საზოგადოებრივი
104.5 FM

ძიება თარიღის მიხედვით

მეცნიერება/ტექნოლოგიები
მეცნიერებმა თეთრი ღამეების საიდუმლო საბოლოოდ ამოხსნეს
გამოქვეყნებულია: 2017-06-24 18:31:00
„თეთრი ღამეების“ ფენომენი, ანუ როდესაც ღამის ცა იმდენად კაშკაშაა, რომ წიგნის წაკითხვა მთვარის შუქის გარეშეც კი შესაძლებელია — უკვე საუკუნეებია, მეცნიერებს თავსატეხს უჩენს. თუმცა, სულ ახლახან, ეს საიდუმლო ამოიხსნა. როგორც ახალი კვლევა ამტკიცებს, ეს ეფექტი გამოწვეულია ატმოსფეროს ზედა ფენებში ნელა მოძრავ ტალღათა ერთმანეთთან შერწყმის გზით, რის შედეგადაც ძლიერდება ბუნებრივად წარმოქმნილი ატმოსფერული ნათება — აირის ატომები, რომლებიც როგორც წესი, უხილავია. კანადის იორკის უნივერსიტეტის ორმა მკვლევარმა ერთმანეთს შეუსაბამა ატმოსფერული ნათებიდან აღებული ნიმუშები და ატმოსფერულ ტალღათა მონაცემები; დადგინდა, რომ მათ შორის კავშირი არსებობს. არ შეგეშინდეთ, თუ ვერ მიხვდით, რაზეა საუბარი — თეთრი ღამეები იშვიათად ხდება და ღამის ცის სინათლით დაბინძურების გამო, დღეისათვის განსაკუთრებით იშვიათია. ეს ფენომენი პირველად ძველ რომაელ ფილოსოფოს ბუნებისმეტყველს, პლინიუს უფროსს აქვს მოხსენიებული, ახ. წ. I საუკუნეში. შემდეგ წლებში, მოვლენა აღწერილია სხვა სამეცნიერო დოკუმენტებშიც. „ისტორიული ჩანაწერი ძალიან თავსებადია, გვაბრუნებს საუკუნეებით უკან, აღწერები ძალიან მსგავსია“, — ამბობს უფროსი მკვლევარი გოლდენ შეფერდი. „თეთრი ღამეეები არსებობს და ისინი ატმოსფერული ნათების ცვალებადობის ნაწილია, რაზე დაკვირვებაც თანამგზავრული ინსტრუმენტებითაა შესაძლებელი“. ატმოსფერული ნათება წარმოიქმნება ატმოსფეროს ზედა ფენაში მიმდინარე მრავალგვარი ქიმიური რეაქციების შედეგად, მათ შორისაა ჰაერის მწვანე ელფერიც, რაც მაშინ ხდება, როდესაც მზის სხივების შედეგად გახლეჩილი ჟანგბადის მოლეკულები კვლავ ერთიანდებიან. შეფერდმა და მისმა კოლეგა იანგმინ ჩომ აღმოაჩინეს, რომ როდესაც ატმოსფერული ნათება ამინდის შედეგად წარმოქმნილ ატმოსფერულ ტალღებს ერწყმის, თეთრმა ღამეებმა შესაძლოა რამდენიმე ღამის მანძილზეც გასტანოს და სინათლე ნორმალურზე 10-ჯერ მეტიც იყოს. „ეს კვლევა ძალიან ზედმიწევნითია, წარმოადგენს ახალ მიდგომას ძველი გამოცანისადმი, თუ რა ხდიდა ღამის ცას ზოგჯერ კაშკაშას; პასუხი ერთია — ატმოსფერული დინამიკა“, — ამბობს ხურხენ შეერი, არგენტინის ასტრონომიისა და ასტროფიზიკის ინსტიტუტის მკვლევარი, რომელიც აღნიშნულ კვლევაში ჩართული არ ყოფილა.  „უკვე კარგად ვიცით, თუ რომელი დინამიკური ფენომენები დგას თეთრი ღამეების უკან“. მკვლევართა
წაკითხვა
გულმავიწყობა შესაძლოა ტვინის მექანიზმი იყოს, რათა უფრო ჭკვიანები გავხდეთ
გამოქვეყნებულია: 2017-06-24 18:13:00
ახალი კვლევის მიხედვით, გულმავიწყობა შესაძლოა გამოწვეული იყოს თავის ტვინის უსაფრთხოების მექანიზმით, რომელიც უზრუნველყოფს, რომ ზედმეტი ინფორმაციისგან არ გადავიტვირთოთ. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ის ტვინის მოქმედების ჯანსაღი ნაწილია. თუკი ყოველთვის გავიწყდებათ სად დადეთ სახლის გასაღები — დისკომფორტია, მაგრამ შესაძლოა ეს ტვინს პირიქით, ეხმარებოდეს. ამ ყველაფრის შედეგად, შეიძლება კიდევ უფრო ბევრი ვისწავლოთ ტვინის ფუნქციონირების შესახებ, რაც მეცნიერებს ჯერ ბოლომდე არ აქვთ ამოხსნილი. ტორონტოს უნივერსიტეტის ორი მკვლევრის მტკიცებით, მეხსიერება არ არის განკუთვნილი ყველაზე ზუსტი ინფორმაციის გადასაცემად, მისი მთავარი მიზანი უფრო  საჭირო ინფორმაციის შენახვაა, რომელიც სამომავლოდ ჭკვიანური გადაწყვეტილებების მიღებაში დაგვეხმარება. „მნიშვნელოვანია, რომ ტვინი ივიწყებს შეუსაბამო დეტალებს და ამის სანაცვლოდ, ფოკუსირდება ისეთ საგნებზე, რომლებიც რეალურ სამყაროში გადაწყვეტილებათა მიღებაში გვეხმარება“, — განმარტავს მკვლევარი ბლეიკ რიჩარდსი. რიჩარდსმა და მისმა კოლეგა პოლ ფრანკლანდმა მიმოიხილეს ადრე გამოქვეყნებული დოკუმენტები მეხსიერებასთან დაკავშირებული განსხვავებული მიდგომების შესახებ. ზოგიერთი მათგანი ეხებოდა მახსოვრობის ნეირობიოლოგიას, ზოგიერთი გამძლეობას, ზოგიერთი კი გულმავიწყობის ნეირობიოლოგიას. „ბოლო პერიოდის კვლევებში ვიპოვეთ მრავალი მტკიცებულება, რომ არსებობს მექანიზმები, რომლებიც ხელს უწყობს მეხსიერების დაკარგვას, რაც განსხვავდება ინფორმაციის შენახვაზე პასუხისმგებელი მექანიზმებისგან“, — ამბობს ფრანკლანდი. მკვლევრებმა იპოვეს მტკიცებულება, რომლის მიხედვითაც, მიმდინარეობს ნეირონებს შორის არსებული სინაპტიკური შეერთებების მიზანმიმართული შემცირება, რაც ტვინს მეხსიერების დაშიფვრაში ეხმარება; ასევე აღმოაჩინეს იმის ნიშნები, რომ ახალი ნეირონები ზედმეტად ტვირთავს არსებულ მეხსიერებას, რაც მათ უფრო ძნელად მისაწვდომს ხდის. რატომ ხარჯავს ტვინი დროს, რათა რაიმეს დავიწყება სცადოს? რიჩარდსისა და ფრენკლანდის აზრით, არსებობს ამის ორი მიზეზი. პირველი — დავიწყება გვეხმარება მოვერგოთ ახალ სიტუაციას იმ მეხსიერების მოშორების გზით, რომელიც არ გვჭირდება — ანუ, თუკი თქვენი საყვარელი ყავის მაღაზია ქალაქის მეორე ნაწილში გადავიდა, მისი ძველი მისამართის დავიწყება გეხმარებათ, რათა ახალი დაიმახსოვროთ. მეორე — დავიწყება საშუალებას გვაძლევს
წაკითხვა
ჯეიმს ვების ტელესკოპს -236 °C-ზე გაყინავენ - კაცობრიობის უმძლავრესი ტელესკოპის ტესტირება დასასრულს უახლოვდება
გამოქვეყნებულია: 2017-06-23 21:31:00
20 ივნისს, NASA-ს ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპი ჯონსონის კოსმოსური ცენტრის ისტორიულ კამერა A-ში მოათავსეს, სადაც ტესტირების ბოლო სამი თვე მიმდინარეობს კრიოგენურ ვაკუუმში, კოსმოსის ტემპერატურასთან მიმსგავსებულ პირობებში. ინჟინრები შეამოწმებენ შეეძლება თუ არა ტელესკოპს ამ ტემპერატურაზე მუშაობა კოსმოსში. კამერა A-ში ტემპერატურას მინუს 236 გრადუს ცელსიუსამდე ჩამოიყვანენ.  კოსმოსში, ტელესკოპი ასევე უკიდურეს სიცივეში იქნება, რათა შესძლოს ძალიან შორეული ობიექტებიდან მომდინარე ინფრაწითელი შუქის დაფიქსირება. დამატებითი სინათლისა და სიცხისაგან დასაცავად, ტელესკოპს ქოლგასავით გაადაეფარება ტენისის ზომის ხუთშრიანი მზის ფარი. ფარი ობსერვატორიას გაყოფს ორ ნაწილად — თბილ, მზისკენ მოქცეულ მხარედ (მიაღწევს 85 °C) და ცივ მხარედ (-205 °C). მზის ფარი ტელესკოპის მგრძნობიარე ინსტრუმენტებს მზის მავნე სხივებისგან დაიცავს. ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპი NASA-ს ჰაბლის კომსოსური ტელესკოპის მემკვიდრეა. იგი ყველაზე ძლევამოსილი ტელესკოპი იქნება, რაც კი ოდესმე აუგია კაცობრიობას. ვები საერთაშორისო პროექტია, რომელსაც ახორციელებენ NASA და მისი პარტნიორები — ევროპის კოსმოსური სააგენტო (ESA) და კანადის კოსმოსური სააგენტო.  20-წლიანი მშენებლობის შემდეგ, ტელესკოპი კოსმოსში 2018 წელს გაეშვება.ტელესკოპის გაშვება თავდაპირველად 2014 წელს იყო დაგეგმილი და მისი ღირებულება 5$ მილიარდს შეადგენდა, თუმცა რამდენიმე წარუმატებლობამ და ბიუჯეტის შემცირებამ მისი გაშვება არათუ გადადო, ლამის მთელი პროექტიც გააუქმა. ღირებულება ამჟამად 8,7$ მილიარდს აღწევს.  
წაკითხვა
აღმოჩენილია უკიდურესი ჰელიუმის უიშვიათესი ვარსკვლავი
გამოქვეყნებულია: 2017-06-23 20:59:00
ასტრონომებმა კიდევ ერთი ექსტრემალური ვარსკვლავი აღმოაჩინეს. ვარსკვლავი GALEX J184559.8−413827 (ან მოკლედ J1845−4138) თავდაპირველად კლასიფიცირდა, როგორც სუსტი, ჰელიუმით მდიდარი „ცხელი ქვეჯუჯა“. თუმცა, ახალი სპექტროგრაფიული დაკვირვებების შედეგად გამოვლინდა, რომ ეს ვარსკვლავი იმაზე უფრო მეტად წყალბად-ნაკლულია, ვიდრე თავდაპირველად იფიქრეს. აღმოჩენის დეტალები მოცემულია arXiv.org-ზე 11 ივნისს გამოქვეყნებულ დოკუმენტში.  უკიდურესი ჰელიუმის ვარსკვლავები სუპერგიგანტებია, მზეზე ბევრად უფრო დიდი და ცხელი, თუმცა ნაკლებმასიური. ისინი წყალბადისგან თითქმის მთლიანად დაცლილია, რაც საკმაოდ უჩვეულოა, რადგან წყალბადი ყველაზე გავრცელებული ქიმიური ელემენტია მთელ სამყაროში. უკიდურესი ჰელიუმის ვარსკვლავებისათვის დამახასიათებელია ნეიტრალური ჰელიუმის შედარებით მკვეთრი და ძლიერი ხაზები, რაც მიუთითებს ზედაპირის დაბალ გრავიტაციაზე და ჰელიუმით მდიდარ ატმოსფეროზე. გარდა ჰელიუმისა, ეს ვარსკვლავები ასევე შეიცავს ბახშირბადის, აზოტისა და ჟანგბადის მნიშვნელოვან ოდენობას. ამ ტიპის ვარსკვლავი პირველად 1942 წელს აღმოაჩინეს. GALEX J184559.8−413827-ს აღოჩენის შესახებ, ცნობა 2011 წელს გავრცელდა, NASA-ს თანამგზავრ Galaxy Evolution Explorer (GALEX)-ის მონაცემებზე დაყრდნობით. იქიდან გამომდინარე, რომ ვარსკვლავი ჰელიუმით მდიდარ „ცხელ ქვეჯუჯად“ კლასიფიცირდა, დაუყოვნებლივ ჩასვეს ქიმიურად გამორჩეულ ობიექტთა დაკვირვების სამიზნე სიაში, რომელთა შესწავლაც სამხრეთ აფრიკაში მდებარე ტელესკოპ SALT-ის მაღალი რეზოლუციის სპეტტროგრაფით (HRS) მიმდინარეობს. ამჯერად, ჩრდილოეთ ირლანდიის არმაგის ობსერვატორიის მკვლევარმა სიმონ ჯეფერიმ GALEX J184559.8−413827-ზე 2017 წლის მარტში წარმართული დაკვირვებების შედეგები წარმოადგინა. მისი თქმით, სპექტროგრაფიული დაკვირვებების შედეგად ნათელი ხდება, რომ საქმე გვაქვს აზოტით მდიდარ უკიდურესი ჰელიუმის ვარსკვლავთან.  „ცხელ ქვეჯუჯად კლასიფიცირებულ მკრთალ ცისფერ ვარსკვლავზე დაკვირვებებმა აჩვენა, რომ იგი უნდა იყოს აზოტით მდიდარი უკიდურესი ჰელიუმის ვარსკვლავი, პულსირებად ვარსკვლავ V652 Her-ის მსგავსად“, — ამბობს ჯეფერი. ჯეფერიმ დაადგინა, რომ GALEX J184559.8−413827 ოთხი მაგნიტუდით უფრო მკრთალია, ვიდრე V652 Her. სპექტროგრაფიული მსგავსებები აჩვენებს, რომ ამ ორ ვარსკვლავს მსგავსი ევოლუციური სტატუსი აქვს, რაც იმის ვარაუდის საშუალებას იძლევა, რომ ისინი წარმოქმნილია ჰელიუმით მდიდარი ორი თეთრი ჯუჯას ერთმანეთთან შერწყმის გზით. გარდა ამისა, ასევე სავარაუდოა, რომ GALEX J184559.8−413827 ჰელიუმითა და აზოტით მდიდარ ვარსკვლავად 100 000 წლის განმავლობაში უნდა გადაქცეულიყო. აღსანიშნავია ისიც, რომ GALEX J184559.8−413827 უკიდურესი ჰელიუმის პირველი ვარსკვლავია
წაკითხვა
მზის სისტემაში შესაძლოა მეათე პლანეტაც იყოს - ახალი მტკიცებულება
გამოქვეყნებულია: 2017-06-23 19:46:00
მას შემდეგ, რაც პლუტონი პლანეტიდან ჯუჯა პლანეტამდე ჩამოაქვეითეს, მზის სისტემა ისეთი აღარაა, როგორიც იყო. გასულ წელს, კალიფორნიის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის მეცნიერებმა ივარაუდეს, რომ მზის სისტემაში შესაძლოა მართლაც იყოს მეცხრე პლანეტა. ჯგუფი ირწმუნებოდა, რომ ამ პლანეტის მასა დედამიწისაზე 10-ჯერ მეტი უნდა ყოფილიყო და იგი სისტემის შორეულ მისადგომებში, პლუტონის ორბიტის გადაღმა მყუდროდ იყოს დამალული. აღმოჩენის დროს, კვლევის ერთ-ერთი ავტორი მაიკ ბრაუნი შენიშნავდა, რომ მეცხრე პლანეტის არსებობა ძლიერ სავარაუდო იყო: „სალამი, მეცხრე პლანეტის ფანებო, კოიპერის სარტყელში აღმოჩენილია ახალი ობიექტი. ის ზუსტად იქაა, სადაც წესით, მეცხრე პლანეტა უნდა იყოს“, — წერდა ტვიტერზე ბრაუნი. მსგავსი აღმოჩენები გაკეთდა ახალ ჯუჯა პლანეტებთან მიმართებაშიც. მზიდან 13,7 მილიარდი კილომეტრის მანძილზე მდებარე ჯუჯა პლანეტა 2014 UZ224-ის დიამეტრი 530 კმ-ია და მზის გარშემო ერთ შემოვლას 1100 წელს ანდომებს. შესაბამისად, ჩვენი ციცქნა კუთხე კოსმოსში, შედარებით გაურკვეველ მდგომარეობაში გადავიდა. მაგრამ როგორც ჩანს, მზის სისტემის კიდეზე შესაძლოა უფრო ბევრი სიურპრიზი იმალებოდეს. არიზონის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა, კეტრინ ვოლკმა და რენუ მალჰოტრამ კოიპერის სარტყელში უცნაური მოძრაობა შენიშნეს... მოძრაობა, რომელიც მათი რწმენით, მეათე პლანეტას უნდა ეკუთვნოდეს. განმარტებისათვის გეტყვით, რომ კოიპერის სარტყელში მდებარე ობიექტები საკმაოდ შორსაა მზის სისტემის სხვა დიდი სხეულებისაგან და მოზრდილ პლანეტათა გრავიტაცია მათზე გავლენას ვერ ახდენს. თუმცა, ცის კვლევებისა და სხვა მოწინავე ტექნოლოგიების წყალობით, შესაძლებელია მათი მოძრაობის პროგნოზირება. აღსანიშნავია, რომ თუკი პროგნოზი არ ემთხვევა, შესაძლოა ეს სხვა ობიექტის არსებობაზე მიუთითებდეს — სხვა დიდ სხეულზე, რომელიც ჩვენი მხედველობის მიღმაა, მაგრამ მისი გრავიტაცია გავლენა
წაკითხვა
ჯანმრთელობისათვის საშიში ზონების რუკა - ელოდება თუ არა მსოფლიოს ახალი ვირუსი
გამოქვეყნებულია: 2017-06-23 16:30:00
​მსოფლიოს სახიფათო ზონების რუკის მიხედვით, სამხრეთ ამერიკა პოტენციური ვირუსების კერაა. ​ნიუ იორკის ეკოჰოლდინგის ალიანსმა შეისწავლა ძუძუმწოვრები და მათი ვირუსების ურთიერთქმედება ადამიანებთან. ​მკვლევარები იმედოვნებენ, რომ მოპოვებული ცოდნა შეიძლება მომავალში გამოიყენონ ებოლას, აივ და გრიპის ვირუსების თავიდან ასაცილებლად. შემაშფოთებელია, რომ ზოგიერთმა ვირუსმა დიდი ნახტომი განიცადა და ცხოველებიდან პირდაპირ ადამიანებზე გადავიდა. ამის მაგალითია ებოლა და აივ ვირუსი.​კვლევის თანახმად, ღამურებს უფრო მეტი ვირუსი გადააქვთ, ვიდრე ძუძუმწოვრებს. ​მკვლევარები სწავლობენ 586 ვირუსს, რომელიც 754 სახეობის ძუძუმწოვარშია გავრცელებული. აქედან 187 ინფექცია ზოონოზურია - ვირუსი ვრცელდება როგორც ადამიანებზე, ისე სხვა ძუძუმწოვრებზე.კვლევა ჟურნალ Nature-ში გამოქვეყნდა. კვლევის თანახმად გამოვლინდა 17 ზოონოზური სახეობის ინფექცია ღამურებში და ასევე, 10 ინფექცია სხვადასხვა სახეობის პრიმატსა და მღრღნელში. ამის მიხედვით მკვლევართა ჯგუფმა შეადგინა რუკა, სადაც ჯანმრთელობისათვის საშიში ზონებია დატანილი. ვირუსების მთავარი გამავრცელებლები ღამურები არიან. ყველაზე სახიფათო ზონად კვლავ სამხრეთ ამერიკა ითვლება. პრიმატების მიერ გავრცელებული ვირუსები ძირითადად ტროპიკულ ქვეყნებშია თავმოყრილი
წაკითხვა
NASA-ს თანამგზავრმა მარსის ზედაპირზე მოძრავი მავალი გადაიღო
გამოქვეყნებულია: 2017-06-22 20:54:00
მარსის ორბიტაზე მოძრავმა NASA თანამგზავრმა Mars Reconnaissance Orbiter-მა თავის უმძლავრესი ტელესკოპით გადაიღო მარსის ზედაპირზე მოძრავი მავალი Curiosity, რომელიც კლდოვან მთაზე ადის.  მანქანის ზომის მარსმავალი შარფის მთის დაბალ კალთებზე მიცოცავს, თავის შემდეგი დანიშნულების ადგილისაკენ. ფოტოზე იგი ლურჯი წერტილის სახით ჩანს,  მუქი ფერის კლდოვანი ზედაპირის ფონზე.  ფოტო გადაღებულია 2017 წლის 5 ივნისს, Curiosity-ს მეხუთე დაბადების დღემდე 2 თვით ადრე. NASA-მ მავალი წითელი პლანეტის ზედაპირზე 2012 წლის 5 აგვისტოს დასვა. ფოტოს გადაღების მომენტში, Curiosity შარფის მთის ქვედა კალთების ქვიშის დიუნების კვლევის პროცესში იყო. ამავე დროს, იგი მიემართება უფრო მაღლა, ვერა რუბინის ქედისაკენ, რათა შეისწავლოს ჰემატიტების ნიმუშები, რომელთა იდენტიფიკაციაც მეცნიერებმა მარსის ორბიტიდან გადაღებულ ფოტოებზე შესძლეს. მავალის ამჟამინდელი ადგილმდებარეობა შეგიძლიათ იხილოთ აღნიშნულ ბმულზე,  Curiosity-ს მიერ გადაღებული ფოტოები კი აქ.  მომზადებულია phys.org-ის მიხედვით 
წაკითხვა
აშშ მზის სრული დაბნელებისთვის ემზადება - პირველად საუკუნის შემდეგ
გამოქვეყნებულია: 2017-06-22 19:52:00
პირველად თითქმის საუკუნის შემდეგ, ამერიკის შეერთებული შტატები მზის სრული დაბნელებისთვის ემზადება.  მოვლენა 21 აგვისტოს მოხდება და მსგავსი სახის პირველი დაბნელება იქნება 1918 წლის შემდეგ. დედამიწასა და მზეს შორის მთვარე გაივლის, რის შედეგადაც წარმოიქმნება ჩრდილი და ხილვადი გახდება მზის ატმოსფერო, ანუ კორონა, ასევე კაშკაშა ვარსკვლავები და პლანეტები. მთვარის 113 კილომეტრიანი ჩრდილი ორეგონის შტატიდან დასავლეთით, სამხრეთ კაროლინას შტატამდე ორი საათის განმავლობაში გადაიჭიმება, 2 წუთის მანძილზე, 14 შტატს სრული სიბნელე მოიცავს. ამ ზოლში 12 მილიონამდე ადამიანი ცხოვრობს.  აშშ ერთადერთი ქვეყანა იქნება, სადაც მზე სრულად დაბნელდება. მოვლენის სანახავად, ქვეყანაში საერთაშორისო ტურისტებსაც ელიან. ფოტოებს გადაიღებს მრავალი საჰაერო ხომალდი, მათ შორის NASA-ს ხომალდები და საერთაშორისო კოსმოსურ სადგურზე მყოფი ასტრონავტები.  „ამ ციურ მოვლენაზე დაკვირვება განცხორციელდება კოსმოსიდან, ჰაერიდან და ხმელეთიდან, ისე, როგორც აქამდე არასდროს“, — ამბობს NASA-ს წარმომადგენელი თომას ზურბუხენი.  აშშ-ის მოსაზღვრე რეგიონები მზის სრულ დაბნელებას 1979 წლის შემდეგ არ დაუფარავს. კიდევ ერთი მსგავსი მოვლენა 2024 წელს მოხდება, როდესაც მზე დაბნელდება ტეხასის შტატიდან მენის შტატამდე.  კოსმოსურ მოვლენას NASA პირდაპირ ეთერში გადასცემს. მომზადებულია phys.org-ის მიხედვით  
წაკითხვა
ჰაბლმა გადაიღო მკვდარი გალაქტიკა, რომელიც გალაქტიკათა ევოლუციის თეორიებს ეჭვქვეშ აყენებს
გამოქვეყნებულია: 2017-06-22 19:31:00
კოსმოსური „ბუნებრივი ლინზისა“ და NASA-ს ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპის შესაძლებლობების შეჯერების შემდეგ, ასტრონომებმა საკვირველი აღმოჩენა გააკეთეს — კომპაქტური, მაგრამ მასიური, სწრაფად მბრუნავი, დისკის ფორმის გალაქტიკის პირველი მაგალითი, რომელმაც ვარსკვლავების წარმოქმნა დიდი აფეთქებიდან რამდენიმე მილიარდი წლის შემდეგ შეწყვიტა.  სამყაროს ადრეული ისტორიის ასეთი გალაქტიკის პოვნა ეჭვქვეშ აყენებს ამჟამინდელ გაგებას მასიური გალაქტიკების ფორმირებისა და ევოლუციის შესახებ, — ამბობენ მკვლევრები. როდესაც ჰაბლმა გალაქტიკა გადაიღო, ასტრონომები ვარაუდობდნენ, რომ იხილავდნენ ვარსკვლავების ქაოტურ ბურთს, რომელიც წარმოქმნილი იქნებოდა მრავალი გალაქტიკის ერთმანეთთან შერწყმის გზით. სანაცვლოდ, მათ იხილეს მტკიცებულება, რომ ვარსკვლავები დაბადებულნი იყვნენ ბლინის ფორმის დისკს შიგნით. ეს გახლავთ პირველი, პირდაპირ დაკვირვებადი მტკიცებულება იმისა, რომ სულ მცირე რამდენიმე ყველაზე ადრეული, ე. წ. მკვდარი გალაქტიკა, რომლებშიც ვარსკვლავთწარმომქმნელი პროცესი შეწყდა — ირმის ნახტომის დისკის ფორმიდან როგორღაც გარდაიქმნა გიგანტურ ელიფსურ გალაქტიკად, როგორსაც მას დღეს ვხედავთ. ეს ყველაფერი საოცარია, რადგან ელიფსური გალაქტიკები როგორც წესი, ბებერ ვარსკვლავებს შეიცავს, სპირალურები კი ახალგაზრდა, ცისფერ ვარსკვლავებს. ფორმა უნდა შეეცვალა მინიმუმ რამდენიმე ასეთ „მკვდარ“, დისკურ გალაქტიკას. მათ არა მხოლოდ სტრუქტურა შეიცვალეს, არამედ საკუთარი ვარსკვლავებიც გადაადგილეს, რათა საბოლოოდ, ელიფსური გალაქტიკის ფორმა მიეღოთ. „ამ აღმოჩენამ შესაძლოა გვაიძულოს გადავხედოთ მთლიან კოსმოლოგიურ კონტექსტს ადრეულ გალაქტიკათა დაბადებისა და განვითარების შესახებ, თუ როგორ გარდაიქმნენ ისინი ელიფსურ გალაქტიკებად“, — ამბობს კვლევის ავტორი სან ტოფი კოპენჰაგენის უნივერსიტეტიდან. „ალბათ ბრმები ვყოფილვართ იმ ფაქტის მიმართ, რომ ადრეული „მკვდარი“ გალაქტიკები სინამდვილეში დისკები ყოფილა, ჩვენ კი ამის დადასტურება უბრალოდ, არ შეგვეძლო“. შორეული მკვდარი გალაქტიკების წინა კვლევებმა ივარაუდა, რომ მათი სტრუქტურა შესაძლოა მსგავსი ყოფილიყო ადგილობრივი ელიფსური გალაქტიკებისა, რომლებადაც ისინი შემდეგ გარდაიქმნებიან. ამ ვარაუდის დამტკიცება იმაზე უფრო მძლავრ კოსმოსურ ტელესკოპებს მოითხოვს, ვიდრე დღეს გვაქვს. თუმცა, „გრავიტაციული ლინზირების“ ფენომენის წყალობით, წინა პლანზე მდებარე მასიური გალაქტიკათგროვები ბუნებრივი გამადიდებელი შუშის როლს ასრულებენ კოსმოსში — ადიდებს
წაკითხვა
რუსეთის ინტერნეტ-პროვაიდერებმა დომენ google.ru-ს დაბლოკვა დაიწყეს
გამოქვეყნებულია: 2017-06-22 19:03:00
რუსეთის ინტერნეტ-პროვაიდერებმა დომენ google.ru-ზე წვდომის დაბლოკვა დაიწყეს. კერძოდ, დომენზე წვდომა უკვე დაბლოკა პროვაიდერმა „Авакс“-მა. ამის შესახებ სააგენტო RNS-ი იუწყება. რუსეთის ტელეკომუნიკაციების, საინფორმაციო კომუნიკაციებისა და მასკომუნიკაციების ზედამხედველობის ფედერალურის სამსახურის (Роскомнадзор) წარმომადგენლის, ვადიმ ამპელონსკის განცხადებით, პრობლემის შესახებ მან ჟურნალისტებისგან შეიტყო და აღნიშნა, რომ კომენტარს მოგვიანებით გააკეთებს.  Роскомнадзор-ის მიერ დაბლოკილი საიტების ერთიანი რეესტრის ინფორმაციის მიხედვით, google.ru ამ სიაში 2016 წლის ივნისშია შეტანილი. უცნობია, თუ რატომ დაიწყეს ინტერნეტ-პროვაიდერებმა საიტის დაბლოკვა სწორედ ახლა. იხილეთ სქრინშოტი Роскомнадзор-ის მიერ დაბლოკილ საიტთა ერთიანი რეესტრიდან: 
წაკითხვა
ახალი თაობის "სკაიპი" - შექმენი ისე, როგორც არასდროს
გამოქვეყნებულია: 2017-06-22 15:42:00
ტექნოლოგიების მოყვარულთათვის სიახლეა - ერთ-ერთი უძველესი საკომუნიკაციო პლატფორმა "სკაიპი" განახლდა. გააზიარე, ისაუბრე და შექმენი, ისე როგორც არასდროს - ეს განახლებული აპლიკაციის ახალი დევიზია. "სკაიპი" დაემსგავსა ფეისბუქ მესენჯერს, დაემატა ახალი ფერები, ფუნქციები და ბევრად ფერადი გახდა. დაიხვეწა ჯგუფური ჩეთის ფუნქცია და ის გამოსაყენებლად, ბევრად მოსახერხებელია. "სკაიპი" ცხოვრებისეული მომენტების გაზიარების უამრავ შესაძლებლობას გვთავაზობს. კომპანიამ ფაქტობრივად ფეისბუქისა და სნეპჩეტის ფუნქციების გაერთიანება მოინდომა და ბაზარზე "ახალი" სიტყვით შემოვიდა.  ფუნქციები, რომელიც "სკაიპს" დაემატა: ფილტრები, ფერები, ემოციები, მომხმარებლების დაფოლოვება, შეტყობინებებზე რეაქციით პასუხი. ასევე, კომპანია სხვადასხვა დამატებებსაც გვთავაზობს: ამინდი, Youtube, Giphy, გამოკითხვები და სხვა უამრავი მარტივი "ექსთენშენები"."სკაიპის" მომხმარებელი თავადვე ირჩევს აპლიკაციის ფერებს და სნეპჩეთის მსგავსად ცხოვრებისეულ მომენტებსაც, კრეატიული ხელსაწყოების დახმარებით აზიარებს.​განახლებული "სკაიპი" ჯერჯერობით მხოლოდ ანდროიდის მომხმარებლებისთვისაა ხელმისაწვდომი, IOS-ისა და დესკტოპ კომპიუტერების მომხმარებლებს კი, ლოდინი მოუწევთ.
წაკითხვა
ევროპამ არამიწიერი სიცოცხლის ძიების პროექტი დაამტკიცა
გამოქვეყნებულია: 2017-06-21 21:41:00
ევროპამ დაამტკიცა ღრმა კოსმოსური ობსერვატორიის გაშვების პროექტი, რომლის ფარგლებშიც უნდა მოხდეს სხვა ვარსკვლავურ სისტემებში მდებარე სიცოცხლისათვის შესაფერის პლანეტათა შესწავლა და გაირკვეს, არის თუ არა რომელიმე მათგანზე რაიმე სახის სიცოცხლე. „მისია PLATO მიმართული იქნება ისეთ ფუნდამენტურ კითხვებზე პასუხის გასაცემად, როგორებიცაა „რამდენად ხშირია კოსმოსში დედამიწის მსგავსი პლანეტები?“ და „არის თუ არა ჩვენი მზის სისტემა უჩვეულო ან უნიკალური?“ — აღნიშნულია ინგლისის უირვიკის უნივერსიტეტის განცხადებაში; პროექტში მათი მეცნიერებიც ჩაერთვებიან. მრავალ მილიონ ევროდ ღირებულ პროექტს „შეეძლება თანდათანობით მოიძიოს არამიწიერი სიცოცხლე“, — წერია განცხადებაში.  მადრიდში გამართულ შეხვედრაზე, ევროპის კოსმოსური სააგენტოს  (ESA) კომიტეტმა მისიას მწვანე შუქი აუნთო, რაც იმას ნიშნავს, რომ „პროექტი ქაღალდიდან მშენებლობაში გადაინაცვლებს“, — აღნიშნულია უნივერსიტეტის განცხადებაში. კანდიდატი პროექტი პირველად სამი წლის წინ წარმოადგინეს და მაშინ, მისი ღირებულება 600 მილიონ ევროდ იყო შეფასებული. 26 ტელესკოპით აღჭურვილი PLATO შეუერთდება NASA-ს კეპლერის კოსმოსურ ობსერვატორიას და მასთან ერთად მოძებნის ჩვენი მზის მიღმა მდებარე სხვა ვარსკვლავებთან არსებულ პლანეტებს. სხვათა შორის, კელპერს უკვე აღმოჩენილი აქვს 3400 ეგზოპლანეტა. მათგან 30 პლანეტა დედამიწაზე თითქმის ორჯერ დიდია და თავიანთ დედა-ვარსკვლავის გარშემო ე. წ. სასიცოცხლო ზონაში მოძრაობენ — არც ისე ახლოს, რომ წყალი აორთქლდეს და არც ისე შორს, რომ გაიყინოს. თხევადი წყალი საკვანძო მოთხოვნაა სიცოცხლის იმ ფორმისათვის, რომელიც ჩვენ ვიცით. PLATO (PLAnetary Transits and Oscillations of stars) ჩვენგან 1,5 მილიონი კილომეტრის მანძილზე გაეშვება კოსმოსში და მონიტორინგს გაუწევს ათასობით ვარსსკვლავს ცის საკმაოდ დიდ მონაკვეთზე. 
წაკითხვა
სტივენ ჰოკინგი: ადამიანებს დედამიწის დატოვება აუცილებლად სჭირდებათ - კიდევ ერთი გაფრთხილება ფიზიკოსისგან
გამოქვეყნებულია: 2017-06-21 21:15:00
მაისში, სახელგანთქმულმა ინგლისელმა ფიზიკოსმა სტივენ ჰოკინგმა კიდევ ერთი აპოკალიფსური პროგნოზი გააკეთა. მისი თქმით, კაცობრიობას მხოლოდ 100 წელიწადი აქვს დედამიწის დასატოვებლად. გასული წლის ნოემბერში, ჰოკინგი ადამიანებს დედამიწის დასატოვებლად მაქსიმუმ 1000 წელს აძლევდა. ახალ შეფასებაში ჰოკინგი ვარაუდობს, რომ კაცობრიობის გადარჩენის ერთადერთი გზაა ახალი სახლის, სხვა პლანეტის პოვნა. ნორვეგიის ქალაქ ტრონჰეიმში, სტრამუსის ფესტივალზე გამოსვლისას, ჰოკინგმა კიდევ ერთხელ გაიმეორა თავის ხედვა.  „თუკი კაცობრიობას სურს კიდევ იარსებოს მილიონობით წლის მანძილზე, ჩვენი მომავალი დამოკიდებულია გაბედულად გავემგზავროთ იქ, სადაც მანამდე არავინ ყოფილა“, — განმარტა ჰოკიგნმა, როგორც ამას BBC იუწყება. გარდა ამისა, ჰოკინგი აღნიშნავს, რომ უნდა ვიმუშაოთ მისიაზე, რომლის ფარგლებშიც 2020 წელს მთვარეზე ხომალდს დავსვამთ, მომდევნო 30 წლის განმავლობაში კი მთვარეზე ბაზა უნდა შევქმნათ — პროექტები, რომლებიც 2025 წლისთვის მარსზე ადამიანთა გაგზავნაში დაგვეხმარება.  „კოსმოსში ვიმყოფებით და ერთადერთი ადგილი, სადაც წასვლა შეგვიძლია, სხვა მსოფლიოებია. დროა, გამოვიკვლიოთ სხვა მზის სისტემები. გავრცელება ალბათ ერთადერთი გზაა, რომელიც ჩვენ ყველას ჩვენივე თავებისგან გადაგვარჩენს. დარწმუნებული ვარ, რომ ადამიანებს დედამიწის დატოვება სჭირდებათ“, — დაამატა ჰოკინგმა. ჰოკინგმა ეს განცხადება თითქმის 45 წლის შემდეგ გააკეთა იმ დროიდან, როცა NASA-მ მთვარის მისია გაუშვა. იგი ერთადერთი არაა, რომელიც დედამიწის ბუნებრივი თანამგზავრის ხელახლა მონახულების შესახებ ფიქრობს. 2020 წლისთვის მთვარეზე ადამიანთა გაგზავნა აშშ-ის პრეზიდენტს, დონალდ ტრამპსაც კი სურს. აღნიშნულ საკითხზე უკვე აქტიურად მუშაობენ როგორც სამთავრობო, ისე კერძო კოსმოსური სააგენტოები. მაგალითად, NASA-ს მარსის მისია შენიშნავს, რომ მთვარის ორბიტაზე სადგურის შექმნა საკვანძო ნაბიჯი იქნება წითელი პლანეტის სამომავლო მისიებისათვის. იგივე მიზნის მისაღწევად სხვა ქვეყნებიც მუშაობენ: 2020-იან წლებში მარსზე ჩაღწევას ჩინეთი და ევრო
წაკითხვა
10 გამაოგნებელი ფაქტი შავი ხვრელების შესახებ
გამოქვეყნებულია: 2017-06-21 19:40:00
შავი ხვრელები ერთადერთი ობიექტებია მთელ სამყაროში, რომელთაც, უზარმაზარი გრავიტაციული ძალებით სინათლის დაჭერა შეუძლიათ . მეცნიერთა რწმენით, ისინი წარმოიქმნება მასიური ვარსკვლავის საკუთარ თავში კოლაფსირების შედეგად, როდესაც ის იმდენად მკვრივი ხდება, რომ ამრუდებს დროისა და სივრცის სტრუქტურას. ნებისმიერი მატერია, რომელიც შავი ხვრელის მოვლენათა ჰორიზონტს გადაკვეთს, რომელსაც უკან დაუბრუნებლობის წერტილსაც უწოდებენ — ობიექტისკენ სპირალურად გაიჭიმება და შთაინთქმება. მიუხედავად ათწლეულობით კვლევისა,  ეს მონსტრი კოსმოლოგიური ფენომენი დღემდე საბურველით რჩება მოცული. ისინი ჯერ კიდევ აშფოთებს იმ მეცნიერთა გონებას, რომლებიც მას სწავლობენ. წარმოგიდგენთ 10 მიზეზს, თუ რატომ: 1.შავი ხვრელები არ ყლაპავენ  ზოგიერთი ფიქრობს, რომ შავი ხვრელები კოსმოსური ვაკუუმივითაა, რომლებიც მათ გარშემო არსებულ სივრცეს ყლაპავს, მაგრამ სინამდვილეში, შავი ხვრელები კოსმოსში არსებულ სხვა ობიექტებივითაა, თუმცა აქვთ ძალიან ძლიერი გრავიტაციული ველი.  თუკი ჩვენს მზეს იგივე მასის შავი ხვრელით ჩავნაცვლებდით, დედამიწას იგი არ ჩაყლაპავს, ჩვენი პლანეტა მის გარშემო, ორბიტაზე მოძრაობას გააგრძელებს ზუსტად ისე, როგორც დღეს მზის გარშემო ბრუნავს. ხალხში გავრცელებული აზრი, რომ ისინი მათ გარშემო არსებულ მატერიას მთლიანად ყლაპავენ, შეცდომაა. კომპანიონი ვარსკვლავები თავიანთ მასას ვარსკვლავური ქარის სახით კარგავენ, ამ ქარის მატერია კი მშიერ მეზობელში — შავ ხვრელში შთაინთქმება.  
წაკითხვა
ბუნების ენაზე მოსაუბრე ადამიანები თბილისის ფიზიკური ობსერვატორიიდან
განახლებულია: 2017-06-21 05:39:00
თბილისში, დავით აღმაშენებლისა და თამარ მეფის გამზირების კვეთაზე, ჩიხში უცნაური ფორმის შენობა დგას. თუ, მის შესახებ არაფერი იცით და ადგილმდებარეობაც არავინ მიგასწავლათ, თქვენით ვერ იპოვით.
წაკითხვა
სატურნის მთვარე ტიტანის უცნაური ლაბირინთების საიდუმლო ამოხსნილია
გამოქვეყნებულია: 2017-06-20 21:50:00
სატურნის უდიდესი მთვარის — ტიტანის ზედაპირზე არსებული იდუმალი ღარები შესაძლოა ჭირვეული ამინდისა და წვიმების შედეგად იყოს წარმოქმნილი. ამის შესახებ ახალი კვლევა იუწყება. ხეობების, არხებისა და მწვერვალების ეს ლაბირინთები მეცნიერებს ჯერ კიდევ 2004 წლიდან აგდებს საგონებელში, მას შემდეგ, რაც ისინი 2004 წელს ხომალდმა კასინიმ გადაიღო. ცოტა ხნის წინ, ზონდმა ლაბირინთის მსგავსი ზედაპირის კიდევ უფრო დეტალური რუკა შეადგინა. ხმელეთის ეს მახასიათებლები ზუსტად ემთხვევა დედამიწის რამდენიმე ადგილისას, რაც მეცნიერებს მნიშვნელოვნად დაეხმარა გაერკვიათ, თუ რა მოხდა ტიტანზე. NASA-სა და საფრანგეთის რამდენიმე უნივერსიტეტის მკვლევრებმა აღმოჩენათა შედეგები მარტში, მთვარეთა და პლანეტურ მეცნიერებათა კონფერენციაზე წარმოადგინეს. აღმოჩენები ზედაპირის სიმულაციებს ეფუძნება. „როდესაც ეს ღარები პირველად ვიხილეთ, მივხვდით, რომ საქმე გვქონდა განსაკუთრებულ ხმელეთთან“, — უთხრა Space.com-ს კასინის ჯგუფის წევრმა მაიკლ მალასკამ. რამდენიმეწლიანი კვლევის შემდეგ, ირკვევა, რომ ამ ყველაფერში ჩართული უნდა იყოს რამდენიმე პროცესი. ერთ-ერთი მათგანია დაშლა, განზავება. ტიტანის ციდან თხევადი მეთანისა და ეთანის წვიმა მოდის, რომელიც ზედაპირზე არსებულ ორგანულ ნივთიერებებს შლის. შედეგად, წარმოიქმნება იზოლირებული ორმოები, რომლებიც თანდათან ერთმანეთს ერწყმის და ყალიბდება არხები. პროცესში გარკვეულ როლს ასრულებს ქარიც, ზუსტად ისე, როგორც დედამიწაზე. კიდევ ერთი დამხმარე ფაქტორია სუბლიმაცია: როდესაც მყარი ნივთიერებები პირდაპირ აირადში გადადის, თხევადის გამოტოვებით, რის შედეგადაც, ზედაპირზე წარმოიქმნება ნაპრალები ან ღარები.  მიჩნეულია, რომ სუბლიმაციამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მარსის პოლუსების ზედაპირის ფორმირებაშიც
წაკითხვა
NASA ურანთან და ნეპტუნთან მისიებს გაგზავნის
გამოქვეყნებულია: 2017-06-20 20:36:00
ბოლო დროს ბევრი გვესმის მარსის, იუპიტერისა და სატურნის შესახებ. ამის მიზეზი ისაა, რომ მათ გარშემო ადამიანთა მიერ გაშვებული ზონდები დაცურავენ, ზოგიერთ შემთხვევაში კი უშუალოდ ზედაპირზე დაცოცავენ. მზიდან უფრო შორს მდებარე პლანეტები ხშირად ზედმეტი ყურადღების გარეშე რჩება, თუმცა სიტუაცია შესაძლოა სულ მალე გამოსწორდეს, რადგან NASA უკვე გეგმავს გარკვეულ მისიას, რომელიც ურანის შესახებ ამ დრომდე ყველაზე დეტალურ ინფორმაციას მოგვაწვდის. თეორიულ მისიას, რომლის ფარგლებშიც NASA კოსმოსური ხომალდის გაგზავნას  ურანთან და ნეპტუნთან გეგმავს, უზარმაზარი სამეცნიერო მნიშვნელობა ექნება. მისიის მთავარი მიზანია განისაზღვროს თუ რისგან შედგება ეს პლანეტები, დადგინდეს მათი ატმოსფეროს შემადგენლობა და რა თქმა უნდა, გადაიღოს ფანტასტიკური ფოტოები. მკვლევრები იმედოვნებენ, რომ შეისწავლიან ამ პლანეტების ამინდსა და ყოველმხრივ კლიმატს, ამავე დროს განსაზღვრავენ თუ  როგორ მოდის ისინი შესაბამისობაში მზის სისტემის ზოგად შემადგენლობასთან. როგორც ურანი, ისე ნეპტუნი დღემდე მრავალ საიდუმლოს მალავს. სავარაუდო მისიები მოიცავს როგორც გადაფრენებს, ისე ორბიტერს, რომელიც ურანისკენ ატმოსფერულ ზონდს გაგზავნის, რათა მოხდეს მისი გაზების ნიმუშების აღება და შემადგენელი ელემენტების განსაზღვრა. მსგავსი გეგმა არსებობს ნეპტუნთან მიმართებაშიც, თუმცა, ორივე მისია ამჟამად მხოლოდ მოსაზრების დონეზეა და საჭიროებს ხორცშესხმას. მისიების სისრულეში მოყვანამდე ჯერ ძალიან დიდი გზაა გასავლელი, როგორც ფინანსური, ისე დროის თვალსაზრისით.  NASA-ს განცხადებით, ურანის მისია სავარაუდოდ 2030-2036 წლებში უნდა განხორციელდეს, ნეპტუნის კი 2030-2040 წლებში, რადგან მანამდე, დიდ დროს წაიღებს ზონდების აჩქარება იუპიტერის გრავიტაციის საშუალებით. მომზადებულია New Scientist-ის მიხედვით 
წაკითხვა
რატომ აქვთ მამაკაცებს სარძევე ჯირკვლები? - ევოლუციური ბიოლოგის პასუხი
გამოქვეყნებულია: 2017-06-20 19:47:00
არსებობს ერთი შეკითხვა, რომელიც ადამიანებს საუკუნეების მანძილზე აწვალებდა, მანამდე ბევრად ადრეც, ვიდრე ევოლუციის თეორია ჩამოყალიბდებოდა. რატომ აქვთ მამაკაცებს და მამრ ცხოველებს სარძევე ჯირკვლები, თუკი ისინი თავიანთ პატარებს არასოდეს კვებავენ? რაში მდგომარეობს საქმე? „უამრავი ადამიანი მომმართავს, რათა ავუხსნა, როგორ შეეძლო ევოლუციას დაეშვა და წარმოექმნა ასეთი უსარგებლო სტრუქტურა“, — წერდა 1993 წელს ევოლუციური ბიოლოგი სტივენ ჯეი გულდი.  გარდა ამ ყველაფრისა, მამაკაცთა აბსოლუტური უმრავლესობა რძეს არასოდეს გამოიმუშავებს, გარდა უიშვიათესი გამონაკლისისა, რომელთაც გარკვეული ჰორმონული პრობლემები აქვთ. მაგრამ როდესაც ნიშან-თვისებებზე ევოლუციური პერსპექტივიდან ვფიქრობთ, ხშირად მივდივართ იმ მიმართულებით, რომ ვსვამთ კითხვას, „რისთვის არის ეს რაღაც საჭირო?“ როგორც ჩანს, მამაკაცის სარძევე ჯირკვლების შემთხვევა ამ საკმაოდ აქტუალურ კითხვას გარკვეულწილად ეწინააღმდეგება. ყველაზე მოკლე პასუხი ისაა, რომ აუცილებელი არაა მახასიათებელი ევოლუციის მიერ იყოს წარმოქმნილი. სანაცვლოდ, დიდი ალბათობით იგი უფრო ისეთი მახასიათებელია, რომლის განვითარებასაც ევოლუციამ უბრალოდ ხელი არ შეუშალა ან ეს შეუძლებელი აღმოჩნდა. „სიცოცხლისადმი ჩემი შეხედულების მიხედვით, მამაკაცის სარძევე ჯირკვლები მოულოდნელობაა, რომელიც ეყრდნობა სექსუალური განსხვავების გზას ძუძუმწოვართა ემბრიოლოგიაში“, — წერდა გულდი. მკვლევარი ძირითადად იმას გულისხმობდა, რომ ყველა ძუძუმწოვრის ემბრიონი — მამრისაც და მდედრისაც — დასაწყისში თითქმის აბსოლუტურად ერთნაირია, მაგრამ აქვს საკუთარი სქესის განვითარების პოტენციალი. მაგრამ თუ ემბრიონს XY ქრომოსომათა წყება აქვს, პირველი რამდენიმე კვირის შემდეგ, მათში შედის გენი სახელად SRY, იწვევს გენეტიკურ გადართვას, რომელიც ემბრიონს მამრობითი განვითარების გზაგზე აყენებს. თუმცა, არის ერთი მომენტი — სარძევე ჯირკვლები განვითარებას იწყებს ძალიან ადრე, მანამდე, სანამ გენი SRY თავის საქმეს გააკეთებს. შესაბამისად, სარძევე ქსოვილების, ძუძუს თავების და ყველაფრის წინამორბედები უკვე შემონახულია, როდესაც ემბრიონი ბიოლოგიურად მამრი გახდება. ნაკლებ სავარაუდოა, რომ სარძევე ჯირკვლები ზედმეტად ძვირფასი მახასიათებელი იყოს. როგორც ჩანს, ევოლუციას შეეძლო პროცესში ჩარეულიყო და ისინი მამაკაცებისათვის თავიდან აეცილებინა, თუმცა როგორც ირკვევა, მან ამისათვის
წაკითხვა
ვარსკვლავების ბობოქარი აკვანი - ჰაბლის ახალი ფოტო
გამოქვეყნებულია: 2017-06-20 19:18:00
ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპის მიერ გადაღებულ ამ ფოტოზე ასახულია კაშკაშა გაზისა და ბნელი მტვრის მორევი, რომელიც ირმის ნახტომის თანამგზავრ გალაქტიკა მაგელანის დიდ ღრუბელში მძვინვარებს. ქარიშხლიან სცენაზე ასახულია ვარსკვლავთა ინკუბატორი N159, რომლის სიგანე 150 სინათლის წელიწადია. იგი HII რეგიონის სახელითაა ცნობილი, რაც იმას ნიშნავს, რომ მდიდარია იონიზებული წყალბადით. შეიცავს მრავალ ახალგაზრდა, ცხელ ვარსკვლავს, რომლებიც ინტენსიურ, ულტრაიისფერ შუქს გამოყოფენ, რაც ახლომდებარე გაზური წყალბადის მხურვალებასაც იწვევს. მიმოფანტული მატერიისაგან, მგრგვინავი ქარიშხლები გამოკვეთს ქედების, თაღებისა და ბოჭკოს ფორმის მახასიათებლებს. კოსმოსური ღრუბლის გულში გაწოლილია პეპლის ნისლეული, პეპლის ფორმის ნისლიანი რეგიონი, რომელიც კარგად ჩანს ფოტოს მარცხენა ნაწილში. ეს კომპაქტური ნისლეული სავარაუდოდ მოიცავს ფორმაციის ძალიან ადრეულ ეტაპზე მყოფ მასიურ ვარსკვლავებს. პირველად ჰაბლმა იგი 1999 წელს გადაიღო. ვარსკვლავთა აკვანი N159 დედამიწიდან 160 000 სინათლის წლითაა დაშორებული. გადაჭიმულია ტარანტულის ნისლეულის სამხრეთით, რომელიც თავის მხრივ, მაგელანის დიდ ღრუბელში მდებარე კიდევ ერთი ვარსკვლავთწარმომქმნელი რეგიონია. წყარო: European Space Agency 
წაკითხვა
იუპიტერის მრავალფერი ღრუბლები - ჯუნოს ახალი ფოტო
გამოქვეყნებულია: 2017-06-20 18:41:00
NASA-ს კოსმოსური ხომალდი „ჯუნო“ შვიდი ახლო გადაფრენის შემდეგ იუპიტერს შედარებით მოსცილდა და 2017 წლის 19 მაისს, 46 900 კმ მანძილიდან პლანეტას კიდევ ერთი მომხიბვლელი ფოტო გადაუღო. იუპიტერის სამხრეთ პოლუსის რეგიონის ამ თვალწარმტაცი ხედის გადაღებისას, ხომალდი სამხრეთ განედთან 65,9 გრადუსზე იმყოფებოდა. დამუშავების შედეგად, ფოტოზე მომატებულია ფერები და ასახულია იუპიტერის შტრომული ატმოსფეროს საოცარი მრავალფეროვნება. ფოტოს ზედა ნაწილში კარგად ჩანს „მარგალიტის ზონარის“ სახელით ცნობილი ოთხი თეთრი, ოვალური შტორმი. საინტერესოა, რომ სარტყლის ზონის საზღვართან მოჩანს ნარინჯისფერი შტორმიც, პლანეტის სხვა შტორმები კი უფრო ნაღებისფრადაა გამოსახული. წყარო: NASA 
წაკითხვა

უახლესი