიას“ კოსმოსური ტელესკოპიდან მიღებული უახლესი მონაცემების საფუძველზე, ტორონტოს უნივერსიტეტის ასტრონომებმა განსაზღვრეს, რომ ირმის ნახტომის ცენტრის გარშემო მზე დაახლოებით 240 კმ/წმ სიჩქარით მოძრაობს.ამ მონაცემის გამოყენებით, მათვე დაიანგარიშეს, რომ გალაქტიკის ცენტრიდან მზე დაშორებულია დაახლოებით 7,9 კილოპარსეკით, ანუ 26 000 სინათლის წლით.„გაიას“ კოსმოსური ტელესკოპის მონაცემებისა და RAdial Velocity Experiment-ის საფუძველზე, ტორონტოს უნივერსიტეტის მკვლევარმა ჯეისონ ჰანტმა და მისმა კოლეგებმა, მზესთან მიმართებაში განსაზღვრეს 200 000-ზე მეტი ვარსკვლავის სიჩქარე. მათთვის გასაკვირი არ ყოფილა შედარებითი სიჩქარეების გადანაწილების შედეგები: ზოგიერთი ვარსკვლავი მზეზე ნელა მოძრაობს, ზოგი სწრაფად, ზოგიც იგივე სიჩქარით.თუმცა, მკვლევრებმა შენიშნეს ისეთ ვარსკვლავთა ნაკლებობა, რომელთა მოძრაობის სიჩქარე გალაქტიკურ ორბიტაზე 240 კმ/წმ-ზე ნაკლებია, ანუ მზეზე დაბალი. ასტრონომთა დასკვნით, ეს ნაკლული ვარსკვლავები არის ის ვარსკვლავები, რომელთა იმპულსის მომენტი ნულია — ისინი გალაქტიკის ცენტრის გარშემო არ მოძრაობენ, როგორც მზე და ირმის ნახტომის სხვა ვარსკვლავები.„ნულოვანი იმპულსის მომენტის მქონე ვარსკვლავები გალაქტიკის ცენტრისკენ უნდა იყვნენ ჩაძირულნი, სადაც ისინი ძლიერ დაზიანებული იქნებიან იქ არსებული უკიდურეს გრავიტაციული ძალებისგან. შედეგად, მათ უნდა ჰქონდეთ ქაოტური ორბიტა, რომელიც შორსაა გალაქტიკური გეგმისგან და მზის სამეზობლოსგან“, — ამბობს ჰანტი. „იმ სიჩქარის გაზომვით, რომლითაც მზესთან მიმართებაში ჩვენს სიახლოვეს მდებარე ვარსკვლავები გალაქტიკის გარშემო მოძრაობენ, ადვილად შევნიშნეთ სპეციფიკური, უარყოფითი შედარებითი სიჩქარის მქონე ვარსკვლავთა ნაკლებობა. იქიდან გამომდინარე, რომ იგი 0 კმ/წმ-ს შეესაბამება, ვიგებთ თუ რამდენად სწრაფად ვმოძრაობთ ჩვენ“, — აღნიშნავს ჰანტი. ამის შემდეგ, ჰანტმა და მისმა კოლეგებმა შეაჯერეს ახალი აღმოჩენები და ჩვენი გალაქტიკის ცენტრში მდებარე სუპერმასიური შავი ხვრელის — მშვილდოსანი A*-ს სუფთა მოძრაობა; აღმოჩნდა, რომ ჩვენ მისგან 7,9 კილოპარსეკით, ანუ  26 000 სინათლის წლით ვართ დაშორებული. სუფთა მოძრაობა არის ობიექტის მოძრაობა ცაზე, შორეულ — ფონურ ობიექტებთან მიმართებაში. კოსმოსური ტელესკოპი „გაია“ ქმნის ირმის ნახტომის დინამიკურ, სამგანზომილებიან რუკას, რისთვისაც ზომავს ვარსკვლავებამდე მანძილს
წაკითხვა
განათლების მინისტრმა საერთაშორისო საგანმანათლებლო გამოფენა გახსნა
გამოქვეყნებულია: 2017-02-16 16:29:00
განათლების მინისტრმა საერთაშორისო საგანმანათლებლო გამოფენა გახსნა. გამოფენაზე საქართველოს უნივერსიტეტებმა მსოფლიოს ასამდე საგანმანათლებლო დაწესებულებასთან ერთად, სტუდენტებს და აბიტურიენტებს სხვადასხვა პროგრამა წარუდგინა. უნივერსიტეტებისა და კოლეჯების სტუდენტები დამთვალიერებლებს ორი დღის განმავლობაში, პროფესიული პროგრამების შესაბამისად, ბარმენების შოუს, შესადუღებელი აპარატების დ ხელის მობილური ინსტრუმენტების გამოყენების პროცესს და ინოვაციურ, მოდელირებულ ციფრულ გამოსახულებებს წარუდგენენ. 
წაკითხვა
გალაქტიკური სწრაფი რადიოსიგნალების პოვნა მობილური ტელეფონებითაც შესაძლებელია - ასტრონომთა რჩევა მომხმარებლებს
გამოქვეყნებულია: 2017-02-15 21:45:00
სწრაფი რადიოსიგნალები (FRB) რადიოგამოსხივების ძლიერი ნაკადის კრებულია, რომელიც მხოლოდ წამის მეათასედები გრძელდება; საიდუმლოებითაა მოცული მათი წარმომავლობა. ამ დრომდე, გასული ათი წლის განმავლობაში, ისეთი გიგანტური  რადიოტელესკოპების გამოყენებით, როგორიცაა პუერტო-რიკოში მდებარე არესებო, აღმოჩენილია მხოლოდ ორ ათეულზე ნაკლები FRB. მათ შორის, განსაზღვრულია მხოლოდ ერთი მათგანის წარმომავლობა — მომდინარეობს 3 მილიარდი სინათლის წლით დაშორებული გალაქტიკიდან.სხვა ცნობილი სწრაფი რადიოსიგნალები ასევე შორეული გალაქტიკებიდან ჩანს წამოსული. თუმცა, არ არსებობს იმის თვალნათელი მტკიცებულება, რომ FRB-ები ჩვენს გალაქტიკაშიც წარმოიქმნება. თუკი ეს მოხდება, ასტრონომთა ვარაუდით, ის იმდენად „ხმამაღალი“ იქნება, რომ მისი „მოსმენა“ მობილური ტელეფონების მსოფლიო ქსელისა და პატარა რადიომიმღებების საშუალებით იქნება შესაძლებელი.„ახლომახლო სწრაფი რადიოსიგნალების ძიება მოქალაქე-მეცნიერებს შესაძლებლობას აძლევს დაეხმარონ ასტრონომებს გალაქტიკური ზოოპარკის უახლესი სახეობების ძებნაში“, — ამბობს ჰარვარდ-სმიტსონის ასტროფიზიკის ცენტრის თეორეტიკოსი ევი ლეობი.წინა FRB-ები გამოვლინდა იმ რადიოსიხშირეებში, რომლებიც ემთხვევა მობილური ტელეფონების, Wi-Fi-სა და მსგავსი მოწყობილობების მიერ გამოყენებულ სიხშირეებს. მომხმარებლებს პოტენციურად შეუძლიათ სმარტფონებში ჩამოტვირთონ უფასო აპლიკაცია, რომელიც გაეშვება ფონურ რეჟიმში, გააკონტროლებს შესაბამის სიხშირეებს და დაფიქსირებულ მონაცემებს გადაუგზავნის მონაცემების დამუშავების ცენტრალურ დაწესებულებას.„FRB ირმის ნახტომში, არსებითად ჩვენს უკანა ეზოში, გადარეცხავდა მთლიან პლანეტას. თუკი ათასობით მობილური ტელეფონი ერთდროულად დააფიქსირებდა რადიობგერებს, ეს იქნებოდა კარგი ნიშანი, რომ ჩვენ ეს მოვლენა ნამდვილად ვიპოვეთ“, — განმარტავს თელ-ავივის უნივერსიტეტის მკვლევარი დან მაოზი.ირმის ნახტომის FRB-ს პოვნა გარკვეულ მოთმინებას მოითხოვს. რამდენიმე, შორეულ სიგნალზე დაყრდნობით, რომლებიც უკვე დაფიქსირებულია, მაოზი და ლეობი ვარაუდობენ, რომ ირმის ნახტომში ეს სიგნალები წარმოიქმნება ყოველ 30-1500 წელიწადში. იქიდან გამომდინარე, რომ ზოგიერთ FRB-ს განმეორებადობა ახასიათებს, თუნდაც ათწლეულებში და საუკუნეებში ერთხელ, შესაძლოა ირმის ნახტომში რომელიმე მათგანი დღეისათვის ცოცხალი იყოს. თუ ეს ასეა, წარმატება შეიძლება ყოველწლიური ან იქნებ ყოველკვირეული მოვლენა გახდეს.
წაკითხვა

უახლესი