საზოგადოებრივი
104.5 FM

ძიება თარიღის მიხედვით

მეცნიერება/ტექნოლოგიები
ვიდეო: ფერადი „დაშვება“ პლუტონზე
გამოქვეყნებულია: 2017-01-21 23:15:00
როგორი იქნებოდა პლუტონის ზედაპირზე დაშვება? ეს ვიდეო შექმნილია 100 სურათისგან, რომლებიც NASA-ს ხომალდმა New Horizons-მა 2015 წლის ზაფხულში, ექვსი კვირის მანძილზე გადაიღო პლუტონთან მიახლოების დროს. ვიდეო საშუალებას გაძლევთ დაეშვათ დაბლა, პლუტონის ზედაპირისაკენ — ყველაფერი საკმაოდ შორიდან იწყება, პლუტონისა და მისი უდიდესი მთვარის, ქარონის ხედით და თანდათან ხმელეთზე დაშვების ეფექტს ახდენს, პლუტონის რეგიონ სპუტნიკ-პლანიტიის კიდეზე. ვიდეოს დასამზადებლად, რომელიც მაყურებელს პლუტონზე დაშვების ეფექტის შთაბეჭდილებას დაუტოვებდა, მეცნიერებმა ზოგიერთი შავ-თეთრი კადრი გამოიყენეს იმ ინფორმაციაზე დაყრდნობით, როგორც ეს შესაძლებელი იყო. New Horizons-ის კამერის დაბალი რეზოლუციის ფერები კი სიმულაციის შედეგად ისეთი ფერებით ჩაანაცვლეს, როგორიც სინამდვილეში უნდა იყოს პლუტონის გარემო. 9,5 წლის განმავლობაში, კოსმოსურმა ხომალდმა New Horizons-მა 4 მილიარდ კილომეტრზე მეტი იფრინა, პლუტონის სისტემას კი 2015 წლის 14 ივლისს მიუახლოვდა 12 500 კმ მანძილზე. ხომალდი აღჭურვილია უმძლავრესი კამერით, რომელსაც ფეხბურთის ბურთის ზომაზე პატარა დეტალების შემჩნევაც კი შეუძლია. ზონდმა დედამიწაზე გადმოგზავნა პლუტონისა და მისი მთვარის ასობით ფოტო, რომლებზეც ასახულია თუ რამდენად დინამიკური და მომაჯადოებელია მათი ზედაპირი.მომზადებულია phys.org-ის მიხედვით
წაკითხვა
ასტრონომები ეგზოპლანეტა ვოლფ 1061c-ზე სიცოცხლის ნიშნებს ეძებენ
გამოქვეყნებულია: 2017-01-20 23:51:00
არის თუ არა ვინმე დედამიწის მიღმა? კითხვამ, არიან თუ არა დედამიწელები მარტონი მთელ უკიდეგანო სამყაროში, ერთნაირად ჩააგდო საგონებელში ყველა, ბიოლოგებიდან და ფიზიკოსებიდან დაწყებული, ფილოსოფოსებითა და კინომწარმოებლებით დამთავრებული. ეს კითხვა მთავარი მამოძრავებელი ძალა აღმოჩნდა სან-ფრანცისკოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასტრონომის, სტივენ კეინისთვისაც, რომელიც ეგზოპლანეტებს იკვლევს — დედამიწის მიღმა, სხვა ვარსკვლავურ სისტემებში არსებულ პლანეტებს. კეინი, რომელიც მსოფლიოში ერთ-ერთი წამყვანი „პლანეტებზე მონადირეა“, მთავარ ძალისხმევას „სასიცოცხლო ზონების“ აღმოჩენას ახმარს — არეალებს, სადაც წყალს პლანეტის ზედაპირზე თხევად მდგომარეობაში არსებობა შეუძლია, თუკი იქ საკმარისი ატმოსფერული წნევაა. კეინმა და მისმა ჯგუფმა, რომელშიც ასევე შედის ასტრონომი მირანდა უოტერსი, გამოიკვლია დედამიწიდან 14 სინათლის წლის მანძილზე მდებარე პლანეტური სისტემის სიცოცხლისთვის ვარგისი ზონა.  კვლევა Astrophysical Journal-ში გამოქვეყნდება სათაურით „ვოლფ 1061-ის პლანეტური სისტემის დახასიათება“. „ვოლფ 1061-ის პლანეტური სისტემა მნიშვნელოვანია, რადგან ის საკმაოდ ახლოს მდებარეობს და იძლევა იმის შესაძლებლობებს, რომ შევისწავლოთ არის თუ არა იქ სიცოცხლე“, — ამბობს კეინი. თუმცა, დედამიწასთან ვოლფ 1061-ის სიახლოვე ერთადერთი ფაქტორი არაა, რამაც იგი კეინისა და მისი ჯგუფისათვის მიმზიდველ ობიექტად აქცია. ამ ეტაპზე, ჩვენთვის ცნობილია, რომ ამ ვარსკვლავის გარშემო სამი პლანეტა ბრუნავს, რომელთაგან ერთ-ერთი, ვოლფ  1061c კლდოვანი პლანეტაა და მთლიანად მოქცეულია სასიცოცხლო ზონაში. ტენესის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მკვლევრებთან თანამშრომლობის შედეგად, მათ დედა-ვარსკვლავის გარშემოწერილობის გაზომვა შესძლეს, ასევე მოახერხეს იმ მანძილის განსაზღვრა, რომლითაც პლანეტაა მისგან დაშორებული — ეს ფაქტორი კი გადამწყვეტია სიცოცხლის არსებობისათვის. როდესაც მეცნიერები ამა თუ იმ პლანეტაზე სიცოცხლის ნიშნებს ეძებენ, ისინი ძირითადად აკვირდებიან ისეთ პლანეტებს, რომლელთაც დედამიწის იდენტური მახასიათებლები აქვს, — ამბობს კეინი. ასეთ პლანეტებზე კი სიცოცხლისათვის აუცილებელი ყველა პირობაა შექმნილი. მარტივად რომ ვთქვათ, პლანეტა დედა-ვარსკვლავთან არც ძალიან ახლოს უნდა იყოს და არც შორს. ახლოს მდებარე პლანეტა ზედმეტად ცხელი იქნება, შორს მდებარე კი ცივი და შესაბამისად, წყალი გაიყინება, როგორც ეს მარსზე ხდება, — აღნიშნავს კეინი. საპირისპიროდ, როდესაც თბილ პლანეტაზე შესაძლებელია „გაპარული სათბურის ეფექტის“ მოხდენა, სიცხე ატმოსფეროში „იჭედება“. მეცნიერები დარწმუნებულნი არიან, რომ სწორედ ეს პროცესი
წაკითხვა
მეცნიერები 50 წლის წინ გადაშენებული კასპიური ვეფხვის სახეობის აღდგენას აპირებენ
გამოქვეყნებულია: 2017-01-20 22:59:00
კასპიური ვეფხვები ერთ-ერთი უდიდესი კატები იყვნენ, რომელთაც ოდესმე უარსებიათ დედამიწაზე, თუმცა, 1960-იან წლებში ეს სახეობა გადაშენდა. ამჟამად, ზოგიერთ მეცნიერს მათი ხელახლა დაბრუნება სურს.Biological Conservation-ში გამოქვეყნებული ახალი კვლევა აყალიბებს მკვლევართა გეგმას, რომლის მიხედვითაც, ამ სახეობის ხელახლა შექმნა შესაძლებელია მისი ქვესახეობის — ციმბირული ვეფხვის გამოყენებით, რომელიც გენეტიკურად კასპიური ვეფხვის მსგავსია. როგორც ავტორები დოკუმენტში წერენ, „ციმბირული ვეფხვის ფენოტიპი ამტკიცებს, რომ მას შეუძლია მშრალ გარემო პირობებთან შეგუება“.სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, მათ მიაჩნიათ, რომ რუსეთის არყის ტყეებში მაცხოვრებელი დიდი კატები შესაძლოა ძალიან კარგად შეეგუონ ცენტრალური აზიის გარემოს, სადაც უნდა მოხდეს მათი ხელახლა ჩამოყალიბება.კასპიური ვეფხვი ბინადრობდა თურქეთში, ცენტრალური აზიის უმეტეს ნაწილში, ირანში, ერაყში და ჩრდილო-დასავლეთ ჩინეთში.მეოცე საუკუნის შუა წლებში, ნადირობის, საცხოვრებელი ტერიტორიების დაკარგვისა და საკვების ნაკლებობის გამო, სახეობა ამოწყდა.1930-იანი წლების საბჭოთა კავშირში, ჯილდოვდებოდა კასპიური ვეფხვის მოწამვლა და ხაფანგში გაბმა. შემდეგში, საბჭოთა საირიგაციო პროექტებმა მოსპო ტყეები და ლერწმიანი ადგილები, რაც ვეფხვების ძირითად საცხოვრებელს წარმოადგენდა. ამ ყველაფერს შედეგად კასპიური ვეფხვის გადაშენება მოჰყვა.ახალი ადგილების შერჩევისას ჯგუფმა მხედველობაში მიიღო ამჟამად იქ მაცხოვრებელ ადამიანთა მიერ გამოყენებული მიწის ოდენობა და აღმოაჩინა, რომ ყველაზე იმედისმომცემი ადგილიებია მდინარე ილის დელტა და  ბალხაშის ტბის სამხრეთ სანაპირო, საერთო ჯამში 7 000 კვადრატული კილომეტრი ფართობის ტეროტორია. ამ არეალში ვეფხვის ძირითადი საკვები იქნება ტახი, ბუხარის ირემი და შველი. შედეგად, მეცნიერთა განცხადებით, საჭიროა ამ სახეობათა ხელშეწყობაც, რათა მათ „მდგრად“ დონეს მიაღწიონ, რასაც ათწლეულზე მეტი დასჭირდება.კვლევის მიხედვით, დაახლოებით 40 ვეფხვის გამოყვანის შემთხვევაში, 50 წლის შემდეგ მათმა ოდენობამ შესაძლოა 100-ს მიაღწიოს. რა თქმა უნდა, ეს დიდი ციფრი არაა, მაგრამ თუ გავითვალისწინებთ იმ ფაქტს, რომ ველურ ბუნებაში ამჟამად მხოლოდ 500 ერთეული ციმბირული ვეფხვიღაა დარჩენილი, ალბათ ეს მნიშვნელოვანი ნამატი იქნება.„სასიცოცხლოა, რომ ამ არეალში გარეულ ჩლიქოსანთა პოპულაციის აღორძინება მოხდეს. მხოლოდ ამ პროცესს 5-15 წელი დასჭირდება“, —
წაკითხვა
რუსეთი მარსზე მაიმუნების გაგზავნას გეგმავს
გამოქვეყნებულია: 2017-01-20 19:35:00
სოჭის სამედიცინო პრიმატოლოგიის კვლევითმა ინსტიტუტმა მარსზე გასაგზავნად მაიმუნების მომზადება დაიწყო. ინსტიტუტის დირექტორ სერგეი ორლოვზე დაყრდნობით, ამის შესახებ „ინტერფაქსი“ იუწყება.ორლოვის განცხადებით, უწონადობასა და კოსმოსურ რადიაციასთან შესაგუებელ წვრთნებს მაკაკები დუბნის ბირთვული ფიზიკის ცენტრში გადიან. მისივე თქმით, სოჭის ინსტიტუტმა კვლევისათვის შესაბამისი გრანტიც მიიღო. კოსმოსში ცხოველი პირველად საბჭოთა კავშირმა გაუშვა 1957 წლის 3 ნოემბერს, ლაიკის ჯიშის ძაღლი, ხომალდ „სპუტნიკ-2“-ით. ძაღლი ფრენის დროს გადახურებისგან მოკვდა. თუმცა, წარმატებული აღმოჩნდა კიდევ ორი საბჭოთა ძაღლის — სტრელკას და ბელკას კოსმოსური მოგზაურობა 1960 წლის 19 აგვისტოს. ისინი პირველი ცხოველები იყვნენ, რომლებმაც წარმატებული ორბიტული ფრენა განახორციელეს და უკან, დედამიწაზე უვნებელნი დაბრუნდნენ. 2013 წელს, ირანმა კოსმოსში მაიმუნი გაუშვა. ეს გახლდათ სამზადისი 2021 წლისთვის, როდესაც ირანი პირველად აპირებს კოსმოსში ადამიანის გაგზავნას.წყარო: Interfax.com
წაკითხვა
სამყაროში 2 ტრილიონი გალაქტიკაა
გამოქვეყნებულია: 2017-01-19 23:29:00
ასტრონომთა საერთაშორისო ჯგუფმა ნოტინგჰემის უნივერსიტეტის ასტროფიზიკის პროფესორის, კრისტოფერ კონსელისის ხელმძღვანელობით, დაადგინა, რომ სამყარო მინიმუმ 2 ტრილიონ გალაქტიკას შეიცავს — ათჯერ უფრო მეტს, ვიდრე აქამდე მიიჩნეოდა. ჯგუფის კვლევა Astrophysical Journal-ში გამოქვეყნდა. ასტრონომები უკვე დიდი ხანია ცდილობენ განსაზღვრონ თუ რამდენი გალაქტიკაა დაკვირვებად სამყაროში — კოსმოსის იმ ნაწილში, რომლის შორეული ობიექტებიდანაც შუქი ჩვენამდე აღწევს. ბოლო 20 წლის განმავლობაში, ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპიდან მიღებული ფოტოების საფუძველზე მეცნიერები ვარაუდობდნენ, რომ სამყაროს ის ნაწილი, რომლის დანახვაც ჩვენ შეგვიძლია, 100-200 მილიარდ გალაქტიკას შეიცავდა. ამჟამინდელი ასტრონომიული ტექნოლოგიები შესაძლებლობას გვაძლევს შევისწავლოთ ამ გალაქტიკათა მხოლოდ 10%, დანარჩენი 90% კი მხოლოდ უკეთესი და მოწინავე ტელესკოპების საშუალებით გამოჩნდება, რომლებზე მუშაობაც აქტიურად მიმდინარეობს.  პროფესორ  კონსელისის კვლევა 15-წლიანი შრომის კულმინაციას წარმოადგენს, რომელიც კვლევითი გრანტის ფარგლებში სამეფო ასტრონომიულმა საზოგადოებამ ნაწილობრივ დაუფინანსა აარონ უილკინსონს. აარონი ამჟამად ნოტინგჰემის უნივერსიტეტის დოქტორანტია; მან დაიწყო გალაქტიკათა დათვლის ძირითადი ანალიზები — შრომა, რომელიც გადამწყვეტი აღმოჩნდა უფრო ფართომასშტაბიანი კვლევის დასაწყებად.  პროფესორ კონსელისის ჯგუფმა მთელი მსოფლიოს სხვადასხვა ტელესკოპიდან მიღებული ღრმა კოსმოსის ფოტოები, ძირითადად კი ჰაბლის სურათები, 3D რუკის ფორმატში გადაიყვანა, რამაც მკვლევრებს საშუალება მისცა დაეანგარიშებინათ გალაქტიკათა სიმჭიდროვე, ისევე როგორც კოსმოსის პატარა რეგიონების მოცულობა. ამ გულმოდგინე შრომის შედეგად, ჯგუფმა გამოთვალა თუ რამდენი გალაქტიკა რჩებოდა ჩვენი მხედველობის მიღმა.კვლევის შედეგები ეფუძნება დაკვირვებად გალაქტიკათა რაოდენობის განსაზღვრას სხვადასხვა ეპოქაში, დროის სხვადასხვა შუალედში — სამყაროს მთელი ისტორიის მანძილზე. როდესაც კონსელისის ჯგუფმა განიხილა თუ რამდენი გალაქტიკა არსებობდა მოცემულ ეპოქაში, მათ შენიშნეს, რომ ადრეულ ეპოქებში ბევრად მეტი გალაქტიკა არსებობდა. როგორც ჩანს, როდესაც სამყარო მხოლოდ რამდენიმე მილიარდი წლის იყო, კოსმოსის მოცემულ მოცულობაში დღეს არსებულზე ათჯერ მეტი გალაქტიკა იყო. ამ გალაქტიკათა დიდი ნაწილი დაბალმასიანი სისტემები იყო, დაახლოებით იმ თანამგზავრ გალაქტიკათა მსგავსი, რომლებიც ირმის ნახტომს უვლიან გარს.„ეს ყველაფერი ძალიან გას
წაკითხვა
საფრანგეთის პოლინეზია მსოფლიოში პირველი მოტივტივე ქალაქის აშენებას გეგმავს
გამოქვეყნებულია: 2017-01-19 21:47:00
თუ მსოფლიო ოკეანის დონე ამჟამინდელი მაჩვენებლით განაგრძობს აწევას, საფრანგეთის პოლინეზია ხმელეთის ორ-მესამედს დაკარგავს. საკითხით შეწუხებულმა ადგილობრივმა მთავრობამ გადაწყვიტა, რომ დროა დაიწყოს ფიქრი მოტივტივე ქალაქის აშენების შესაძლებლობაზე, რომელზეც საკუთარ მოქალაქეებს გადაასახლებს.ამ კვირაში, საფრანგეთის პოლინეზიის მთავრობამ სან-ფრანცისკოს ერთ-ერთ საპროექტო კომპანიასთან ხელი მოაწერა ხელშრკრულებას, რომლის მიხედვითაც, წყნარი ოკეანის სამხრეთ ნაწილში მსოფლიოში პირველი მოტივტივე ქალაქი უნდა აშენდეს. მშენებლობის დაწყება 2019 წელს იგეგმება. კომპანია Seasteading Institute-ი ამ ფუტურისტული საცხოვრებლის კონცეფციაზე გასული ხუთი წლის განმავლობაში მუშაობდა, ახლა კი შანსი მიეცა, პირველი მსგავსი პროექტი საფრანგეთის პოლინეზიის წყლებში განახორციელოს.„საფრანგეთის პოლინეზიის მთავრობამ ჩვენთან ოფიციალურად მოაწერა ხელი მოტივტივე კუნძულის მშენებლობის პროექტს, რომლის მიზანიც ზღვის დონის მატების საფრთხეების თავიდან აცილების გარდა, არის ტექნოლოგიური და ეკონომიკური ზრდის ხელშეწყობა“, — იუწყება კომპანია. ABC News-ის ცნობით, შეთანხმებას ხელი საფრანგეთის პოლინეზიის მინისტრმა ჟან-კრისტოფ ბისუმ მოაწერა, რომლის განცხადებითაც, უახლოეს ორ წელიწადში საკანონმდებლო ბაზა მოწესრიგდება, მშენებლობა კი 2019 წელს დაიწყება.კომპანია Seasteading-ის აღმასრულებელი დირექტორის, რენდოლფ ჰენკენის განცხადებით, აღნიშნული გეგმის განხორციელების შედეგად,  უახლოეს ათწლეულებში, საფრანგეთის პოლინეზიის ყველაზე ხალხმრავალი კუნძულის — ტაიტის მოსახლეობას შესაძლებლობა მიეცემა გაექცნენ ბუნებრივ კატაკლიზმებს და ახალი საცხოვრებელი იპოვონ. გარდა ამისა, შეიქმნება უნიკალური ტურისტული ექსპერიმენტიც, რაც ქვეყნის ეკონომიკას უნდა წაადგეს. კომპანიის განცხადებით, საფრანგეთის პოლინეზიის შედარებით მშვიდი, თავთხელი წყლები შესანიშნავი ადგილია მუდმივად მოტივტივე საცხოვრებლის ასაშენებლად. მათი თქმით, ყველაფერი დაიწყება პატარა შენობების — დიდი ოდენობით ადრეული მოსახლეებისთვის განკუთვნილი თავშესაფრების მშენებლობით; ხოლო იმ შემთხვევაში თუ ყველაფერი კარგად წავიდა, ისინი ქალაქს გაზრდიან, რომელიც ასობით და ათასობით მაცხოვრებელს დაიტევს.   კომპანიამ მომავალი ქალაქის მოდელები და ანიმაციებიც წარმოადგინა:
წაკითხვა
უკრაინაში პირველი სამმშობლიანი ბავშვი დაიბადა
გამოქვეყნებულია: 2017-01-19 19:47:00
უკრაინელი ექიმების განცხადებით, კიევში, უნაყოფო წყვილს მსოფლიოში პირველი „სამმშობლიანი“ ბავშვი შეეძინა.გოგონა 5 იანვარს, ახალი სამედიცინო ტექნოლოგიის წყალობით დაიბადა, რომლის საფუძველზეც, პატარას სამი ადამიანის დნმ გააჩნია. თუმცა, ეს პროცედურა დაპირისპირების საგნად რჩება. მიუხედავად იმისა, რომ გენეტიკური დაავადებების თავიდან აცილების მიზნით ეს მეთოდი გაერთიანებულ სამეფოში დაშვებულია, ეს პირველი შემთხვევაა, როცა ის უშვილო წყვილებთან გამოიყენეს.კიევის ნადიას კლინიკის ჯგუფმა, ნაყოფიერების მკვლევარ ვალერი ზუკინის ხელმძღვანელობით, ბავშვის მშობლებს ინ-ვიტრო განაყოფიერების ე. წ. პრონუკლეური ტრანსფერის მეთოდი ჩაუტარა.ამ შემთხვევაში, ბავშვის დედა შვილის გაჩენას ათი წლის განმავლობაში ცდილობდა, წარუმატებელი აღმოჩნდა ინ-ვიტრო განაყოფიერების ოთხი მცდელობაც.მიუხედავად იმისა, რომ მისი ემბრიონი ყოველ ჯერზე წარმატებით ნაყოფიერდებოდა, საშვილოსნოში გადატანამდე ის ზრდას წყვეტდა — ამ მდგომარეობას ემბრიონული შეწყვეტა ეწოდება. ამ პრობლემის თავიდანა ცილების მიზნით, ზუკინმა და მისმა ჯგუფმა ჰიბრიდული ემბრიონი დაამზადა, დედის კვერცხუჯრედი მისი პარტნიორის სპერმით გაანაყოფიერა და მიღებული პრონუკლეუსი დონორი ქალის ემბრიონში გადანერგა.„ეს სრულიად ახალი ეპოქის დასაწყისია. აქამდე, ჩვენ მხოლოდ ემბრიონათა სელექციის ზრდა შეგვეძლო, მაგრამ ეს მომენტი ჩვენთვის ნამატი ემბრიონების შესაძლებლობის ეტაპს უდებს დასაბამს“, — აცხადებს  The Times-თან საუბრისას ზუკინი. მიტოქონდრიული დონაცია, რომელიც პრონუკლეური ტრანსფერის ტექნიკას მოიცავს, 2015 წელს ლეგალური გახდა გაერთიანებულ სამეფოში, მაგრამ მხოლოდ იმ იაშვიათ შემთხვევებში, როცა დედის მიტოქონდრიული დნმ არაჯანმრთელია, რასაც ბავშვში გენეტიკური დაავადებების გამოწვევა შეუძლია.ამის შემდეგ, ეს ტექნიკა მსოფლიოში პირველად მექსიკაში გამოიყენეს „სამმშობლიანი“ ბავშვის ჩასახვისთვის.აღნიშნულ შემთხვევაში, ბავშვის დედას ლეის დაავადება ჰქონდა — გენეტიკური აშლილობა, რომელიც ნერვულ სისტემას აზიანებს და შეუძლებელი ხდება მისი საკუთარი მიტოქონდრიული დნმ-ის გამოყენება. თუმცა, ამ მეთოდის გამოყენება უშვილო წყვილებშ მკაცრი დაპირისპირების საგანია, რადგან მიტოქონდრიული დონაციის უსაფრთხოების საკითხები ჯერ კიდევ კვლევის პროცესშია, მაგრამ არაკონტრო
წაკითხვა
ასტრონომებმა მზის შიდა, დამალული დეტალები გადაიღეს
გამოქვეყნებულია: 2017-01-18 22:52:00
ასტრონომებმა მოახერხეს სრულიად ახალი დეტალები გამოემჟღავნებინათ ჩვენი მზის უზარმაზარი „ხვრელის“ შესახებ, რომლის ზომაც დედამიწის დიამეტრს ორჯერ აღემატება.მზის გიგანტური ლაქა ჯერ კიდევ 2015 წელს დააფიქსირეს, მაგრამ ახალი ფოტოების წყალობით, მეცნიერებს ამჟამად შესაძლებლობა მიეცათ სრულიად ახალი დეტალებით შეისწავლონ მისი მუქი, გამრუდებული ცენტრი, რამაც შესაძლოა მრავალი ახალი ცნობა მოგვცეს ფიზიკის იმ საიდუმლოებების შესახებ, რომლებიც ჩვენს ვარსკვლავს მართავს.მზის ლაქები ნორმალური მახასიათებლებია, რომლებიც მზის ზედაპირზე მაშინ წარმოიქმნება, როცა მისი მაგნიტური ველი უკიდურესად კონცენტრირებული ხდება გარკვეულ ადგილებში.ეს კი განაპირობებს ცივ მონაკვეთებს, რის გამოც მზის ლაქები ფოტოებზე მუქად ჩანს და რასაც შეუძლია მზის ანთებითი ალების გამოწვევა, რომლის დროსაც კოსმოსში გაიტყორცნება მზის მატერია — მზის შტორმები, რაც დედამიწაზე ჩრდილოეთის ციალს იწვევს და პარალელურად, შეუძლია დიდი ზიანი მიაყენოს ჩვენს ტელეკომუნიკაციებს. ამჟამად მეცნიერებს მრავალი ტელესკოპი აქვთ, რომელთა საშუალებითაც სხვადასხვა ტალღის სიგრძეში აკვირდებიან მზის ზედაპირზე ამ ლაქების წარმოქმნას, მაგრამ ამჯერად, ჯერ არნახული დეტალების გასარკვევად, მკვლევრებმა ტელესკოპი რადიოტალღის სიგრძეში ფოტოების გადასაღებად გამოიყენეს.ახალი ფოტოები ჩილეში, ატაკამის უდაბნოში მდებარე ტელესკოპმა ALMA-მ გადაიღო.„შეჩვეული ვართ იმის ხილვას თუ როგორ გამოიყურება ჩვენი მზე ხილვად სინათლეში, მაგრამ მას ჩვენთვის მხოლოდ იმის თქმა შეუძლია თუ რა ხდება ჩვენი ვარსკვლავის ზედაპირის დინამიკასა და ენერგეტიკულ ატმოსფეროში“, — ამბობს აშშ-ის ეროვნული რადიოასტრონომიის ობსერვატორიის ასტრონომი ტიმ ბასტიანი. „მზის სრულად შესასწავლად, გვესაჭიროება მისი გამოკვლევა მთლიან ელექტრომაგნიტურ სპექტრში, მათ შორის მილიმეტრულ და სუბმილიმეტრულ ნაწილში, რის შესაძლებლობასაც ტელესკოპი ALMA იძლევა“. როგორც წესი, ALMA-ს შორეული გალაქტიკების რადიოტალღების გამოსავლენად იყენებენ, მაგრამ იგი მზეზე პირდაპირი დაკვირვების შესაძლებლობასაც იძლევა ისე, რომ მისი აღჭურვილობა არ გადახურდეს. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ მას შეუძლია გამოავლინოს ისეთი რადიოტალღები, რომელთა დაფიქსირებაც დედამიწაზე არსებულ არც ერთ სხვა ტელესკოპს არ შეუძლია.ამ ორი რადიოტალღის სიგრძეა 1,25 მმ და 3 მმ. ორივე ტალღის სიგრძე იკვლევს მზის ქრომოსფერ
წაკითხვა
დინოზავრები შესაძლოა იმაზე ნელა და მტანჯველად ამოწყდნენ, ვიდრე აქამდე მიიჩნეოდა
გამოქვეყნებულია: 2017-01-18 21:49:00
66 მილიონი წლის წინ, ყინვამ და უეცრად გაჩენილმა სიბნელემ დინოზავრების გადაშენება გამოიწვია. ახალი კვლევის მიხედვით, მასიური გადაშენების ეს პროცესი ბევრად უფრო კომპლექსური იყო, ვიდრე აქამდე მიგვაჩნდა.მეცნიერები უკვე დიდი ხანია ვარაუდობენ, რომ ამ უძველეს ქმნილებათა ამოწყდომის მიზეზი ასტეორიდის ჩამოვარდნის შედაგად წარმოქმნილი მტვრის ღრუბელი გახდა; თუმცა, როგორც ახალი სიმულაციები მიუთითებს, გარდა მტვრის ღრუბლებისა და ვულკანებისა, შესაძლოა ამ პროცესში წვლილი სხვა ფაქტორებმაც შეიტანა. პოტსდამის კლიმატური საფრთხეების კვლევის ინსტიტუტის მკვლევრებს მიაჩნიათ, რომ გრძელვადიანი გლობალური გაციების მიზეზი გახდა ასტეროიდის ჩამოვარდნის შედეგად ატმოსფეროს ზედა ფენაში წარმოქმნილი გოგირდმჟავას წვეთები, რაც კატასტროფული შედეგებით დამთავრდა დინოზავრის ბევრი სახეობისათვის.„სულფატური აეროზოლებით გამოწვეული გრძელვადიანი გაციება მასიური გადაშენებისთვის ბევრად უფრო მნიშვნელოვანი იყო, ვიდრე მტვერი, რომელიც ატმოსფეროში შედარებით მცირე ხნით დარჩა“, — ამბობს ერთ-ერთი მკვლევარი ჯულია ბრუგერი.„გარდა ამისა, ის უფრო მნიშვნელოვანი იყო, ვიდრე სხვა ლოკალური მოვლენები, მაგალითად ექსტრემალური სიცხე შეჯახების ადგილის სიახლოვეს, ხანძრები ან ცუნამი“.ამ ყველაფრის გასარკვევად, მკვლევრებმა კომპიუტერული სიმულაციების სპეციალური ტიპი, ე. წ. დაწყვილებული კლიმატური მოდელი გამოიყენეს, რომელიც აერთიანებს ხმელეთისა და ოკეანის კლიმატურ გათვლებს. ეს გახლავთ ამ დროისათვის არსებული ერთ-ერთი მოწინავე კლიმატური მოდელი.1980-იან წლებში ფართოდ აღიარებული ასტეროიდული ჰიპოთეზის მსგავსად, ამ კვლევის საწყისი წერტილიც ის მასიური ასტეროიდია, რომელმაც მექსიკაში ჩისკულუბის კრატერი წარმოქმნა.ამ პერიოდის კვლევისას, მეცნიერებმა გაიხედეს გაზრდილი ვულკანური აქტივობისა და შეჯახების შედეგად წარმოქმნილი მოკლეპერიოდიანი მტვრის ღრუბლის მიღმა და მიიღეს გრძელვადიანი ხედვა, რომელშიც, როგორც აღმოჩნდა, ძირითად როლს გოგირდმჟავა თამაშობს.ახალი ჰიპოთეზის მიხედვით, ასტეროიდის შეჯახების ადგილიდან აორთქლდა გოგირდოვანი გაზები, რაც დედამიწისკენ მომავალი მზის სინათლის დაბლოკვის მთავარი ფაქტორი გახდა; მათი აზრით, სწორედ ამან განაპირობა შემდგომი გაციება და არა შეჯახების ადგილიდან ასულმა ვულკანური ფერფლის მტვერმა.ჩისკულუბის გარშემო არსებული გოგირდით მდიდარი ქანების წყალობით ატმოსფეროში
წაკითხვა
ასტრონომებმა ვენერას ატმოსფეროში მასიური „ამოზნექილობა“ შენიშნეს
გამოქვეყნებულია: 2017-01-17 21:55:00
პლანეტა ვენერას ატმოსფეროს ზედა ფენაში, ასტრონომებმა რკალის ფორმის მასიური „ამოზნექილობა“ შენიშნეს. მკვლევართა ჯგუფი ამჟამად ცდილობს ახსნას თუ როგორ გაუძლო მან გოგირდმჟავას ღრუბლებს, რომლებიც უფრო ჩქარა ბრუნავს, ვიდრე თავად პლანეტა.მკვლევართა მოსაზრებით, ეს უცნაური, 10 000 კმ სიგრძის სტრუქტურა შესაძლოა წარმოქმნილი იყოს გრავიტაციის იმ უდიდესი ტალღის შედეგად, რაც კი ოდესმე მზის სისტემაში დაფიქსირებულა; თუმცა, არსებობს ერთი პრობლემა — როგორც მეცნიერები ფიქრობენ, გრავიტაციის ტალღებს ატმოსფეროს ასეთი ზედა ფენაში მსგავსი რამის ფორმირება არ შეუძლია. ვენერას ჩრდილოეთიდან სამხრეთ პოლუსამდე გადაჭიმული მასიურ ტალღა, რომელსაც ზემოთ მოცემულ ინფრაწითელ ფოტოზე ხედავთ, გასული წლის დეკემბერში იაპონურმა ზონდმა „აკაცუკიმ“ დააფიქსირა.ოთხი დღის განმავლობაში, იგი დომინირებდა პლანეტის უკიდურესად ცხელ და მჭიდრო ატმოსფეროში, ზედაპირიდან 65 კმ-ის სიმაღლეზე, მიუხედავად იმისა, რომ ვენერაზე 359 კმ/სთ სიჩქარის ქარები ქრის.თუმცა შემდეგ, ღრუბლებს ზემოთ იგი ისევე უკვალოდ გაქრა, როგორც წარმოიქმნა.მაშინ, როდესაც იაპონური ხომალდი ტალღების ხელახლა გამოჩენას მოთმინებით ელის, მსგავსი სტრუქტურები თავისი ათწლიანი მისიის მანძილზე რამდენჯერმე აქვს დაფიქსირებული ევროპის მისია Venus Express-ს. ამჯერად, მეცნიერები ამ განსაკუთრებული ფენომენის ამოხსნას ცდილობენ.ხომალდ აკაცუკის უკან მდგომი ჯგუფის განცხადებით, ყველა მტკიცებულება მიუთითებს იმაზე, რომ ამოზნექილობა მიეკუთვნება მასიურ გრავიტაციის ტალღას, რაც მაშინ ხდება, როდესაც აირადი ნივთიერება, მაგალითად სითხე, გაზი ან პლაზმა ეკვილიბრუმის პოზიციიდან ვარდება.მათი აზრით, ვენერას გოგირდმჟავის ქარების ინტენსიური სიჩქარისა და ფორმების გათვალისწინებით, ერთადერთი სტრუქტურა, რომელსაც შეეძლო ამ ყველაფრისთვის გაეძლო, არის მასიური გრავიტაციის ტალღა — მიუხედავად იმისა, რომ მისი ამ ზომამდე გაზრდა მანამდე არავის წარმოედგინა.„ამჟამინდელი კვლევა აჩვენებს სტაციონარული გრავიტაციის ტალღების არსებობის პირდაპირ მტკიცებულებას; გარდა ამისა, ასევე ირკვევა, რომ გრავიტაციის  ასეთმა სტაციონარულმა ტალღებმა შესაძლოა ძალიან დიდი მასშტაბები მიიღოს — ალბათ ყველაზე დიდი, რაც კი ოდესმე შემჩნეულა მზის სისტემაში“, — იუწყება ჯგუფი. რამდენადაც მჟავის ეს ღრუბლები სწრაფად მოძრაობს, იმდენად ნელია პლანეტის ბრუნვა — ვენერას ერთი დღე
წაკითხვა
ევაკუაცია ანტარქტიდის კვლევით სადგურზე, რომელსაც ყინულის ნაპრალის გამო მოწყვეტა ემუქრება
გამოქვეყნებულია: 2017-01-17 19:48:00
მეცნიერები იძულებულნი არიან ევაკუაცია გამოაცხადონ აღმოსავლეთ ანტარქტიდის კვლევით სადგურ ჰალი VI-ზე, რადგან ახლომახლოს, კონტინენტს უზრმაზარი ყინული სწყდება, რომელიც სადგურს თან გაიყოლებს; ბოლო სამი თვის განმავლობაში, ნაპრალის სიგრძე გაორმაგდა.რამდენიმე კვირის წინ, დაფიქსირდა კიდევ ერთი საფრთხე: სადგურის სამხრეთით წარმოიქმნა უზარმაზარი ნაპრალი, რომელიც მას ყინულის შელფის დანარჩენი ნაწილისგან მოწყვეტას უქადის.საბედნიეროდ, ჰალი VI-ის სადგური რვა ცალკეული მოდულისგან შედგება და შესაძლებელია მათი დაშლა, ყინულზე მოსრიალე ჰიდრავლიკურ ფეზებზე გაცურება და სხვა ადგილას გადატანა.ბრანტის ყინულის შელფზე მიძინებულ ნაპრალს გააქტიურების ნიშნები ჯერ კიდევ 2012 წელს დაეტყო, რასაც მაშინ მკვლევრებმა განსაკუთრებული ყურადღება არ მიაქციეს.ნაპრალის განვითარების დაბალი მაჩვენებელი — 1,7 კმ წელიწადში, საკმარისი აღმოჩნდა იმისათვის, რომ სადგური ჰალი VI მალე მთლიანად მოსწყდეს თავის ყინულიანად. გასული წლის დეკემბერში, სადგურის კონტინენტის სიღრმეში, 23 კილომეტრით გადატანის გადაწყვეტილება მიიღეს; პროცესი ამჟამად ფინალურ ეტაპზეა, გადასატანი დარჩა მხოლოდ ერთი მოდული. ახალი ნაპრალი, რომელსაც ჰელოუინი უწოდეს, გასული წლის 31 ოქტომბერს აღმოაჩინეს და იმ დროისათვის ის 22 კმ სიგრძის იყო.თუმცა, მხოლოდ ორი თვის შემდეგ, ნაპრალის სიგრძე ამჟამად უკვე 44 კმ-ს აღწევს და არავინ იცის, რა მიმართულებით განვითარდება.სადგურზე ამ დროისთვის 88 ადამიანი იმყოფება, მაგრამ გადაწყვეტილია, რომ 2017 წლის ზამთარს იქ მხოლოდ 16 მეცნიერი გაატარებს. ამ თვეებში, ტემპერატურა სადგურის მიდამოებში –20°C-დან –55°C -მდე იქნება, რასაც ემეტება 24 საათიანი ღამე.მომზადებულია  BBC News-ისა და ScienceAlert-ის მიხედვით
წაკითხვა
ადამიანი, რომელმაც მთვარეზე უკანასკნელად დადგა ფეხი, გარდაიცვალა
გამოქვეყნებულია: 2017-01-17 01:40:00
კოსმოსში სამგზის ნამყოფი, ასტრონავტი ჯენე სერნანი, რომელსაც ბოლო სიტყვა ეკუთვნის მთვარეზე, 82 წლის ასაკში გარდაიცვალა.ამის შესახებ „ნასას“ საიტი წერს.სერნანი იყო 14 ასტრონავტს შორის, რომელიც კოსმოსში იყო გაგზავნილი 1963 წლის ოქტომბერში. 1966 წელს მან კოსმოსში განახორციელა ფრენა Gemini 9A-ს მეორე პილოტის რანგში, 1969 წელს კი, Apollo 10-ის პილოტი იყო, ხოლო მეთაურის რანგში 1972 წელს Apollo 17-ის ბორტზე იმყოფებოდა.„ვტოვებთ მთვარეს, მივდივართ ისე, როგორც მოვედით. ღვთის წყალობით ვბრუნდებით მშვიდობით. წარმატება Apollo 17-ის ეკიპაჟს“,- ასე ჟღერდა მთვარეზე მყოფი ადამიანის ბოლო სიტყვები. ამასთან, სერნანმა მთვარეზე ქალიშვილისთვის ინიციალები გამოსახა - TDC.
წაკითხვა
„ჰაბლმა“ უცნაურად მსუბუქი ცენტრალური შავი ხვრელი გადაიღო
გამოქვეყნებულია: 2017-01-17 00:33:00
ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპის მიერ გადაღებული ფოტოს ცენტრში ასახულია ქალწულის თანავარსკვლავედში მდებარე ულამაზესი სპირალური გალაქტიკა RX J1140.1+0307, რომელიც მეცნიერთათვის საინტერესო გამოცანად რჩება. ერთი შეხედვით, იგი ნორმალურ სპირალურ გალაქტიკას წააგავს, ირმის ნახტომის მსგავსს, თუმცა პირველმა შეხედვამ შესაძლოა მოგატყუოთ!ირმის ნახტომს, სხვა დიდი გალაქტიკების მსგავსად, ცენტრში სუპერმასიური შავი ხვრელი აქვს, თუმცა ზოგიერთი გალაქტიკის ცენტრში განთავსებულია უფრო მსუბუქი, საშუალო მასის შავი ხვრელი. სწორედ ასეთ გალაქტიკებს მიეკუთვნება  RX J1140.1+0307 — მას ცენტრში გააჩნია ერთ-ერთი ყველაზე მსუბუქი შავი ხვრელი, რაც კი მკვლევართათვის ცნობილია რომელიმე გალაქტიკის კაშკაშა ბირთვის შემთხვევაში. ამ განსაკუთრებული გალაქტიკის გამოცანა იმაში მდგომარეობს, რომ გათვლები არ ემთხვევა. ასეთ შედარებით დაბალ მასას ცენტრალური შავი ხვრელისთვის ვერ ხსნის ვერც ობიექტიდან გამოსხივების მოდელი, არ შეინიშნება დაკვირვებადი სპექტრი.ევროპის კოსმოსური სააგენტოს ინფორმაციით, შესაძლოა საქმე გვქონდეს შავი ხვრელის გარშემო არსებულ შეზრდის დისკის შიდა და გარე ნაწილებს შორის ურთიერთქმედების სხვა მექანიზმზე. მომზადებულია phys.org-ის მიხედვით
წაკითხვა
უიშვიათესი, ლალისფერი ზღვის დრაკონი კამერამ პირველად დააფიქსირა
გამოქვეყნებულია: 2017-01-16 23:22:00
დასავლეთ ავსტრალიის ღრმა წყლებში, პირველად დააფიქსირეს ზღვის დრაკონის ის უიშვიათესი სახეობა, რომელიც აქამდე მხოლოდ სამუზეუმო ექსპონატებში იყო წარმოდგენილი.მკვლევრები ორ ლალისფერ ზღვის დრაკონს 30 წუთის განმავლობაში აკვირდებოდნენ; აღმოაჩნეს ახალი დეტალები მათი ანატომიის, საცხოვრებლისა და ქცევის შესახებ.დასავლეთ ავსტრალიის უნივერსიტეტის, დასავლეთ ავსტრალიის მუზეუმისა და სკრიპსის ოკეანოგრაფიის ინსტიტუტის მკვლევრებმა, რეჩერჩის არქიპელაგის სიახლოვეს, 50 მეტრი სიღრმის წყალში დისტანციურად მართვადი მოწყობილობა გამოიყენეს.შეგიძლიათ იხილოთ გადაღებული ვიდეო:უკანასკნელი აღმოჩენები ადასტურებს, რომ ლალიზფერ ზღვის დრაკონებს არ აქვთ ფოთლების მსგავსი წანაზარდები — მახასიათებლები, რომლებითაც მეცნიერთა აზრით, ისინი სხვა ორი ცნობილი სახეობისგან — ჩვეულებრივი და ფოთლებიანი დრაკონებისგან უნდა ყოფილიყვნენ განსხვავებული.  ორივე მათგანი ფოთლისებრ წანაზარდებს კამუფლაჟის მიზნით იყენებს ზღვის წყალმცენარეებში, სადაც ისინი ბინადრობენ.ზღვის დრაკონები ზღვის ცხენებს ენათესავებიან.მკვლევართა აზრით, ლალისფერმა ზღვის დრაკონმა ფოთლისებრი დამანატები ევოლუციის შედეგად დაკარგა, წითელი შეფერილობა კი კამუფლაჟის როლს თამაშობს ღრმა, პირქუშ წყლებში, სადაც ის ბინადრობს.მკვლევართა განცხადებით, დასავლეთ ავსტრალიის სამხრეთ წლებში ჯერ კიდევ ბევრი რამაა აღმოსაჩენი.მ
წაკითხვა
5 კმ სიმაღლის ცათამბჯენი, რომელიც სმოგს შეჭამს - ინჟინერთა ახალი გეგმები
გამოქვეყნებულია: 2017-01-16 19:55:00
მართალია, 2017 წელი სულ ახლახან დადგა, მაგრამ ერთ-ერთი კომპანია უკვე მომავალში, 45 წლით წინ იყურება.ინოვაციური საინჟინრო კომპანია Arconic-ი გეგმავს ააშენოს 4,8 კმ სიმაღლის ცათამბჯენი მასალებისგან, რომელთა შემუშავებაც ამჟამად მიმდინარეობს ან უკვე ხელმისაწვდომია. შენობას ექნება სმოგის მჭამელი ზედაპირი და დასაკეცი აივნები.ცათამბჯენის აშენება 2062 წლისთვისაა დაგეგმილი. Arconic-ის ინჟინრები ფუტურისტებთან ერთად მუშაობენ, რათა წარმოიდგინონ ის ტექნოლოგიები, რომლებიც რამდენიმე ათწლეულის შემდეგ ყველაზე გამოსადეგი იქნება.კომპანიის ერთ-ერთი ხელმძღვანელის, შერი მაკ-კლერის განცხადებით, ყველაზე ამაღელვებელი პროექტია EcoClean, სპეციალური ფენა, რომელიც შენობებს მიმდებარე არის თვითგასუფთავებაში დაეხმარება.მისივე თქმით, ეს ტექნოლოგია პირველად 2011 წელს შემუშავდა და ტრადიციულ ვიტრაჟებიან ფანჯრებთან შედარებით, ბევრი უპირატესობა გააჩნია.EcoClean-ი ასევე გამოიყენებს სინათლესა და წყლის ორთქლს, რომლებიც საღებავებთან შერევით წარმოქმნიან თავისუფალი რადიკალების სახელით ცნობილ ატომებს.ეს თავისუფალი რადიკალები ჰაერიდან დამაბინძურებლებს მიიზიდავს და ჭუჭყთან და ჭვარტლთან ერთად შენობის გასწვრივ ჩამორეცხავს, ზუსტად ისე, როგორც მკვდარ კანს.შედეგი კი ის იქნება, რომ შენობები სუფთა ჰაერთი იქნება გარსშემორტყმული.მეორე ინოვაცია თავად ფანჯრებს ეხება. მათ ახალ დიზაინს Bloomframe უწოდეს. ეს გახლავთ მოტორიზებული ფანჯრები, რომლებიც ერთ წუთში მინის აივნებად გარდაიქმნება. Arconic-მა ტექნოლოგია მთელი მსოფლიოს მასშტაბით უჩენა სხვადასხვა სავაჭრო შოუზე. კომპანიის პრეს-სპიკერის განცხადებით, ეს ტექნოლოგია ბაზარზე „უახლოეს მომავალში“ შევა.ცალკე ფანჯრებსა და ცალკე აივნებში  ორმაგი ფულის ხარჯვის ნაცვლად, Arconic-ს სურს შექმნას მოქნილი მასალები, რომელთაც შეეძლებათ შენობები უფრო მეტ რამედ აქციონ, ვ
წაკითხვა
ვიკიპედია 16 წლისაა
გამოქვეყნებულია: 2017-01-15 14:00:00
მსოფლიოში უდიდესი თავისუფალი ონლაინ-ენციკლოპედია „ვიკიპედია“ დღეს 16 წლის გახდა. ვიკიპედია 2001 წლის 15 იანვარს, ამერიკელმა ჯიმი უელსმა და ლარი სენგერმა დააარსეს, ინგლისურ ენაზე. სულ მალე, გაიხსნა განყოფილებები სხვადასხვა ენებზეც. ამჟამად, ვიკიპედიას და მის დობილ პროექტებს ფლობს ამერიკული არაკომერციული ორგანიზაცია „ფონდი ვიკიმედია“ (Wikimedia Foundation). პროექტის მიზანია შეიქმნას სრული, მიუკერძოებელი, საავტორო უფლებებისაგან თავისუფალი ენციკლოპედია მსოფლიოს ყველა ენაზე, რომელშიც ნებისმიერ ადამიანს შეუძლია შეიტანოს ცვლილებები და დამატებები.დღეისათვის, ვიკიპედია 284 სხვადასხვა ენაზე არსებობს და მოიცავს 40 მილიონზე მეტ სტატიას. უდიდესი განყოფილებაა ინგლისურენოვანი ვიკიპედია, რომელიც 5 330 000 სტატიას შეიცავს. „ფონდ ვიკიმედიის“ ცნობით, 2014 წლის მონაცემებით, ვიკიპედიაში ყოველთვიურად ფიქსირსდებოდა 18 მილიარდი გვერდის ნახვა და 500 მილიონი უნიკალური ვიზიტორი. ამ დროისათვის, ვიკიპედია მსოფლიოს ყველაზე პოპულარულ ვებსაიტთა ათეულში შედის. ამჟამინდელი სტატისტიკის მიხედვით, გასული ერთი წლის განმავლობაში, ინგლისურ ვიკიპედიაში, წელიწადში 93 მილიარდზე მეტი გვერდის ნახვა ფიქსირდება.2005 წელს, ჟურნალმა Nature-მა გამოაქვეყნა კვლევა, რომელიც ერთმანეთს ადარებდა ენციკლოპედია ბრიტანიკისა და ვიკიპედიის 42 სამეცნიერო სტატიას. აღმოჩნდა, რომ ვიკიპედიის სიზუსტე ბრიტანიკისას უახლოვდებოდა.  ვიკიპედიის განყოფილებებს შორის, სტატიათა რაოდენობით ინგლისურს მოჰყვებიან ნიდერლანდური, გერმანული, შვედური, ფრანგული, იტალიური, რუსული, ესპანური, პოლონური, იაპონური და ვიეტნამური ვიკიპედიები მილიონზე მეტი სტატიით, პორტუგალიური, ჩინური და უკრაინული ვიკიპედიები ნახევარ მილიონზე მეტი სტატიით.2003 წლის ნოემბერში ვიკიპედიის განყოფილება ქართულ ენაზეც შეიქმნა. 2015 წლის 13 ოქტომბერს, ქართულენოვანი ვიკიპედიის სტა
წაკითხვა
კვლევამ მწარე წიწაკის ჭამასა და სიკვდილიანობის შემცირებას შორის კავშირი გამოავლინა
გამოქვეყნებულია: 2017-01-14 22:27:00
გიყვართ ცხარე საკვები? თუ ასეა, შესაძლოა უფრო დიდხანს იცოცხლოთ, ამბობენ ვერმონტის უნივერსიტეტის ლარნერის მედიცინის კოლეჯის მკვლევრები, რომელთა ფართომასშტაბიანი კვლევის მიხედვით, წითელი მწარე წიწაკის მოხმარება დაკავშირებულია სიკვდილიანობის მაჩვენებლის 13%-ით შემცირებასთან — განსაკუთრებით გულის დაავადებებისა და შეტევით სიკვდილის შემცირებასთან. კვლევა PLoS ONE-ში გამოქვეყნდა.საუკუნეების წინ, ცხარე წიწაკა და სანელებლები სასარგებლოდ მიაჩნდათ დაავადებათა სამკურნალოდ. ამ დრომდე, სიკვდილიანობის მაჩვენებელთან მწარე წიწაკის მოხმარების კავშირი მხოლოდ ერთმა სხვა კვლევამ დაადასტურა, 2015 წელს, ჩინეთში. ახალი კვლევა ადასტურებს წინა კვლევით მიღებულ შედეგებს. სამედიცინო სტუდენტმა მუსტაფა ჩოპენმა და მედიცინის პროფესორმა ბენჯამინ სლიტენბერგმა გამოიყენეს აშშ-ის ეროვნული ჯანდაცვისა და საკვების შემოწმების ანგარიში (NHANES), რათა შეესწავლათ მონაწილეთა საბაზისო მახასიათებლები წითელი მწარე წიწაკის მოხმარების მიხედვით. დადგინდა, რომ წითელი მწარე წიწაკის მომხმარებლები უფრო იყვნენ „შედარებით ახალგაზრდები, მამაკაცები, თეთრკანიანები, მექსიკელი-ამერიკელები, დაოჯახებულები, სიგარეტის მწეველები, ალკოჰოლის მსმელნი, მოიხმარდნენ უფრო მეტ ბოსტნეულსა და ხორცს, ჰქონდათ ქოლესტერინის დაბალი დონე, დაბალი შემოსავლები და ნაკლები განათლება“ იმ მონაწილეებთან შედარებით, რომლებიც წითელ მწარე წიწაკას არ მოიხმარდნენ. მათ შეისწავლეს საშუალოდ 18,9 წლის ასაკზე მაღალ მონაწილეთა მონაცემები, დააკვირდნენ გარდაცვლილთა რაოდენობას და შემდეგ გააანალიზეს სიკვდილის სფეციფიკური მიზეზები.  „მიუხედავად იმისა, რომ გაურკვეველია მექანიზმი, რომლითაც წიწაკა სიკვდილიანობას ამცირებს, გარდამავალი რეცეპტორების პოტენციური არხები (TRP), რომლებიც სიმწარის აღქმის ძირითადი რეცეპტორებია, მაგალითად კაპსაიცინისთვის (მწარე წიწაკის ძირითადი კომპონენტი), შესაძლოა ნაწილობრივ პასუხისმგებელი იყოს გამოვლენილ ურთიერთკავშირზე“, — აღნიშნავენ კვლევის ავტორები.როგორც ჩოპენი და სლიტენბერგი კვლევაში აცხადებენ, წითელი მწარე წიწაკის ჯანმრთელობისათვის სასარგებლოობასთან დაკავშირებით, არსებოობს გარკვეული, შესაძლო ახსნა. მათ შორისაა ის ფაქტი, რომ მწარე წიწაკის ძირითადი კომპონენტი კაპსაიცინი მნიშვნელოვან როლს თამაშობს იმ უჯრედულ და მოლეკულურ მექანიზმებში, რომლებიც იწვევს სისმუქნისა თავიდან აცილებას და მოდულაციას უკეთებს კორონარული სისხლის მიმოქცევას, ასევე აქვს ანტიკიმრობული თვისებები, რაც შესაძლოა „არაპირდაპირ გავლენას ახდენს მასპინძელზე ნაწლავის მიკროფლორი
წაკითხვა
ირმის ნახტომის უშორესი ვარსკვლავები შესაძლოა სხვა გალაქტიკიდან იყოს მოპარული
გამოქვეყნებულია: 2017-01-14 21:02:00
ჩვენი გალაქტიკის დღეისათვის ცნობილი 11 ყველაზე შორეული ვარსკვლავი დედამიწიდან 300 000 სინათლის წლის მანძილზე მდებარეობს, დიახ, ირმის ნახტომის სპირალურ მკლავს მიღმა. ჰარვარდის ასტრონომთა ახალი კვლევის მიხედვით, ამ ვარსკვლავთა ნახევარი შესაძლოა სხვა გალაქტიკიდანაა მოპარული: მშვილდოსნის ჯუჯადან. გარდა ამისა, ისინი მიეკუთვნება ვარსკვლავთა გრძელი ნაკადს, რომელიც კოსმოსში 1 მილიონი სინათლის წლის მანძილზეა გადაჭიმული, ჩვენს გალაქტიკაზე 10-ჯერ დიდ ფართობზე.„აღმოჩენილი ვარსკვლავური ნაკადები მხოლოდ პატარა ნაპრალებია ვარსკვლავთა იმ გიგანტურ მდინარეებთან შედარებით, რომელთა აღმოჩენასაც ჩვენ ვწინასწარმეტყველებთ“, — ამბობს ჰარვარდ-სმიტსონის ასტროფიზიკის ცენტრის წამყვანი ავტორი მარიონ დიერიკსი. მშვილდოსნის ჯუჯა ერთ-ერთია ირმის ნახტომის გარშემო არსებულ მრავალ თანამგზავრ მინი-გალაქტიკათაგან. სამყაროს ასაკის მატებასთან ერთად, ირმის ნახტომის გარშემო რამდენიმე მარყუჟი წარმოიქმნა. თითეუელ ასეთე ეპატზე, ირმის ნახტომის გრავიტაციულმა ძალები პარატა გალაქტიკებს იჭერდა. გასული 8 მილიარდი წლის განმავლობაში, მშვილდოსნის ჯუჯას მიერ განხორციელებული მოძრაობების განსაზღვრის მიზნით, დიერიკსმა და მისმა კოლეგებმა კომპიუტერულ სიმულაციებს მიმართეს. აღმოჩნდა, რომ იცვლებოდა საწყისი სიჩქარე და ირმის ნახტომთან მოახლოების კუთხე.„მის ორბიტაზე დიდი ეფექტი აქვს საწყის სიჩქარესა და მოახლოების კუთხეს, ზუსტად იმის მსგავსად, როგორც რაკეტის გაშვების სიჩქარე და კუთხე მოქმედებს მის ტრაექტორიაზე“, — ამბობს ჰარვარდის მკვლევარი ავი ლეობი. სიმულაციის დასაწყისში, მშვილდოსნის ჯუჯა გალაქტიკას 10 მილიარდი მზის მასა ჰქონდა, ანუ ირმის ნახტომის მასის დაახლოებით ერთი პროცენტი. როგორც დიერიკსის გათვლებმა აჩვენა, დროთა განმავლობაში, ბედკრულმა ჯუჯა გალაქტიკამ დაკარგა თავის ვარსკვლავების ერთი-მესამედი და ბნელი მატერიის ცხრა-მეათედი. შედეგად წარმოიქმნა ვარსკვლავთა სამი განსხვავებული ნაკადი, რომლებიც ირმის ნახტომის ცენტრიდან 1 მილიონი სინათლის წლის მანძილზე გადაიჭიმა. ისინი დაიტოტა ჩვენი გალაქტიკის ჰალოს კიდეებიდან ყველა მიმართულებით და წარმოაჩინა ცის ერთ-ერთი უდიდესი დაკვირვებადი ობიექტი.გარდა ამისა, ჩვენი გალაქტიკის ყველაზე შორეული 11 ვარსკვლავიდან ხუთს იგივე პოზიცია და სიჩქარე აღმოაჩნდა, რაც მშვილდოსნის ჯუჯასთვის წართმეულ ვ
წაკითხვა
ახლომდებარე ცვალებად ვარსკვლავთან „ცხელი იუპიტერი“ აღმოაჩინეს
გამოქვეყნებულია: 2017-01-13 19:22:00
ასტრონომებმა აღმოაჩინეს ახალი ეგზოპლანეტა „ცხელი იუპიტერი“, რომელიც მზის სისტემასთან ახლომდებარე T კუროს ტიპის ვარსკვლავ TAP 26-ის გარშემო მოძრაობს. ახლად აღმოჩენილ პლანეტას TAP 26 b უწოდეს და იგი იუპიტერზე 66%-ით მასიურია; დედა-ვარსკვლავის გარშემო ერთ შემოვლას კი 10 დღეს ანდომებს. აღმოჩენის შესახებ arXiv.org-ზე 6 იანვარს გამოქვეყნდა.დედამიწიდან 480 სინათლის წლის მანძილზე მდებარე ვარსკვლავი TAP 26 მიეკუთვნება მთავარ მიმდევრობამდელ ცვალებად, T კუროს კლასს. TAP 26-ის მასა მზის მასის ტოლია, აქვს მზის 1,17 რადიუსი და 17 მილიონი წლისაა. T კუროს ტიპის ასეთმა ახალგაზრდა ვარსკვლავმა შესაძლოა მკვლევრებს ბევრი ახალი ცნობა მისცეს პლანეტური სისტემების ფორმაციისა და ადრეული ევოლუციის შესახებ. აქედან გამომდინარე, ამ ობიექტების გარშემო „ცხელი იუპიტერების“ აღმოჩენა და მათი ორბიტული მახასიათებლების განსაზღვრა ასტრონომებს დაეხმარება შეისწავლონ თუ როგორ წარმოიქმნებიან და გადაადგილდებიან ისინი, რაც გადამწყვეტი ცნობებია მსგავსი პლანეტების წარმოშობაზე პასუხისმგებელი ფიზიკური პროცესების განსაზღვრისთვის.სწორედ ამ მიზნით, საფრანგეთის ტულუზის უნივერსიტეტის ასტრონომთა ჯგუფი ლიან იუს ხელმძღვანელობით, TAP 26-ს 2015 წლის ნოემბრიდან 2016 წლის იანვრამდე აკვირდებოდა, ჰავაიზე მდებარე კანადურ-ფრანგული 3,6-მეტრიანი ტელესკოპით (CFHT).სამი სხვადასხვა მეთოდის გამოყენებით, ასტრონომებმა TAP 26-ის სპექტრში პლანეტის რადიალური სიჩქარის სიგნალის დაფიქსირება მოახერხეს. აღმოჩენა ემყარება 72-დღიან შუელადში შეგროვილ 29 არალოპარიზებულ და ცირკულარულად პოლარიზებული სპექტრის ანალიზებს.კვლევის მიხედვით, ახლად აღმოჩენილ პლანეტას 1,66 იუპიტერის მასა აქვს და თავისი ვარსკვლავის გარშემო 0,1 ასტრონომიული ერთეულის მანძილიდან მოძრაობს. მისი მოკლე ორბიტული პერიოდიდან და დედა-ვარსკვლავთან სიახლოვიდან გამომდინარე, TAP 26 კლასიფიცირდა, როგორც „ცხელი იუპიტერი“. ე. წ. „ცხელი იუპიტერები“ არის გაზის გიგანტი პლანეტები, რომელთა მახასიათებლები მზის სისტემის უდიდესი პლანეტის მსგავსია, ორბიტული პერიოდი კი 10 დღეს არ აღემატება; გააჩნიათ ზედაპირის მაღალი ტემპერატურა, რადგან დედა-ვარსკვლავთან გარშემო ძალიან ახლოდან უვლიან. პლანეტის კიდევ უფრო მეტი მახასიათებლის გამოსავლენად, დაგეგმილია შემდგომი კვლევები.გარდა ახლად აღმოჩენილი პლანეტის ძირითადი პარამეტრებისა, მკვლევრებმა ასევე განსაზღვრეს მისი დედა-ვარსკვლავის ბუნების მნიშვნელოვანი მახასიათებლები. დოკუ
წაკითხვა
სიმულაციების მიხედვით, მეცხრე პლანეტა შესაძლოა მოხეტიალე პლანეტა იყოს
გამოქვეყნებულია: 2017-01-13 00:27:00
ნიუ-მექსიკოს უნივერსიტეტის კოსმოსის მკვლევრებმა, ჯეიმს ვესპერმა და პოლ მეისონმა ამერიკის ასტრონომიულ მეცნიერებათა ყოველწლიურ შეხვედრაზე წარმოადგინეს სიმულაციების შედეგები, რომლებიც მათ მეცხრე პლანეტის შესახებ მეტი ცნობების გაგების მიზნით წარმართეს. კოსმოსურ მეცნიერებათა საზოგადოების დიდ ნაწილს სჯერა, რომ მზის სისტემაში, პლუტონს მიღმა მეცხრე პლანეტაც არსებობს. წარმოდგენილი მტკიცებულებების თანახმად, თუ იქ მეცხრე პლანეტა მართლაც არსებობს, სავარაუდოდ ის მოხეტიალე პლანეტაა. მეცხრე პლანეტის არსებობის შესახებ მოსაზრება პირველად ორი წლის წინ გამოითქვა, როდესაც მკვლევართა ჯგუფმა შენიშნა, რომ მზის სისტემის გარე ნაწილზე რაღაც ახდენდა გრავიტაციულ გავლენას. მას შემდეგ, გრავიტაციული გავლენა სხვა მკვლევრებმაც შენიშნეს, რაც დედამიწაზე 10-ჯერ დიდ პლანეტას უნდა ეკუთვნოდეს. როგორც კიდევ ერთმა წინა კვლევამ ივარაუდა, თუ ეს პლანეტა მართლაც არსებობს, იგი მზის გარშემო 1000 ასტრონომიული ერთეულის მანძილიდან მოძრაობს (დედამიწიდან მზემდე მანძილი 1 ასტრონომიულ ერთეულს შეადგენს). ახალი კვლევის დროს, მეცნიერებმა 156 კომპიუტერული სიმულაცია ჩაატარეს, რათა განესაზღვრათ თუ რა სახის გავლენა ექნებოდა მზის სისტემაზე ამ პლანეტას, თუკი ის საიდანღაც მოვიდა, ანუ ერთ დროს იყო მოხეტიალე პლანეტა, რომელიც მზესთან იმდენად ახლოს მოვიდა, რომ ჩვენმა ვარსკვლავმა იგი გრავიტაციული გავლენით დაიჭირა.მოხეტიალე პლანეტები ეწოდება პლანეტებს, რომლებიც მზის სისტემის გარეთ ჩამოყალიბდნენ, წარმოიქმნენ სხვა ვარსკვლავურ სისტემაში, საიდანაც შემდეგ როგორღაც გაიქცნენ. ამ შემთხვევაში, ასეთი პლანეტები კოსმოსში მარტოდმარტო დახეტიალობენ.როგორც მკვლევრები იუწყებიან, მათი სიმულაციების 60% მიუთითებს, რომ მოხეტიალე პლანეტის მზის სისტემაში შემოსვლის შემთხვევაში, იგი კვლავ უკან მიდის, ზოგიერთ შემთხვევაში კი თან მიაქვს რომელიმე პატარა პლანეტა. 40% შემთხვევაში კი მოხეტიალე პლანეტა დაჭერილია და ორბიტაზე მოძრაობს. სიმულაციები ასევე მიუთითებს, რომ თუკი მზემ ასეთი მოხეტიალე დაიჭირა, იგი მის გარშემო მოძრაობას ზემოთხსენებული მანძილიდან დაიწყებდა და ნაკლებ სავარაუდოა, რომ მზის სისტემაში ოდესმე ნეპტუნზე დიდი პლანეტა შემოსულიყო, რადგან როგორც მზის სისტემაში არსებული წესრიგი მიუთითებს, იგი სისტემის შექმნის შემდეგ არ დარღვეულა.ბოლო დროს, კოსმოსური მეცნიერების მკვლევრებს ღრმად სწამთ, რომ მეცხრე პლანეტის არსებობა მალე დადასტურდება, სავარაუდოდ მომავალ წელს, რადგან მის საპოვნელად სამეცნიერო საზოგადოებას უკვე დიდი ძალისხმევა აქვს მიმართული. 
წაკითხვა

უახლესი