საზოგადოებრივი
104.5 FM

ძიება თარიღის მიხედვით

მეცნიერება/ტექნოლოგიები
გალაქტიკების გიგანტური ჯგუფი, რომელიც აინშტაინის თეორიას ეჭვქვეშ აყენებს
გამოქვეყნებულია: 2017-03-22 23:43:00
მეცნიერებმა აღმოაჩინეს 10 მილიონი სინათლის წლის ფართობზე გადაჭიმულ გალაქტიკათა გიგანტური სფერო, რომელიც ჩვენს გალაქტიკას იმდენად სწრაფად შორდება, რომ ამ მოვლენას ფიზიკის ამჟამინდელი მოდელები ვერ ხსნის. მკვლევართა ჯგუფის განმარტებით, ეს სტრუქტურა იმდენად სწრაფად ფართოვდება, რომ „მინი დიდი აფეთქებაც“ კი უწოდეს. მათი აზრით, იგი ჩვენი ირმის ნახტომისა და მეზობელი გალაქტიკა ანდრომედას ერთმანეთთან მიახლოების შედეგად გაჩნდა. ერთადერთი პრობლემა კი ისაა, რომ შედეგები არ ემთხვევა აინშტაინის ფარდობითობის თეორიას. „თუკი აინშტაინის გრავიტაცია მართებულია, ჩვენი გალაქტიკა არასოდეს მივა ანდრომედასთან ისე ახლოს, რომ რაიმე ამ სიჩქარით მიმოფანტოს“, — ამბობს ჯგუფის ერთ-ერთი წევრი შოტლანდიის წმინდა ანდრიას უნივერსიტეტიდან, ჰონშენგ ჟაო. ჟაო და მისი ჯგუფი იკვლევს პატარა გალაქტიკათა გუნდის მოძრაობას სამყაროს ადგილობრივი ჯგუფის რეგიონში; გროვა მინიმუმ 54 გალაქტიკისაგან შედგება და მის ცენტრში მდებარეობს ორი უდიდესი გალაქტიკა — ანდრომედა და ირმის ნახტომი.  ირმის ნახტომა ანდრომედასგან ამჟამად 2,5 მილიონი სინათლის წლითაა დაშორებული, მაგრამ ჩვენი მეზობელი გალაქტიკა ჩვენკენ დაახლოებით 402 336 კმ/სთ სიჩქარით მოემართება.  აინშტაინის ფარდობითობის თეორიაზე დაყრდნობით, ასტრონომები ვარაუდობენ, რომ 3,75 მილიარდი წლის შემდეგ, ანდრომედა და ირმის ნახტომი ერთმანეთს შეეჯახებიან, მომდევნო რამდენიმე მილიარდი წლის განმავლობაში, ისინი ერთმანეთს დაგლეჯენ და წარმოქმნიან სრულიად ახალ გალაქტიკას.  მაგრამ, უკვე იმყოფებოდა თუ არა ეს ორი გალაქტიკა  ერთმანეთთან საკმაოდ ახლოს? ჯერ კიდევ 2013 წელს, ჟაო და მისი კოლეგები გამოთქვამდნენ ეჭვს, რომ 7-11 მილიარდი წლის წინ, ანდრომედა და ირმის ნახტომი ერთმანეთთან იმდენად ახლოს მივიდნენ, რომ კოსმოსში წა
წაკითხვა
კვირიკაშვილი: იაზროვნეთ არასტანდარტულად, ყოველთვის იფიქრეთ, რომ არ აირჩიოთ ჩვეულებრივი გზა
გამოქვეყნებულია: 2017-03-22 13:31:00
იაზროვნეთ არასტანდარტულად, ყოველთვის იფიქრეთ, რომ არ აირჩიოთ ჩვეულებრივი გზა,- ამ სიტყვებით მიმართა საქართველოს პრემიერმინისტრმა გიორგი კვირიკაშვილმა 2016-2017 წლების ათასწლეულის ინოვაციის კონკურსში გამარჯვებულ ახალგაზრდა გამომგონებლებს, რომლებსაც დღეს ზუგდიდის ტექნოლოგიურ პარკში შეხვდა. გამარჯვებულმა გუნდის Smart Kids-ის წევრები სენაკში, მე-8კლასის მოსწავლეები არიან, ხოლო მათი პროექტის სახელწოდებაა - „გეოლოგიური საფრთხეები“. ინოვაციური პროექტი წარმოადგენს შეტყობინების სისტემას მეწყერსაშიში ზონებისთვის, რომელიც განსაკუთრებული სიზუსტით, საიმედოობითა და სტაბილურობით გამოირჩევა. ათასწლეულის ინოვაციის კონკურსში გამარჯვების შედეგად, გუნდი 2017 წლის 1-5 მაისს მონაწილეობას მიიღებს შეერთებული შტატების აერონავტიკის და კოსმოსის ეროვნული სააგენტოს (NASA) უნივერსიტეტის სასწავლო პროგრამაში. პრემიერმა ახალგაზრდა გამომგონებლებს მიღწეული წარმატება მიულოცა და აღნიშნა, რომ ახალი ტექნოლოგიური პარკი ნიჭიერ ახალგაზრდებს, მსგავსი ინოვაციური იდეების ხორცშესხმაში შეუწყობს ხელს. „ინოვაციების ცენტრის სიმბოლო არის საფრენი აპარატი ფილმ "შერეკილებიდან" და იმიტომ, რომ თუ ადამიანმა არასტანდარტულად არ იაზროვნე და ინოვაციურად არ იფიქრე, დიდ შედეგს ვერ მიაღწევ. იქნები წარმატებული, მაგრამ ვერ იქნები ძალიან წარმატებული. ძალიან წარმატებულები რომ ვიყოთ, არაორდინალურად უნდა ვიაზროვნოთ. ეს არის მთავარი ხაზი, რასაც ეს ცენტრი ემსახურება“, - მიმართა პრემიერმა ახალგაზრდა გამომგონებლებს. გიორგი კვირიკაშვილმა ზუგდიდის ტექნოლოგიური პარკი დაათვალიერა, სამუშაო პროცესს გაეცნო და ესაუბრა ახალგაზრდა
წაკითხვა
სუპერმასიური შავი ხვრელების სიჩქარის ლიმიტი დარღვეულია
გამოქვეყნებულია: 2017-03-22 00:47:00
ახალი კომპიუტერული სიმულაციების წყალობით შესაძლებელი ხდება აიხსნას თავსატეხად ქცეული სუპერმასიური შავი ხვრელების არსებობა ადრეულ სამყაროში. სიმულაცია ეფუძნება კომპიუტერულ კოდს, რომელიც გამოიყენება რადიაციისა და სხვა ნივთერებების შეერთების შესასწავლად. „სუპერმასიურ შავ ხვრელებს სიჩქარის ლიმიტები აქვთ, რომელიც განსაზღვრავს მათი წარმოქმნის სისწრაფესა და ზომას. შედარებით ბოლო პერიოდში აღმოჩენილმა სუპერმასიურმა შავმა ხვრელებმა, რომლებიც სამყაროს ადრეული განვითარების პერიოდს ეკუთვნის, მრავალი ფუნდამენტური კითხვა წარმოშვა, მათ შორის, როგორ გაიზარდნენ ისინი ამ ზომამდე ასე სწრაფად?“, — ამბობს ლოს-ალამოსის ეროვნული ლაბორატორიის თეორიული დიზაინის განყოფილების მკვლევარი ჯოზეფ შმიდტი.  მატერიასა და რადიაციას შორის მიმდინარე ურთიერთქმედების მოდელირებისათვის, ლოს-ალამოსის მიერ შემუშავებული კომპიუტერული კოდების გამოყენებით, შმიდტმა და მისმა კოლეგებმა კოლაფსირებადი ვარსკვლავების სიმულაცია შექმნეს, რაც სუპერმასიური შავი ხვრელების წარმოქმნით დასრულდა ნავარაუდევზე ნაკლებ დროში, კოსმოლოგიური თვალსაზრისით სამყაროს არსებობის პირველ მილიარდ წელიწადში. „როგორც ჩანს, სუპერმასიურ შავ ხვრელებს ზრდის სიჩქარის ლიმიტი აქვთ, რაც არ შეიმჩნევა მასიურ ვარსკვლავთა ძირითად ტიპებში. ჩვენ ვიკითხეთ, თუკი შეგვიძლია ვიპოვით ადგილი, სადაც ვარკვლავებსაც ასე ჩქარა გაზრდა შეეძლებათ, შესაძლოა მზეზე რამდენიმე ათასჯერ მეტ ზომამდე, შეეძლებათ თუ არა მათ უფრო ნაკლებ დროში წარმოქმნან შავი ხვრელები?“, — ამბობს შმიტდი. როგორც ირკვევა, ლოს-ალამოსის კომიუტერულმა მოდელმა არა მხოლოდ სუპერმასიური შავი ხვრელის სწრაფი წარმოქმნის შესაძლებლობა დაადასტურა, არამედ მოერგო შავი ხვრელების სხვა მრაველ ფენომენსაც, რომელთაც ასტროფიზიკოსები რუტინულად აკვირდებიან. კვლევა აჩვენებს, რომ სიმულირებული სუპერმასიური შავი ხვრელები ასევე ურთიერთქმედებენ გალაქტიკებთან იგივე გზით, რაც ბუნებაში დაიმზირება, მათ შორის გალაქტიკათა ფორმაციის მაჩვენებელზე, გალაქტიკის სიმჭიდროვეზე, გაზების თერმულ და იონიზაციის მაჩვენებლებზე. „ეს დიდწილად მოულოდნელი იყო. ვფიქრობდი, რომ მასიური ვარსკვლავის სპეციალური კონფიგურაციით ზრდისა და ამ მასის შავი ხვრელების წარმოქმნის იდეა რაღაც ისეთი იყო, რასაც შესაძლოა მივახლოვებოდით, მაგრამ იმის ხილვა, რომ შავი ხვრელი ვარსკვლავთწარმოქმნას ასტიმულირებს და დინამიკას იმ გზით წარმართავს, რასაც ბუნებაში ვხედავთ, ნამდვილად შაქარყინული იყო ნამცხვარზე“, — აღნიშნავს შმიდტი. ლოს-ალამოსის ეროვნული ობსერვატორიის მთავარი მისიაა იმის განსაზღვრა, თუ როგორ ურთიერთქმედებს რადიაცია გარკვეულ მატერიაზე. იმის გამო, რომ სუპერმასიური შავი ხვრელები უზარმაზარი ოდენობის რადიაციას გამოყოფენ,
წაკითხვა
სამხრეთამერიკული ტომი, რომლის ხალხსაც მსოფლიოში ყველაზე ჯანმრთელი გულები და არტერიები აქვს
გამოქვეყნებულია: 2017-03-21 23:14:00
როგორც ახალი კვლევის მიხედვით ირკვევა, ბოლივიაში მაცხოვრებელ ციმანეს ხალხს მსოფლიოში ყველაზე ნაკლებად აწუხებს გულის დაავადებები. აღმოჩნდა, რომ 80 წლის ციმანეს ადამიანს უფრო ჯანმრთელი არტერიები აქვს, ვიდრე 55 წლის ამერიკელს. ციმანეს ადგილობრივი საზოგადოება ჩრდილო-აღმოსავლეთ ბოლივიაში, ტროპიკულ ტყეებსა და სავანებში ცხოვრობს. საკვების მოპოვების მიზნით, მისდევენ როგორც სოფლის მეურნეობას, ისე ნადირობას. გასული 15 წლის განმავლობაში, მსოფლიოში სიკვდილიანობის ორ უდიდეს მიზეზად რჩება კორონარული არტერიების დაავადებები და გულის შეტევები. იმის გასარკვევად თუ რა გავლენას ახდენს თანამედროვე ცხოვრების სტილი საზოგადოებრივ ჯანმრთელობაზე, მეცნიერები ინდუსტრიალიზაციამდელ მოსახლეობას, მათ შორის ციმანეს ხალხს აკვირდებიან.  მიუხედავად იმისა, რომ არ შეგვიძლია კვლავ ტყეებს, მინდვრებსა თუ მთებს დავუბრუნდეთ, რათა ჯანმრთელნი ვიყოთ, ის კი ნადვილად შეგვიძლია, რომ ამ ხალხისგან ვისწავლოთ თუ რას აკეთებენ ისინი სწორად. 2014-2015 წლებში მკვლევრები ციმანეების 85 სოფელს ესტუმრნენ და 40 წელს გადაცილებულ თითქმის ყველა ადამიანს კომპიუტერული ტომოგრაფია ჩაუტარეს. როგორც 705 ადამიანისგან (40-94 წლის) აღებულმა მონაცემებმა აჩვენა, მათგან 85%-ს გულის დაავადებების არანაირი რისკი არ გააჩნდა. მხოლოდ 13% იმყოფებოდა დაბალი რისკის ქვეშ, 20 ადამიანი კი საშუალო ან მაღალი რისკის ქვეშ. „ციმანეების უმეტესი ნაწილი მთელ თავის ცხოვრებას კორონარული ათეროსკლეროზების გარეშე ატარებს. მსგავსი შემთხვევა არც სხვა, წინა კვლევებში დაფიქსირებულა“, — ამბობს მკვლევარი გრეგორი თომასი. ათეროსკლეროზი მაშინ ვითარდება, როდესაც ქოლესტერინის თრომბოციტები და ცხიმი არტერიათა კედლებზე ილექება, რაც თანდათან სისხლის მოძრაობის პრობლემებს წარმოქმნის, ეს კი თავის მხრივ გულის შეტევებს იწვევს. ამის საპირისპიროდ, 6814 ამერიკელის შესწავლის შედეგად დადგინდა, რომ მათგან 50%-ს გულის დაავადებების საშუალო ან მაღალი რისკი ჰქონდა, რაც ხუთჯერ მაღალი მაჩვენებელია ცინამეს ხალხთან შედარებით. „როგორც ირკვევა, 80 წლის ცინამეს „გულ-სისხლძარღვული ასაკი“ 50 წლის ამერიკელისას უდრის“, — წერია კვლევაში. რა განაპირობებს ცინამეების ასე შთამბეჭდავ ჯანმრთელობას? 
წაკითხვა
24 მარტს გაყიდვაში წითელი iPhone ჩაეშვება
გამოქვეყნებულია: 2017-03-21 17:37:00
კომპანია Apple-მა iPhone 7-ის სპეციალური მოდელის გამოშვება დაანონსა. კომპანია წითელ iPhone 7-სა და iPhone 7 Plus-ს გამოუშვებს. ახალი მობილური ტელეფონი 24 მარტს ჩაეშვება გაყიდვაში.​წითელი iphone-ის მოდელი იმ ორგანიზაციების მხარდასაჭერად გამოდის, რომლებიც აივ ინფექციის პრევენციისათვის მუშაობენ. ​ახალი ტელეფონის მეხსიერების მოცულობა 128GB და 256GB-იანი იქნება. სხვა მოცულობის მოდელები გაყიდვაში არ ჩაეშვება. ახალი წითელი iPhone 7-ის ფასი 749$-დან დაიწყება, iPhone 7 Plus-ის ფასი კი, 869$-დან . ტელეფონი "ეფლისა" და ოფიციალური გადამყიდველების მაღაზიებში გაიყიდება. ​ახალი iphone მისი წინამორბედებისგან მხოლოდ ფერით იქნება განსხვავებული. კომპანია Apple ახალი თაობის მობილურების გამოშვებას სექტემბერში გეგმავს.
წაკითხვა
სტივენ ჰოკინგი კოსმოსში მიემგზავრება
გამოქვეყნებულია: 2017-03-21 01:46:00
სტივენ ჰოკინგი — მსოფლიოში ყველაზე ცნობილი ფიზიკოსი და კოსმოლოგი მალე დედამიწას დატოვებს და კოსმოსში გაემგზავრება. ამის შესაძლებლობას მეცნიერს კომპანია Virgin group-ი მისცემს.  ჯერ კიდევ 2015 წელს, კომპანია Virgin group-ის დამფუძნებელი სერ რიჩარდ ბრენსონი იმედოვნებდა, რომ ერთ დღესაც მას მიეცემოდა შესაძლებლობა, რათა ჰოკინგი შორს, ვარსკვლავებთან წაეყვანა.  განცხადებაში ბრენსონი აღნიშნავდა, რომ მისი ეს შეთავაზება განპირობებული იყო იმ უდიდესი მოკრძალებითა და აღფრთოვანებით, რასაც იგი ჰოკინგისადმი განიცდიდა. „პროფესორი სტივენ ჰოკინგი ერთ-ერთია იმ ადამიანთაგან მთელ მსოფლიოში, რომელიც მე ყველაზე მეტად აღმაფრთოვანებს, უდავოდ გენიოსი, რომელმაც თვალი აგვიხილა და დაგვანახა სამყაროს მრავალი საოცრება; იშვიათია იყო ასეთი ჭკვიანი და წარმტაცი ადამიანი. იგი ერთადერთი პიროვნებაა, რომელსაც Virgin Galactic-ის (კოსმოსური ფრენების კომპანია) უფასო ბილეთს ვაძლევ და იგი აუცილებლად გაფრინდება კოსმოსში, როგორც ასტრონავტი, თუკი ამაში ჯანმრთელობა შეუწყობს ხელს“. 75 წლის ჰოკინგი მსოფლიოს ყველაზე ხანდაზმული ასტრონავტი ვერ გახდება (ეს სტატუსი ჯონ გლენს ეკუთვნის, რომელიც კოსმოსში 77 წლის ასაკში გაფრინდა), მაგრამ ნამდვილად იქნება ამიოტროფული გვერდითი სკლეროზით დაავადებული პირველი ადამიანი, რომელიც კოსმოსს ეწვევა. აღნიშნული დაავადება როგორც წესი, გარდაუვალ სიკვდილს იწვევს დიაგნოზის დასმიდან ხუთი წლის განმავლობაში. ჰოკინგს დიაგნოზი 21 წლის ასაკში დაუსვეს და ვარაუდობდნენ, რომ იგი 25-ე დაბადების დღესაც ვერ მოესწრებოდა. თუმცა, ჰოკინგმა დათქმულ ვადას 50 წელიწადზე მეტით გადააჭარბა და დღემდე აგრძელებს არა მხოლოდ უბრალოდ ცხოვრებას... კოსმოსში მოგზაურობა გარკვეულ რისკებს შეიცავს, განსაკუთრებით მაშინ, თუკი არსებობს ჯანმრთელობის პრობლემები. ამ ეტაპზე, ჰოკინგის ჯანმრთელობა დამაკმაყოფილებელია. გარდა ამისა, მისი მოგზაურობა მეცნიერებს შესაძლებლობას მისცემს შეისწავლონ თუ რა ეფექტს ახდენს მიოტროფულ გვერდით სკლეროზზე აბსოლუტური ნული გრავიტაცია. როგორც ჰოკინგმა Good Morning Britain-ს განუცხადა, იგი ვერასოდეს იოცნებებდა, რომ ოდესმე მსგავსი შესაძლებლობა მიეცემოდა.  „რიჩარდ ბრენსონმა კოსმოსში გამგზავრება შემომთავაზა, რაზეც დაუყოვნებლივ ვუპასუხე — დიახ“, — ამბობს ჰოკინგი. ფიზიკოსის განცხადებით, ამ შეთავაზებამ მას იგივე სიხარული მოჰგვარა, როგორც საკუთარი სამი შვილის დაბადებამ.  
წაკითხვა
ასტრონომები იდუმალებით მოცულ ვარსკვლავთგროვათა კომპლექს იკვლევენ
გამოქვეყნებულია: 2017-03-20 22:51:00
ასტრონომები იდუმალებით მოცულ ვარსკვლავთგროვათა კომპლექს SH2-ს აკვირდებიან, რომელიც გალაქტიკა NGC 1316-ში (ღუმელი A) მდებარეობს.  აღნიშნული გალაქტიკა დედამიწიდან 62 მილიონი სინათლის წლის მანძილზე, ღუმელის თანავარსკვლავედში მდებარეობს და წარმოადგენს ცის ერთ-ერთ ყველაზე ძლიერ რადიო-წყაროს. მიკეუთვნება ლინზისებრ რადიოგალაქტიკათა კლასს. მიუხედავად იმისა, რომ გალაქტიკაში დომინირებს ბებერი და საშუალო ასაკის ვარსკვლავები, მას კარგად ემჩნევა წარსულში მომხდარი გალაქტიკური ურთიერთქმედებების კვალიც. ამჟამად მიმდინარე ვარსკვლავთწარმომქმნელი პროცესის ერთადერთი ინდიკატორია HII რეგიონი SH2. ეს განსაკუთრებული, იზოლირებული ვარსკვლავთგროვის კომპლექსი გალაქტიკის სამხრეთ გარეუბანში მდებარეობს. აქვს რგოლის მსგავსი მორფოლოგია და დაახლოებით 100 მილიონი წლისაა; მოიცავს 100 ახალგაზრდა ვარსკვლავთგროვას. მიუხედავად იმისა, რომ წარსულშიც რამდენიმე კვლევა მიეძღვნა, მისი წარმოშობა დღემდე საიდუმლოებით რჩება მოცული. NGC 1316-ის ამ საინტერესო რეგიონის შესახებ ახალი დეტალების გამომჟღავნების მიზნით, 2012 წლის ოქტომბერში მას ასტრონომთა საერთაშორისო ჯგუფი აკვირდებოდა ჩილეს კონსეპსიონის უნივერსიტეტის მკვლევრის, ტომ რიჩტლერის ხელმძღვანელობით. კვლევები წარიმართა ევროპის სამხრეთული ობსერვატორიის მძლავრი ტელესკოპით Very Large Telescope (VLT), VIMOS მეთოდით (Visible MultiObject Spectrograph). შედეგად, ასტრონომებმა შეისწავლეს რეგიონის მორფოლოგია, კინემატიკა, მეტალიანობა, სიჩქარე და სპექტრული მახასიათებლების ხაზის დიაგნოსტიკა.  დაკვირვებათა მთავარი მიზანი იყო შეემოწმებინათ ჰიპოთეზა, რომლის მიხედვითაც, SH2 შეჯახების პროცესში მყოფი ჯუჯა გალაქტიკაა. როგორც რიჩტლერი შენიშნავს, ეს მოსაზრება საკმაოდ კეთილგონიერია იქიდან გამომდინარე,
წაკითხვა
მოხეტიალე პლანეტა, რომელიც პლანეტათა წარმოქმნის ამჟამინდელ მოდელს ეჭვქვეშ აყენებს
გამოქვეყნებულია: 2017-03-20 19:50:00
გიგანტური მოხეტიალე სხეული, რომელსაც ერთ დროს უწოდეს „პლანეტა, რომელიც იქ არ უნდა იყოს“, როგორც ჩანს, სინამდვილეში მართლაც კოსმოსის სიღრმეებში წარმოიქმნა — ამჟამინდელი მასპინძელი ვარსკვლავისგან შორს, იმ ნივთიერებების გარეშე, რომლებისგანაც როგორც წესი, პლანეტები იბადებიან.  ამ ანომალიას HD 106906b ეწოდება და წარმოადგენს ახალგაზრდა პლანეტას, რომელიც დედამიწიდან 300 სინათლის წლის მანძილზე, ჯვრის თანავარსკვლავედში მდებარეობს. HD 106906b 2013 წელს აღმოაჩინეს და იგი იმ მხრივაა უნიკალური, რომ საკუთარ ვარსკვლავს გარს უვლის ძალიან შორიდან, 650 ასტრონომიული ერთეულის მანძილიდან, რაც დედამიწასა და მზეს შორის არსებულ მანძილს 650-ჯერ აღემატება. შედეგად, HD 106906b ჩვენთვის ცნობილი ერთადერთი პლანეტაა, რომელის მზის მსგავსი ვარსკვლავის გარშემო ასეთი დიდი მანძილიდან მოძრაობს; ერთი სრული შემოვლისთვის მას 1500 წელი სჭირდება. ამ პლანეტის მთავარი უცნაურობა კი ისაა, რომ მისი შორეული ორბიტა მდებარეობს მასპინძელი ვარსკვლავის, HD 106906-ის გარშემო არსებული კომსოსური ნარჩენების გადაღმა, საკმაოდ შორს. ამ ნარჩენი მტვრისა და გაზისგან როგორც წესი, პლანეტები იბადება. ამ შემთხვევაში, ნარჩენების დისკი ვარსკვლავთან ათჯერ უფრო ახლოს მდებაროებს, ვიდრე HD 106906b, რაც წარმოშობს კითხვას — საიდან მოვიდა ეს უცნაური მოხეტიალე პლანეტა? „პლანეტათა ფორმაციის შეხახებ ამჟამად ჩვენს ხელთ არსებული თეორიები ნარჩენების დისკის მიღმა პლანეტის არსებობას გამორიცხავს“, — ამბობს ლოს-ანჯელესის კალიფორნიის უნივერსიტეტის ასტროფიზიკოსი სმადარ ნაოზი. ნაოზი და მისი ჯგუფი ამჟამად ამუშავებს მოდელს, რომელმაც HD 106906b-ს ორბიტული გზა უნდა განსაზღვროს. HD 106906b-ის აღმოჩენის შემდეგ, მეცნიერები ცდილობენ ახსნან თუ როგორ აღმოჩნდა იგი ვარსკვლავიდან ასე შორს, ნარჩენების დისკს გადაღმა, რადგან ეგზოპლანეტათა უმრავლესობა როგორც წესი, ამ დისკს შიგნით მდებარეობს. იგივე ხდება ჩვენთან, მზის სისტემაშიც — მზის გარშემო მოძრავი ყველა პლანეტა კოიპერის სარტყლის შიგნითაა მოქცეული. კოიპერის სარტყელი ნარჩენების დისკია, რომელიც ნეპტუნს გადაღმაა განფენილი და მოიცავს ჯუჯა პლანეტებსა და მზის სისტემის ფორმაციის შემდეგ დატოვებულ სხვა ნარჩენებს.  ერთ-ერთი წინა კვლევის მიხედვით, HD 106906b შესაძლოა ნარჩენების დისკს შიგნით დაიბადა, თუმცა შემდეგ, გრავიტაციულმა ურთიერთქმედებამ პლანეტა გა
წაკითხვა
ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტში სასწავლო ლაბორატორია გაიხსნა
განახლებულია: 2017-03-18 16:34:00
ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტში მაღალტექნოლოგიური სასწავლო ლაბორატორია გაიხსნა. ახალ სივრცეში მსოფლიოს ტექნოლოგიურ ბაზარზე არსებული სიახლეები და პროგრამები დაინერგება. ლაბორატორიით სტუდენტები, ბიზნესის წარმომადგენლები და სხვა დაინტერესებული მხარეები ისარგებლებენ. 
წაკითხვა
ასტრონომები წითელი გიგანტი ვარსკვლავის სიკვდილის ბოლო სტადიას აკვირდებიან
გამოქვეყნებულია: 2017-03-17 20:39:00
ასტრონომთა საერთაშორისო ჯგუფი აქტიურად აკვირდება დედამიწიდან 3400 სინათლის წლის მანძილზე მდებარე წითელი გიგანტი ვარსკვლავის — LL პეგასის გარშემო არსებულ საოცარ, გაზის სპირალურ ხვეულებსა და მის კომპანიონ ვარსკვლავს. დაკვირვებებისთვის ისინი ჩრდილოეთ ჩილეში მდებარე ძლევამოსილ ტელესკოპ ALMA-ს (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array) იყენებენ. „საუცხოო დეტალებში ვხედავთ წითელი გიგანტი ვარსკვლავის სიკვდილის ბოლო სტადიას; ძლიერი გამონატყორცნი გაზების სახით იგი საკუთარი გაზის დიდ ნაწილს კარგავს“, — ამბობს კვლევის თანაავტორი, ლოს-ანჯელესის კალიფორნიის უნივერსიტეტის ფიზიკისა და ასტრონომიის პროფესორი მარკ მორისი. მას შემდეგ, რაც ტელესკოპით დაკვირვებების შედეგად მიღებული მონაცემები კომპიუტერულ სიმულაციებს შეადარეს, ასტრონომებმა დაასკვნეს, რომ სისტემის გარშემო არსებული აირადი გამონატყორცნის ფორმაზე მთავარი პასუხისმგებელი ძლიერ ელიფსური ორბიტაა. კვლევა ჟურნალ Nature Astronomy-ში გამოქვეყნდა.  „ორბიტული მოძრაობის გამო, მასის დაკარგვის პროცესში მყოფი წითელი გიგანტის ცივი მოლეკულური გაზი ვარსკვლავიდან მომდინარე ქარს წარმოქმნის, რომელიც გარშემო ხვეულების სახით განლაგდება, როგორც წყლის შხეფები ბაღის სარწყავი მანქანის გარშემო, რაც საბოლოოდ, გამომავალი სპირალების ფორმას იღებს“, — აღნიშნავს მორისი. ALMA უმძლავრესი საერთაშორისო ტელესკოპია, რომელიც მსოფლიოს მრავალი ქვეყნის ერთობლივ საკუთრებაშია, მათ შორის აშშ-ის. ტელესკოპი უკიდურესად მოკლე ტალღის სიგრძის რადიოგამოსხივებას ზომავს. ამ ტექნიკის გამოყენებით, მეცნიერებმა შესძლეს LL პეგასიდან გამონატყორცნი მოლეკულების სამგანზომილებიანი სურათის შექმნა. სპირალური ფორმა გამოწვეულია მის ორბიტაზე კომპანიონი ვარსკვლავის მოძრაობით. მსგავსი ფოტოები, რომლებიც მრავალ სრულიად რევოლუციურ სპირალურ მახასიათებელებს ასახავს, უამრავ ახალ ცნობას იძლევა ბინარული სისტემების შესახებ 5000-წლიან პერიოდში. „ასე უჩვეულოდ განლაგებული სისტემები კარს გვიხსნის გავიგოთ თუ როგორ ჩამოყალიბდა დროთა განმავლობაში ისეთი სისტემების ორბიტები, რომლებშიც ერთი ვარსკვლავი საკუთარი მასის დიდ ნაწილს კარგავს“, — ამბობს მორისი. 
წაკითხვა
შეუძლია თუ არა ადამიანს მარსზე განვითარება? - ბილ ნაის პასუხი
გამოქვეყნებულია: 2017-03-17 00:13:00
ცნობილ ამერიკელ ინჟინერსა და სამეცნიერო ჟანრის ტელეწამყვანს, ბილ ნაის არ სჯერა, რომ ადამიანები მარსის კოლონიზებას ოდესმე შესძლებენ, მაგრამ თუ ეს ასე მოხდა, მას უჭირს იმის თქმა თუ როგორ შეეგუება ჩვენი სხეული წითელ პლანეტას. ამის შესახებ მან შოუში „სამშაბათი ბილთან ერთად“ ისაუბრა. მარსზე დაბადებულმა დამიანებმა შესაძლოა დიდხანს ვერ იცოცხლონ. მარსის ზედაპირზე გრავიტაცია დედამიწის გრავიტაციის მხოლოდ 38%-ია. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ შესაძლოა ამ პლანეტაზე დაბადებულ ადამიანთა გულები ისე მოქნილი არ იყოს, როგორც დედამიწაზე. ასტრონავტებს, რომლებიც მარსზე გაემგზავრებიან და იქ იმდენ ხანს დარჩებიან, რომ მათი სხეულები დაბალ გრავიტაციას მოერგოს, სამუდამოდ შეეცვლებათ სისხლის მიმოქცევის სისტემა, კუნთების სიძლიერე და ძვლების სიმკვრივე, რაც შეუძლებელს გახდის დედამიწაზე დაბრუნებას. შეეგუება თუ არა ოდესმე ჩვენი სხეული მარსს? ევოლუცია ნელი პროცესია, თითქმის შეუმჩნეველი. პოპულაციაზე შესამჩნევი ეფექტის მოსახდენად, საჭიროა სერიოზული სელექციური წნეხი, მაგალითად, მხოლოდ იმ ქალის შთამომავალი, რომელიც მარსის ზედაპირზე საკმარისად დიდხანს გასძლებს იმისათვის, რათა გამრავლდეს. ზოგიერთი მეცნიერის აზრით, უკეთესი გამოსავალია პლანეტათა ტერაფორმირება, ვიდრე იმის ლოდინი თუ როდის შეეგუება ჩვენი სხეული პლანეტის გარემოს — ანუ, გარემო ჩვენ უნდა შევცვალოთ და მოვირგოთ. მარსის შემთხვევაში, მოგვიწევს შევცვალოთ მისი ეკოლოგია, ატმოსფერო, ტოპოგრაფია, ტემპერატურა და ა. შ. მომზადებულია futurism.com-ის მიხედვით   
წაკითხვა
დედამიწის ტექნოსფერო უკვე 30 ტრილიონ ტონას იწონის
გამოქვეყნებულია: 2017-03-16 21:59:00
„ტექნოსფერო ამ პლანეტის სრულიად ახალი ფენომენია და ის უჩვეულოდ სწრაფად ვითარდება“, — ამბობს ინგლისის ლესტერის უნივერსიტეტის პროფესორი მარკ უილიამსი. საერთაშორისო ჯგუფმა ლესტერის უნივერსიტეტის გეოლოგთა თაოსნობით, ჩვენი პლანეტის ტექნოსფეროს ფიზიკური სტრუქტურის პირველი სრული შეფასება მოახდინა; აღმოჩნდა, რომ მისი მასა უზარმაზარია და 30 ტრილიონ ტონას აღწევს. ტექნოსფერო მოიცავს ყველა იმ სტრუქტურას, რომელიც ადამიანებმა საკუთარი სიცოცხლის გადასარჩენად ააგეს — დაწყებული სახელბით, ფაბრიკა-ქარხნებით, კომპიუტერული სისტემებით, სმარტფონებით და დამთავრებული ნაგავსაყრელებითა თუ აურაცხელი დოვლათით. ჟურნალ Anthropocene Review-ში გამოქვეყნებულ დოკუმენტში მკვლევართა საერთაშორისო ჯგუფი ვარაუდობს, რომ პლანეტის ტექნოსფერო შემაძრწუნებელი მასშტაბისაა — 30 ტრილინი ტონა, ანუ 50 კგ დედამიწის ზედაპირის ყოველ ლვადრატულ მეტრზე.  „სიტყვა ტექნოსფერო ამავე კვლევის ერთ-ერთ ავტორს, ამერიკელ მეცნიერ პიტერ ჰაფს ეკუთვნის. ეს არის ყველაფერი, რაც ადამიანებმა იმისათვის ააგეს, რომ ამ პლანეტაზე ცოცხლები იყვნენ — სახლები, ფაბრიკები, ფერმები, მაღაროები, გზები, აეროპორტები და ნავსადგურები, კომპიუტერული სისტემები“, — განმარტავს პროფესორი ჯან ზალასიევიჩი. „მას ნაწილობრივ მიეკუთვნებიან ადამიანები და მათი ორგანიზაციები. მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენ ხშირად სულაც არ ვართ ისეთი კონტროლის ქვეშ, როგორც გვგონია, ტექნოსფერო სისტემაა საკუთარი დინამიკითა და ენერგიის ნაკადებით, რომლის შენარჩუნებაც ადამიანებს სიცოცხლეში ეხმარება“. ანთროპოცენური გაგებით, შეთავაზებული ეპოქა წარმოაჩენს ადამიანთა მიერ პლანეტისათვის წარმოქმნილ საფრთხეებს და ნათლად ააშკარავებს, რომ ადამიანებმა დედამიწა უკიდურესად შეცვალეს. „შეიძლება ითქვას, რომ ტექნოსფერო ბიოსფეროს წიაღში წარმოიშვა და ამჟამად, როგორც მინიმუმ, მისი პარაზიტია. ამჟამინდელი მასშტაბებით, ტექნოსფერო ამ პლანეტის სრულიად ახალი ფენომენია, რომელიც უკიდურესად სწრაფად ვითარდება“, — განმარტავს პროფესორი უილიამსი. „ბიოსფეროსთან შედარებით, იგი მნიშვნელოვნად უმწეოა საკუთარი ნარჩენების გადამუშავების საქმეში, რასაც ჩვენი ნაგავსაყრელებიც მოწმობს. ეს კი შესაძლოა მისი სამომავლო წარმატების დაბრკოლების მიზეზი გახდეს“. 
წაკითხვა
ბარის მეპატრონემ ფარადეის გალია ააგო, რათა კლიენტებმა მობილურები არ გამოიყენონ
გამოქვეყნებულია: 2017-03-16 19:43:00
გაერთიანებულ სამეფოში, კოქტეილის ერთ-ერთი ბარის მეპატრონემ ფიზიკის კანონებს მიმართა, რათა კლიენტები იძულებული გახადოს, სოციალურ მედიაში ხეტიალის სანაცვლოდ, რეალურად ისაუბრონ ერთმანეთში. სტივ ტაილერმა, რომელიც აღმოსავლეთ სასექსში ბარ Gin Tub-ს ფლობს, შენობის გარშემო ფარადეის გალია ააგო, რათა მობილური ტელეფონების სიგნალის შეღწევა დაებლოკა. ამ გამჭრიახი სვლის განსახორციელებლად, საჭირო გახდა მეტალის ბადის დამონტაჟება ბარის კედლებსა და ჭერზე, რაც შენობაში შემავალ ელექტრომაგნიტურ სიგნალებს ბლოკავს. ეს ეფექტი 1836  წელს ფიზიკოსმა მაიკლ ფარადეიმ აღმოაჩინა და ზუსტად იმავე პრონციპით მუშაობს, რითაც ხმაურის ჩამხშობი ყურსასმენები, რომლებიც ხმაურს საწინაღმდეგო ტალღის სიგრძეების გამოყოფის გზით ბლოკავს. როდესაც ელექტრომაგნიტური რადიაცია, მაგალითად მობილურის სიგნალი ფარადეის გალიის გარე ნაწილს ხვდება, მეტალის ელექტრონები მოძრაობას იწყებენ და წარმოქმნიან ელექტრომაგნიტურ ველს, რომელიც პირდაპირ ეწინააღმდეგება და აუქმებს რადიაციის ტალღის სიგრძეებს.  ფარადეის გალიის ერთ-ერთი ტიპი შესაძლოა სახლშიც გქონდეთ — მიკროტალღური ღუმელის სახით. მეტალის ბადე, რომელსაც მინასა და კარს შორის ხედავთ, იქ იმისათვისაა, რომ მიკროტალღების გაქცევა შეაჩეროს. როგორც ტაილერმა BBC-ს უთხრა, ფარადეის ბადე მან ვერცხლის ფოლგისა და სპილენცის ბადისგან ააგო. ინსტრუქცია შეგიძლიათ ვიდეოში იხილოთ:  „ეს არ გახლავთ ბრწყინვალე სისტემა, არც სამხედრო ბადე. მხოლოდ ის მსურდა, რომ ხალხი ღამით ჩემს ბარში გაერთოს და ამაში ხელი საკუთარმა მობილურებმა არ შეუშალოს“, — განმარტავს ტაილერი. „იმის სანაცვლოდ, რომ მათთვის ტელეფონების გამოყენება ამეკრძალა, მე მათი მობილურების მუშაობა შევაჩერე“. ტაილერი ერთადერთი არაა, რომელმაც მეცნიერება სოციალური პრობლემის გადასაჭრელად
წაკითხვა
შავ ხვრელთან წარმოუდგენლად ახლოს მდებარე ვარსკვლავი - უნიკალური აღმოჩენა
გამოქვეყნებულია: 2017-03-15 23:47:00
ასტრონომებმა აღმოაჩინეს ვარსკვლავი, რომელიც მოზრდილი შავი ხვრელის გარშემო საოცრად ახლო მანძილიდან უკიდურესად სწრაფად მოძრაობს — დედამიწასა და მთვარეს შორის არსებულ დისტანციაზე 2,5-ჯერ მეტი მანძილიდან, რასაც იგი სულ რაღაც ნახევარ საათს ანდომებს. შედარებისათვის, ჩვენს მთვარეს დედამიწისთვის ერთი შემოვლისთვის 28 დღე სჭირდება 3 683 კმ/სთ სიჩქარით, რაც იმას ნიშნავს, რომ ეს ვარსკვლავი წარმოუდგენლად დიდი სიჩქარით მოძრაობს. მსოფლიოს წამყვანი ტელესკოპებიდან მიღებული მონაცემების საფუძველზე, ასტრონომთა ჯგუფმა ბინარული ვარსკვლავური სისტემა 47 Tuc X9-დან მომდინარე რენტგენული გამოსხივება გაზომა; ეს სისტემა ჩვენგან 14 800 სინათლის წლის მოშორებით, ვარსკვლავთგროვაში მდებარეობს. ვარსკვლავთა ეს წყვილი ასტრონომთათვის უცხო არაა — ბინარულ სისტემად მათი იდენტიფიკაცია ჯერ კიდევ 1989 წელს მოხდა, მაგრამ ამჯერად, საბოლოოდ გახდა ცნობილი თუ რა ხდება იქ სინამდვილეში. „დიდი ხნის მანძილზე მიგვაჩნდა, რომ X9 შედგებოდა თეთრი ჯუჯასგან, რომელიც დაბალმასიანი, მზის მსგავსი ვარსკვლავისგან მატერიას იპარავდა“, — ამბობს მკვლევარი არაშ ბაჰრამიანი. როდესაც თეთრ ჯუჯას სხვა ვარსკვლავისგან მატერია მიაქვს, ასეთ სისტემას კატაკლიზმურ ცვალებად ვარსკვლავს უწოდებენ. თუმცა 2015 წელს დადგინდა, რომ ერთ-ერთი ობიექტი შავი ხვრელი იყო, რამაც არსებული ჰიპოთეზა სერიოზულად დააყენა ეჭვქვეშ.  ჩანდრას ტელესკოპიდან მიღებულმა მონაცემებმა წყვილის სამეზობლოში დიდი ოდენობით ჟანგბადის არსებობა დაადასტურა, რაც ზოგადად, თეთრი ჯუჯა ვარსკვლავებისათვისაა დამახასიათებელი. მაგრამ იმის ნაცვლად, რომ იქ თეთრი ჯუჯა ვარსკვლავი სხვა ვარსკვალვს ანადგურებდეს, როგორც ჩანს, საქმე სულ სხვაგვარადაა და სინამდვილეში, შავი ხვრელი იპარავს გაზებს თეთრი ჯუჯასგან. თეთრი ჯუჯები სუპერ-მკვრივი ობიექტებია, რომლებიც როგორც წესი, ვარსკვლავთა ნარჩენებია — წარმოიდგინეთ სხეული, რომელსაც ჩვენი მზის მასა აქვს, მაგრამ ზომით დედამიწის ტოლია; შესაბამისად, მისი ზედაპირიდან მატერიის გამოგლეჯვა უზარმაზარ გრავიტაციას მოითხოვს. „ვფიქრობთ, რომ შავი ხვრელი ამ ვარსკვლავს გაზს უკვე ათობით მილიონი წელია რაც ჰპარავს და ამჯერად, ვარსკვლავმა მიაღწია იმ სტადიას, რომ მასის უდიდესი ნაწილი დაკარგული აქვს“, — ამბობს მკვლევარი ჯეიმს მილერ-ჯონსი
წაკითხვა
მარსმავალმა, რომელმაც სიცოცხლის კვალი უნდა ეძებოს, ატაკამის უდაბნოში ტესტირება გაიარა
გამოქვეყნებულია: 2017-03-15 21:54:00
უკიდურესი სიმშრალის გამო, ჩილეში მდებარე ატაკამის უდაბნო საუკეთესო ადგილია იმ მკვლევართათვის, რომელთაც მარსის გარემოსთან მიახლოებული პირობები სჭირდებათ. დედამიწის ყველაზე მშრალ ადგილას, 90 გრადუსიან სიცხეში, NASA-ს პროექტ Atacama Rover Astrobiology Drilling Studies ან ARADS-ის ჯგუფმა ტესტირების მეორე ეტაპი დაასრულა. პროექტის მიზანია დაამტკიცოს, რომ ხეტიალი, გაბურღვა და სიცოცხლის ძიება შესაძლებელია ერთდროულად და ტექნიკურად ყველაფერი წესრიგშია მავალისთვის, რომელიც მარსზე უნდა გაიგზავნოს და რომლის მთავარი მიზანიც სიცოცხლის კვალის ძიება იქნება. 35-მა მკვლევარმა, მეცნიერმა ინჟინერმა და ჯგუფის სხვა წევრებმა ერთი თვე მოანდომეს ხელსაწყოების ტესტირებას და სამეცნიერო მონაცემების შეგროვებას იმასთან დაკავშირებით, თუ როგორ არსებობს სიცოცხლე მაღალმთიან უდაბნოში და როგორ განვითარდა იგი პირველად ამ გარემოში. როგორც გეოლოგიური და ქანებში აღმოჩენილი მტკიცებულებები ადასტურებს, უკიდურესად მშრალი პირობები ატაკამის უდაბნოში უკვე 10-15 მილიონი წელია არსებობს. მზიდან მომდინარე ძლიერი, ულტრაიისფერი რადიაციის გამო, ამ უდაბნოში სიცოცხლე შეიძლება მხოლოდ მიკრობულ დონეზე, ნიადაგის ქვეშ არსებობდეს. ამის მსგავსად, თუკი მარსზე სიცოცხლე არსებობს ან ოდესმე არსებობდა, პლანეტის ზედაპირის სიმშრალე და დიდი რადიაცია მას მიწისქვეშ გადაისროდა. შედეგად, ატაკამის უიდაბნოს მსგავსი ადგილები ძალზედ ხელსაყრელია მარსზე სიცოცხლის ძიების პრაქტიკებისათვის.  ხეტიალი, ბურღვა, სიცოცხლის ძიება მანამ, სანამ წითელ პლანეტაზე ადამიანი-მკვლევრები ჩავლენ, ამ საქმეს რობოტული მისიები ასრულებენ. სამომავლო მისიების მიზანია ზედაპირის კვლევა და წინასწარ შერჩეული ადგილების გაბურღვა. უკიდურესად მშრალი უდაბნოს შუაგულში, ერთთვიანი მისიის დროს, მავალის გუნდმა ამ მიზნისათვის აუცილებელი ყველანაირი ტექნოლოგია გამოსცადა. მავალი KREX-2 აღჭურვილია მსუბუქი, დაბალი სიმძლავრის ორმეტრიანი ბურღითა და ნიმუშების ასაღები რობოტული მკლავით. წელს იგი ასევე აღიჭურვა სიცოცხლის გამოსავლენი სამი ინსტრუმენტით, რომლებიც ბურღის ახლოს განლაგდა და ნიმუშებს მისგან მიიღებს. მავალის ინსტრუმენტებს შეუძლიათ მოძებნონ 512 სხვადასხვა ბიოლოგიური შემადგენლობა.  ხელსაწყოების ტესტირება თებერვალში მოხდა და კვლავ უკან დაბრუნდა ახალი დეტალების დასამატებლად.  
წაკითხვა
NASA-მ მთვარის ორბიტაზე დაკარგული ხომალდი იპოვა
გამოქვეყნებულია: 2017-03-15 19:40:00
ინდური კოსმოსური ხომალდი, რომელმაც დედამიწასთან კონტაქტი რვა წლის წინ დაკარგა, მთვარის ორბიტაზე აღმოაჩინეს.  ინდოეთის კოსმოსის კვლევის ორგანიზაციის (ISRO) ციცქნა ხომალდმა  Chandrayaan-1-მა, ჩვენი პლანეტა 2008 წელს დატოვა და მთვარის ორბიტაზე გავიდა, თუმცა 2009 წელს მასთან კონტაქტი შეწყდა. ამჯერად, ხომალდის სიგნალი დედამიწაზე განთავსებულმა NASA-ს რადარებმა დააფიქსირეს.  შესაძლოა იფიქროთ, რომ მთვარის ორბიტაზე მოძრავი თანამგზავრის პოვნა არც თუ ისე რთული საქმე იყოს, მაგრამ ყველაფერი არც ასე მარტივადაა. დაკარგული ობიექტების პოვნას ოპტიკურ ტელესკოპებს განსაკუთრებით ურთულებს მთვარის სიკაშკაშე.  უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ თანამგზავრი Chandrayaan-1 სიგრძეში 1,5 მეტრია და შესაბამისად, დედამიწიდან იგი ციცქნა წერტილზე პატარა უნდა ჩანდეს. ფაქტია ისიც, რომ მთვარეზე არსებობს ე. წ. მასკონი რეგიონები, ანუ მასის კონცენტრაცია, რომელთაც საშუალოზე მაღალი გრავიტაცია აქვთ და ხანდახან იწვევენ თანამგზრების ორბიტიდან მოწყვეტას, ზოგჯერ მთვარის ზედაპირზე დანარცხებასაც კი. მიუხედავად იმისა, რომ Chandrayaan-1-ის სიგნალი ბოლოს მთვარის ორბიტიდან მივიღეთ, 8-წლიანი რადიო-დუმილის შემდეგ, არ არსებობდა არანაირი გარანტია, რომ ის კვლავ იქ იყო და შესაბამისად, დაკარგულის სტატუსიც მიენიჭა. თუმცა, დაკარგული ხომალდის საპოვნელად NASA-მ ახალი რადარი გამოიყენა და ასევე დაამტკიცა, რომ მას შეუძლია განსაზღვროს საკუთარი აქტიური ორბიტერის — Lunar Reconnaissance Orbiter-ის ზუსტი მდებარეობაც. „ჩვენი ორბიტერის პოვნა შედარებით ადვილი იყო, რასაც ვერ ვიტყვით  Chandrayaan-1-ზე, რომელთანაც კავშირი ბოლოს 2009 წლის აგვისტოში შედგა“, — ამბობს NASA-ს რადარების მეცნიერი მარინა ბროზოვიჩი.  Chandrayaan-1 ინდოეთის პირველი მისია იყო მთვარეზე და მას ქიმიური და გეოლოგიური კარტირება უნდა მოეხდინა. ხომლდს მიმაგრებული ჰქონდა სპეციალური იმპაქტორი, რომელიც მთვარის ზედაპირს 2008 წლის ნოემბერში დაეცა და გამოიწვია დიდი ოდენობით მტვრის ამოფრქვევა, რომელიც შემდეგ მეცნიერებმა შეისწავლეს და პირველი მტკიცებულება გახდა მთვარის ზედაპირზე წყლის ყინულის არსებობისა.  10 თვის შემდეგ, Chandrayaan-1-მა მისია დაასრულა და როგორც დაგეგმილი იყო, დე
წაკითხვა
კეპლერის ტელესკოპმა ახლახან აღმოჩენილი სისტემა TRAPPIST-1-ის შესახებ დამატებითი ცნობები შეაგროვა
გამოქვეყნებულია: 2017-03-14 23:22:00
როგორც გახსოვთ, 22 თებერვალს, ასტრონომებმა ულტრა-ცივი ჯუჯა ვარსკვლავის — TRAPPIST-1-ის აღმოჩენის შესახებ განაცხადეს, რომელსაც დედამიწის მსგავსი, სავარაუდოდ კლდოვანი შვიდი პლანეტა ჰყავს. აღმოჩენა NASA-ს სპიტცერის კოსმოსური ტელესკოპისა და დედამიწაზე განლაგებული სხვა ტელესკოპების საშუალებით გაკეთდა. 2016 წლის დეკემბერში, ამ ვარსკვლავს ასევე აკვირდებოდა პლანეტებზე მონადირე NASA-ს კიდევ ერთი კოსმოსური ტელესკოპი — კეპლერი. ამჯერად, ამ ტელესკოპის მიერ TRAPPIST-1-ის შესახებ შეგროვილი დამატებითი მონაცემები სამეცნიერო საზოგადოებისთვის ხელმისაწვდომი ხდება. 2016 წლის დეკემბრიდან 2017 წლის 4 მარტამდე, კეპლერის ხომალდმა, რომელიც K2 მისიის სახელით ოპერირებს, ვარსკვლავის ნათებაში მცირე ცვლილებები დააფიქსირა, რისი მიზეზიც მის წინ პლანეტათა ჩავლაა. ეს დამატებითი მონაცემები მეცნიერებს დაეხმარება უფრო მეტად დააზუსტონ აღმოჩენილი ექვსი პლანეტების შესახებ აქამდე არსებული ცნობები,  განსაზღვრონ ორბიტული პერიოდი და მეშვიდე, ყველაზე შორეული პლანეტის,  TRAPPIST-1h-ის მასა და მეტი შეიტყონ დედა-ვარსკვლავის მაგნიტური აქტივობის შესახებ. „მეცნიერები და ენთუზიასტები მთელი მსოფლიოდან, აქტიურად ცდილობენ საკუთარი წვლილი შეიტანონ ამ დედამიწის ზომის პლანეტათა შესწავლაში. K2-ის მონაცემების ასე სწრაფად მიღება შემდგომ კვლევებს კიდევ უფრო გაამარტივებს და შესაძლებლობას მისცემს საზოგადოებას, მუდმივად თვალი ადევნოს კვლევის პროცესს“, — ამბობს K2-ის მკვლევარი გირტ ბარენტსენი. მაისის ბოლოსთვის, დასრულდება TRAPPIST-1-ის შესახებ მონაცემების შეგროვების რუტინული პროცესი, რის შემდეგაც, ფართომასშტაბიანი კვლევები დაიწყება.დაკვირვების პერიოდი K2 კამპანია 12-ის სახელითაა ცნობილი და მოიცავს მონიტორინგის 72 დღეს. ეს გახლავთ TRAPPIST-1-ზე ყველაზე გრძელი, განუწყვეტელი დაკვირვება, რომელმაც მეცნიერებს ახალი ცნობები უნდა მიაწოდოს შვიდ პლანეტას შორის მიმდინარე გრავიტაციული ურთიერთქმედების შესახებ. გარდა ამისა, შესაძლოა აღმოჩინონ სისტემაში არსებული სხვა პლანეტებიც.TRAPPIST-1 მუდმივად კვლევის საგანი არ ყოფილა. ცის ამ მონაკვეთის კოორდინატები კეპლერმა პირველად 2015 წლის ოქტომბერში განსაზღვრა. იმ დროისთვის, ამ ვარსკვლავთან პლანეტების არსებობის შესახებ არაფერი იყო ცნობილი, შესაბამისად, კეპლერს მისი კვლევა არ ჩაუტარებია.მაგრამ 2016 წლის მაისში, როდესაც TRAPPIST-1-ის სამი პლანეტის არსებობის შესახებ გახდა ცნობილი, NASA-ს ჯგუფმა სასწრაფოდ გადააპროგრ
წაკითხვა
ასტრონომები იდუმალ, იზოლირებულ პლანეტის მსგავს ობიექტს იკვლევენ
გამოქვეყნებულია: 2017-03-14 21:43:00
2012 წელს, ასტრონომებმა ჩვენს გალაქტიკურ სამეზობლოში უცნაური, იზოლირებული ობიექტი შენიშნეს — იუპიტერზე მასიური სხეული, რომელიც სავარაუდოდ უახლოესი მოხეტიალე პლანეტა იყო მათ შორის, რაც კი ოდესმე აღმოგვიჩენია. ერთადერთი პრობლემა კი იმაში მდგომარეობდა, რომ იგი არ ჰგავდა აქამდე ნანახ არც ერთ სხვა მოხეტიალე პლანეტას. ახლა, როდესაც მეცნიერები ამ უცნაურ ობიექტს, სახელად CFBDSIR 2149-0403-ს იკვლევენ, აღმოაჩინეს მტკიცებულებები, რომ ამ ყველაფრის შემდეგ, შესაძლოა იგი სულაც არაა პლანეტა და უფრო მეტად „მოხეტიალეა“, ვიდრე წარმოგვედგინა. მიუხედავად იმისა, რომ პლანეტათა უდიდესი ნაწილი თავიანთ დედა-ვარსკვლავის გარშემო მოძრაობს, ბოლო წლებში საოცრად გაიზარდა ისეთი შემთხვევები, როდესაც მეცნიერები ე. წ. „მოხეტიალე პლანეტებს“ პოულობენ — პლანეტებს, რომლებიც გამოძევებულნი არიან თავიანთ ვარსკვლავური სისტემიდან ან იქ არც არასოდეს ყოფილან და მთელი გალაქტიკის გარშემო ორბიტაზე მოძრაობენ. როდესაც 2012 წელს მკვლევრებმა CFBDSIR 2149-0403 იპოვეს, ფაქტით ძალიან აღფრთოვანებულნი დარჩნენ, რადგან ეს ყველაზე ახლო მოხეტიალე პლანეტა იყო ოდესმე აღმოჩენილთა შორის და ჩვენგან სულ რაღაც 100 სინათლის წლით იყო დაშორებული. ყოველთვის რთულია იმის განსაზღვრა, მოხეტიალე პლანეტობის კანდიდატი სინამდვილეშიც პლანეტაა თუ ყავისფერი ჯუჯა — სუბვარსკვლავური ობიექტები, რომლებიც სამყაროში არსებულ ყველაზე მძიმე პლანეტებზე უფრო მძიმეა, მაგრამ ვარსკვლავებზე უფრო მსუბუქი და არ აქვთ საკმარისი მასა იმისათვის, რათა ბირთვული სინთეზი შეინარჩუნონ. რაც შეეხება CFBDSIR 2149-0403-ს, როგორც ასტრონომები აცხადებენ, იგი იუპიტერზე 4-7-ჯერ მასიურია და მოხეტიალე პლანეტობის კანდიდატია. ასევე გაჩნდა ვარაუდი, რომ დიდი ალბათობით, იგი AB დორადუსის მოძრავი ჯგუფის ნაწილია — ობიექტთა ჯგუფის, რომლებიც ჩვენს გალაქტიკას ჯგუფურად უვლიან გარს, არიან ერთი და იგივე ასაკის და შესაბამისად, სავარაუდოდ ერთსა და იმავე ადგილას წარმოქმნილნი. ამ მოსაზრებაზე დაყრდნობით, CFBDSIR 2149-0403-ის ასაკი დაახლოებით 50-120 მილიონი წელია. ერთადერთი პრობლემა იმ მოსაზრებისა, რომლის თანახმადაც CFBDSIR 2149-0403 მოხეტიალე პლანეტაა, ის იყო, რომ ერ
წაკითხვა
ჰაბლმა ჰიპერგიგანტი ვარსკვლავის სახლი გადაიღო
გამოქვეყნებულია: 2017-03-14 19:33:00
ჰაბლის ამ ულამაზეს ფოტოზე ასახულია ახალგაზრდა სუპერვარსკვლავთა გროვა Westerlund 1, რომელიც ჩვენს გალაქტიკურ სამეზობლოში, 15 000 სინათლის წლის დაშორებით მდებარეობს და მასპინძლობს ამ დრომდე ჩვენთვის ცნობილ ერთ-ერთ უდიდეს ვარსკვლავებს. ვარსკვლავთა კლასიფიკაცია ხდება მათი სპექტრული ტიპის, ზედაპირის ტემპერატურისა და სიკაშკაშის მიხედვით. გროვის შემადგენელი ვარსკვლავების შესწავლისა და კლასიფიცირებისას, ასტრონომებმა აღმოაჩინეს, რომ Westerlund 1-ში უზარმაზარი ვარსკვლავი მდებარეობს. Westerlund 1-26-ის სახელით ცნობილი ეს მონსტრი ვარსკვლავი წითელი სუპერგიგანტია (ხანდახან უწოდებენ ჰიპერგიგანტს), რომლის რადიუსი მზისას 1 500-ჯერ აღემატება. თუკი Westerlund 1-26-ს მზის ადგილას მოვათავსებთ, იგი იუპიტერის ორბიტამდე განივრცობა. მიჩნეულია, რომ Westerlund 1-ის ვარსკვლავთა უმეტესობა ერთი და იგივე აფეთქების აქტივობის შედეგად წარმოიქმნა, რაც იმას ნიშნავს, რომ მათ ერთნაირი ასაკი და შემადგენლობა აქვთ. ასტრონომიული თვალსაზრისით, გროვა შედარებით ახალგაზრდაა — 3 მილიონი წლის და ჩვილი ბავშვია ჩვენს მზესთან შედარებით, რომლის ასაკიც 4,6 მილიარდი წელია. მომზადებულია phys.org-ის მიხედვით 
წაკითხვა
იდუმალი სწრაფი რადიოიმპულსები შესაძლოა არამიწიერ ცივილიზაციებს ეკუთვნოდეს
გამოქვეყნებულია: 2017-03-10 21:40:00
სამყაროში არსებულ აუხსნელ მოვლენებს შორის, სწრაფი რადიოიმპულსები (FRB) ყვლაზე უფრო უცნაურია. ისინი ერთ-ერთი ყველაზე მოუხელთებელი და ფეთქებადი სიგნალებია, რაც კი ოდესმე კოსმოსში დაგვიფიქსირებია; მიუხედავად იმისა, რომ ეს იმპულსები სულ რაღაც მილიწამებს გრძელდება, ისინი 500 მილიონ მზეზე მეტ ენერგიას გამოყოფენ. გასულ წელს, მკვლევრებმა 16 სწრაფი რადიოიმპულსი დააფიქსირეს, რომელთაგან ყველა  ირმის ნახტომის გარედან, ერთი და იგივე წყაროდან მოდიოდა. ამჯერად, როგორც ჰარვარდის ფიზიკოსები ფიქრობენ, ასეთი სიგნალები შესაძლოა უცხოპლანეტელთა მოწინავე ტექნოლოგიების არსებობის მტკიცებულება იყოს. „მოკლე ხანგრძლივობისა და ასეთი შორეული წარმომავლობის კვალობაზე, სწრაფი რადიოიმპულსები მეტისმეტად კაშკაშაა და ამ დრომდე, ჩვენ დადასტურებით ვერ ვახდენთ მათი შესაძლო ბუნებრივი წყაროს იდენტიფიცირებას“, — ამბობს ჰარვარდ-სმიტსონის ასტროფიზიკის ცენტრის თეორეტიკოსი ფიზიკოსი ევი ლეობი. „დასაფიქრებლად და შესამოწმებლად ღირს მათი ხელოვნური წარმომავლობის შესაძლებლობის შემოწმება“. სწრაფი რადიოიმპულსები (FRB) არც თუ ისე იშვიათია — მას შემდეგ, რაც იგი პირველად 2007 წელს დააფიქსირეს, მკვლევრები ვარაუდობენ, რომ ყოველდღიურად, სამყაროში დაახლოებით 2000 ასეთი სიგნალი ანათებს.  მაგრამ ამ სიგნალების დაფიქსირებისა და ანალიზის პრობლემა იმაში მდგომარეობს, რომ ისინი ძალიან ხანმოკლე, 5 მილიწამზე ნაკლები ხანგრძლივობისაა და აქვთ აბსოლუტურად შემთხვევითი წარმომავლობა. პირველი განმეორებადი FRB-ის დაფიქსირება მკვლევრებმა მხოლოდ 2016 წლის ბოლოს შესძლეს — 11 მაღალენერგიული რადიოანთება, რომელთაგან ყველა მომდინარეობდა ერთი და იგივე წყაროდან, სამყაროს შორეული კუთხიდან. ამ წლის დასაწყისში, იგივე ადგილიდან მომდინარე კიდევ 6 სიგნალი გამოვლინდა; როგორც მკვლევრებმა განსაზღვრეს, ისინი დედამიწიდან 3 მილიარდი სინათლის წლის დაშორებით მდებარე მკრთალი, ჯუჯა გალაქტიკიდან მოემართება. ეს წინ გადადგმული უდიდესი ნაბიჯი იყო, რადგან მანამდე დაფიქსირებული ყველა FRB კოსმოსის
წაკითხვა

უახლესი